№15 семинар тақырыбы:

Арнайы технологияларды (PECS, TEACCH) қолдану мысалдары

АСБ бар балалардың дамуын қолдауда арнайы технологияларды қолдану педагогика мен психологияда тиімді әдістердің бірі болып табылады. PECS (Picture Exchange Communication System) және TEACCH (Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children) жүйелері АСБ бар балалардың коммуникативтік, когнитивтік және әлеуметтік дағдыларын дамытуға бағытталған. PECS визуалды суреттер арқылы баланың өз қажеттіліктерін білдіру қабілетін жетілдіреді, TEACCH жүйесі құрылымдық, визуалды және ұйымдастырылған тапсырмалар арқылы оқу мен әлеуметтік тәжірибені жақсартады.

PECS жүйесін қолданудың мысалы – бала қажетті затты немесе қызметті сурет арқылы сұрайды. Мысалы, бала су ішкісі келсе, суға қатысты суретті ұстап, педагогқа немесе ата-анасына береді. Бұл әдіс вербалды сөйлеуді дамытуға немесе баланың тілдік мүмкіндіктері шектеулі болса да қажеттілігін білдіруге мүмкіндік береді. PECS жүйесі балалардың коммуникативтік белсенділігін арттырады, олардың өз сезімдері мен қажеттіліктерін қоршаған ортаға жеткізу дағдыларын қалыптастырады. Сонымен қатар, бұл әдіс әлеуметтік өзара әрекеттесу мен ынтымақтастықты дамытуды жеңілдетеді, себебі бала әрекет арқылы жауап алады және өз әрекетінің нәтижесін көре алады.

TEACCH технологиясын қолданудың мысалы – сабақтағы оқу тапсырмаларын визуалды құрылыммен ұйымдастыру. Мысалы, әрбір тапсырма арнайы карталармен белгіленіп, бала тапсырманы біртіндеп орындап отырады. Бұл әдіс балаларға күн тәртібін, сабақ кезеңдерін түсінуге, өз іс-әрекеттерін жоспарлауға және толық орындауға көмектеседі. TEACCH жүйесі визуалды құрылымды, уақытты белгілеуді және белгілі бір тәртіпті сақтау арқылы баланың сенсорлық тұрақтылығын және когнитивтік дағдыларын дамытады. Сонымен қатар, TEACCH әдістерін қолдану балалардың өзін-өзі басқару, мотивация және проблемаларды шешу қабілеттерін жақсартуға ықпал етеді.

Арнайы технологияларды сабаққа енгізу барысында педагог әр баланың жеке ерекшеліктерін ескереді. PECS және TEACCH жүйелері балалардың зейін, есте сақтау, сөйлеу және әлеуметтік дағдыларына сәйкес бейімделіп, жеке даму жоспарына енгізіледі. Технологияларды қолдану арқылы педагог балалардың табысты өзара әрекеттесуін, оқу тапсырмаларын орындаудағы белсенділігін және эмоционалды тұрақтылығын арттырады. Сонымен қатар, ата-аналар бұл әдістерді үйде де қолдана отырып, баланың дағдыларын нығайтуға және күнделікті өмірде өз мүмкіндіктерін көрсетуіне көмектеседі.

Қорытындылай келе, PECS және TEACCH арнайы технологиялары АСБ бар балалардың коммуникативтік, когнитивтік және әлеуметтік дағдыларын дамытуда тиімді құрал болып табылады. Бұл технологиялар балаларға өз қажеттіліктерін білдіруді үйретіп, оқу мен әлеуметтік ортаға бейімделуін жеңілдетеді, педагогтар мен ата-аналарға баланың әлеуетін барынша ашуға мүмкіндік береді. Арнайы технологияларды қолдану балалардың инклюзивті ортада табысты әрекет етуіне, өзін-өзі бағалау және сенімділік сезімін қалыптастыруға жағдай жасайды.