Топырақ картасы. Картограммалар

#1 слайд
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің колледжі

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың тақырыбы: Топырақ картасы. Картограммалар Сабақтың түрі: Теориялық Дәрістің әдіс – тәсілдері: Баяндау, талдау, пысықтау Жоспар: 1. Жерге орналастыруға арналған топырақ жүргізу жұмыстары және оларды талдау. 2. Топырақ картасы туралы сипаттама. 3. Топырақ картасының мазмұңы мен безендіру жұмыстары. 4. Топырақты зерттеудің әдісі мен техникасы.

2 слайд

#3 слайд
1 . Жоспар Жерге орналастыруға арналған топырақ жүргізу жұмыстары және оларды талдау. Ірі маштабты топырақ картасын жерге орналастыруда қолдану. Камеральдық кезеңдегі зертханалық жұмыс түрлері.  Далалық зерттеу жұмыстарынан алынаған мағлұматтарды талдау және қорытындылау.  Топырақ түсірілім жұмыстары материалдарын өңдеу негізінен қыс айларында, топырақтың зертханалық талдауы толық біткеннен кейін, солардың мағлұматтарына сүйене отырып жүргізіледі. Осы кезеңде далалық жағдайда алынған мәліметтерге камеральдық өңдеулер жүргізіледі.

3 слайд

#4 слайд
камеральдық өңдеулер жүргізіледі. ( дайындық кезең )Топырақ түсірілім жұмыстарын атқару топырақ картасы жасалынадытопырақ очеркі жазылады.1 2 43 Ірі маштабты топырақ картасын жерге орналастыруда қолдану.

4 слайд

#5 слайд
Топырақтарды дайындау жумысы

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
КАМЕРАЛЫҚ КЕЗЕҢ  Камералдық кезеңде топырақтанушының қолында төмендегідей материалдар болуы керек.  Топырақ кескіндері және топырақ нұсқалары көрсетілген далалық топырақ картасы.  Далалық сөмке  Топырақ күнделігі.  Үлгілерді байлайтын, орайтын материалдар  Тығыз материалдан жасалған метрлік өлшеуіш;  Рулетка;  Пышақ;  10 % HCl құйылған колба пипеткасымен, хлор, сульфат иондары мен соданы анықтайтын реактивтер.  Компас.  Екі күрек

7 слайд

#8 слайд
2 . Жоспар Топырақ картасы туралы сипаттама. Топырақ картасы дегеніміз не? Топырақ картасы дегеніміз – топырақ түрлерінің жер бетінде таралуын, олардың қасиеттері мен ерекшеліктерін бейнелейтін карталар. Топырақ картасының– жалпы, топырақ-мелиоративтік және топырақ- эрозиялық карта түрлері болады. Топырақ картасының түрлері:  Топырақ картасын маштабына қарай топытастыру, олардың мазмұны.  Топырақ карталары маштабына қарай 5 топқа бөлінеді:  1-шолу  2-кіші  3-орта  4-ірі  5-жетік

8 слайд

#9 слайд
Қазақстан топырағының картасы

9 слайд

#10 слайд
 Жасалынуы: Шолу-топырақ карталары 1:1000000 маштабқа жасалынады. Олардың аумағы өте үлкен материктерге жасалынады.  Қолданылуы: Ол оқу және ғылыми мақсаттарда қолданылады.  Олардың негізгі мақсаты топырақ жамылғаларын кеңістікте географиялық орналасуын, биоклиматтық табиғи жағдайларына, белдеулік, облыстық, фациялық провинциялық немесе өңірлікке сүйене отырып, таралу заңдылықтарын анықт айды.Шолу топырақ картасы

10 слайд

#11 слайд
Кіші масштабты топырақ картасы  Көлемі: Кіші немесе ұсақ маштабты топырақ карталары, оның маштабы 1:300000 нан 1:1000000.  Жасалынуы: Бұл мемлекетке , әкімшілік облыстарға, өлкелерге жасалынады.  Қолданылуы: Олар аумақты табиғи және ауыл шаруашылық аудандастыру, жерді мемлекетік сынақтан өткізу, ауыл шаруашылық дақылдарын аудандастыру және тәжрибе стацияларын орналастыру үшін қолданылады. Мұн да аумақтық топырақтары көрсетіледі.

11 слайд

#12 слайд
Орта масшабты топырақ картасы  Жасалынуы: Орта маштабты топырақ карталары 1:100000нан 1:300000. Ол облыстарға , әкімшілік аудандарға жасалынады.  Қолданылуы: Олар шаруашылықтарды дұрыс орналастыру және жер ресуртарын тиімді пайдалау үшін қолданылады. Оларға сүйене отырып, келешекте ауыл және орман шаруашылықтарын дамыту, ауылдар мен қалалар салу, жолдар мен өндірістік орталықтарын құру жосарланады.

12 слайд

#13 слайд
Ірі топырақ картасы  Ірі маштабты топырақ карталары- 1:50000-1:10000.  Жасалынуы: Ол жеке шаруашылықтарға жасалынады. Бұл топырақта топырақтың ең ұсақ таксономиялық бірліктері көрсетіледі. Ал разряд көрсетілмейді.

13 слайд

#14 слайд
Жетік маштабты топырақ карталары  Масштабы: 1:5000-1:200.  Орналасуы: Тәжрибе станциялар аумағында тәжрибелік егістіктерге сол сынақ жүргізілетін учаскелерге, құнды дақылдар мен көп жылдық жеміс-жидек және жүзім ағаштарын отырғызылатын жерлерге отырғызылады.

14 слайд

#15 слайд
 Топографиялық карталарды безенд і ру.  Топографиялық карталарға- топографиялық карта, аэрофототүсірілім және шаруашылықтың жерді пайдалану жоспары жатады.  Топографиялық негіздерде топырақты далалық зерттеу кезінде анықталатын топырақ жамылғысы нұсқаларының болжамы шекараларын көруге болады.  Топырақтың шартты белгілеріне топырақтардың атын, тегін, типшесін білдіретін әріптер жатады.  Мысалы, Тж-тайгалық топырақ, Лг-шалғынды топырақ, Бл- шалғынды батпақты топырақ, Б-батпақты топырақ, Аб- жайылманың батпақты топырағы, Сб-сұр күрең және т.б.

15 слайд

#16 слайд
Агрохимиялық картограммаларды безендіру шкаласы

16 слайд

#17 слайд
3. Жоспар Топырақ картасының мазмұңы мен безендіру жұмыстары.

17 слайд

#18 слайд
4. Жоспар Топырақты зерттеудің әдісі мен техникасы. Топырақ жамылғысын картографиялаудың далалық техникасы.  Далалық топырақ картасын жасауда топырақтанушының алдында екі үлкен мәселе тұрады.  1. Топырақтың атын дұрыс табу.  2. Оның таралу шекарасын дәл анықтау.Топырақтанушы-топырақ кескінін зерттеп, сипаттап жазады, ал агроном-сол жердің жағдайын жақсы білетін кісі және сол туралы мағлұматтар беріп отырады, инженер-техник-топырақ кескінін орналастырады, 2 күрекші-топырақ кескінін қазады.

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
Көріп, тыңдағандарыңызға РАҚМЕТ!

20 слайд