Тамырдың түрлері, қызметтері

#1 слайд
Зертханалық жұмыс №9 Тақырып: Сабинин және Колос әдісімен тамыр ауданын анықтау.

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
1.Тамыр қандай мүше болып табылады ? 2.Тамырдың негізгі қызметі қандай?

3 слайд

#4 слайд
Тамыр- өсімдіктің вегетативті мүшесі  Кішкентай ұрық тамыршасы өсіп,біртіндеп ұзарады әрі жуандайды. Тұтас қарағай сияқты ағаштарды бұтақтарымен және жапырақтарымен бірге діңін ұстап тұру үшін тамыр жүйесі мықты болуы керек екен. Тамыр өсімдікті топыраққа бекітеді. Өсімдік тамыр арқылы су мен минералды заттарды алады,  Тамырға қандай жүктеме түсетінін елестету үшін, күшті жел кезінде қолшатырды ашып, ұстап тұру керек. Бүкіл тіршілік бойы өсімдіктерде жаңа тамырлары түзіліп, ескілері өсіп отырады. Өсімдіктің барлық тамырларының жиынтығын тамыр жүйесі деп атайды.

4 слайд

#5 слайд
ТҰҚЫМНЫҢ ӨНУІ ЖӘНЕ ӨСКІННІҢ ӨСУІ тұқымжарнақ• Тұқым қауызы • Тұқымбүрші к Тұқым қауызы Алғашқы тамыр тұқымжарнақ• Ж анам а там ы рлар• Алғашқы жапырақ • Тұқы маст ы бөлік Солған тұқымжарнақ Алғашқы сабақша

5 слайд

#6 слайд
ҚОРЕК ТІРЕКТАМЫР ҚЫЗМЕТІ

6 слайд

#7 слайд
Тамыр көптеген физиологиялық және механикалық қызметтер атқарады. Олар мыналар: 1. суды және онда еріген минералдық заттарды қабылдап, оны сабақ және жапыраққа қарай жылжытады. 2. өсімдіктердің топыраққа бекініп, өркеннің жоғары қарай бойлап өсуін қамтамасыз етеді. 3. Де-Рон, Д.А.Сабинин, И.И.Колос және басқа зерттеушілердің жұмыстарынан тамырда кейбір органикалық заттардың синтезделетіні белгілі. 4. тамырда қор заттары жиналады. 5. топырақта тіршілік ететін организмдер саңырауқұлақтар, 6. бактериялармен үйлесіп селбеседі. 7. вегетативтік жолмен көбею қызметін де атқарады.

7 слайд

#8 слайд
ТАМЫР түрлері НЕГІЗГІ ЖАНАМА ҚОСАЛҚЫ

8 слайд

#9 слайд
Тамыр түрлері: 1-НЕГІЗГІ 2- ЖАНАМА 3-ҚОСАЛҚЫ 4- САБАҚ

9 слайд

#10 слайд
Тамырды және тамырлар жүйесін негізінен шығу тегі, морфологиялық ерекшеліктері және экология тұрғысынан жіктейді. Шығу типіне қарай тамырдың үш типін ажыратамыз. Олар: негізгі тамыр, жанама тамыр және қосалқы тамыр. Негізгі тамыр тұқымның ұрық тамыршасынан өседі. Қосалқы тамыр сабақтан және жапырақтан, сол сияқты өркеннің жер асты метоморфоздары – түйнек, жуашық және тамырсабақтардан өседі. Негізгі және қосалқы тамырлардан бұтақтанудың екінші, үшінші және одан кейінгі өстері ретінде жанама тамырлар өсіп шығады.

10 слайд

#11 слайд
Тамыр жүйесі:кіндік және шашақ

11 слайд

#12 слайд
Тамыр бөлімдері. 1. Тамыр оймақшасы. Тамыр оймақшасы тамыр бөліміне кірмейді. Тамыр ұшындағы өсу нүктесінің сыртын қаптап тұрады. Оймақша жасушалары тірі. Сыртқы қабатындағы жасушалары топырақтағы кедергілерге үйкеліп, зақымданып түлеп түседі. Оның орнына жаңа жасушалар түзіліп ұдайы жаңарып отырады. Тамыр оймақшасының сыртқы қабатындағы жасушалар шырышты зат бөледі. Ол зат тамыр ұшындағы жаңадан пайда болған нәзік жасушаларды жарақаттанудан қорғайды. Тамырдың топырақтағы қозғалысын жеңілдетеді. Тамыр оймақшасы тамырдың бөліну аймағының сыртын қаптап қорғап тұрады.

12 слайд

#13 слайд
Тамыр бөлімдері. 1. Бөліну . 2. Өсу. 3. Сору. 4. Өткізу. Бөліну аймағы Бөліну аймағы атқаратын қызметіне қарай сыртқы, ортанғы, ішкі болып үш қабаттан тұрады. Ең сыртқы қабатындағы жасушалар тамырдың мөлдір өңі мен оймақшасын түзеді. Ортанғы қабатынан алғашқы қабық, ішкі қабаттан орталық цилиндр түзіледі. Жасушалары дамылсыз бөлініп, басқа бөлімдерінің қалыптасуына себепші болады.

13 слайд

#14 слайд
Тамыр бөлімдері. 1. Бөліну . 2. Өсу. 3. Сору. 4. Өткізу. Өсу аймағы Өсу бөлімінің жас жасушалары бөлінбейді. Ұзыннан созылып, ұзарып, тамыр ұшының топыраққа терең енуіне әсер етеді. Алғашқы өткізгіш ұлпалар осы бөлімде түзіледі.

14 слайд

#15 слайд
Тамыр бөлімдері. 1. Бөліну . 2. Өсу. 3. Сору. 4. Өткізу. Сору аймағы Сору бөлімі өсу бөлімінен кейін орналасқан, қалың түктері бар бөлік. Тамыр түктері тамырдың сыртын қаптап жатқан жұқа өң қабықшасы жасушаларының созылуынан пайда болады. Ол топырақ түйіршіктерімен тығыз жанасып, су мен онда еріген минералды тұздарды сорады. Жас тамырға тірек қызметін атқарады.

15 слайд

#16 слайд
Тамыр бөлімдері. 1. Бөліну . 2. Өсу. 3. Сору. 4. Өткізу. Өткізу аймағы Су мен онда еріген қоректі заттарды тамырдан өсімдіктің жер үсті мүшелеріне өткізеді. Бұл бөлімде тамыр түктері болмайды,жанама тамырлар дамиды

16 слайд

#17 слайд
Тамыр түрөзгерістері   Асхана қызылшасының жемтамыры  Қант . Жемтамырлар. 1-Жапырақ қалдығы. 2. Қысқарған сабақ. Нағыз тамыр бөлімі. Негізгі кіндік тамыр. 4. Жанама тамырлар. қызылшасының жемтамыры 

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд
            1. Тамыр арқылы қоректенетін организм. 2. Қос жарнақты өсімдіктердің ұрығынан дамитын тамыр. 3. Тамыр жүйесі шашақ тамыр болатын қос жарнақты өсімдік. 4. Дара жарнақты өсімдік. 5. Тұқымнан жер бетіне шыққан кішкене өсімдік. 6. Тамырдың қосалқы қызметі.

19 слайд

#20 слайд
ө с і м д і к   н е г і з г і ж о л ж е л к е н       б и д а й   ө с к і н   т і р е к   1. Тамыр арқылы қоректенетін организм. 2. Қос жарнақты өсімдіктердің ұрығынан дамитын тамыр. 3. Тамыр жүйесі шашақ тамыр болатын қос жарнақты өсімдік. 4. Дара жарнақты өсімдік. 5. Тұқымнан жер бетіне шыққан кішкене өсімдік. 6. Тамырдың қосалқы қызметі.

20 слайд

#21 слайд
1.Тамыр - өсімдіктің топырақтан қоректену мүшесі 2. Тамырдың қызметтері 3. Тамырдың түрлері 4. Тамыр жүйесі 5. Тамыр бөлімдері 6. Тамыр оймақшасы 7. Тамырдың өсуі 8. Тамыр түрөзгерістері 9. Өсімдіктің вегетативті мүшелері

21 слайд

#22 слайд
Бақылау сұрақтары: А. Орамжапырақ көшеттерін ашық жерге отырғызу кезінде кейбір өсімдіктердің негізгі тамырларының ұшын шырпиды, ал кейбіреулерін сол күйінде қалдырады. Қай өсімдіктер көбірек өнім береді? Сіздер неліктен олай деп есептейсіздер? Б. Құмды топырақта өсетін қарағайдың тамыр жүйесі қос жарнақты өсімдіктерге кіндік тамыр болады. Сонымен қатар оның тамыры ылғалға жету үшін топыраққа терең орналасады. Ал батпақта өсетін қарағайдың тамыр жүйесі шашақ тамырға ұқсайды. Оның тамырлары үлкен ауданды алып жатады, бірақ топыраққа терең орналаспайды. Себебі неде деп ойлайсыңдар?

22 слайд