
1
Мазмұны
-
Тапсырмалар мен балл қою кестелерінің мысалдары 6
Білім алушылардың «Қазақ тілі» пәні бойынша оқу бағдарламасының көлемін меңгеру деңгейін негізгі орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына (бұдан әрі – МЖМББС) сәйкес анықтау.
Білім алушыларды қорытынды аттестаттау жалпы орта білім беру деңгейінің жаратылыстану-математикалық бағыттағы және қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10- 11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының мазмұнын қамтиды. Білім алушылардың білімі, білігі, сондай-ақ дағдылары МЖМББС күтілетін нәтижелермен анықталады.
Білім алушыларды қорытынды аттестаттау қалыптастырушы және жиынтық бағалауды қамтитын критериалды бағалау жүйесінің бөлігі болып табылады.

|
Оқылым және жазылым |
3 сағат |
|
Емтихан жұмысы 2 бөлімнен тұрады.
Балл саны – 20.
|
|
|
тақырыпта 200-250 сөзден тұратын эссе жазады. Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы білім алушылар ұсынылған үш тақырыптың біреуін таңдап, 200-250 сөзден тұратын жазба жұмысын (мақала, эссе, тезис, аннотация, рецензия және т.б.) орындайды. Тапсырмада білім алушылардың мақсатты аудиторияға арналған мәтінді стильдік және жанрлық ерекшелікті сақтап, аргументтер келтіре отырып, жүйелі және сенімді жаза алуы, өз ойларын дәлелді жеткізуі, сонымен бірге сөздік қор мен орфографиялық, грамматикалық норманы сауатты қолдану қабілеттері бағаланады. Тапсырма балл қою кестесіне сәйкес бағаланады. Балл саны – 20. Сөздіктерді қолдануға тыйым салынады. |
|
|
Максималды балл |
40 балл |
|
1-БМ |
Коммуникативтік құзырлық Білім алушы:
|
|
2-БМ |
Тілдік құзырлық Білім алушы:
|
Бағалау міндеттері бойынша балдардың бөлінуі кестеде ұсынылған.
|
Бөлім |
Бағалау міндеттері |
Балл |
|
1 |
|
20 |
|
2 |
|
20 |
|
Барлығы |
40 |
|
Емтихан қазақ тілінде өтеді.
Емтихан «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, оларды аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы №125 Бұйрығымен бекітілген бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидаларына сәйкес өткізіледі.
Емтихан жұмысы үшін балл қою үдерісін ұсынылған балл қою кестесі негізінде аттестациялық комиссия жүзеге асырады.
Білім алушыларға қойылған балдар бағаға айналдыру шәкіліне сәйкес ауыстырылады.
|
Емтихан жұмысының балдары |
Балдардың проценттік құрамы, % |
Баға |
|
0-15 |
0-39 |
2 (қанағаттанарлықсыз) |
|
12-25 |
40-64 |
3 (қанағаттанарлық) |
|
26-33 |
65-84 |
4 (жақсы) |
|
34-40 |
85-100 |
5 (өте жақсы) |
Бағалар сипаттамасы оқушылардың мүмкіндік деңгейін анықтайтын белгілі бір стандарт жөніндегі жалпы түсінігін қалыптастыру үшін беріледі. Іс жүзінде қойылған баға білім алушылар жұмысының бағалау міндеттеріне қаншалықты сәйкес келетіндігіне байланысты.
|
Баға |
Сипаттамасы |
|
5 |
Білім алушы пән бойынша өздерінің жетік деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
4 |
Білім алушы пән бойынша жеткілікті деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
3 |
Білім алушы қанағаттанарлық деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
2 |
Білім алушының пән бойынша базалық білімі жеткіліксіз. |
-
Тапсырмалар мен балл қою кестелерінің мысалдары 1-бөлім
1-тапсырма
Мәтін үзіндісін оқып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

Қазіргі уақыт әйелдердің қоғамдық мәселелерді шешуге белсене араласып, өз құқықтарын қорғауға мүмкіндіктері молынан туған заман. Елімізде де әйелдерді кемсітушілікке қарсы атқарылып отырған шаруалар аз емес. Бірақ бүгінгі күнге дейін көптеген қыз-келіншектеріміз өздерін қоғамның белсенді мүшесі ретінде сезіну былай тұрсын, құқықтарын қалай қорғауды да білмейді. Сондықтан да әйелдердің әлеуметтік ахуалы әлем бойынша басты назарда. Сарапшылардың пайымдауынша, күнделікті күйбең тіршілікте ер адамдардың әйелдерге қол көтеруі, балағаттауы, қорлау фактілері жиі кездеседі екен. Сондықтан Қазақстанның іскер әйелдері қауымдастығының президенті «егер креслода отырған әйелдердің қатары көбейсе, қыз-келіншектердің қордаланған мәселелері шешімін табар еді» дейді. Әйел мүддесі қорғалмай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық немесе демографиялық ахуалының дамуы мүмкін емес. Мысалы, Швеция, Финляндия, Дания, Голландия секілді елдерді алып қарайықшы. Оларда жыл өткен сайын билікте әйелдердің саны өсумен қатар, тұрғындардың да әлеуметтік-экономикалық жағдайы жақсарып келеді.
Әйелдердің әлеуметтік жағдайына бас қатырып жүрген мамандардың дені нәзік жандардың креслодағы беделіне қатысты мәселелерден бұрын, қоғамдағы рөліне қатты алаңдап отыр. «Шындығында бүгінгі жағдайда әйелдердің саяси, құқықтық нормаларға бас қатыруға шамасы жоқ. Олар қазір ең алдымен денсаулық, әлеуметтік
салаларда қорғалуды қалайды» дейді олар.
Күнделікті өмірде еңбек саласында әйелдердің құқығы жиі бұзылады. Жұмыссыздардың денін дәл осы қыз-келіншектер құрайтыны тағы бар. Алтын құрсақты аналардың бір бөлмелі үйге қолы жетпей, пәтерден пәтерге көшіп жүргенін күн сайын көріп жүрміз. Дүниеге үшем әкеліп, еліміздің демографиялық саясатына үлес қосқан аналар құзырлы орындардың есігін қағып, қайыршы баланың күйін кешіп жүр. Ай сайын алатын мардымсыз жәрдемақылары жыл сайын құны шарықтап бара жатқан коммуналдық төлемге де жетпей қалатын кездері де аз болмайды. Ал еңбек етуге құлшыныс танытқан келіншектер балаларын балабақшаға бере алмай зар илейді. Балабақша кезегі көз ұшында бұлыңғырланып тұратын болғандықтан көпшілігі мәңгілік «декретке шығып», дипломы сандықтың түбінде қалып қояды. Міне, осындай әлеуметтік дерттің субъективті себептерінен әйелдер мүддесін қолдайтын көптеген проблемалар мемлекет тарапынан қолдауға зәру күйінде ғана қалып отыр.
Гендерлік дегенді тіксіне қабылдаушылар арасында «әйел еркектен төмен тұруы керек» деген түсінік қалыптасқан. Дегенмен діни сайттарда жарияланған бірқатар мақалаларға зер салсақ, Ислам әйелдерге саяси, қоғамдық өмірдің басқа да салаларында табысқа қол жеткізуге тыйым салмайды, керісінше өзі өмір сүріп отырған қоғамды дамыту, көркейту үшін атсалысуға даяр әйелдерді екен. Сол үшін де қазақ «ана бір қолымен бесікті, екінші қолымен әлемді тербетеді» деп әйел адамды әспеттей білген.
(349 сөз)
-
«Әйелдер зорлық-зомбылықтың құрбанына жиі айналады» деген дерек қай абзацта кездеседі?
-
бірінші
-
үшінші
-
екінші
-
төртінші
-
Әйелдердің әлеуметтік мәселесі неліктен әлем деңгейінде маңызды мәселелердің қатарынан түспей отыр?
-
себебі билік басында отырған басшы әйелдер саны аз
-
себебі қоғам ескі діни көзқарастан арыла алмай отыр
-
себебі әйелдердің мүддесі қоғам тарапынан қорғалмайды
-
себебі көптеген әйелдердің құқықтық сауаттылығы төмен
-
[1]
[1]
-
Бірінші абзацтың екінші және үшінші абзацқа қатысы қандай?
-
екі ойды салыстырады
-
ойды қорытындылайды
-
алдыңғы ойды дамытады
-
ойға қарсы дәлел айтады
[1]
-
Мақала авторының көзқарасын танытатын ойды көрсетіңіз.
-
Қалыптасқан түсінік бойынша әйел еркектен төмен тұруы тиіс.
-
Қоғамда әйелдердің өз құқығын қорғауы тым белең алып кетті.
-
Гендерлік саясат әсерінен шаңырақ шайқалып, жетімдер көбейді.
-
Биліктегі әйелдердің саны өссе, тұрғындардың жағдайы жақсарады.
[1]
-
Автор «алтын құрсақты аналар» тіркесін кімдерге қатысты қолданып отыр?
-
көп балалы аналарға
-
жоғары білімді аналарға
-
жұмыссыз жүрген аналарға
-
жәрдемақысы төмен аналарға
[1]
-
Автор «дипломы сандықтың түбінде қалып қояды» деген тіркес арқылы қандай мәселені қозғады?
-
балаларға алатын жәрдемақының мардымсыздығын
-
мектепке дейінгі мекемелерге орналастыру қиындығын
-
балалы әйелдерге лайықты жұмыс орнының болмауын
-
көпбалалы аналардың баспана мәселесінің шешілмеуін
[1]
-
Зерттеуші мамандар әйелдердің қандай мәселесіне алаңдаушылық танытып отыр?
-
дін тарапынан қорғалмауына
-
саясаттағы рөлінің төмендігіне
-
әлеуметтік ахуалдың төмендігіне
-
білім алу мүмкіндігінің шектелуіне
-
-
Берілген тұжырымдардың қайсысы мәтін мазмұнына сәйкес келеді?
-
Әйелдердің алатын жәрдемақыларының көлемі төлемдерінің құнын ақтайды.
-
Ислам діні бойынша әйелдерге жұмыс істеуге болады.
-
біріншісі дұрыс
-
екіншісі дұрыс
-
екеуі де дұрыс
-
екеуі де бұрыс
-
Соңғы абзацтағы бос орынға қандай сөзді қоюға болады?
-
тыйым салады
-
жазалайды
-
айыптайды
-
мадақтайды
[1]
[1]
[1]
-
Автордың соңғы сөйлемдегі мақсаты қандай?
-
қоғамдағы орнын анықтау
-
әйелдің құқығын теңестіру
-
қоғамдағы беделін көтеру
-
қоғамдық пікір қалыптастыру
[1]
[Барлығы: 10 балл]
2-тапсырма.
Мәтіндегі мәліметтерді қолданып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Мүмкіндігінше өз сөзіңізбен жауап беруге тырысыңыз.
Әр тапсырманың балы [ ] тік жақшада берілген. Тіл сапасына қосымша 5 балл беріледі.
Өнер әлемі және қоршаған орта
Өткен ғасырда көптеген суретшілер өз еңбектерін қоғамның назарын қоршаған ортаның ластану мәселесіне аударуға тырысты. Олар әлсіз планетамыздың шексіз ластануы мен өзіміз шығарып жатқан қалдықтардың зияны туралы білгенімізді қалады. Ал суретшілердің өздерінің қоршаған ортаны ластауы ше? Жалпы қалыптасқан түсінік бойынша өнерді сынға алуға болмайды, себебі өнер дегеніміз – мәдениет, ал мәдениет – ой мен рухымызға азық. Бірақ ұзақ уақыт бойы өнер әлемі зиянды заттарды пайдаланумен тығыз байланысты болып келген, ал суретшілер болса қалдықты азайту ісіне септігін тигізуге тырысады.
Бірақ жалпы алғанда, бұл жағдай жақсарып келеді. Жаңа еуропалық ережелерге сәйкес белгілі бір химиялық және қорғасын құрамдас бояуларды саудалауға тыйым салынды. Суретшілердің көбі мұндай танымал ақ бояудың заманы өтіп кеткеніне қиналды (бұл өнім құрамында қорғасынның мөлшері тым көп болғандықтан, үш жыл бұрын саудадан алынып тасталған). Ал олардың көпшілігі ақ бояудың дүкен сөрелерінен жоғалуына дейін жеткілікті мөлшерін жинап алып, оны әлі де қолданып жүр. Бірақ мұндай материалдардың қоршаған ортаны қатты ластайтыны және өте қауіпті екендігі дәлелденген.
Мұндағы ең өкінішті жайт – суретшілердің көбі өздері қолданып жүрген кейбір заттардың қаншалықты мөлшерде зиянды екеніне күдіктенбеген. Өнім нарықта сатылымда болған соң, қауіпсіз екен деп ала берген. Бірақ қазір бұл өзгерді. Енді жаңа заңнамаға сәйкес сурет өнеріне қажетті материалдарды өндірушілер өз өнімдерінің құрамында улы заттардың барын анық көрсетулері қажет. Сондай-ақ, олар бұл заттардың экологиялық жағынан таза баламаларын шығарып, егер суретшілер қажет деп тапса, оларға улы химиялық заттары жоқ бояуларды сатып алуға мүмкіндік берулері қажет.
Ең маңыздысы – суретшілердің өздерінің шығармалары арқылы негізгі экологиялық мәселелерді көтеруінен гөрі, өздерінің қоршаған ортаға кері әсерін шынайы түрде азайтуға көшулері. Шынымен, ұлы шығармаларды болашақ ұрпаққа жеткізу үшін оларды үнемі күшті улы химиялық заттармен өңдеу қаншалықты дұрыс? Өнер туындыларының барлығы мәңгілік емес екендігін, олардың табиғи түрде ыдырауға түсетіндігін мойындауымыз керек пе? Сондай табиғи түрде ыдырайтын туындының бір мысалы ретінде «Ғажайып әлем» көрмесін атауға болады. Бұл
көрмеде дизайнер Хелен Стори мен химик Тони Райан жасаған теңдесі жоқ әдемі, экзотикалық көйлектердің жинағы ұсынылды. Бірақ енді оларды ешқашан көре алмайсыз, себебі дизайнер Стори оларға су бүркіп, ыдыратып жіберді — мақсат та осы еді. Міне, экологиялық таза өнер дегеніміз осы!
-
Суретшілердің экологияны қорғауға немқұрайлы қарайтындары туралы мәтінде қандай екі ақпарат берілген?
-
[2]
-
Жаңа ережелерге сәйкес өндірушілер қандай екі шартты орындауы керек?
-
[2]
-
Төртінші абзацта қандай негізгі идея көтерілген?
![]()
[1]
[Барлығы: 5+5 =10 балл]
2-бөлім
Жаратылыстану-математикалық бағыттағы сыныптар үшін
-
«Елімізде атом станциясын салу – энергетикалық тығырықтан құтқаратын жалғыз жол ма?» тақырыбында аргументтерді сараптап, талқылай отырып эссе жазыңыз. Эсседегі сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы сыныптар үшін
Берілген тапсырмалардың ішінен 1-еуін таңдап, жазба жұмысын орындаңыз. Барлық тапсырмалар бірдей деңгейде.
Тиісті
шаршыға қанат белгісін
(
) қойыңыз.
![]()
![]()
![]()
1 2 3
-
«Елімізде атом станциясын салу – энергетикалық тығырықтан құтқаратын жалғыз жол ма?» тақырыбында аргументтерді сараптап, талқылай отырып эссе жазыңыз. Эсседегі сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
-
Жергілікті газетте табиғатты қорғау күніне орай «Экотуризмді дамытайық!» атты мақалалар байқауы жарияланды. Өз аймағыңыздағы көпшілік тани бермейтін туризмге лайықты жерлер туралы көпшілікті қызықтыратын мақала жазыңыз. Сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
-
Сізге ғылыми-практикалық конференцияда «Жастар мәдениеті және құндылықтар жүйесі» тақырыбында баяндама жасау тапсырылды. Өз пікіріңізді қажетті деректермен дәлелдей отырып, баяндамаңыздың тезисін жазыңыз. Сөз саны 200-250 сөзден тұруы тиіс.
[20]
1-бөлім. 1-тапсырма
Балл қою кестелері Арнайы балл қою кестесі
|
№ |
Жауабы |
Балл |
|
1 |
A |
|
|
2 |
D |
1 |
|
3 |
C |
1 |
|
4 |
D |
1 |
|
5 |
A |
1 |
|
6 |
B |
1 |
|
7 |
C |
1 |
|
8 |
B |
1 |
|
9 |
D |
1 |
|
10 |
C |
1 |
|
Барлығы |
10 |
|
Арнайы балл қою кестесі
Төмендегі кесте тапсырма жауабының жуық мазмұнын көрсетеді. Оқушылар қойылған сұрақ бойынша өз жауаптарын мазмұнын сақтап, төменде көрсетілгеннен нұсқадан басқа етіп (сөйлем құрылымын өзгертіп) бере алады.
|
№ |
Жауабы |
Балл |
|
1 |
|
2 |
|
2 |
|
2 |
|
3 |
Өнер туындылары экологияға зиянын тигізбейтіндей, таза экологиялық өнер болуы қажет. |
1 |
|
Барлығы |
5 |
|
-
бөлім. 2-тапсырма
Жалпы балл қою кестесі Сөйлеу тілінің сапасы
|
Балл |
Сипаттамасы |
|
5 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формалардың кең ауқымын қатесіз, еркін және тиімді пайдаланады. Тілдің тыныс белгілері мен орфографиялық нормаларын сақтайды. 1 кішігірім қатеге жол береді. |
|
4 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формаларды жеткілікті түрде қолданатынын көрсетеді. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуге кедергі келтірмейді. Тілдің тыныс белгілері мен орфографиялық нормаларын сақтайды. 1-2 қате жібереді. |
|
3 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формалардың шектеулі көлемін қолданатынын көрсетеді. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуге аздап кедергі келтіреді. 3-4 тыныс белгілері және/немесе емле қателеріне жол береді. |
|
2 |
Сөздік қорды қолдануда өрескел қателер жібереді, осы деңгейде күтілетін лексикалық және грамматикалық формалардың қолдануда қиналатыны байқалады. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуді қиындық тудырады. 4-тен астам тыныс белгілерін және/немесе емле қателерін жібереді. |
|
1 |
Тіл нормалары туралы қарапайым білім жоқ, сөздік қоры өте жұтаң. Грамматикалық, пунктуациялық, орфографиялық қателердің көп болуы жауапты түсінуді қиындатады. |
-
бөлім
Жалпы балл қою кестесі
|
Балл |
Сипаттамасы |
|
17-20 |
|
|
12-16 |
қателер болады. |
|
9-11 |
|
|
|
|
|
6-8 |
|
|
3-5 |
|
|
0-2 |
|
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
11 сынып Қазақ тілінен қорытынды аттестаттау
11 сынып Қазақ тілінен қорытынды аттестаттау

1
Мазмұны
-
Тапсырмалар мен балл қою кестелерінің мысалдары 6
Білім алушылардың «Қазақ тілі» пәні бойынша оқу бағдарламасының көлемін меңгеру деңгейін негізгі орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына (бұдан әрі – МЖМББС) сәйкес анықтау.
Білім алушыларды қорытынды аттестаттау жалпы орта білім беру деңгейінің жаратылыстану-математикалық бағыттағы және қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10- 11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының мазмұнын қамтиды. Білім алушылардың білімі, білігі, сондай-ақ дағдылары МЖМББС күтілетін нәтижелермен анықталады.
Білім алушыларды қорытынды аттестаттау қалыптастырушы және жиынтық бағалауды қамтитын критериалды бағалау жүйесінің бөлігі болып табылады.

|
Оқылым және жазылым |
3 сағат |
|
Емтихан жұмысы 2 бөлімнен тұрады.
Балл саны – 20.
|
|
|
тақырыпта 200-250 сөзден тұратын эссе жазады. Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы білім алушылар ұсынылған үш тақырыптың біреуін таңдап, 200-250 сөзден тұратын жазба жұмысын (мақала, эссе, тезис, аннотация, рецензия және т.б.) орындайды. Тапсырмада білім алушылардың мақсатты аудиторияға арналған мәтінді стильдік және жанрлық ерекшелікті сақтап, аргументтер келтіре отырып, жүйелі және сенімді жаза алуы, өз ойларын дәлелді жеткізуі, сонымен бірге сөздік қор мен орфографиялық, грамматикалық норманы сауатты қолдану қабілеттері бағаланады. Тапсырма балл қою кестесіне сәйкес бағаланады. Балл саны – 20. Сөздіктерді қолдануға тыйым салынады. |
|
|
Максималды балл |
40 балл |
|
1-БМ |
Коммуникативтік құзырлық Білім алушы:
|
|
2-БМ |
Тілдік құзырлық Білім алушы:
|
Бағалау міндеттері бойынша балдардың бөлінуі кестеде ұсынылған.
|
Бөлім |
Бағалау міндеттері |
Балл |
|
1 |
|
20 |
|
2 |
|
20 |
|
Барлығы |
40 |
|
Емтихан қазақ тілінде өтеді.
Емтихан «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, оларды аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы №125 Бұйрығымен бекітілген бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білімнің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарындағы білім алушылардың үлгеріміне ағымдық бақылаудың, оларды аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі қағидаларына сәйкес өткізіледі.
Емтихан жұмысы үшін балл қою үдерісін ұсынылған балл қою кестесі негізінде аттестациялық комиссия жүзеге асырады.
Білім алушыларға қойылған балдар бағаға айналдыру шәкіліне сәйкес ауыстырылады.
|
Емтихан жұмысының балдары |
Балдардың проценттік құрамы, % |
Баға |
|
0-15 |
0-39 |
2 (қанағаттанарлықсыз) |
|
12-25 |
40-64 |
3 (қанағаттанарлық) |
|
26-33 |
65-84 |
4 (жақсы) |
|
34-40 |
85-100 |
5 (өте жақсы) |
Бағалар сипаттамасы оқушылардың мүмкіндік деңгейін анықтайтын белгілі бір стандарт жөніндегі жалпы түсінігін қалыптастыру үшін беріледі. Іс жүзінде қойылған баға білім алушылар жұмысының бағалау міндеттеріне қаншалықты сәйкес келетіндігіне байланысты.
|
Баға |
Сипаттамасы |
|
5 |
Білім алушы пән бойынша өздерінің жетік деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
4 |
Білім алушы пән бойынша жеткілікті деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
3 |
Білім алушы қанағаттанарлық деңгейдегі қабілеттерін көрсетеді:
|
|
2 |
Білім алушының пән бойынша базалық білімі жеткіліксіз. |
-
Тапсырмалар мен балл қою кестелерінің мысалдары 1-бөлім
1-тапсырма
Мәтін үзіндісін оқып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

Қазіргі уақыт әйелдердің қоғамдық мәселелерді шешуге белсене араласып, өз құқықтарын қорғауға мүмкіндіктері молынан туған заман. Елімізде де әйелдерді кемсітушілікке қарсы атқарылып отырған шаруалар аз емес. Бірақ бүгінгі күнге дейін көптеген қыз-келіншектеріміз өздерін қоғамның белсенді мүшесі ретінде сезіну былай тұрсын, құқықтарын қалай қорғауды да білмейді. Сондықтан да әйелдердің әлеуметтік ахуалы әлем бойынша басты назарда. Сарапшылардың пайымдауынша, күнделікті күйбең тіршілікте ер адамдардың әйелдерге қол көтеруі, балағаттауы, қорлау фактілері жиі кездеседі екен. Сондықтан Қазақстанның іскер әйелдері қауымдастығының президенті «егер креслода отырған әйелдердің қатары көбейсе, қыз-келіншектердің қордаланған мәселелері шешімін табар еді» дейді. Әйел мүддесі қорғалмай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық немесе демографиялық ахуалының дамуы мүмкін емес. Мысалы, Швеция, Финляндия, Дания, Голландия секілді елдерді алып қарайықшы. Оларда жыл өткен сайын билікте әйелдердің саны өсумен қатар, тұрғындардың да әлеуметтік-экономикалық жағдайы жақсарып келеді.
Әйелдердің әлеуметтік жағдайына бас қатырып жүрген мамандардың дені нәзік жандардың креслодағы беделіне қатысты мәселелерден бұрын, қоғамдағы рөліне қатты алаңдап отыр. «Шындығында бүгінгі жағдайда әйелдердің саяси, құқықтық нормаларға бас қатыруға шамасы жоқ. Олар қазір ең алдымен денсаулық, әлеуметтік
салаларда қорғалуды қалайды» дейді олар.
Күнделікті өмірде еңбек саласында әйелдердің құқығы жиі бұзылады. Жұмыссыздардың денін дәл осы қыз-келіншектер құрайтыны тағы бар. Алтын құрсақты аналардың бір бөлмелі үйге қолы жетпей, пәтерден пәтерге көшіп жүргенін күн сайын көріп жүрміз. Дүниеге үшем әкеліп, еліміздің демографиялық саясатына үлес қосқан аналар құзырлы орындардың есігін қағып, қайыршы баланың күйін кешіп жүр. Ай сайын алатын мардымсыз жәрдемақылары жыл сайын құны шарықтап бара жатқан коммуналдық төлемге де жетпей қалатын кездері де аз болмайды. Ал еңбек етуге құлшыныс танытқан келіншектер балаларын балабақшаға бере алмай зар илейді. Балабақша кезегі көз ұшында бұлыңғырланып тұратын болғандықтан көпшілігі мәңгілік «декретке шығып», дипломы сандықтың түбінде қалып қояды. Міне, осындай әлеуметтік дерттің субъективті себептерінен әйелдер мүддесін қолдайтын көптеген проблемалар мемлекет тарапынан қолдауға зәру күйінде ғана қалып отыр.
Гендерлік дегенді тіксіне қабылдаушылар арасында «әйел еркектен төмен тұруы керек» деген түсінік қалыптасқан. Дегенмен діни сайттарда жарияланған бірқатар мақалаларға зер салсақ, Ислам әйелдерге саяси, қоғамдық өмірдің басқа да салаларында табысқа қол жеткізуге тыйым салмайды, керісінше өзі өмір сүріп отырған қоғамды дамыту, көркейту үшін атсалысуға даяр әйелдерді екен. Сол үшін де қазақ «ана бір қолымен бесікті, екінші қолымен әлемді тербетеді» деп әйел адамды әспеттей білген.
(349 сөз)
-
«Әйелдер зорлық-зомбылықтың құрбанына жиі айналады» деген дерек қай абзацта кездеседі?
-
бірінші
-
үшінші
-
екінші
-
төртінші
-
Әйелдердің әлеуметтік мәселесі неліктен әлем деңгейінде маңызды мәселелердің қатарынан түспей отыр?
-
себебі билік басында отырған басшы әйелдер саны аз
-
себебі қоғам ескі діни көзқарастан арыла алмай отыр
-
себебі әйелдердің мүддесі қоғам тарапынан қорғалмайды
-
себебі көптеген әйелдердің құқықтық сауаттылығы төмен
-
[1]
[1]
-
Бірінші абзацтың екінші және үшінші абзацқа қатысы қандай?
-
екі ойды салыстырады
-
ойды қорытындылайды
-
алдыңғы ойды дамытады
-
ойға қарсы дәлел айтады
[1]
-
Мақала авторының көзқарасын танытатын ойды көрсетіңіз.
-
Қалыптасқан түсінік бойынша әйел еркектен төмен тұруы тиіс.
-
Қоғамда әйелдердің өз құқығын қорғауы тым белең алып кетті.
-
Гендерлік саясат әсерінен шаңырақ шайқалып, жетімдер көбейді.
-
Биліктегі әйелдердің саны өссе, тұрғындардың жағдайы жақсарады.
[1]
-
Автор «алтын құрсақты аналар» тіркесін кімдерге қатысты қолданып отыр?
-
көп балалы аналарға
-
жоғары білімді аналарға
-
жұмыссыз жүрген аналарға
-
жәрдемақысы төмен аналарға
[1]
-
Автор «дипломы сандықтың түбінде қалып қояды» деген тіркес арқылы қандай мәселені қозғады?
-
балаларға алатын жәрдемақының мардымсыздығын
-
мектепке дейінгі мекемелерге орналастыру қиындығын
-
балалы әйелдерге лайықты жұмыс орнының болмауын
-
көпбалалы аналардың баспана мәселесінің шешілмеуін
[1]
-
Зерттеуші мамандар әйелдердің қандай мәселесіне алаңдаушылық танытып отыр?
-
дін тарапынан қорғалмауына
-
саясаттағы рөлінің төмендігіне
-
әлеуметтік ахуалдың төмендігіне
-
білім алу мүмкіндігінің шектелуіне
-
-
Берілген тұжырымдардың қайсысы мәтін мазмұнына сәйкес келеді?
-
Әйелдердің алатын жәрдемақыларының көлемі төлемдерінің құнын ақтайды.
-
Ислам діні бойынша әйелдерге жұмыс істеуге болады.
-
біріншісі дұрыс
-
екіншісі дұрыс
-
екеуі де дұрыс
-
екеуі де бұрыс
-
Соңғы абзацтағы бос орынға қандай сөзді қоюға болады?
-
тыйым салады
-
жазалайды
-
айыптайды
-
мадақтайды
[1]
[1]
[1]
-
Автордың соңғы сөйлемдегі мақсаты қандай?
-
қоғамдағы орнын анықтау
-
әйелдің құқығын теңестіру
-
қоғамдағы беделін көтеру
-
қоғамдық пікір қалыптастыру
[1]
[Барлығы: 10 балл]
2-тапсырма.
Мәтіндегі мәліметтерді қолданып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Мүмкіндігінше өз сөзіңізбен жауап беруге тырысыңыз.
Әр тапсырманың балы [ ] тік жақшада берілген. Тіл сапасына қосымша 5 балл беріледі.
Өнер әлемі және қоршаған орта
Өткен ғасырда көптеген суретшілер өз еңбектерін қоғамның назарын қоршаған ортаның ластану мәселесіне аударуға тырысты. Олар әлсіз планетамыздың шексіз ластануы мен өзіміз шығарып жатқан қалдықтардың зияны туралы білгенімізді қалады. Ал суретшілердің өздерінің қоршаған ортаны ластауы ше? Жалпы қалыптасқан түсінік бойынша өнерді сынға алуға болмайды, себебі өнер дегеніміз – мәдениет, ал мәдениет – ой мен рухымызға азық. Бірақ ұзақ уақыт бойы өнер әлемі зиянды заттарды пайдаланумен тығыз байланысты болып келген, ал суретшілер болса қалдықты азайту ісіне септігін тигізуге тырысады.
Бірақ жалпы алғанда, бұл жағдай жақсарып келеді. Жаңа еуропалық ережелерге сәйкес белгілі бір химиялық және қорғасын құрамдас бояуларды саудалауға тыйым салынды. Суретшілердің көбі мұндай танымал ақ бояудың заманы өтіп кеткеніне қиналды (бұл өнім құрамында қорғасынның мөлшері тым көп болғандықтан, үш жыл бұрын саудадан алынып тасталған). Ал олардың көпшілігі ақ бояудың дүкен сөрелерінен жоғалуына дейін жеткілікті мөлшерін жинап алып, оны әлі де қолданып жүр. Бірақ мұндай материалдардың қоршаған ортаны қатты ластайтыны және өте қауіпті екендігі дәлелденген.
Мұндағы ең өкінішті жайт – суретшілердің көбі өздері қолданып жүрген кейбір заттардың қаншалықты мөлшерде зиянды екеніне күдіктенбеген. Өнім нарықта сатылымда болған соң, қауіпсіз екен деп ала берген. Бірақ қазір бұл өзгерді. Енді жаңа заңнамаға сәйкес сурет өнеріне қажетті материалдарды өндірушілер өз өнімдерінің құрамында улы заттардың барын анық көрсетулері қажет. Сондай-ақ, олар бұл заттардың экологиялық жағынан таза баламаларын шығарып, егер суретшілер қажет деп тапса, оларға улы химиялық заттары жоқ бояуларды сатып алуға мүмкіндік берулері қажет.
Ең маңыздысы – суретшілердің өздерінің шығармалары арқылы негізгі экологиялық мәселелерді көтеруінен гөрі, өздерінің қоршаған ортаға кері әсерін шынайы түрде азайтуға көшулері. Шынымен, ұлы шығармаларды болашақ ұрпаққа жеткізу үшін оларды үнемі күшті улы химиялық заттармен өңдеу қаншалықты дұрыс? Өнер туындыларының барлығы мәңгілік емес екендігін, олардың табиғи түрде ыдырауға түсетіндігін мойындауымыз керек пе? Сондай табиғи түрде ыдырайтын туындының бір мысалы ретінде «Ғажайып әлем» көрмесін атауға болады. Бұл
көрмеде дизайнер Хелен Стори мен химик Тони Райан жасаған теңдесі жоқ әдемі, экзотикалық көйлектердің жинағы ұсынылды. Бірақ енді оларды ешқашан көре алмайсыз, себебі дизайнер Стори оларға су бүркіп, ыдыратып жіберді — мақсат та осы еді. Міне, экологиялық таза өнер дегеніміз осы!
-
Суретшілердің экологияны қорғауға немқұрайлы қарайтындары туралы мәтінде қандай екі ақпарат берілген?
-
[2]
-
Жаңа ережелерге сәйкес өндірушілер қандай екі шартты орындауы керек?
-
[2]
-
Төртінші абзацта қандай негізгі идея көтерілген?
![]()
[1]
[Барлығы: 5+5 =10 балл]
2-бөлім
Жаратылыстану-математикалық бағыттағы сыныптар үшін
-
«Елімізде атом станциясын салу – энергетикалық тығырықтан құтқаратын жалғыз жол ма?» тақырыбында аргументтерді сараптап, талқылай отырып эссе жазыңыз. Эсседегі сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы сыныптар үшін
Берілген тапсырмалардың ішінен 1-еуін таңдап, жазба жұмысын орындаңыз. Барлық тапсырмалар бірдей деңгейде.
Тиісті
шаршыға қанат белгісін
(
) қойыңыз.
![]()
![]()
![]()
1 2 3
-
«Елімізде атом станциясын салу – энергетикалық тығырықтан құтқаратын жалғыз жол ма?» тақырыбында аргументтерді сараптап, талқылай отырып эссе жазыңыз. Эсседегі сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
-
Жергілікті газетте табиғатты қорғау күніне орай «Экотуризмді дамытайық!» атты мақалалар байқауы жарияланды. Өз аймағыңыздағы көпшілік тани бермейтін туризмге лайықты жерлер туралы көпшілікті қызықтыратын мақала жазыңыз. Сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
-
Сізге ғылыми-практикалық конференцияда «Жастар мәдениеті және құндылықтар жүйесі» тақырыбында баяндама жасау тапсырылды. Өз пікіріңізді қажетті деректермен дәлелдей отырып, баяндамаңыздың тезисін жазыңыз. Сөз саны 200-250 сөзден тұруы тиіс.
[20]
1-бөлім. 1-тапсырма
Балл қою кестелері Арнайы балл қою кестесі
|
№ |
Жауабы |
Балл |
|
1 |
A |
|
|
2 |
D |
1 |
|
3 |
C |
1 |
|
4 |
D |
1 |
|
5 |
A |
1 |
|
6 |
B |
1 |
|
7 |
C |
1 |
|
8 |
B |
1 |
|
9 |
D |
1 |
|
10 |
C |
1 |
|
Барлығы |
10 |
|
Арнайы балл қою кестесі
Төмендегі кесте тапсырма жауабының жуық мазмұнын көрсетеді. Оқушылар қойылған сұрақ бойынша өз жауаптарын мазмұнын сақтап, төменде көрсетілгеннен нұсқадан басқа етіп (сөйлем құрылымын өзгертіп) бере алады.
|
№ |
Жауабы |
Балл |
|
1 |
|
2 |
|
2 |
|
2 |
|
3 |
Өнер туындылары экологияға зиянын тигізбейтіндей, таза экологиялық өнер болуы қажет. |
1 |
|
Барлығы |
5 |
|
-
бөлім. 2-тапсырма
Жалпы балл қою кестесі Сөйлеу тілінің сапасы
|
Балл |
Сипаттамасы |
|
5 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формалардың кең ауқымын қатесіз, еркін және тиімді пайдаланады. Тілдің тыныс белгілері мен орфографиялық нормаларын сақтайды. 1 кішігірім қатеге жол береді. |
|
4 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формаларды жеткілікті түрде қолданатынын көрсетеді. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуге кедергі келтірмейді. Тілдің тыныс белгілері мен орфографиялық нормаларын сақтайды. 1-2 қате жібереді. |
|
3 |
Осы деңгейде күтілетін лексика мен грамматикалық формалардың шектеулі көлемін қолданатынын көрсетеді. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуге аздап кедергі келтіреді. 3-4 тыныс белгілері және/немесе емле қателеріне жол береді. |
|
2 |
Сөздік қорды қолдануда өрескел қателер жібереді, осы деңгейде күтілетін лексикалық және грамматикалық формалардың қолдануда қиналатыны байқалады. Жіберілген қателіктері жауапты түсінуді қиындық тудырады. 4-тен астам тыныс белгілерін және/немесе емле қателерін жібереді. |
|
1 |
Тіл нормалары туралы қарапайым білім жоқ, сөздік қоры өте жұтаң. Грамматикалық, пунктуациялық, орфографиялық қателердің көп болуы жауапты түсінуді қиындатады. |
-
бөлім
Жалпы балл қою кестесі
|
Балл |
Сипаттамасы |
|
17-20 |
|
|
12-16 |
қателер болады. |
|
9-11 |
|
|
|
|
|
6-8 |
|
|
3-5 |
|
|
0-2 |
|
шағым қалдыра аласыз













