#1 слайд
26.08.2022. Балқаш аудандық тарих пәні мұғалімдерінің секциясы Тарих пәнінің мұғалімі Жайлауов Нұрболат Қуатбекұлы «ТАРИХ МҰҒАЛІМДЕРІНІҢ ПӘНДІК ҚҰЗЫРЕТТЕРІН ДАМЫТУ» Практикалық жұмыс

1 слайд

#2 слайд
Функционалдық сауаттылық Жаһандық құзыреттілік және   креативті ойлау Математикалық сауаттылық Оқу сауаттылығы Қаржылық сауаттылық Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық 01 02 03 05 04 2 сессия

2 слайд

#3 слайд

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Біз тарихты не үшін оқимыз? Қай істің болсын өнуіне үш шарт бар: ең әуелі – ниет керек, одан соң – күш керек, одан соң – тәртіп керек. Мұхтар Әуезов

6 слайд

#7 слайд
Біз тарихты не үшін оқимыз? Тарихтың ғылым ретіндегі басты міндеті •өткенді тану, соның негізінде бүгінгі күнді түсіндіру және қоғамның болашақта даму перспективаларын анықтау. Тарих пәнінің мақсаты •оқушылардың тарихи тәжірибені түсінуі, олардың тарихи ойлауын қалыптастыру, әлеуметтік болжау дағдыларын дамыту, өз әрекеті үшін тарихи жауапкершілікті сезіну; •қазақстандық патриотизмді, ұлттық бірегейлікті, азаматтықты қалыптастыру.

7 слайд

#8 слайд
Оқу пәнінің білім мазмұны төрт бөлімді қамтиды: 1.әлеуметтік қатынастардың дамуы; 2.мәдениеттің дамуы; 3. мемлекеттің дамуы; 4. Қазақстанның экономикалық дамуы. "Қазақстан тарихы" оқу пәні бойынша тарихи ойлау дағдыларын қалыптастыру және оқу мақсаттарын тиімді жүзеге асыру төмендегі тарихи концептілерге ( түсініктерге) негізделеді: 1) өзгеріс пен сабақтастық; 2) себеп пен салдар; 3) дәлел; 4) ұқсастық пен айырмашылық; 5) маңыздылық; 6) интерпретация.

8 слайд

#9 слайд
Тарихи концептілер негізінде оқытудың қүтілетін нәтижелері: 1) "Өзгеріс пен сабақтастық" бойынша білім алушылар: сабақтастық пен өзгеріске қатысты тарихи мысалдарды уақыт пен кеңістікте талдайды және бағалайды, сабақтастық пен өзгеріске қатысты тарихи мысалдарды ұзақ уақыт бойы ауқымды тарихи процестер мен тақырыптарға дейін біріктіреді, тарихи оқиғалар мен процестердің белгілі бір уақыт межесінде жүйеленуі мен ұйымдасуының негізін ( критерийлер) түсіндіреді; 2) "Себеп және салдар" бойынша білім алушылар: бір немесе бірнеше себептердің және/немесе ықпалдардың өзара әрекеттесуін талдайды және бағалайды; ұқсастықтарды, себеп-салдарды, өзара байланысты көрсете отырып тарихи себептілікті түсінеді, тарихи құбылыс, оқиға немесе процесті басқа ұқсас тарихи құбылыстармен уақыт пен кеңістікте байланыстырудың әдістерін түсіндіреді және бағалайды; 3) "Дәлел" бойынша білім алушылар: қарастырылып отырған дәлелге қатысты: аудитория, мақсаттар, көзқарастар, формат, аргумент, шектеулер және контекст сынды тарихи айғақтың ерекшеліктерін талдайды, тарихи айғақтарды талдау және бағалау негізінде дәйекті қорытынды жасайды, өткен заман туралы объективті түсінік қалыптастыру мақсатында түпнұсқалық және қосалқы деректерден әртүрлі, қарама-қайшы айғақтарды талдайды; 4) "Ұқсастық пен айырмашылық" бойынша білім алушылар: белгілі бір жерде, белгіленген бір уақыт кезеңінде және/немесе әртүрлі қоғамдарда, немесе бір қоғамның ішіндегі өзара байланысқан тарихи оқиғаларды салыстырады. 5) "Маңыздылық" бойынша білім алушылар: қоғамның дамуы үшін тарихи оқиғаның, құбылыстың, процестің маңыздылығын анықтайды; 6) "Интерпретация" бойынша білім алушылар: белгілі бір тарихи оқиғаға, құбылысқа, процеске қатысты әртүрлі көзқарастарды түсіндіреді және бағалайды

9 слайд

#10 слайд
«Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» пәндерін тарихи түсініктер негізінде оқыту ұсынылады: (Тарихи концептілер - тарихи ойлауды дамыту құралдары) Оқыту келесі түсініктердің негізінде құрылуы тиіс: 1) өзгеріс және сабақтастық (мысалы, белгілі тарихи кезеңде қоғам қаншалықты өзгеріске ұшырады) 2) себеп-салдар (мысалы, белгілі тарихи кезеңде қандай маңызды факторлар саяси үдерістерге әсер етті); 3) дәйек (белгілі тарихи кезеңнің өнері бізге құндылықтар, наным-сенімдер мен технологиялар туралы қандай мәлімет бере алады); 4) ұқсастық пен айырмашылық (мысалы, XIII-XV ғғ. Қазақстан территориясындағы мемлекеттердің саяси құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар); 5)маңыздылық (мысалы, Қазақ хандығының құрылуының тарихи маңызы неде); 6)интерпретация (мысалы, белгілі бір тарихи оқиғаны түрлі зерттеушілер қалай сипаттайды).

10 слайд

#11 слайд
•«Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» пәндері бойынша оқу бағдарламасының басты мақсаттарының бірі – оқушылардың бойында тарихи ойлау дағдыларын қалыптастыру мен дамыту болып табылады. Сондықтан сабақта оқушылардың «тарихи ойлау» дағдысын қалыптастыруға мүмкіндік беретін түрлі әдіс-тәсілдерді (белсенді және проблемалық оқыту әдістері, зерттеу, жоба әдістері т.б.) қолдану ұсынылады. (21 ғасыр дағдыларын дамытуға бағыттау.)

11 слайд

#12 слайд
Тарихты оқыту кезінде мұғалім: тарихты оқыту процесінде жеке құзыреттілікті дамытуға, ол оқушының белгілі бір ақпарат мөлшерін (тарихи даталар, ұғымдар, жеке тұлғалар, оқиғалар) білумен сипатталады, бірақ ол механикалық есте сақтаумен емес, тарихи заңдар мен заңдылықтарды түсінумен, практикалық міндеттерді шешу дағдыларымен ерекшеленуі тиіс;  әлемдік және отандық тарих контексіндегі тарихи оқиғаларды, құбылыстар мен процестерді, сондай-ақ тұлғаның тарихи қызметін талдау және бағалау қабілетін дамытуға;  тарихи деректер негізінде тарихи зерттеу дағдыларын қалыптастыруға және дамытуға (зерттеу сұрақтарын және гипотезаларды ұсыну, деректерді талдау, әртүрлі тәсілдерді, нәтижелер мен қорытындыларды салыстыру, өз ұстанымын айқындау); бүгінгі саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени процестерге сәйкес бағдарлау үшін тарихи білімді қолдану қабілетін дамытуға ерекше назар аудару керек .

12 слайд

#13 слайд
тарихты зерттеушілік тәсіл негізінде оқытуда тарих әдіснамасын қолдану; Қазақстан тарихы мен дүниежүзі тарихын оқытудың концептуалдық негіздерін түсіну; тарихи концептілер негізінде зерттеуге негізделген оқытуды жоспарлау; сабақта оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту үшін тарихи дереккөздермен, тарихи картамен, мәтінмен жұмысты ұйымдастыру. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) «Білім мен дағдылардың болашағы: Білім беру 2030» халықаралық жобасы шеңберінде тарихи білімнің құрылымы мен мазмұнына қандай талаптар қойылады? Тақырып материалдарымен жұмыс жасай отырып, Сіз:

13 слайд

#14 слайд
Функционалдық сауаттылық Жүйелі ойлау Жүйелі ойлауды қалыптастыру арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалай дамытуға болады? Нақты пәндік білім (Фактілік білім) •белгілі бір пәндік саладағы білім көлемі. Пәнаралық білім •нақты мәселелерді, құбылыстарды, әртүрлі пәндердің өзара байланысын табу арқылы көре білу. •шынайы өмірлік мәселелерді шешуге пәндік білім қалай ықпал ететіні туралы түсінік. Процедуралық білім (Алгоритмдік білім) •жаңа білімді меңгеру, оны тексеру құралдары мен жолдары туралы түсінік. •фактілерді /даталарды, /тарихи тұлғалар өмірбаянын және т.б./ білу; • тарихи оқиғаларды, құбылыстарды, процестерді сипаттау /түсіндіру. •көркем әдебиет (тілдік пәндер)/ суреттер арқылы тарихи оқиғаларды талдау; •табиғи - географиялық шарттарды талдау (география) •тарихи ретроспектива арқылы бүгінгіні/ болашақты болжау; •себеп-салдарлық байланыстарды талдау. •тарихи заңдылықтарды анықтау және талдау. . •түпдеректерді және қосалқы дереккөздерін талдау; •контент-талдау; •салыстыру; •өзгерістер мен сабақтастықты анықтау. •уақыт лентасымен жұмыс. •тарихи диаграммаларды модельдеу. • http://www.oecd.org/education/2030-project/teaching-and-learning/learning/knowledge/ Тарихи ойлау Эпистемологиялық білім

14 слайд

#15 слайд
Тарихты оқытудың спиральды моделі Бастауыш мектеп «Дүниетану» Ежелгі дәуірден қазіргі уақытқа дейінгі Қазақстан тарихындағы негізгі (аса маңызды) оқиғалар. Негізгі мектеп «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» Жеке халықтардың тарихы Себеп-салдарлық байланыстарды ашу 1)5-сынып – ежелгі дәуір (2 млн.жыл бұрын-V ғ.); 2) 6-сынып – орта ғасырлар дәуірі (V-XVII ғғ.); 3) 7-сынып – жаңа заман (XVIII-XIX ғғ.); 4) 8-сынып – қазіргі заман (XX ғасырдың I-жартысы); 5) 9-сынып – қазіргі заман (XX ғасырдың II-жартысы - XXI ғасыр). Толық орта мектеп «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» Адамзаттың, Қазақстанның дамуының тұтас картинасы. Тарихи дамудағы өзгерістер мен сабақтастықты жалпылау, ежелгі дәуірден қазіргі уақытқа дейін қоғамның тарихи дамуының ұқсастықтары мен айырмашылықта рын талдау. Тақырыптар әртүрлі деңгейлерде қайталанады; Тақырыптар алдыңғы деңгеймен салыстырғанда әр келесі деңгейде тереңірек қарастырылуы керек; Деңгей неғұрлым жоғары болса, тақырыптың күрделілігі де соғұрлым жоғары болады.

15 слайд

#16 слайд
Тарих сабақтарында тарихи білім мен ойлауды қалыптастыру ерекшеліктері «Қазақстан тарихы» және «дүниежүзі тарихы» пәндері бойынша оқу бағдарламаларының негізгі мақсаттарының бірі оқушылардың тарихи ойлау дағдыларын қалыптастыру болып табылады. «Тарихи ойлау» - өткеннің кез-келген құбылысын анықтау, оны сол заманның контекстінде, оған дейінгі және кейінгі тарихи оқиғалармен байланыста талдау, бағалау қабілеті. Осындай қабілетке ие бола отырып, білім алушы өткенге қатысты өзінің білімі мен түсінігіне негізделген, дәлелді ұстанымын ұсына алады. МАН, Тарих сабақтарында тарихи білім мен ойлауды қалыптастыру ерекшеліктері, 8-11б.

16 слайд

#17 слайд
Тарих сабақтарында тарихи білім мен ойлауды қалыптастыру ерекшеліктері Оқытуды белгілі бір тарихи концептілерге негіздеп ұйымдастыру, білім алушыларға нақты оқу материалы негізінде тарихи ойлау дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Концептілер зерттеуге негізделген оқытуды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

17 слайд

#18 слайд
Тарих сабақтарында тарихи білім мен ойлауды қалыптастыру ерекшеліктері Оқыту барысында оқушылар факт, құбылыс, оқиға, үрдіс секілді категорияларды қолдана отырып тарихи білім элементтерін игереді.

18 слайд

#19 слайд
Тарих сабақтарында тарихи білім мен ойлауды қалыптастыру ерекшеліктері Тарихи процестің заңдылықтарын ашу дегеніміз - құбылыстар мен процестер арасында объективті байланыс орнату: -құбылыстардың дәйектілігі мен қисындылығын білдіретін себеп-салдарлық байланыстар. Әрбір тарихи құбылыс бір-бірімен байланысқан, тізбектелген түрлі элементтерден тұрады. Мысалы, "мемлекеттердің пайда болуы" – өзара байланысты фактілерден тұратын құбылыс: темір құралдардың пайда болуы – еңбек өнімділігінің артуы және артық өнім пайда болуы – тұтқындарды алып, оларды пайдалану мүмкіндігі – теңсіздіктің пайда болуы – таптардың пайда болуы- мемлекеттердің құрылуы. Болашақта бұл себеп-салдарлық байланыс (мемлекеттердің қалыптасу заңдылығы) басқа мемлекеттердің қалыптасуын зерттеу кезінде қайталанады. -жергілікті (локальді) байланыстар, белгілі бір аймақтың дамуына географиялық жағдайдың әсері. Бұл аспектіде ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтау маңызды, олар мемлекеттер дамуында тарихи-географиялық ерекшеліктерін, тарихи процестер мен құбылыстардың ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. -хронологиялық байланыстар, яғни оқиғалардың өтуінің бірізділігін немесе синхрондылығын анықтау, оқиғалар мен құбылыстар арасындағы өзгерістер мен сабақтастықты анықтау. - Мысалы, әртүрлі мемлекеттердегі «феодалдық бытыраңқылық».

19 слайд

#20 слайд
Тарихи білім мен ойлауды қалыптастыруға бағытталған тапсырмалардың түрлері Білімді қайта жаңғыртуға, қолдануға арналған тапсырмалар: -тарихи дереккөздің мазмұнын ауызша немесе жазбаша баяндау; -жоспар, тезис, реферат құрастыру; -хронологиялық, синхронды және тақырыптық кестелерді құрастыру; -тарихи картамен жұмыс; -тарихи проблема (зерттеу сұрағы) бойынша фактілерді іріктеу және топтастыру. Тарихи ойлауды дамытуға арналған шығармашылық тапсырмалар: -фактілер, оқиғалар, құбылыстар арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды анықтау; -фактілер, оқиғалар, құбылыстар арасындағы өзгерістер мен сабақтастықты анықтау; -фактілер, оқиғалар, құбылыстар арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтау; -тарихи фактілердің, оқиғалардың, құбылыстардың маңыздылығын анықтау және бағалау; -тарихи фактілердің, оқиғалардың, құбылыстардың және олардың дереккөздерінің сенімділігін анықтау.

20 слайд

#21 слайд
Қоғамдық және ұлттық сананы дамытудың негізі ретінде тарихи сананы қалыптастыру саясаты Мәдени мұра Халық тарих толқынында Мәңгілік ел Рухани жаңғыру Тарих сабақтарында ұлттық сананы, патриотизмді және ұлттық бірегейлікті тәрбиелеу Ұлы Даланың жеті қыры

21 слайд

#22 слайд
Тарих сабағындағы пәнаралық байланыстар ТАРИХ География Тіл мен әдебиет Математика Биология Информатика ҮМ 1.5 Тарих сабақтарындағы пәнаралық байланыстар. Ой-толғаныс: Тарих сабағындағы пәнаралық байланыстардың қандай мысалдарын өзіңіздің тиімді тәжірибеңізден ұсынуға болатындығын еске түсіріңіз. Тарих сабақтарында пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру, білім ...

22 слайд