ЖИ көмекші
Топырақ құнарлылығын бағалау
Жүктеу
#1 слайд
Тақырыбы:
Топырақ құнарлылығын
бағалау
Ш.БЕРСИЕВ АТЫНДАҒЫ АҚТӨБЕ ЖОҒАРЫ АГРАРЛЫҚ-ТЕХНИКАЛЫҚ
КОЛЛЕДЖІ
2025-2026 оқу
жылы
1 слайд
Тақырыбы: Топырақ құнарлылығын бағалау Ш.БЕРСИЕВ АТЫНДАҒЫ АҚТӨБЕ ЖОҒАРЫ АГРАРЛЫҚ-ТЕХНИКАЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ 2025-2026 оқу жылы
#2 слайд
ТОПЫРАҚ ҚҰНАРЛЫЛЫҒЫ
ДЕГЕНІМІЗ НЕ?
•Анықтама: Топырақтың өсімдіктерді қажетті қоректік элементтермен, сумен
және ауамен қамтамасыз ету қабілеті.
•Құнарлылық түрлері:
1.Табиғи (табиғатта адамның қатысуынсыз қалыптасқан).
2.Жасанды (тыңайтқыштар мен агротехника арқылы алынған).
3.Экономикалық (өнімділікпен өлшенетін нақты көрсеткіш).
2 слайд
ТОПЫРАҚ ҚҰНАРЛЫЛЫҒЫ ДЕГЕНІМІЗ НЕ? •Анықтама: Топырақтың өсімдіктерді қажетті қоректік элементтермен, сумен және ауамен қамтамасыз ету қабілеті. •Құнарлылық түрлері: 1.Табиғи (табиғатта адамның қатысуынсыз қалыптасқан). 2.Жасанды (тыңайтқыштар мен агротехника арқылы алынған). 3.Экономикалық (өнімділікпен өлшенетін нақты көрсеткіш).
#3 слайд
БАҒАЛАУДЫҢ НЕГІЗГІ КӨРСЕТКІШТЕРІ
ТОПЫРАҚ САПАСЫН АНЫҚТАУ ҮШІН
КЕЛЕСІ ФАКТОРЛАР ЕСКЕРІЛЕДІ:
•ГУМУС (ҚАРАШІРІК) МӨЛШЕРІ:
НЕГІЗГІ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ҚОР.
•МЕХАНИКАЛЫҚ ҚҰРАМ: ҚҰМДЫ,
САЗДЫ, ҚҰМДАҚ.
•ҚЫШҚЫЛДЫЛЫҚ (PH): БЕЙТАРАП,
ҚЫШҚЫЛ НЕМЕСЕ СІЛТІЛІ ОРТА.
•ҚОРЕКТІК ЭЛЕМЕНТТЕР: АЗОТ (N),
ФОСФОР (P), КАЛИЙ (K).
3 слайд
БАҒАЛАУДЫҢ НЕГІЗГІ КӨРСЕТКІШТЕРІ ТОПЫРАҚ САПАСЫН АНЫҚТАУ ҮШІН КЕЛЕСІ ФАКТОРЛАР ЕСКЕРІЛЕДІ: •ГУМУС (ҚАРАШІРІК) МӨЛШЕРІ: НЕГІЗГІ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ҚОР. •МЕХАНИКАЛЫҚ ҚҰРАМ: ҚҰМДЫ, САЗДЫ, ҚҰМДАҚ. •ҚЫШҚЫЛДЫЛЫҚ (PH): БЕЙТАРАП, ҚЫШҚЫЛ НЕМЕСЕ СІЛТІЛІ ОРТА. •ҚОРЕКТІК ЭЛЕМЕНТТЕР: АЗОТ (N), ФОСФОР (P), КАЛИЙ (K).
#4 слайд
Құнарлылықты төмендететін
факторлар
•Эрозия: Жел немесе су арқылы топырақтың
беткі қабатының шайылуы.
•Тұздану: Суару режимінің бұзылуынан тұз
жиналуы.
•Деградация: Тыңайтқыштарды шектен тыс
пайдалану немесе ауыр техниканың әсері.
4 слайд
Құнарлылықты төмендететін факторлар •Эрозия: Жел немесе су арқылы топырақтың беткі қабатының шайылуы. •Тұздану: Суару режимінің бұзылуынан тұз жиналуы. •Деградация: Тыңайтқыштарды шектен тыс пайдалану немесе ауыр техниканың әсері.
#5 слайд
Топырақ бонитеті (Бонитировка)
•Бонитет балы: Топырақтың
салыстырмалы сапасын
көрсететін 100 балдық
шкала.
•Не үшін керек?
⚬Жердің құнын анықтау
үшін.
⚬Салық мөлшерін есептеу
үшін.
⚬Егін шығымдылығын
болжау үшін.
5 слайд
Топырақ бонитеті (Бонитировка) •Бонитет балы: Топырақтың салыстырмалы сапасын көрсететін 100 балдық шкала. •Не үшін керек? ⚬Жердің құнын анықтау үшін. ⚬Салық мөлшерін есептеу үшін. ⚬Егін шығымдылығын болжау үшін.
#6 слайд
ЗЕРТТЕУ
ӘДІСТЕРІ
• МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚ ТҮСІН,
ҚҰРЫЛЫМЫН, ҚАБАТТАРЫН СЫРТТАЙ ЗЕРТТЕУ.
•ХИМИЯЛЫҚ ТАЛДАУ: ЛАБОРАТОРИЯДА
ЭЛЕМЕНТТЕР МӨЛШЕРІН АНЫҚТАУ.
•АГРОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚТЫҢ
ТЫҒЫЗДЫҒЫН, ЫЛҒАЛ СЫЙЫМДЫЛЫҒЫН ӨЛШЕУ.
•БИОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚТАҒЫ
МИКРООРГАНИЗМДЕР МЕН ҚҰРТТАРДЫҢ
БЕЛСЕНДІЛІГІН БАҚЫЛАУ.
6 слайд
ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ • МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚ ТҮСІН, ҚҰРЫЛЫМЫН, ҚАБАТТАРЫН СЫРТТАЙ ЗЕРТТЕУ. •ХИМИЯЛЫҚ ТАЛДАУ: ЛАБОРАТОРИЯДА ЭЛЕМЕНТТЕР МӨЛШЕРІН АНЫҚТАУ. •АГРОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚТЫҢ ТЫҒЫЗДЫҒЫН, ЫЛҒАЛ СЫЙЫМДЫЛЫҒЫН ӨЛШЕУ. •БИОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІС: ТОПЫРАҚТАҒЫ МИКРООРГАНИЗМДЕР МЕН ҚҰРТТАРДЫҢ БЕЛСЕНДІЛІГІН БАҚЫЛАУ.
#7 слайд
ҚҰНАРЛЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ
• АУЫСПАЛЫ ЕГІСТІКТІ
ЕНГІЗУ.
•ОРГАНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ
МИНЕРАЛДЫ
ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫ
ТЕҢГЕРІМДІ ҚОЛДАНУ.
•МЕЛИОРАЦИЯ
(СУЛАНДЫРУ НЕМЕСЕ
ҚҰРҒАТУ).
•ЖАСЫЛ
ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫ
(СИДЕРАТТАР)
ПАЙДАЛАНУ.
7 слайд
ҚҰНАРЛЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ • АУЫСПАЛЫ ЕГІСТІКТІ ЕНГІЗУ. •ОРГАНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫ ТЕҢГЕРІМДІ ҚОЛДАНУ. •МЕЛИОРАЦИЯ (СУЛАНДЫРУ НЕМЕСЕ ҚҰРҒАТУ). •ЖАСЫЛ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫ (СИДЕРАТТАР) ПАЙДАЛАНУ.
#8 слайд
ҚОРЫТЫНД
Ы
• ТОПЫРАҚ — САРҚЫЛАТЫН
РЕСУРС.
•ДҰРЫС БАҒАЛАУ ЖҮРГІЗУ
АРҚЫЛЫ АУЫЛ
ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ
ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРЫП,
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТЕПЕ-
ТЕҢДІКТІ САҚТАУҒА
БОЛАДЫ.
8 слайд
ҚОРЫТЫНД Ы • ТОПЫРАҚ — САРҚЫЛАТЫН РЕСУРС. •ДҰРЫС БАҒАЛАУ ЖҮРГІЗУ АРҚЫЛЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРЫП, ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТЕПЕ- ТЕҢДІКТІ САҚТАУҒА БОЛАДЫ.
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
