Тірек сөздер

Өлең жолдары

Ұлттық мақтаныш

Ел намысы

Халық арманы

«Көк Тәңiрден көңiлге нұр тiлермiз, Көк аспандай әлi де күркiрермiз»

Бағалау критерийлері

Тапсырма

№

Дескриптор

Балл

Білім алушы

•Кейіпкер қасиетін ұлттық мүдде тұрғысынан талдайды;

1

Берілген үзіндідегі кейіпкерді анықтайды;

1

Кейіпкерге мінездеме береді;

1

Өмірде кездестірген ұқсас адаммен салыстырады;

1

Кейіпкер бейнесі арқылы шығарманың құндылығын талдайды.

1

1

•шығарманы композициялық ерекшеліктеріне талдайды;

2

«Біз түркілерміз» өлеңінің құрылымдық ерекшелігін анықтайды.

1

Үзінділерді ретімен орналастырады.

1

• шығарманы тарихи және көркемдік құндылығын бағалайды.

«Біз -түркілерміз» өлеңінің жолдарынан «ұлттық мақтаныш», «ел намысы», «халық арманына толы жарқын тұстарын» анықтайды;

1

Шығарманың тарихи құндылығына баға береді.

1

1

Барлығы

10

Үзінді

«Мен көргенде Алтынай Сүлейменова шашына ақ кірген, толық келген, елулерге таянып қалған адам екен».

Кейіпкер

Алтынай

Өзің берген мінездеме

Алтынай – қарапайым ауылдан шыққан, академик дәрежесіне жеткен білімді қазақ қызы.

Өмірде кездестірген ұқсас адам

Ж. Аймауытов «Ақбілек» романындағы Ақбілек тағдыры ұқсас.

Шығарманың құндылығы.

Өмір атты өзеннің қиындығы мен ауыртпалығы қатар келгенде жас ағаш иілмеді. Алтынайдың тағдыры Ақбілек тағдырымен ұқсас. Себебі екеуі де заманындағы қиындықты жеңіп, өз орнын таба білді. Қазақ қыздарына тән қайсарлық, білімге деген құштарлық арманына жеткізді. Ұстазды құрметтеуді Алтынайдан үйренуге болады.

Шығарма жолдары

Реттілігі

Ғасырлардың бетіне қалқып шыққан,

Біздің халық – бұ да бір қаймақ халық!

4

Атқа мінсем кетемін аруақтанып

3

Тарихымыз дастан боп таста қалған,

2

Көк бөріден туғанымыз рас болса

1

Түркістанның күмбезі асқақтаған.

Бабаларым жатыр ғой бата беріп

5

Тірек сөздер

Өлең жолдары

ұлттық мақтаныш

Атқа мінсем кетемін аруақтанып,

Арасында желік бар ет-терінің.

Атқа мінсем кетемін айбаттанып,

Қылыш көрсем кетемін қайраттанып.

ел намысы

Тарихымыз дастан боп таста қалған,

Тірсегіміз тілінген кездерде де

Жан жүректі жерім жоқ жасқа малған.

***

Намысымдай ешкімге таптатпаған,

Түркістанның күмбезі асқақтаған.

Бабаларым жатыр ғой бата беріп,

Аруақтар аманатын ақтап бағам.

халық арманы

Көк аспандай жарқылдап, күркірерміз,

Көк аспанның бұлтындай сілкінерміз,

Көк бөріден туғанымыз рас болса,

Көк тәңірден қуат ап, бір түлерміз.

***

Көк бөрілі көк байрақ көкке шықса,

Қай дұшпанның алдында іркілерміз?

«Көк Тәңiрден көңiлге нұр тiлермiз, Көк аспандай әлi де күркiрермiз»

Өлеңнің ««Көк Тәңiрден көңiлге нұр тiлермiз, Көк аспандай әлi де күркiрермiз» деген жолдары бүгінгі жарқын күндегі жарық болашақты мегзейді. Тоныкөк негізін қалаған «Мәңгілік Ел» ұғымы – тәуелсіздік рухы, азаттық идеясы. Түрік шежіресінде «Мәңгі» сөзі «Тәңір», «Құдай», «Алла» сөздерімен мағыналас қолданылады. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен асқақ рухымыз бен мәңгілік мұраттарымызды көрсететін «Мәңгілік Ел»

идеясының мемлекеттік идеологияға айналуы – бабаларымыз арманының салтанат құруы, болашағымыздың баянды етілуі. Ал ақынның «Көкбөрiлi көк байрақ көкке шықса» дегені – түркі әлемінің кемел келбеті.