Күні: 15.10.2018

Сыныбы: 5б, 5ә

Пәні: Информатика

Сабақ тақырыбы : Дербес компьютер. Жүйелік блок. Пернетақта.

Сабақ типі: жаңа білімді игеру

Мақсаты: оқушылардың компьютердің негізгі құрылғылары жөнінде білімін қалыптастыру.

Сабақтың міндеттері:

1.Білімділік: Оқушыларға дербес компьютердің негізгі құрылғылары туралы мағлұмат беру

2.Дамытушылық: Оқушылардың деребес компьютермен жұмыс істеу дағдыларын дамыту

3.Тәрбиелік: Оқушыларды дербес компьютер құрылғыларын ұқыптап сақтауға тәрбиелеу және пәнге деген қызығушылықтарын арттыру

Сабақтың әдісі:

Құрал – жабдықтар, көрнекті құралдар:Компьютер, КН құрылғылары, интерактивті тақта

Сабақ барысы. 1. Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу.

2. Өткен материалды қайталау

Компьютерде тест орындау барысында кабинеттегі қауіпсіздік ережелерін қайталау

3 . Жаңа тақырыпты түсіндіру

Компьютер “сөзі” есептеуіш” дегенді білдіреді, яғни есептеуге арналған құрылғы.

Компьютер - деректерді бағдарламалап өңдеуге арналған электрондар құрылғы. Қазіргі компьютерлер тек есептеп қана қоймай, цифрлық емес (мәтіндер, дыбыстар, графика және т. б.) ақпаратты өңдейді, әр түрлі технологиялық процестерді, деректер базасын және басқаларды басқарады. Бұл типті компьютерлерді дүние жүзінде жүздеген өндірушілер шығарады. Олар өзара өнімділігімен, жадының сыйымдылығымен және бірқатар функционал мүмкіндіктерімен ерекшеленеді. ДК - сі. Бірақ. ДК - лердің барлық типтерінің ақпарат өндеу және адаммен қарым - қатынас жасауының негізгі принциптері бірдей. Дербес компьютер өнеркәсіп бұйымы ретінде өзара жалғастырушы кабельдермен байланыстырылған бірнеше блоктардан тұрады.

Блоктардың номенклатурасы әр түрлі болуы мүмкін, бірақ кез келген компьютер жұмыс істеуі үшін, үш блоктан тұратын жинақ керек. Басқа құрылғылардың барлығы қосымша деп аталады. Оларға принтер, дыбыс колонкалары, құлаққап, микрофон, модем, сканер, маус, трекбол, терте жатады. Компьютердің аталған негізгі жинағының басты элементі - жүйелік блок. ДК жүйелік блогы – компьютердің негізгі тораптары орналасқан тік төртбұрышты қорапша, онда: микропроцессоры мен жедел жады және т. б. аналық тақша, адаптерлер, қоректендіру блогы, иілгіш және қатқыл дискідегі жинақтауыштар, контролер ажыратпалар орналастырылған.

ДҚ (дербес компьютер деп аталуының – бір - ақ адам қолданады) қазіргі кезде көпшілік арасында кең тарай бастады. Кез - келген компьютерлер бірнеше құрылғыдан тұрады.

Монитор, жүйелік блок, пернетақта, мультимедиа колонкасы, модем, маус.

Бұл құрылғылардың ең негізгісі Монитор, жүйелік блок, пернетақта.

Компьютердің барлық құрылғылары оның артындағы ажыратып қосқыштар арқылы ажыратылады. Компьютердің процессоры мен жедел жадысынан басқалары оның сыртқы құрылғылары болып табылады. Олар: монитор, пернетақта, принтер, маус, модем. Әрбір сыртқы құрылғы процессормен арнайы блоктар – адаптер немесе контролер арқылы жалғасады. Контролер немесе адаптердің міндеті – процессордан келіп түскен ақпаратты құрылғылардың жұмысын басқаратын сәйкес сигналдарға айналдыру.

Жүйелік блок - мұнда компьютердің негізгі құрылғылары орналасқан. Компьютерді қосып өшіру батырмасы, дискжетек, компакт - дискіні оқитын CD - ROM орналастырылған. Жүйелік блоктың ішінде аналық плата, процессор, CD - ROM, бейнетақташа, дыбыс тақташасы мен т. б. бар.

Процессор - компьютердің ең басты бөлігі. Ол компьютердің «миы». Ол бүкіл компьютердің жұмысын басқарады және бағдарламадағы барлық командаларды орындайды. Іс жүзінде компьютердің орындайтын жұмысының бәрін оның бас микросхемасына – микропроцессор атқарады. Қазіргі кезде ең көп тараған «пентиум» процессор. Сондықтан компьютер де пентиум деп аталады. Процессор жадпен жұмыс істейді. Жад микросхемасынан процессор өзіне қажетті ақпаратты алады.

Жедел жад - бұл компьютердің ішкі жады. Жедел жад немесе оперативті жадтайтын құрылғы (ОЖҚ) – ол қажет ақпараттарды өзіне жылдам жазуға және одан оқуға мүмкіндік береді. Бірақ онда ақпараттар уақытша сақталады, яғни компьютерді өшіргенше. Егер компьютерді өшірсе онда жедел жадтағы барлық ақпарат өшеді. Компьютердің ішкі жадысының екі түрі бар: тұрақты жадтайтын құрылғы ТЖҚ (ОЗУ) – ақпаратты уақытша сақтайтын жад. Енгізу құрылғылары: пернетақта, маус, джойстик, өлшеу аспаптары, сканер. Шығару құрылғысы – принтер, дисплей, графопроектор.

Дисплей – компьютердің экранына ақпаратты шығаратын құрылғы. Дисплей: электрондық – сәулелі түтікшеден (ЭСТ) (электронная лучевая труба ЭЛТ), қоректендіру блогынан және сәулелі басқарушы электрондық блоктан тұрады. Монитор түрлі түсті монохромды болады.

Монитор - ақпаратты компьютер экранына шығару құрылғысы. Мониторды екі белгісі бойынша жіктеуге болады.

Бейнелеу түсі бойынша ------------- Шығаратын ақпараты бойынша

Монохромдық (қара, ақ, градияциясы сұр) ------ Символдық, (тек мәтіндік ақпаратты бейнелейді)

Түрлі түсті -------- Графикалық (графиктерді, суреттерді шығаруға мүмкіндік береді)

Пернетақта (Клавиатура)

Пернетақта - компьютерге ақпарат енгізетін құрылғы. Онда 101 немесе 105 перне болады. Таңбалық деректерді енгізу қызметін атқарады және негізгі енгізу құрылысы болып табылады.

Пернетақтаның әрекетерінің прициптері:

1. Пернені басқанда пернетақтаға орнатылған арнайы микросхема идентификациялайтын скан - код жіберіледі.

2. Скан - код микросхемаға түседі, ол өз кезегінде процессорға бекітілген нөмірі бар түзу береді.

3. Үзуді алып, процессор ағымдағы жұмысын кейінге қалдырып, түзуге нөмірі бойынша түзуге қызмет жасайтын бағдарламаныңадресін табады.

4. Үзуді өңдегеннен кейін процессор аяқталмаған іске қайта оралады.

5. Енгізілген (бірақ өңделмеген) символдар пернетақтаның буферіне түседі де, оған арналған бағдарлама оларды алып кеткенше сақталады.

Шартты түрде пернетақтаны 5 - бөлікті бөлуге болады:

- басу пернетақтасы (алфавитті - цифрлық және таңбалық ернелер)

- функционал пернелер: F1 - F12

- арнайы операциялар пернелері: Enter, Esc, Tab6, Ctrl, Alt, BackSpace

- меңзерді басқару және редакциялау пернетақтада.

- сандық пернетақта.

Функционалдық пернелер - Олар символдық пернелердің үстінде орналасқан. Олар компютердің күрделі операцияларын тез орындай. Әр түрлі программаларды әр түрлі қызмет атқарады.

Символдық пернелер – пернетақтаның негізгі бөлігі. Символ, цифр енгізуге болады.

Нұсқаушы немесе меңзерді экранда басқару пернесі. Меңзерді экранда жылжытуға арналған.

Цифрлық - қосыма NumLock пернетақта арқылы қосылып ажыратылады.

Enter - енгізу пернесі – белгілі бір әрекетті аяқтағанда басылады.

Бос орын – символдарды бір - бірінен ажыратады.← немесе Backspace пернесі алдыңғы символды өшіреді.Shift - бұл кіші әріптерді алкен етуге және керісінше орындауға болады.

Caps Lock - алкен әріптер енгізіледі.Delete - меңзердің оң жағында орналасқан символдарды өшіреді.

4.Бекіту: Дербес компьютердің негізгі құрылғылардың қызметтерін талдау. Салыстыру арқылы кемшіліктері мен артықшылықтарын атап өту.

5. Сабақтың қорытындысын шығару: Сұрақтар мен жауаптар беру арқылы жаңа сабақты қортындылау, оқушылардың жаңа материалды түсіну дәрежесін анықтау.

Үй тапсырмасын беру: Құрылғылар бойынша сөзжұмбақ құрап келу.