Сөйлеу тілі бұзылыстары және түзету жолдары
Сөйлеу тілі бұзылыстары және түзету жолдары

#1 слайд
С өйлеу тілі
бұзылыстары және
түзету жолдары
Дайындаған: Қуекесова Г. Т.
1 слайд
С өйлеу тілі бұзылыстары және түзету жолдары Дайындаған: Қуекесова Г. Т.
#2 слайд
Жоспар:
1. Логопедиялық тексерудің
принциптері, қағидалары.
2. Анамнез жинау.
3. Артикуляциялық аппаратын
тексеру.
4. Грамматикалық құрылысын
анықтау.
2 слайд
Жоспар: 1. Логопедиялық тексерудің принциптері, қағидалары. 2. Анамнез жинау. 3. Артикуляциялық аппаратын тексеру. 4. Грамматикалық құрылысын анықтау.
#3 слайд
Ақыл-ойы кем балалардың
дифференциалды диагностикасы
Диагностикалық
іс -әрекеті
Тексеру т әсілдерін пайдалану
үрдісінде сөйлеу жүйесінің әртүрлі
компонентерінің бұзылуын анықтау
мен қатар, оның сипаты, денгейі,
күрделілігі және болашақ
мүмкіндігі анықталады. Сөйлеу тілінің бұзылуын
анықтауда келесі
қағидаларға сүйену қажет:
Даму
қағидасы
Сөйлеу тілінің
психикалық дамудың
басқа жақтармен
байланысты көрсету Жүйелік
3 слайд
Ақыл-ойы кем балалардың дифференциалды диагностикасы Диагностикалық іс -әрекеті Тексеру т әсілдерін пайдалану үрдісінде сөйлеу жүйесінің әртүрлі компонентерінің бұзылуын анықтау мен қатар, оның сипаты, денгейі, күрделілігі және болашақ мүмкіндігі анықталады. Сөйлеу тілінің бұзылуын анықтауда келесі қағидаларға сүйену қажет: Даму қағидасы Сөйлеу тілінің психикалық дамудың басқа жақтармен байланысты көрсету Жүйелік
#4 слайд
Тексерудің мақсаттары мен міндеттері:
Ата-ана мен педагогпен әңгімелесу және
құжаттармен танысу барысында баланың тәрбие
жағдайы мен дамуын анықтау;
Жетекші іс - әрекетінің деңгейін анықтап
жас мөлшеріне сәйкестендіру;
Танымдық процестерінің , эмоционалдық
тұлғалық ерекшеліктерін анықтау;
Байланыстырып сөйлеуін анықтау;
Тіл жүйесінің компоненттерін меңгеру
деңгейін анықтау.
4 слайд
Тексерудің мақсаттары мен міндеттері: Ата-ана мен педагогпен әңгімелесу және құжаттармен танысу барысында баланың тәрбие жағдайы мен дамуын анықтау; Жетекші іс - әрекетінің деңгейін анықтап жас мөлшеріне сәйкестендіру; Танымдық процестерінің , эмоционалдық тұлғалық ерекшеліктерін анықтау; Байланыстырып сөйлеуін анықтау; Тіл жүйесінің компоненттерін меңгеру деңгейін анықтау.
#5 слайд
Тексерудің қағидалары:
Жүйелі тексеру қағидасы
сөйлеу тілінің әр түрлі
компоненттерінің;
фонетикалық, лексикалық
жағының жүйелі
байланысына негізделген. Кешенді ықпал – сөйлеу,
интеллектуалдық, танымдық
іс-әрекетінің мағлұматтармен
қатар көру, есту, қимыл
сферасы, соматикалық
жағдайы, жүйке жүйсінің
ерекшеліктерің ескеру. Іс - әрекет қағидасы. Түзету
жұмысының мақсатын,
бағытын анықтап, түзету
тәсілдерін анықтауға
мүмкіндік береді.
Динамикалық тексеру
қағидасы-баланы оқыту
процесінде бақылап, тексеріп
оның потенциалдық
мүмкіндіктерін анықтауды
көздейді. Онтогенетикалық қағида.
Тексеру және түзету
жұмысын ұйымдастыруда
баланың онтогенезде сөйлеу
тілінің, психикалық даму
заңдылыған ескеру.
5 слайд
Тексерудің қағидалары: Жүйелі тексеру қағидасы сөйлеу тілінің әр түрлі компоненттерінің; фонетикалық, лексикалық жағының жүйелі байланысына негізделген. Кешенді ықпал – сөйлеу, интеллектуалдық, танымдық іс-әрекетінің мағлұматтармен қатар көру, есту, қимыл сферасы, соматикалық жағдайы, жүйке жүйсінің ерекшеліктерің ескеру. Іс - әрекет қағидасы. Түзету жұмысының мақсатын, бағытын анықтап, түзету тәсілдерін анықтауға мүмкіндік береді. Динамикалық тексеру қағидасы-баланы оқыту процесінде бақылап, тексеріп оның потенциалдық мүмкіндіктерін анықтауды көздейді. Онтогенетикалық қағида. Тексеру және түзету жұмысын ұйымдастыруда баланың онтогенезде сөйлеу тілінің, психикалық даму заңдылыған ескеру.
#6 слайд
үстірт
терең
жекетоппен Логопедиялық
тексеру
түрлері
6 слайд
үстірт терең жекетоппен Логопедиялық тексеру түрлері
#7 слайд
Логопедиялық тексерудің кезеңдері:
•
Бағдарлау кезеңі
1 кезең
•
Сөйлеу тілін және іс - әрекет
бағдарлау кезеңі2 кезең
•
Оқу барысында баланы
динамикалық бақылау және сөйлеу
қорытындысын анықтау кезеңі3 кезең
7 слайд
Логопедиялық тексерудің кезеңдері: • Бағдарлау кезеңі 1 кезең • Сөйлеу тілін және іс - әрекет бағдарлау кезеңі2 кезең • Оқу барысында баланы динамикалық бақылау және сөйлеу қорытындысын анықтау кезеңі3 кезең
#8 слайд
Логопедиялық тексеру әдістері
Әдістер ұйымдастыру
эмпирикалық
статистикалық
интерпретациялық
8 слайд
Логопедиялық тексеру әдістері Әдістер ұйымдастыру эмпирикалық статистикалық интерпретациялық
#9 слайд
Анамнез жинау барысында сөйлеу тілінің,
моторикасының ерекшеліктері туралы деректер
логопедке баланың жағдайы дұрыс бағалауға, сосын
логопедиялық түзету жұмысын жоспарлауға
мүмкіндік береді.
Анамнезд і мүмкіндік болса
анасымен әңгімелесу барысында
жинақтау тиімді, болмаса
жақындарының жиналады.Анамнез жинау
9 слайд
Анамнез жинау барысында сөйлеу тілінің, моторикасының ерекшеліктері туралы деректер логопедке баланың жағдайы дұрыс бағалауға, сосын логопедиялық түзету жұмысын жоспарлауға мүмкіндік береді. Анамнезд і мүмкіндік болса анасымен әңгімелесу барысында жинақтау тиімді, болмаса жақындарының жиналады.Анамнез жинау
#10 слайд
Баланың тәрбие жағдайы; Сөйлеу анамнезі:-Уілдеу уақыты
-Алғашқы сөзі -Алғашқы сөйлем
-Сөйлеу т. бұзылыстарыБір жасқа дейінгі кезең:-Отбасының жағдайы
-Ұйқысы, тәбеті -Немен ауырды
-Моторлы дағдыларыЖүкті болу мен босану:- Жүктілігі қалай өтті
-Тамақтану түрі -Босануы
-Бала туғаннын кейінгі кезеңі
-Әлеуметтік ортасы
-Сөйлеу ортасы -Отбасының психологиялық жағдайы
-Отбасы мүшелерінің баланың ақаулығы көзқарасы
10 слайд
Баланың тәрбие жағдайы; Сөйлеу анамнезі:-Уілдеу уақыты -Алғашқы сөзі -Алғашқы сөйлем -Сөйлеу т. бұзылыстарыБір жасқа дейінгі кезең:-Отбасының жағдайы -Ұйқысы, тәбеті -Немен ауырды -Моторлы дағдыларыЖүкті болу мен босану:- Жүктілігі қалай өтті -Тамақтану түрі -Босануы -Бала туғаннын кейінгі кезеңі -Әлеуметтік ортасы -Сөйлеу ортасы -Отбасының психологиялық жағдайы -Отбасы мүшелерінің баланың ақаулығы көзқарасы
#11 слайд
Ер іннің қимыл-қозғалыс функциясы тексеруге
келесі жаттығулар қолданады:
Ерінді түйістіру;
Ерінді О дыбысын айтқандай дөңгелету,
ұстап тұру;
Тілді түтікшеге ұқсас ұстап тұру;
Жымию, ерінді күлгендей ұстау.
Төменгі жақтың қимыл - қозғалыс функциясын
тексеруге арналған жаттығулар:
Төменгі ерінді оңға қозғау;
Төменгі ерінді солға қозғау;
Төменгі ерінді алға шығару.
11 слайд
Ер іннің қимыл-қозғалыс функциясы тексеруге келесі жаттығулар қолданады: Ерінді түйістіру; Ерінді О дыбысын айтқандай дөңгелету, ұстап тұру; Тілді түтікшеге ұқсас ұстап тұру; Жымию, ерінді күлгендей ұстау. Төменгі жақтың қимыл - қозғалыс функциясын тексеруге арналған жаттығулар: Төменгі ерінді оңға қозғау; Төменгі ерінді солға қозғау; Төменгі ерінді алға шығару.
#12 слайд
Логопедиялық арнайы әдебиеттерде дыбыс айту
бұзылыстарын 4 түрге бөледі:
•
Дыбысты бұзып айту Дыбысты м үлдем айтпау
•
Дыбысты шатастыруДыбысты тұрақты
алмастыру
12 слайд
Логопедиялық арнайы әдебиеттерде дыбыс айту бұзылыстарын 4 түрге бөледі: • Дыбысты бұзып айту Дыбысты м үлдем айтпау • Дыбысты шатастыруДыбысты тұрақты алмастыру
#13 слайд
Дислексияны ерте анықтау (А.Н. Корнев
бойынша)
•
Бұл әдістеме 6-8 жастағы балаларды дислексиядан сақтандыру
мақсатымен жалпылама тексеру барысында қолданылады.
Арнайы құжаттарды қажет етпейді. Тексеру уақыты 5-8 минут.
1 тапсырма.
Реті мен айту.
•
Нұсқау: жыл
мезгілін(апта,
күндер) ретімен
айту. 2 тапсырма.
« Ырғақтар »
•
Нұсқау: қайтала
(қарындашпен
немесе таяқшамен
үстелді әр түрлі
ырғақпен соғады. 3 тапсырма.
«Ж ұдырық-қолдың
қыры-алақан »
•
Н ұсқау: қарап,
қайталау. Үш қимыл
(жұдырақ -қолдың
қыры- алақан) үш
рет қайталанады.
13 слайд
Дислексияны ерте анықтау (А.Н. Корнев бойынша) • Бұл әдістеме 6-8 жастағы балаларды дислексиядан сақтандыру мақсатымен жалпылама тексеру барысында қолданылады. Арнайы құжаттарды қажет етпейді. Тексеру уақыты 5-8 минут. 1 тапсырма. Реті мен айту. • Нұсқау: жыл мезгілін(апта, күндер) ретімен айту. 2 тапсырма. « Ырғақтар » • Нұсқау: қайтала (қарындашпен немесе таяқшамен үстелді әр түрлі ырғақпен соғады. 3 тапсырма. «Ж ұдырық-қолдың қыры-алақан » • Н ұсқау: қарап, қайталау. Үш қимыл (жұдырақ -қолдың қыры- алақан) үш рет қайталанады.
#14 слайд
4 тапсырма.
“ Сандарды қайталау”
•
Нұсқау:
айтылған
сандарды, сол
реттпен
қайтала.
Интонацияны
бұзбай үш сан
айтады. 5 тапсырма.
“ Оң -солды бағдарлау”
•
Нұсқау: сол қолымен
оң құлағынды ұстап,
оң қолымен оң
құлағынды, оң
қолымен сол
құлағынды, оң
қолымен сол көзінді
көрсет.6 т апсырма.
Сурет бойынша әңгіме
құрау.
•
Нұсқау: суретте
бейнеленгенін айтып
беру (мазмұны
бойынша сұрақ қою)
14 слайд
4 тапсырма. “ Сандарды қайталау” • Нұсқау: айтылған сандарды, сол реттпен қайтала. Интонацияны бұзбай үш сан айтады. 5 тапсырма. “ Оң -солды бағдарлау” • Нұсқау: сол қолымен оң құлағынды ұстап, оң қолымен оң құлағынды, оң қолымен сол құлағынды, оң қолымен сол көзінді көрсет.6 т апсырма. Сурет бойынша әңгіме құрау. • Нұсқау: суретте бейнеленгенін айтып беру (мазмұны бойынша сұрақ қою)
#15 слайд
Назар қойып
тыңдағандарыңызға
рақмет!
15 слайд
Назар қойып тыңдағандарыңызға рақмет!
шағым қалдыра аласыз













