Күні:

Педагогтің Т.А.Ә.

Сынып:

Тәрбие тақырыбы: Жақұты барға жасын түспейді

Құндылық

Ұлттық мүдде

Мақсаттары: Оқушыларға ақындардың өмірі мен шығармашылығын таныстыру, насихаттау болып табылады. Жас ұрпақты ана тілінің қадір-қасиетін түсіне білуге шақыру. Бір-бірімен қарым-қатынастарын жақсарту,оларды адамгершілікке ,имандылыққа. шыншылдыққа, мейірімділікке тәрбиелеу.

Сабақтың кезені/ уақыт

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

45 минут

Мұғалімнің кіріспе сөзі:

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың сындарлы саясатымен әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіру жолында игілікті іс-қимыл, ауқымды шаралар жүзеге асып жатыр. Барлығымыз да бірлік пен татулықты ту етіп, ұлттық рухы дамыған Отанымыздың гүлденуіне үлес қосатын азамат болып өсулерің керек. 

«Мен» тұлғасын тәрбиелеу – өзекті мәселе. Осы тұста, сөзпатшасы – Абай есіміескеоралады. Олөзініңқарасөздерініңбіріндеқайрат, ақыл, жүрек – үшеуініңғылымғажүгінгенін, айтакеліп, жекетұлғанықалыптастыруғаүшеуініңбірлігікерекекенінайттыемеспе?! Қайрат – білімдіигеруге, ерінбей, жалықпай, ізденіпорнынакелтіруменіңісімдесе, Ақыл: пайдалыісболса, не залалдыісболсабілетұғын – Мен, сеніңсөзіңдіұғамын – Мен.

Менсіз ештеңе бітпейді дейді. Ал жүрек болса, мен адам баласын алалаймын депті.

Сонда Ғылым: үшеуің күш біріктіріп, бір тұлғаның бойынан табылсаңдар нағыз қасиетті адам – сол деген. 

Адам өмірінің мәні – сол өмірде бастан - аяқ адамша сүре білуде: адам болып туған екенсің, сол адамгершілікті, кісілікті сақтай білу, сол кісілік үдеден айнымау, адамдық пейіліңді мықтап ұстап, өмірдің әр сәтінде адам болып қала білу, қандай да бір шым – шытырық, қиын-қыстау жағдайларда да адамдық тұрғысынан талмай, өз кісілігіңді байыту, кеңейту, жан-жақты дамыту, толыққанды шығармашылық күй кешу. 

Әр адам өз кезінде толыққанды өмір сүріп, бақытты бола алады, бұл оның ақыл-ойына, қайрат – жігеріне, өмірге деген құлшынысына, кісілік тұғырына байланысты. Адамның бақыты, кісілігі, тіпті тектілігі де туа бітетін, әлдебір сырттан жұға салатын, оп-оңай беріле қалатын нәрсе емес, мұның бәрі де тек адам жанының күйзелуімен, тынымсыз ізденумен келетін, бекитін және баянды болатын құндылықтар. Жақсылықты өз бойына дарыта білу, оны сақтап қана қоймай арттыра білу: іздену – адам жанының қажымай-талмай еңбектенуі арқылы ғана мүмкін болады. Сондықтан адам өмірінің мән–мағынасы – осы өмірдің өзі берілген өмірді лайықты дәрежеде өткеру; әркім өз өмірінің мән-мағынасын өзі қалыптастырып, лайықты мазмұнға толтырып, жауапкершілігін өз мойнымен өзі көтеруге тиіс. 

Жастықтың оты жалындап, 

Жас жүректе жанған шақ. 

Талаптың аты орындап, 

Әр қиынға салған шақ– деп Абай атамыз айтқандай осы қоғамдағы жастардың орны ерекше.

Жастар әрекетінің құрылымы. Әлемге әйгілі, ойшыл ұлы бабамыз Әбу Насыр әл-Фараби: «Жас жеткіншектеріңізді көрсетсеңіз, мен сіздердің болашақтарыңызды айтып берейін», - дегеніндей, біздің жастарымыздың іс-әрекеті қалай көрінеді? Бүгінгі жастар әрекеті. 

Бүгінгі жастардың келбеті қандай? Қазақ қашанда жамандығын жасырып, жақсылығын асырып айтқан халық қой. Десек те, жастар тәрбиесінің көлеңкелі тұстарын жасырып, қоғам өмірі үшін аса маңызды бұл мәселеге атүсті қарап, жалған намыспен мақтанға бой алдыруымыз өз тамырымызға балта шабумен бірдей.

Соңғы кезде замандас құрбыларымның бойындағы теріс қылықтарды, қазақи бояуға мұлдем ұқсамайтын жат бейнелерді көріп, қынжыламын. Жастар - еліктегіш, қоғамда болып жатқан жаңалықтарды тез қабылдап, оны ой сүзгісінен өткізбей жатып бойға сіңіріп үлгереді. Батысқа табынушылық көпшілігіне тән қасиет. Тіпті, өзінің қазақ екеніне арланып, өз тілінде емес өзге тілде сайрайтын, діни адасушылықтар, терроризм, жастар арасында есірткінің таралуы, мәдени деңгейдің құлдырауы қоғамымыздың өзекті проблемасы болып отыр. Қазір теледидардан үнді, корей, түрік сериалдары көп беріледі. Кейбір санасы уланған жастарымыз сол елдердің салт-дәстүрлерін қабылдап еліктеуі ойлантады.

Мәселен, үнділерсекілдіүстерінебояужағып, би билеп, көңілкөтеруінқалайтүсінугеболады? Қазақтыңуыздайжасұлы мен қызыныңқолынанбудақтағантемекітүтінінкөргендеешкімтаңқалмайтынболды. «Әй» дейтінәже, «қой» дейтінқожажоқболғансоң, қазіргіжастарбұләрекеттерінтерісдепсанамайды. Кейдемағансолжастартемекітүтініменөздеріғанауланыпқоймай, бүкілқоғамдыулапжатқандайкөрінеді.

Дегенмен, бостандығымыздыбаяндыетерболашақтыңбарысжүрек, қырандайкүшті, арыстандайайбатты, жолбарыстайқайраты бар жастарымыздың ел игілігіүшінатқарылыпжатқанбастамалардың басы-қасындажүргені де көңілқуантады. Білімдіұрпақөсіруүшін, еңәуелі, солмұғалімдеріміздіңөзібілімді, парасатты, біліктіболуықажет. Сондықтан, болашақұстазретіндеайтарым, әрбірөскелеңұрпақжекеқабілетінесайқоғамымызданөзорнынтабуықажет.

«Жастар - болашаққаапаратын алтын көпір»,-дейді дана халқымыз. Әрбірқазақжастарыөздерінұлтжандымындепұғынып, өнбойларындаұлттықнамыстыжоғарықоюыкерек. Қазақжастарытәуелсізеліміздіңайқынмақсаттарыменжігерленіп, тек қанаалғаұмтылуымызқажет. Ел сенімін, үмітінақтаубіздіңқолымызда.

Қорытындылай келсем, қазақтың ақиық ақыны Мағжан Жұмабаев «Жастарға» деген өлеңінде: Арыстандай айбатты, Жолбарыстай қайратты. Қырандай күшті қанатты, Мен жастарға сенемін! - деп ұрпаққа үлкен сенім артқан Жастар жалын жүректі, өршіл намысты, биік рухты болса, ол елдің еңсесі бнік болады. Болашақта еліміздің қожасы да, иесі де - бүгінгі жас буын. Олар- біздер. Біздер жаңа ғасыр, жаңа мыңжылдықтың жас ұрпағы, егеменді елдің ертеңіміз.

Жаңа көзқарас ұстаған, 

Жастарды ілгері бастаған. 

Болашақ бағытын нұсқаған, 

Елбасы кемеңгер данышпан, - деген сөзбен дөңгелек үстелімізді қорытындылай келе, еліміздің келешегі бүгінгі жастар сендердің қолдарыңда. 

Ой қозғау «Сөйлемді жалғастыр» жаттығуы. Топтастыру. Сол азаматтардың бірі – сендерсіңдер, еліміздің болашағымызысыңдар!

(Осы орайда «Мен кіммін?» деген сауалға өз ойымызды ортаға салайық). 

Ой қозғау. 

Адам өмірінің мәні, өмірдің тұтқасы. «Адамның қоғамдағы орны»- сызбамен жұмыс, өз ойларын ортаға салу. 

Ақынның «Мен жастарға сенемін!» өлеңін жатқа айту, талдау, түсіну.

Таратпа қағаздар

Интерактивті тақта

Бейнеролик Тәттілер

Күні:

Педагогтің Т.А.Ә.

Сынып:

Тәрбие тақырыбы: Сыбайлас жемқорлықсыз әлем

Құндылық

Талап құндылығы

Мақсаттары: “Сыбайлас-жемқорлық” деген ұғымды түсіндіріп,пайда болу жағдайлары жайлы түсінік қалыптастыру. Өз көзқарастарын білдіріп,дүниетанымдарын кеңейту. Өз мемлекетіне жауапкершілікпен қарау және әділдікке тәрбиелеу.

Сабақтың кезені/ уақыт

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

І. Ұйымдастыру кезеңі:

ІІ. Кіріспе бөлімі:

ІІІ. Негізгі бөлім:

IV. Қорытындылау

1.Ұйымдастыру кезеңі:

-Сыбайлас-жемқорлық деген не?

(оқушылардың пікірлері тыңдалады)

Мұғалім:- Ойын ұнады ма|?

• Неліктен ұнамады?

• Ойын кезінде  өздерңді қалай сезіндіңдер?

• Неге бұл оқушы ойында қалды?

• Ол не істеді?

Мұғалім: Сыбайлас-жемқорлық  деген не?

    “Сыбайлас-жемқорлық” деген “параға сатып алу”, “пара” ретінде, "corruptio" деген латын сөзін алып, анықтауға мүмкіндік береді. Рим құқығында сондай-ақ "corrumpire" түсінік болған, ол жалпы сөзбен айтқанда “сындыру, бүлдіру, бұзу, зақымдау, жалғандау, параға сатып алу” деген түсінік берген де, құқыққа қарсы іс-әрекетті білдірген. Орыс тілінің түсіндірме сөздігі сыбайлас-жемқорлықты пара беріп сатып алу, лауазымды адамдардың, саяси қайраткерлердің сатқындығы ретінде сипаттайды. 

ҚР “Сыбайлас-жемқорлықпен күрес туралы” Заңы сыбайлас-жемқорлыққа келесідей анықтама береді. Ол: “...мемлекеттік міндеттерді орындайтын адамдар, сондай-ақ соларға теңелген адамдар, өздерінің лауазымды құзыреттерін және онымен байланысты мүмкіншілікті немесе өз құзыреттерін басқаша пайдаланып мүліктік пайда алу үшін заңмен қарастырылмаған мүліктік жайлылықты және артықшылықты қабылдау, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалармен аталмыш жайлылықты және артықшылықты оларға заңсыз беруге осы адамдарды парамен сатып алу”.                                                                                     

4. Сыбайлас-жемқорлықты қалай жоюға болады?

1.Пара бермеу және алмау.

   2.Мақсаты нәтижелерге жету үшін,өз мүмкіншілігіңмен жетуге тырыс.

    3.Парақорлықты көрсеңіз жергілікті органдарға және ақпарат көздеріне хабар беріңіздер.

5. Адамгершілік,әділеттілік туралы мақал-мәтелдер .

1.Адамгершілік болмай,
Әділдік болмас.
2.Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
3.Адамгершілікке арналған үш сауал бар: Шөлге құдық қазған бір сауап,
                                                                        Өзенге көпір салған бір сауап,
                                                                       Жолға ағаш еккен бір сауап.
4.Адалдық — ардың ісі.
5.ШЫНДЫҚ ЖОҚ ЖЕРДЕ СҰМДЫҚ КӨП.
6.Адамның әдемілігі шыншылдығында.
7.Ақихат сөзде алалық жоқ.
8.Әділ айтқан жеңер.
9.Әділдікке жығылмайтын адам жоқ.
10.Әкімің әділ болмаса жұрт бұзылады,
Саудаң әділ болмаса нарық бұзылады.

6.Сабақты қортындылау: Құрметті оқушылар әрқашанда адамдық жақсы қасиеттерді сақтап,мақсаты нәтижелерге жету үшін,өз мүмкіншіліктеріңмен жетуге тырысыңдар .

- Біз Еліміздің болашағы – жас ұрпаққа сенеміз. Сыбайлас жемқорлыққа деген төзбеушілікті балалық шақтан дағдыландыру қажет. Сондықтан да бүгінгі іс-шара осы жастардың қатысуымеен ұйымдастырылуда. Себебі Еліміздің болашағы жастардың көзқарасы мен ұстанымынан тікелей байланысты

-Сыбайлас-жемқорлық деген не?

(оқушылардың пікірлері тыңдалады)

2. Ойын – Орындық

Шарты:  5-бала шығады , 4-орындық . Орындықты айнала билеп журеди. Музыка тоқтағанда орындық жетпеген бала ойынан шығады. Алдын ала 1-баланы даярлап қоям, Ол балаға орын жетпей қалады, бірақ ойынан шыққысы келмейтінін айтып, ақша ұсынады 100 теңге. Ойын жүргізуші,100 теңге аз 200теңге дейді.Сөйтіп осы ойынның соңыны жеңіске жетеді.

«Жүрек жылуы» тілек арнау.

Таратпа қағаздар

Бағдаршам, жол белгілері салынған суреттер

Интерактивті тақта

Бейнеролик

Бекітемін

ДОТІЖО

Күні:

Педагогтің Т.А.Ә.

Сынып:

Тәрбие тақырыбы: Әке жолы ізгіліктің іздері

Құндылық

Ұлттық мүдде

Мақсаттары: Отбасының ұйтқысы, негізгі тірегі әке екенін түсіндіре отырып, әкеге деген құрмет пен сүйіспеншілікке тәрбиелеу

Сабақтың кезені/ уақыт

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

45 минут

І. Ұйымдастыру кезеңі

Ата-ана – әрбір адамның қайтып соғар қазығы. Оған деген сүйіспеншілік тек жүректен шығуы қажет. Әсіресе, тіршіліктің қайнар көзі, махаббаттың шуақ күні, мейірімнің кәусар бұлағы – Ана есіміне қатыссыз дүниеде ештеңе жоқ. Халқымыздың байырғы ұғымында баланың ата-ана алдындағы парызын өтеуі « Ана сүтін ақтау» деп аталады. «Әкеге бағыну – тәңірге бағыну» деп әкені одан бетер дәріптеген. Ендеше, бүгінгі тәрбие сағатымызда адам өмірінің мәні мен сұлулығы, адамның келешегіне сенімділігі – баланың ата-анасын ардақ тұтып, өзінің перзенттік парызын бір сәтке де есінен шығармауына арналады.Тәрбие сағатымыздың эпиграфы ретінде Қорқыт атаның: «Ұл әкеден үйренбей, сапар шекпес, қыз шешеден үйренбей, өнеге алмас» - деген нақыл сөзін алып отырмыз. Ендеше, ата-ана, оның ішінде әкенің бала тәрбиесіндегі орны туралы бүгінгі күннің өзекті тақырыбы жөнінде сіз болып, біз болып, ой бөлісейік, сырласайық.

Сыр-сұхбат бөлімі:

Ой қозғау үшін мынадай сұрақтарға назар аударыңыздар.

1. «Әкеге қыз бала жақын» дейді. Осы пікірге қөзқарасыңыз?

2. Баланың атасы мен әжесінің тәрбиесінде болуына қалай қарайсыздар?

3. Қазіргі қазақ қыз-ұлының тәрбиесіне көңілдерің тола ма?

4. Ұл-қыз тәрбиелеуде қандай қағиданы ұстанған жөн?

Қазір сұхбатымызды үзіп Ахметқали Еңліктің орындауындағы

4) Әке туралы Монолог (Фондық әуен «»)

Әкедей тірек табылмас,

Әкесіз жүрек қағылмас.

Асқар тауың тұрмаса,

Жанымның шамы жағылмас.

Әкемен өмір мәндірек,

Әкемен жатар ән түлеп.

Әкеге деген сағыныш

Айтар ем, қалар мәңгі деп.

Перзентін сүйген әкелер,

Аялап мәңгі мәпелер.

Әке деген сұрасаң,

Аспаннан айды әперер.

Әкелер сенім тірегі,

Ананынң сүйген жүрегі.

Қосылса екі құдірет

Орындалған тілегі.

Әкемен күнің жарық қой,

Әкелер деген алып қой.

Дүниеге келіп қуантсаң,

Жасайды саған анық той.

Әкенің сөзі оқ деген,

Әкеден асқар жоқ деген.

Қарайып жүрсе касыңда,

Уайым қайғы жоқ деген.

Әкемен басың жоғары,

Әкемен орның толады.

Әкесі сүйген баласы,

Мәңгі бірге болады.

Аман болсын асқарың,

Өтер өмір қас қағым.

Тіршілік тілі әкелер,

Қадірлей біл жастарым.

Бейнеролик

Қаталдық, адалдық, отансүйгіштік, білімділік. Бұлар – бұрынғының әкелері еді. Көпке топырақ шашпаймыз. Дегенмен, әкелерімізге қазіргі ата ұрпақтың көңілі толмай жатады.

Қазір сіздерге ұсынатын бейнекөрінісосы тақырыпқа байланысты, ой- қозғап отырсаңыздар.

Бейнекөрініске назар аударыңыздар.

Тұрмыс тіршілігінің қиындығына төзе алмай, әкелік жауапкершіліктен қашқақтап отбасы ауыртпашылығын анаға ғана ысырып тастап,басын сауғалап жүрген әкелер де бар.Сондай әкелердің қатары қаламызда да аталып жүргені қынжылтады.

-Қазіргі таңдағы осы тындаған келеңсіз жағдайлардың етек жаюының себебі неде деп ойлайсыздар?

«Әкешім»атты ашық -хат жолдау. Әкеге арнау.

Әр оқушы әкеге хат жолдау

Мұғалім:Бала үшін әкенің орны бөлек. «Әке» деген сөзді айтқанда өзіңе пана болар, қиындыққа қалдырмас, арманыңа қол созсаң ақ батасын беріп ақ жол тілейтін адамың екенін бала жүрегі сезердей. «Әкең барда орындалар арманың» дегендей, өмірдегі керегіңді алдымен бір Алла, екінші әкең берері анық. Бұл дүниеде алуан түрлі тағдыр бар. сол тағдырдың басты себепкері - біз сияқты балалар. Алайда өмірдің есігін көзі тырнап аша салысымен әкенің «Балам, ботам» деген еркелетер сөзін естімей жетім немесе тастанды бала болып дүниеге келіп жатқан сәбилер де бар. Сәби көңіл әкесі тіпті ол ойлағандай жақсы адам болмасада, «Шіркін, менің әкем болса қандай жақсы болар еді!» деп армандайды. Осындай балаларды көргенімде өзімнің анам да, әкем де бар екеніне өзімді бақытты санаймын. Сол бақытымды ешқашан айырмаса екен деймін. Тамағымның тоқтығы, киімімнің бүтіндігі, оқуымның сапасы, ұйқымыздың тыныштығы - осының бәрі де асқар таудай айбатты әкелердің арқасы. Ендеше бар баланың бақытына бір Алладан кейінгі панасы «Әкелер» аман болса екен деймін.

Оқушы: Әке, әке, әке! Осы үш әріп мейірімді әрі естір құлаққа жағымды. Иә, солай

Бірінші сыныпты аяқтап, әліппемен қоштасу кешін өткізгенде қолыма нан ұстап, тықылдап тақпақ айтқаным есімде. Қандай тақпақ екенін ұмытыппын. Сонда партаға жайғасқан ата-аналар ішінде әкем жылап отырды...бірде үйден өтірік сұранып, кешке кеткенімді біліп қойды әкем. Маған үндемеді. Балалығымдағы ең ауыр жаза – әкемнің маған ренжіп, сөйлемей қоюы болатын. Басқалар құсап, айқайлап ұрысып, қол көтерген емес мүлде. Ренжіткеніме жылап, енді қайталамайтынымды айтып, кешірім сұрағанымда: - «Саған өтірік айтуды үйретіп пе ем? Берген тәрбиемді жоқ қылғаның не?» - деді. Сөйтті де құшағына қысты...Әкемді сағындым... тірегім бар деп, шіреніп жүруші ем...

Тәрбие сағатымыз өз мәресіне жетті.

Оқушылар назарын сабаққа аудару.

Мұғалім сұрақтарына жауап беру;

Әкеге хат жолдау;

Әкеге арнау шығармашылық сурет салу;

Мұғалім сұраұтарына пікір алмасу;

.    

Таратпа қағаздар

https://www.youtube.com/watch?v=l5OsvTnwLN4

Бейнеролик Тәттілер