Зат мөлшері

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы.
Зат мөлшері
Зат мөлшері - атомдар саны
ретінде. Авогадро саны.
1 слайд
Сабақтың тақырыбы. Зат мөлшері Зат мөлшері - атомдар саны ретінде. Авогадро саны.
#2 слайд
2
1
3
4
Сабақтағы көңіл-күйің қандай?
2 слайд
2 1 3 4 Сабақтағы көңіл-күйің қандай?
#3 слайд
Есепте!
Тапсырма
Осы заттардың молекулалық
массаларын есептеңдер
І топ P ; PH3 ; P2O5; H3PO4 ; Na3PO4
І топ Fe ; FeCl2 ; FeO ; FeS ; FeSO4
3 слайд
Есепте! Тапсырма Осы заттардың молекулалық массаларын есептеңдер І топ P ; PH3 ; P2O5; H3PO4 ; Na3PO4 І топ Fe ; FeCl2 ; FeO ; FeS ; FeSO4
#4 слайд
Зат мөлшері –
физикалық шама
Зат мөлшері сол заттың
құрылымдық бөлшектерінің
санымен анықталады, яғни
атом, молекула немесе басқа
бөлшектер саны.
Таңбасы
n немесе ѵ
Зат мөлшерінің өлшем
бірлігі
–
(СИ) моль
Зат мөлшері дегеніміз не?
4 слайд
Зат мөлшері – физикалық шама Зат мөлшері сол заттың құрылымдық бөлшектерінің санымен анықталады, яғни атом, молекула немесе басқа бөлшектер саны. Таңбасы n немесе ѵ Зат мөлшерінің өлшем бірлігі – (СИ) моль Зат мөлшері дегеніміз не?
#5 слайд
Моль дегеніміз не?
•Моль – берілген заттың
құрылымдық бөлшектері 12г
көміртегіндегі атом санына
сәйкес келетін зат мөлшері. ν
(ню) әрпімен белгіленеді,
құрылымдық бөлшектер саны
N
a
әрпімен белгіленеді.
5 слайд
Моль дегеніміз не? •Моль – берілген заттың құрылымдық бөлшектері 12г көміртегіндегі атом санына сәйкес келетін зат мөлшері. ν (ню) әрпімен белгіленеді, құрылымдық бөлшектер саны N a әрпімен белгіленеді.
#6 слайд
Заттың керекті мөлшерін қалай
өлшеп алуға болады?
•Зат мөлшерін моль арқылы өрнектеген
сияқты молярлық масса зат массасын
грамм арқылы көрсетеді. Демек, «Заттың
молярлық массасы М зат массасының зат
мөлшеріне қатынасына тең шама»
М=m / ν
•Мысалы: 1) M(H
2
)= 2 г/моль;
•2) M(O
2
) =32 г/моль; 3) M(H
2
O) =18
г/моль
6 слайд
Заттың керекті мөлшерін қалай өлшеп алуға болады? •Зат мөлшерін моль арқылы өрнектеген сияқты молярлық масса зат массасын грамм арқылы көрсетеді. Демек, «Заттың молярлық массасы М зат массасының зат мөлшеріне қатынасына тең шама» М=m / ν •Мысалы: 1) M(H 2 )= 2 г/моль; •2) M(O 2 ) =32 г/моль; 3) M(H 2 O) =18 г/моль
#7 слайд
Молярлы масса заттың
салыстырмалы молекулық
массасының шамасына тең
Молярлы масса –
бұл физикалық
шама
1моль заттың массасын
көрсетеді
белгіленуі
М
Өлшем бірлігі
г/моль, кг/кмоль,
мг/ммоль
М = m / n
Заттың молярлық массасы
7 слайд
Молярлы масса заттың салыстырмалы молекулық массасының шамасына тең Молярлы масса – бұл физикалық шама 1моль заттың массасын көрсетеді белгіленуі М Өлшем бірлігі г/моль, кг/кмоль, мг/ммоль М = m / n Заттың молярлық массасы
#8 слайд
Авагадро саны
•Зат мөлшері мен бөлшек (атом, молекула
т.б) сандары арасында байланыс,
ѵ = N / NA
Формуласы арқылы өрнекеледі. Мұндағы N –
бөлшек саны, NA – Авагадро тұрақтысы,
N
А = 6,02∙10
23
моль-1
8 слайд
Авагадро саны •Зат мөлшері мен бөлшек (атом, молекула т.б) сандары арасында байланыс, ѵ = N / NA Формуласы арқылы өрнекеледі. Мұндағы N – бөлшек саны, NA – Авагадро тұрақтысы, N А = 6,02∙10 23 моль-1
#9 слайд
Мысалы
9 слайд
Мысалы
#10 слайд
ошибка
ошибка
ошибка молодец
молодец ошибка
ошибка
молодец
молодец
ошибка
ошибка
ошибка
молодец
ошибка
ошибка
ошибка
ошибка
ошибка
18
32
2
H
2
O
2
SO
3
H
2
O
S Ar O
2
H
2
SO
2
SO
3
S
O
2
Al
H
2
H
2
S Cr
Al S SO
2
Келесі заттардың молярлық массасын
анықта?
10 слайд
ошибка ошибка ошибка молодец молодец ошибка ошибка молодец молодец ошибка ошибка ошибка молодец ошибка ошибка ошибка ошибка ошибка 18 32 2 H 2 O 2 SO 3 H 2 O S Ar O 2 H 2 SO 2 SO 3 S O 2 Al H 2 H 2 S Cr Al S SO 2 Келесі заттардың молярлық массасын анықта?
#11 слайд
Зат мөлшері ұғымын қолданып
есептер шығару
Зат мөлшері
M
m
n
Mnm
11 слайд
Зат мөлшері ұғымын қолданып есептер шығару Зат мөлшері M m n Mnm
#12 слайд
07.03.2025
№ Зат m n
1
АЗОТ 28 г 10 моль
2
Көмірқышқыл
газы
88 мг 2 ммоль
3
Күкірт 6,2 КГ
0,2 кмоль
?
?
?
Зат мөлшері
12 слайд
07.03.2025 № Зат m n 1 АЗОТ 28 г 10 моль 2 Көмірқышқыл газы 88 мг 2 ммоль 3 Күкірт 6,2 КГ 0,2 кмоль ? ? ? Зат мөлшері
#13 слайд
Бер:
n(N
2
) = 10 моль
Табу керек:
m (N
2) - ?
Шешуі:
M (N
2)= 28 г/моль
m (N
2)=10 моль*28 г/моль
= 280 г
Жауабы: m (N
2
)= 280г
Зат мөлшері
Mnm
13 слайд
Бер: n(N 2 ) = 10 моль Табу керек: m (N 2) - ? Шешуі: M (N 2)= 28 г/моль m (N 2)=10 моль*28 г/моль = 280 г Жауабы: m (N 2 )= 280г Зат мөлшері Mnm
#14 слайд
Бер:
m(CO
2) = 88 мг
Табу керек:
n(CO
2) - ?
Шешуі:
M(CO
2
) = 44 мг/ммоль
Жауабы: n(CO
2
) = 2
ммоль
Зат мөлшері
M
m
n
ммоль
ммольмг
мг
COn 2
/44
88
)(
2
14 слайд
Бер: m(CO 2) = 88 мг Табу керек: n(CO 2) - ? Шешуі: M(CO 2 ) = 44 мг/ммоль Жауабы: n(CO 2 ) = 2 ммоль Зат мөлшері M m n ммоль ммольмг мг COn 2 /44 88 )( 2
#15 слайд
Бер:
m (S) = 6.2 кг
Табу керек:
n (S) - ?
Шешуі:
M(S) = 32 кг/кмоль
Жауабы: n (S) =0,2 кмоль
Зат мөлшері
M
m
n
кмоль
кмолькг
кг
Sn 2,0
/32
2.6
)(
15 слайд
Бер: m (S) = 6.2 кг Табу керек: n (S) - ? Шешуі: M(S) = 32 кг/кмоль Жауабы: n (S) =0,2 кмоль Зат мөлшері M m n кмоль кмолькг кг Sn 2,0 /32 2.6 )(
#16 слайд
Есептер шығару!
Тапсырма Берілген зат мөлшері бойынша массасын табыңдар
І топ
а)0,3 моль O2; ә) 0,5 мольН2О
б)10 моль NH3; в) 4 моль СаСO3
ІІ топ
а)0,3 моль N2; ә) 0,2 мольСuO
б)10 моль SO2; в) 0,5 моль H2SO4
ІІІ топ
а)0,5 моль О2; ә) 4 мольН2О
б)5 моль NH3; в) 3 моль СаСO3
16 слайд
Есептер шығару! Тапсырма Берілген зат мөлшері бойынша массасын табыңдар І топ а)0,3 моль O2; ә) 0,5 мольН2О б)10 моль NH3; в) 4 моль СаСO3 ІІ топ а)0,3 моль N2; ә) 0,2 мольСuO б)10 моль SO2; в) 0,5 моль H2SO4 ІІІ топ а)0,5 моль О2; ә) 4 мольН2О б)5 моль NH3; в) 3 моль СаСO3
#17 слайд
Тапсырма Салыстыру тапсырмасы
І топ
Массалары бірдей 200 г әктасы СаСO3 және күйдіргіш
натр NaOH берілген.Осылардың қайсысының зат мөлшері
көп екенін есептеңдер.
І топ
Массалары бірдей 800 г мыс тұзы СuSO4 және күйдіргіш
натр NaOH берілген.Осылардың қайсысының зат мөлшері
көп екенін есептеңдер.
ІІІ топ
Массалары бірдей 400 г әктасы СаСO3 және магний
оксиді MgO берілген.Осылардың қайсысының зат
мөлшері көп екенін есептеңдер.
17 слайд
Тапсырма Салыстыру тапсырмасы І топ Массалары бірдей 200 г әктасы СаСO3 және күйдіргіш натр NaOH берілген.Осылардың қайсысының зат мөлшері көп екенін есептеңдер. І топ Массалары бірдей 800 г мыс тұзы СuSO4 және күйдіргіш натр NaOH берілген.Осылардың қайсысының зат мөлшері көп екенін есептеңдер. ІІІ топ Массалары бірдей 400 г әктасы СаСO3 және магний оксиді MgO берілген.Осылардың қайсысының зат мөлшері көп екенін есептеңдер.
#18 слайд
Газдың молярлық көлемі :
Газдың мольдік көлемі –
берілген газ көлемінің оның
химиялық зат мөлшеріне
қатынасына тең шама
n
V
Vm
18 слайд
Газдың молярлық көлемі : Газдың мольдік көлемі – берілген газ көлемінің оның химиялық зат мөлшеріне қатынасына тең шама n V Vm
#19 слайд
Авогадро заңының
салдары:
Әртүрлі газдардың бірдей
молекулалар саны бірдей
қысымда және
температурада бірдей
көлемді алады. Қалыпты
жағдайда кез
келген газдың
мольдік көлемі:
./4,22
1
4,22
3
3
мольдм
моль
дм
n
V
Vm
19 слайд
Авогадро заңының салдары: Әртүрлі газдардың бірдей молекулалар саны бірдей қысымда және температурада бірдей көлемді алады. Қалыпты жағдайда кез келген газдың мольдік көлемі: ./4,22 1 4,22 3 3 мольдм моль дм n V Vm
#20 слайд
Деңгейлік тапсырма.
І-деңгей.
1) Молярлық масса деген не?
2). 3 моль, 6моль судың массасын тап.
ІІ-деңгей.
1. Егер заттың 2 молі 80 г, ал 4 молі 160г болса, белгісіз заттың
молярлық массасы қанша болатынын есепте.
2. Егер 1 моль затта молекула саны 6,02∙10
23
бар екенін біле отырып 1,5
моль Са; 3 моль АІ-де қанша молекула болатынын есепте.
ІІІ- деңгей
1.Атомсаны 12,04∙10
23
және 36,12∙10
23
болатын азот затының мөлшерін тап.
2. Массасы 476 г болатын натрий оксидінің зат мөлшерін тап.
20 слайд
Деңгейлік тапсырма. І-деңгей. 1) Молярлық масса деген не? 2). 3 моль, 6моль судың массасын тап. ІІ-деңгей. 1. Егер заттың 2 молі 80 г, ал 4 молі 160г болса, белгісіз заттың молярлық массасы қанша болатынын есепте. 2. Егер 1 моль затта молекула саны 6,02∙10 23 бар екенін біле отырып 1,5 моль Са; 3 моль АІ-де қанша молекула болатынын есепте. ІІІ- деңгей 1.Атомсаны 12,04∙10 23 және 36,12∙10 23 болатын азот затының мөлшерін тап. 2. Массасы 476 г болатын натрий оксидінің зат мөлшерін тап.
#21 слайд
Проблемалық жайт!
•Таразының бір табақшасына оқушы 5 моль
мыс оксиді СuO ұнтағынан және екінші
табақшасына кремний оксидінің SіO2
4 молін салды. Бұл кезде таразы тепе-
теңдікте бола ма?
• Егер тепе- теңдікте болмаса тепе- теңдікке
келтіру үшін оқушы не істеуі керек болады?
Жауаптарыңызды нақты фактілермен
дәлелдеңдер.
21 слайд
Проблемалық жайт! •Таразының бір табақшасына оқушы 5 моль мыс оксиді СuO ұнтағынан және екінші табақшасына кремний оксидінің SіO2 4 молін салды. Бұл кезде таразы тепе- теңдікте бола ма? • Егер тепе- теңдікте болмаса тепе- теңдікке келтіру үшін оқушы не істеуі керек болады? Жауаптарыңызды нақты фактілермен дәлелдеңдер.
#22 слайд
Өзіңді тексер
Тест
22 слайд
Өзіңді тексер Тест
#23 слайд
Ошибка
Ошибка
Ошибка
m=n×M
n=
МолодецОшибка
Молодец Ошибка
Ошибка
Ошибка
Ошибка
Молодец Ошибка
Зат
мөлшері
Масса
Молярлы
масса
Молекула
саны
Зат мөлшері
Молярлы
масса
Молекул
а саны
Масса
Молярлы
масса
Масса
Молекул
а саны
Зат мөлшері
Төмендегі формулалар нені анықтау үшін
қолданылады?
N=n×N
а
23 слайд
Ошибка Ошибка Ошибка m=n×M n= МолодецОшибка Молодец Ошибка Ошибка Ошибка Ошибка Молодец Ошибка Зат мөлшері Масса Молярлы масса Молекула саны Зат мөлшері Молярлы масса Молекул а саны Масса Молярлы масса Масса Молекул а саны Зат мөлшері Төмендегі формулалар нені анықтау үшін қолданылады? N=n×N а
#24 слайд
Зат мөлшеріне
ұй жұмысы
1. Сұраққа жауап беріңіз:
Егер қант кесегінің біреуінің массасы 1,3г болса, қанттың
қанша молекуласы қант-рафинатының құрамында болады.
2. Шығармашылық тапсырма:
Зат мөлшері тақырыбына есептер құрастырып келу
Кроссворд құрастыру «Моль – зат мөлшері»
24 слайд
Зат мөлшеріне ұй жұмысы 1. Сұраққа жауап беріңіз: Егер қант кесегінің біреуінің массасы 1,3г болса, қанттың қанша молекуласы қант-рафинатының құрамында болады. 2. Шығармашылық тапсырма: Зат мөлшері тақырыбына есептер құрастырып келу Кроссворд құрастыру «Моль – зат мөлшері»
#25 слайд
Рефлексия
Түсінген жоқпын
Түсіндім бірақ
але толықтыру
керек
Бәрін түсіндім
25 слайд
Рефлексия Түсінген жоқпын Түсіндім бірақ але толықтыру керек Бәрін түсіндім
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген