#1 слайд
Сайлау және партиялар

1 слайд

#2 слайд
Сайлау Белгілі бір билік түрін, мемлекеттік өкілеттік, заң шығаратын, атқару, сот орындарын қалыптастыруға қатысуды қамтамасыз ететін ережелер мен ə дістердің жиынтығы. Дүниежүзіндегі сайлау жүйесі Мажоритарлық Пропорционалдық Аралас жүйе   Сайлау кезінде дауыс берудің нәтижелерін анықтау тәртібі.    Сайлауда ұсынған партиялық тізімге сәйкес саяси партия Парламентте депутаттың мандат сайын иеленетін сайлау жүйесі.   Парламенттің бір бөлігін можаритарлық жүйемен бір бөлігін партиялық тізіммен тепе теңдік жүйемен жүзеге асыруы

2 слайд

#3 слайд
Сайлау құқығының негізгі қағидаттары Жалпыға бірдей сайлау құқығы Белсенді сайлау құқығы Тұйық (пассивтік) сайлау құқығы Сайлау құқығы барша кәмілетке толғандар мен ақыл-есі сау адамдардың сайлауға ерікті дегенді білдіреді. Сайланбалы мемлекеттік мекемелерге сайлау мен кері шақыруға шешуіші дауыс беру құқығымен қатысу құқығы. Мемлекеттік сайланбалы мекемеге өкілетті тұлға ретінде сайлану құқығы. Сайлаудың негізгі функциялары Қызмет етуші өкілетті жүйені қалыптастыру. Билік мекемелеріне сайлау, бұл мекемелерге азаматтардың өкілдерін енгізіп, олардың қызметін бақылауға мүмкіндік береді. Сайлаулар түрлі әлеуметтік топтардың мүдделерін ескерудің айрықша механизмі болып табылады. Сайлаулар шын мәнінде саяси базар болып, үміткерлер өздерінің беделі мен сайлау алдылық бағдарламаларына сайлаушылардың қолындағы сенім мен өкілеттілікті айырбастап алады.

3 слайд

#4 слайд
Сайлау жүйелерінің типтері Мажоритарлық Тепе-теңдік (пропорциялық) Аралас Қарапайым көпшілік дауыс жүйесі Дауыс берудің блоктық жүйесі Альтернативті дауыс беру жүйесі Екі турдан тұратын жүйе Кандидатты жарияламай дауыс беру жүйесі Көлбеулік (Параллельдік) жүйежалпы халықтық дауыстың партиялық үлесін заң шығарушы органдағы орынды әділетті түрде бөлуге қолданылады

4 слайд

#5 слайд
Сайлау құқығы Мемлекеттің өкілеттік органдарына азаматтардың сайлау ж ə не сайлану құқықтары. Ол адам құқықтарының жалпы декларациясынан туындайды. Соған байланысты ə р елдің конституциясы бойынша 18 жасқа толған ə рбір азамат сайлауға қатыса алады Сайлау науқаны Өкімет басқару органдарына ж ə не т.б. сайлау сияқты арнайы қоғамдық-саяси м ə селелерді шешу үшін ұйымдастырылған ж ə не жүргізіліп отырған науқан. Сайлаушы Сайлауда, референдумда ж ə не т.с.с. бір үміткер үшін немесе басқа м ə селе бойынша дауыс беруге құқығы бар адам..

5 слайд

#6 слайд
2022 жылғы кезектен тыс президенттік сайлау ( 20.11.2022 ) Сайлау түрі: президенттік сайлау Қасым-Жомарт Тоқаев (81.31%) Жигули Дайрабаев (3.42)Мейрам Қажыкен (2.53) Қарақат Әбден (2.6) Салтанат Тұрсынбекова (2.12) Нұрлан Әуесбаев ( 2.22)

6 слайд

#7 слайд
Партия Мемлекеттік билікті қолға алуға немесе билік жүргізуге қатынасуға бағытталған, ортақ мүдде, бір идеология негізінде құралған адамдардың ерікті одағы. Партиялардың негізгі қызметтері жекелеген пікірлерді, мүдделерді біріктіру, жүйелеу, қоғамдық деңгейге көтеру басқа партиялармен бәсекелестікте болу; белсенді мүшелерін саяси элитаға енгізу мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы байланысты тұрақты ету, дамыту қоғамның дамуына байланысты белсенді жұмыстар атқару Саяси партиялардың белгілері 1.Партия бағдарламасының болуы 2.Саяси билік үшін күрестің болуы 3. Партиялық тәртіптің болуы 4. Партияға мүшелік ету 5. Мүшелік жарна төлеу 7. Баспа органдардың болуы 8. Партия басшылығының көптеген өкілеттігі 9. Кәсіптік негіздегі партия аппартының болуы

7 слайд

#8 слайд
Саяси идеологиясына қарай 1. Коммунистік партиялар мен солшыл радикалдық бағыттағы партиялар. 2. Социал-демократиялық (немесе социалистік, лейбористік) партиялар . 3.Буржуазиялық-демократиялық партиялар. 4. Консервативтік партиялар. 5. Фашистік партиялар. Партиялық жүйе Көппартиялық жүйе Бірпартиялық Екіпартиялық Жұмыс істеу жағдайына байланысты Ресми Жартылай ресми Құпия

8 слайд

#9 слайд
Қазақстан Республикасындағы ресми тіркелген партиялар Аманат Ақ жол демократиялық партиясы Қазақстан Халық Партиясы Қазақстан Халқы Ассамблеясы Ауыл Халықтық- демократиялық патриоттық партиясы Азат Жалпыұлттық социал- демократиялық партияАдал партиясы Respublica партиясы «Байтақ» Жасылдар партиясы

9 слайд

#10 слайд
2023 жылғы кезектен тыс парламенттік сайлау (19.03.2023) Сайлау түрі: парламенттік сайлау Аманат– Ерлан Қошанов Дауыс пайызы:53.9% Алын ған орны: 1 Ауыл ХДПП – Әли Бектаев Дауыс пайызы:10.9% Алын ған орны: 2 Respublica –  Айдарбек Қожаназаров Дауыс пайызы:8.5% Алын ған орны: 3 Ақ жол – Азат Перуашев Дауыс пайызы:8.5% Алын ған орны: 4

10 слайд