Ұмыт болған ұлттық тағамдар тәрбие сағаты презентация

#1 слайд
«Ұмыт болған ұлттық тағамдар»

1 слайд

#2 слайд
Мақсаты: Оқушылардың бойына ұлттық сезім қалыптастыру . Қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшелігі мен құндылығын бағалауға , қазақ халқының қонақжай дәстүрін құрметтеуге тәрбиелеу . Тағамдардың жасалу жолдарынан түсінік беру . Қазақтың ұлттық тағамдары жайлы білу, ұлттық тағамдар маңызды екенін түсіне білуге және түсінгендерін айта білуге дағдыландыру.

2 слайд

#3 слайд
Қазақтың  ұлттық  тағамдары , Жасымнан жақын маған  бәрі. Теңгермес ем оларға  мен , Ешбір  асты  ғаламдағы. Мал шаруашылығымен айналысқан көшпелі қазақтардың  негізгі тағамы – ет пен сүттен жасалған . Биенің сүтінен қымыз ,түйе сүті нен шұбат дайындаған. Заман алмасып, ұрпақ жаңарған сайын кейбір ұлттық тағамдар да күнделікті тұрмыс дастарқанымыздан ұмытылып бара жатыр. Мұндай тағамдар өте көп.

3 слайд

#4 слайд
• 1. Еттен жасалатын тағамдарға байланысты қазақ халқының қандай салты бар? 2. Ұлттық тағамдардың түрлерін ата 3. Құрметті қонақтарға қазақ халқы қандай тағам ұсынады? 4. Үлкен сыйлы қонақтарға не тартады? 5. Жеті түрлі дәмнен пісірілетін тағам қалай аталады? 6. Қазақ халқының ең бағалы сусыны 7. Сүттен жасалатын тағамдар 8. Бауырсақты неден жасайды? 9. Тарыдан не дайындайды? Қазақ халқының бақ-берекесі де, құт-несібесі де – бай дастарханы.

4 слайд

#5 слайд
• Мипалау – тағамның аты айтып тұрғандай малдың миынан әзірленеді. Сұйық тағам. Бастың миын алып, оған бауыр, құйрық майы, бастың құйқасын әбден араластырады. Бұған қымыз, айран немесе тұзды сүзбе қосып, майлы сорпа құйса мипалаудың дәмі де, маңызы да арта түседі. Семіз ет жеп отырған қонақтарға мипалау жасап ұсыну да қазақша дәм берудің тағы бір жақсы үлгісі. Мипалауды ортаға үлкендеу, терең ыдысқа құйып ішіне бірнеше қасық салып, үлкен кісілерден бастап ауыз тиеді. •   • 2. Дәл сондай ұмыт бола бастаған астың бірі – Шалжығар. Қазақ сөзінде «Шалжығар қымыз» деген тіркес бар. Бұл дөнен, бесті қымыздарды айтса керек. Қымыздың күштілігіне қарай «Шалжығар қымыз» деп аталған. Бірақ, мұнда айтпақ болған ас-тағам мүлде басқа. Шалжығар тағамы былай жасалады екен. Жаңа сойылған қойдың етін құйрық, өкпе-бауырымен қоса түгел қарынға тығып, түз, бұрыш, сарымсақ, пияз қосады да аузы тігілген қарынды шұңқырға жағалыған оттың шоғына көміп, топырақпен бастырып тастайды. Қарындағы еттің демі шығып тұруы үшін қойдың асық жілігінен түтік жасап, бір басын қарынға тығып, екінші басын пештің мұржасы секілді, топырақтан шығарып қояды. Бұл жайлы Шәкен Аймановтың: «Бұл астың аты – Шалжығар. Баяғыда шопандар байдың бір қойын ұрлап сойып алып, қарынға тыққан етті шұңқырдағы шоққа тәңертең көміп кетсе, кешке былқылдап пысып тұрады екен. Бар қуаты өзінде қалатын бұл асты кейбір кәрі шалдар көтере алмай, жығылып қалады. Шалжығар атанғаны содан» дегені бар екен. •   • 3. Бұқпа – марқаның жіліктері мен омыртқа, қабырғаларын балтамен ұсақтап, қазанға салып, үстіне аздаған су құйып, бетін жауып дайындайды. •   • 4. Томыртқа – қыста ыстық сорпаға бір түйір таза мұз салып, дәмін сәл өзгертіп ішеді. Мұны томыртқа деп атайды. •  

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
• Қуырдақ – соғым сойғанда етін, өкпесін, жүрегін, бүйрегін, бауырын ұсақтап турап, майға қуырып жасайды. Бауырды көп қайнап, қатайып кетпес үшін соңынан салады. •   • Кісе қуырдақ – жаңа сойылған малдың өкпе, бауыр, бүйрек, ішек, қарынын турап, майға қуырып әзірлейді. Етті аз қосып, сарымсақ, бек деп аталатын шөптерді салады. •   • Сырбаз қуырдақ – жаңа сойылған малдың етінен үстіне бие сүтін құйып, тұз салып қайнатып, жасайды. Оны кей жерлерде «Бұқпа қуырдақ» деп те атайды. Піске кезде сағыздай созылып тұрады. Аталған дәм сыйлы кісілер мен қарт адамдар үшін дайындалады. • Жөргем • Жөргем  ішек қарыннан жөргемдеп дайындайды. Тұздап, кептіріп отқа қарып жесе де болады. Өте пайдалы әрі құнарлы ас, дәрумендерге бай. •   • Манас қуырдақ – негізінен аң етінен (киік, арқар, елік) жасалады. Етті ұсақтамай турайды. Тұз салып қазанға қайнатады. Пісе бастағанда үстіне қаймақ құйып, ұн сеуіп араластырады да қуырады. Дастарқанға манас қуырдақ майымен қоса қойылады. •  

8 слайд

#9 слайд
• Нан болса – ойнап күлеміз, • Нан болса – еркін жүреміз. • Нан –қасиет, • Нан береке, • Нан- мереке. • Ас біткеннің анасы, Қасиетті нан – осы. • Тұз  — мұнадай, • Мүз – тұндай. • Сорпа іштік, • Сорпа ыстық, • Сондықтан қорқа іштік. Жылқының еті – төсек салып жатқанша, Сиырдың еті- таң сарғайып атқанша, Қойдың еті – келесі күн батқанша деген екен .

9 слайд