Сабақ атауы

1836-38 ж Исатай мен Махамбет бастаған шаруалар көтерілісі

 Сілтеме

Қазақстан тарихы. 8-класс

Жалпы мақсаты

Көтерілістің себеп-салдары, қозғаушы күші, нәтижесі, тарихи маңызы, Махамбет пен Исатай қызметінің тарихи ықпалы жайлы түсінік қалыптастыру және топта өзара бірлесіп жұмыс жасауға бағыт беру.

Күтілетін нәтиже

Исатай мен Махамбет бастаған шаруалар көтерілісі жайлы ұғым қалыптасады. Топта бірлесіп жұмыс жасауды үйренеді.

Негізгі идеялар

Қазақстандағы тарихи оқиғаларды қарастыру

 Көрнекілігі

Электронды оқулық,  слайд, маркер, плакат, суреттер

уақ

стратеги

ресурс

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

 1

мин

Смайлик

тер

Бағалау парағы

І. Кіріспе.

А) Оқушылармен  амандасу

«Көңіл күйлеріңіз қалай?»атты смайликтер арқылы

ынтымақтастық атмосфераны қалыптастыру.

В) «Кішкентай», «Ақбұлақ» «Жәңгір хан» «Тастөбе» топтарына бөліну ұсынылады.

С) Бағалау парақшаларын тарату

Тақтадағы және алдарына берілген парақтағы смайликтерге қарап сабақ алдындағы көңіл күйлерін белгілеп көрсету.

5

мин

«Зымыран сұрақтар»

ІІ. Тұсау кесер.Ой қозғау.

« Зымыран сұрақтар» әдісі арқылы үй тапсырмасы (1822-1824 жылдардағы патша реформалары) және жаңа сабақ тақырыбы анықталады.

1–топқа Қазақстанда хан билігін жоюдың негізгі себептерін атаңдар.

2-топқа «Сібір қырғыздары туралы жарғы бойынша» патша үкіметінің көздеген басты мақсаты қандай еді?

3-топқа 1844 жылғы «Орынбор қырғыздары туралы ереже» бойынша қазақтардың өмірінде қандай өзгерістер болды?

4 –топқа Реформалар жүргізудің негізгі салдары қандай болғанын атап шығыңдар.

Тақтадан:

1.      Бөкей ордасы қашан, қай жерде құрылды?

2.      Кіші жүз қазақтары қандай көтерілістерге қатысты?

3.      Бөкей Нұралыұлы кім?

4.      Бөкей ордасының құрылуына жарлық берген кім?

5.      Исатай мен Махамбет бастаған көтерілістің болған уақыты.

6.      Махамбеттің досы, жанашыры.

7.      Дауылпаз ақын, батыр, жырау, күйші.

8.      Көтерілістің қозғаушы күші.

9.      Ашынған адамдардың наразылығының түрі.

Оқушылар «зымыран сұрақтар» әдісі арқылы сұрақтарға жауап береді.

Берілген сұрақтардың жауабынан жаңа сабақтың тақырыбы шығатынын айтады.

4

мин

 «Ақпарат орталығы»

Электронды оқулық

ІІІ. Мағынаны тану.

«Ақпарат орталығы» әдісі.  Жаңа сабақ бойынша толық мәлімет алу үшін оқушыларды ақпарат орталығына шақырамыз.

Электронды оқулықтан мәтін тыңдалады.

Тайманұлы Исатай (1791-1838) – 1836-38 жылдары Батыс Қазақстанда болған халық көтерілісінің саяси көсемі, қайсар қолбасшысы, халық батыры. Кіші жүз Байұлының Беріш руынан. Жоңғар шапқыншылығы кезінде атағы шыққан Ағатай батырдың ұрпағы. 
Халық батыры И.Тайманұлы 1791 жылы қазіргі Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Тайсойған құмындағы "Тайман жалы" деген жерде дүниеге келген. Исатайдың анасы Есентемір руының Тағашы бөлімінен. 

1. 1803 жылы  М. Өтемісұлы Ішкі Бөкей ордасында, қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы Нарын құмының Жанқұс деген жерінде туған. 

1. 1829 жылы Махамбет Ішкі Ордаға Жайықтан жасырын өтті деген айыппен ұсталып,Жәңгір ханның үстемдігімен  Калмыков бекетіндегі абақтыға 2 жылдай қамалды. 1831 жылы түрмеден қашып шығып, Исатай Тайманұлына қосылады.

 1846 жылы 20 қазанда күрескер ақын 42 жасында дүние салады. Ақынның зираты Атырау облысының Махамбет ауданындағы «Махамбет ойы» деген жерде.

Оқушылар зейіндерін жаңа сабаққа аударады.

Оқушылар бейне роликтен тыңдайды.

15 мин 

Жеке

Жұптық

Топтық

жұмыс

 Плакат

 Маркер

ІV. Топтық жұмыс.

Критерийді оқушылармен айқындау:

1. тақырыптың ашылуы

2. оқушылардың тың идеялары

3. көркемдігі, түсініктілігі.

«Ақылдассаң, шешерсің» әдісі бойынша 4 топқа тапсырмалар беріледі.

1. «Кішкентай», тобына- көтерілістің себептері, кезеңдері, қозғаушы күші

2. «Ақбұлақ» тобына- көтерілістің жеңілу себептері, нәтижелері, тарихи маңызы.

«Жәңгір хан» тобына -Жәңгір ханға сипаттама беру

«Тастөбе» тобына- Қазан революциясынан кейінгі зерттеулер

Постер қорғау.

 Критерийлер талапта

рының орындалуын ескереді.

  Көршісімен пікір бөліседі және топпен ақылдаса отырып, ойларын қағаз бетіне түсіреді.

  Берілген уақыт ішінде қорғап шығады.

10

мин

 «Ізден, пікір білдір, ой-қорыт»

Комп-р

V Ой қорытады.

3. «Кішкентай», тобына- Құрманғазының Кішкентай куйінің шығу тарихын айту. Оқушылар күй әуенін тыңдайды.

«Ақбұлақ» тобына- Көріністің түрі.

Сарайда отырған Жәңгір хан. Айналасында Баймағамбет сұлтан, сарайдың билері, уәзірлері, т.б.

Жәңгір хан Махамбетті шақырып:

- Ау, Махамбет! Арамыздан шыққан от ауызды, орақ тілді ақын емессің бе? Жырла мені мақтап мына жұртқа.

Махамбет:

- Айтсам айтармын хан Жәңгір, жұртқа жасаған ісіңді. Қарапайым халықтың ақысын жеп, табаныңа таптамадың ба мына жұртты? –

Хан емессің қасқырсың,

Қас албасты басқарсың.

Достарың келіп табалап,

Дұшпаның сені басқа ұрсын.

Хан емессің аянсың,

Айыр құйрық шаянсың, - деп айта бергенде Жәңгір хан:

- Тоқтат! Жетеді енді!

«Жәңгір хан» тобына - Хат «Махамбет пен Исатай рухымен сырласу» Бес жол өлең құрау .

«Тастөбе» тобына- Картамен жұмыс

 Берілген уақыт ішінде қорғап шығады.

3мин

 «Бәрін білгім келеді»

Комп-р

 ҮІ. «Бәрін білгім келеді» тестік бақылау жұмысы. 1.Бөкей Ордасы қашан құрылды?

А)1801ж.  в)1802ж . с)1803ж

2. Исатай мен Махамбеттің руы:

а)байбақты.  в)беріш.   с)адай

3. 1837ж 2 мың көтерілісші қоршауға алды:

а)хан сарайын.      в) Орал қаласын.   с) Орынбор қаласын.

4. Исатайды ұстап берушіге қандай сый белгіленді?

а) 500 сом.    в)200 сом .  с) 1000 сом

5. Исатай батырдың қайтыс болған жері:

а) Ақсу .   в)Ақбұлақ .   с)Шымбұлақ

6. Бөкей Ордасының жері:

а)Амудария мен Сырдария. в) Сырдария мен Арал.       с) Еділ мен Жайық

7. Исатай мен Махамбет бастаған көтеріліс созылды:

а)15 ж.    в)2 ж .  с)10 ж

8. 1837 ж 15 қазанда көтерілісшілер Теректіқұмда кімнің аулын ойрандады?

а) Балқы бидің.    в) Жәңгір ханның  с) Баймағамбеттің

Рефлексия. «Бүгінгі сабақ саған ұнады ма?»

 Тест тапсырмалары компьютер арқылы көрсетіледі, оқушылар дәптерлеріне белгілейді және мұғалімнің көмегі арқылы тексереді

2 мин

Үйге тапсырма: 19- тақырыпты оқу, «Қазақ халқының ежелден аңсаған арманы- Тәуелсіздік» эссе жазу.

Бағалау.

Бағалау парағы бойынша топ басшысы қорытынды бағаны айтады.