Тұрақты сөз тіркестері

#1 слайд
ТТҰРАҚТЫ ҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕРТІРКЕСТЕР (Фразеологизмдер)(Фразеологизмдер)

1 слайд

#2 слайд
Жаңа сабақЖаңа сабақ  Тілдегі еркін сөз тіркестері, тұрақты Тілдегі еркін сөз тіркестері, тұрақты сөз тіркестерін меңгерту;сөз тіркестерін меңгерту;  Тұрақты сөз тіркестерінің негізгі Тұрақты сөз тіркестерінің негізгі белгілерін көрсету;белгілерін көрсету;  Тұрақты сөз тіркестерінің түрлерін Тұрақты сөз тіркестерінің түрлерін ажырату;ажырату;  Идиома мен фразаны айыру;Идиома мен фразаны айыру;  Жаттығу жұмыстарын жұмыстарын Жаттығу жұмыстарын жұмыстарын орындау. орындау.

2 слайд

#3 слайд
Еркін сөз тіркестеріЕркін сөз тіркестері ТұрақтыТұрақты тіркестерітіркестері ( Тіркестегі сөздер (Сыңарларының ( Тіркестегі сөздер (Сыңарларының орнын орнын еркін, орындарын ауыстыруға еркін, орындарын ауыстыруға болмайды, болмайды, басқа сөздермен қатаң жүйе басқа сөздермен қатаң жүйе сақталады).сақталады). ауыстыруға болады).ауыстыруға болады). Мысалы: Мысалы:Мысалы: Мысалы: жасыл қала-әдемі қала ит тұмсығы жасыл қала-әдемі қала ит тұмсығы өтпес(қалың, ну)өтпес(қалың, ну) көк кітап-қызық кітап қоян жүрек(қорқақ)көк кітап-қызық кітап қоян жүрек(қорқақ) беті бүлк етпеу(ұялмау)беті бүлк етпеу(ұялмау)

3 слайд

#4 слайд
Тұрақты сөз тіркестерінің Тұрақты сөз тіркестерінің негізгі белгілері негізгі белгілері •Құрамында кемінде екі сөз болу Құрамында кемінде екі сөз болу кереккерек •Сөздердің орны ауыстырылмайдыСөздердің орны ауыстырылмайды •Тіркес құрамындағы сөздерді басқа Тіркес құрамындағы сөздерді басқа сөзбен өзгертуге келмейдісөзбен өзгертуге келмейді •Сөздер жеке-жеке мағына бермей, Сөздер жеке-жеке мағына бермей, барлығы тұтас бір мағынаны ашадыбарлығы тұтас бір мағынаны ашады •Сөйлем құрамында бүтін бір тұлға Сөйлем құрамында бүтін бір тұлға ретінде жұмсалады ретінде жұмсалады

4 слайд

#5 слайд
Тұрақты тіркесТұрақты тіркес Идиома Фраза Мысалдар: 1.Ит арқасы қиянда 2.Жеті қараңғы түнде 3.Ала жіп аттамады 4.Көк ми 5.Ит жанды 6.Аузы-мұрны қисаймастан Мысалдар: .Тепсе темір үзеді ( мықты ) Бұраң бел ( нәзік, жіңішке бел ) Асқар тау ( биік тау )

5 слайд

#6 слайд
Сөйлемдер ішінен тұрақты сөз Сөйлемдер ішінен тұрақты сөз тіркестерін табутіркестерін табу Ботасы өлген інгендей боздайды да Ботасы өлген інгендей боздайды да жылайды.жылайды. Бір кезде төрдегілер қойдай дүрлігіп, есікке Бір кезде төрдегілер қойдай дүрлігіп, есікке келді.келді. Үріккен еліктей елегізе қалған ол төмен Үріккен еліктей елегізе қалған ол төмен қарады.қарады. Аққудай тізіліскен ақша қыздар алтыбақанды Аққудай тізіліскен ақша қыздар алтыбақанды айнала топтпсып жүр.айнала топтпсып жүр. Ауыз үйдегі кемпірлер үріккен қаздай дүр Ауыз үйдегі кемпірлер үріккен қаздай дүр сілкіністі.сілкіністі.

6 слайд

#7 слайд
Деңгейлік тапсырмаДеңгейлік тапсырма ((қарама-қарсықарама-қарсы мағынадағы сыңарын табу)мағынадағы сыңарын табу) 1.Бетінен оты шығу Ат ізін салмау1.Бетінен оты шығу Ат ізін салмау 2.Ат ізін құрғатпау Сертте жүру 2.Ат ізін құрғатпау Сертте жүру 3.Жүрегі мұздау Іші жылу 3.Жүрегі мұздау Іші жылу 4.Құлақ аспау Көңілі басылу 4.Құлақ аспау Көңілі басылу 5.Серттен таю Беті шімірікпеу5.Серттен таю Беті шімірікпеу 6.Көңілі тасу Құлақ қою6.Көңілі тасу Құлақ қою 7.Төбе шашы тік тұру Жүрек жұтқан7.Төбе шашы тік тұру Жүрек жұтқан 8.Тонның ішкі бауындай Бүйрегі бүлк етпеу8.Тонның ішкі бауындай Бүйрегі бүлк етпеу

7 слайд

#8 слайд
Мағынасын бір сөзбен атаңдар Мағынасын бір сөзбен атаңдар Аттың жалы, атанның қомындаАттың жалы, атанның қомында Аспанменен таласқанАспанменен таласқан Құлаққа ұрған танадайҚұлаққа ұрған танадай Көңіліне дақ салуКөңіліне дақ салу Артына сөз ілестіруАртына сөз ілестіру Құлағына құюҚұлағына құю Қаперіне алмауҚаперіне алмау Мұрнын тескен тайлақтайМұрнын тескен тайлақтай Өзегіне құрт түсуӨзегіне құрт түсу Қу бастан қуырдақ алғанҚу бастан қуырдақ алған

8 слайд