№65 сабақ Қазақ тілі Морфология әлеміне саяхат 4 сынып

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Қазақ тілі

Бөлім:

Табиғат құбылыстары

Педагогтің аты-жөні:

Л.Бектасова

Күні:

10.01.2025ж

Сынып: 4 « »

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

№65 Морфология әлеміне саяхат 1-5- жаттығу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

4.1.5.1 аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға беру

4.2.3.1 мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастыру және жауап беру

4.3.5.1 стилистикалық қателерді мұғалімінің көмегімен анықтап түзету,

жазба жұмысын қазақ тілінің пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық нормаларға сәйкес өз бетінше редакциялау

Сабақтың мақсаты:

-аудио-бейнежазба мазмұнына өзіндік баға бере алады;

-мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған сұрақтар құрастырады және жауап бере алады;

-стилистикалық қателерді мұғалімінің көмегімен анықтап түзету,жазба жұмысын қазақ тілінің пунктуациялық, орфографиялық, грамматикалық нормаларға сәйкес өз бетінше редакциялай алады;

Құндылықты дарыту

Ынтымақтастық, құрмет

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері:

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

10 мин

І.Психологиялық дайындық

Қайырлы күн, көздерім!

Ояндыңдар ма? (қабақтарын сипайды).
Қайырлы күн, құлақтарым!

Ояндыңдар ма? (құлақтарын сипайды).
Қайырлы күн, қолдарым!

Ояндыңдар ма? (қолдарымен шапалақтайды).
Қайырлы күн, аяқтарым!

Ояндыңдар ма? (аяқпен жерді тебу).
Қайырлы күн, мұғалім!

Біз ояндық!. (Күлімсіреп, мұғалімге қолдарын созады

ІІ. Өткенді еске түсіру

-Сөз тіркесі дегеніміз не?

-Мысал келтір.

-Жай сөйлем

-Құрмалас сөйлем дегеніміз не?

Бүгінгі сабақ тақырыбы хабарланады.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Оқушылар сабақ тақырыбы мен мақсатымен танысады.

«Ауызша мадақтау» әдісі:

Жарайсың!

Тамаша!

Жақсы!

Оқушылар жауабын толықтырып, әр қайсысына тиімді кері байланыс беріп отыру.

Суреттер

АКТ

Слайд 1

Ортасы

25 мин

Жаңа сабақ

Морфология

Грамматика ғылымы тілдің грамматикалық құрылысын зерттегенде өзінің тексеретін объектісінің негізі етіп сөзді жәнесөйлемді алады. Тексеру объектілерінің осындай ерекшеліктеріне қарай грамматика ғылымы морфология жәнесинтаксис деп аталатын екі салаға бөлінеді.

Морфология – сөз және оның формалары туралы ілім. Морфология сөздің жасалу, түрлену, өзгеру жүйелерін, сөздің бөлшектенуі мен олардың әрқайсысының грамматикалық мағыналары мен қызметтерін зерттейді.

1-тапсырма.

1 – жаттығу Ертегіні тыңда. Тыңдалған материал бойынша пікіріңді білдір.

Сөздер мағыналарына, сұрақтарына, басқа да ерекшеліктеріне қарай 9 сөз табына бөлінеді.

1. Зат есім.

2. Етістік.

3. Сын есім.

4. Сан есім.

5. Есімдік.

6. Үстеу.

7. Шылау.

8. Одағай.

9. Еліктеу сөз.

2-тапсырма. Топтық жұмыс

2 – жаттығу. Әр қатардан артық сөзді тап. Неліктен оларды артық деп ойлайсың?

Тобының көмегімен орындайды.

Жұптық жұмыс

-Сұрақтарына қарап, әр сөз табының қандай мағына білдіретінін айтуға бола ма?Болса, әр сөз табының ережесін шығарып көр.

Зат есім – заттың атын білдіретін сөздерді зат есім деп атайды.

Етістік – заттардың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөздерді етістік дейміз.

Сын есім – заттың түрін, түсін, сапасын білдіретін сөздерді сын есім деп атаймыз.

Сан есім – заттың санын, ретін білдіретін сөздерді сан есім деп атаймыз.

3-тапсырма. Топтық жұмыс

3 – жаттығу. Мәтінді түсініп оқы.

-Қай сұрақтар мәтін мазмұны бойынша шешім табуға бағытталған? Осы сұрақтың жауабын жаз.

1.Сөз таптары қалай аталады?

Сөз таптары: зат есім, етістік, сын есім, сан есім, есімдік, үстеу, шылау, одағай, еліктеу сөз.

2.Бір сөз табы екіншісінен қандай белгілері арқылы ажыратылады?

Әрқайсысының өзіндік белгілері, соған сәйкес жазуда және сөйлеуде қолданылатын жалпы ережелері бар.

3.Морфологиялық талдау қалай жүргізіледі?

Сөз таптарын бір-бірінен ажырату үшін морфологиялық талдау қажет. Ол үшін сөздің түбірі мен қосымшасын табуымыз керек.

Сөз таптарын анықта

Берілген сөздердің қай сөз табына жататынын анықта. Әр сөзді тиісті сөз табының астына жаз.

Сөздер:Күн, жүгіру, әдемі, мектеп, жақсы, балалар, жылдам, оқу.

Сөз таптары:Зат есім,Етістік,Сын есім

4-тапсырма.

4 – жаттығу. Өлеңді көшіріп жаз

-Сөздерге сұрақ қойып, морфологиялық талдау жаса. Ол үшін өңірбеттегі морфологиялық талдау үлгісін басшылыққа ал.

Барқыт(сын.е) тау(з.е), жасыл(сын.е) дала(з.е), зеңгір(сын.е) аспан(з.е),

Күміс(сын.е) көл(з.е), ерке(сын.е) өзен(з.е) алып(ет.) қашқан(ет.).

Құмартып(ет.) келем(ет.) саған(есімд.) бала(з.е) жастан(з.е),

Дариға(з.е), жер(з.е) бар(ет.) ма(шылау) екен(ет.) сенен(есімд.) асқан(ет.)?!

Берілген кестеге сүйеніп, сұрақтар бойынша мәтіннің мазмұнына болжау жасайды. Ұсынылған ақпарат негізінде топта өз ойларын дәлелдейді.

Табылған сөздерді тақтаға жазады.Сөз таптарының бір-бірнен ұқсастықтары мен айырмашылықтарын айтады.

Әр сөз табының ережесін шығарып айтады.

Мәтінді түсініп оқиды. Оқушылар сұрақ жауабын дәптерлеріне көшіріп жазады.

Өлеңді көшіріп жазады.

Дескриптор:

-Ертегіні тыңдайды-1б

-тыңдаған материал бойынша өз пікірін білдіреді-1б

-кесте бойынша мәтін мазмұнын болжайды-1б

-өз ойына дәлелді пікір айтады.-1б

Дескриптор:

- Әр қатардан артық сөзді табады-1б

Дескриптор:

-мәтінді түсініп оқиды-1б

-мәтін бойынша шешім шығаруға бағытталған сұрақ құрастырады-1б

-сұраққа дәлелді жауап береді-1б

Дескриптор:

- Өлеңді көшіріп жазады-1б

- Сөздерге сұрақ қойып, морфологиялық талдау жасайды-1б

Слайд 2

Слайд 3

Суреттер

Слайд 4

Слайд 5

Слайд 6

Слайд 7

Соңы

10 мин

Сабақты бекіту. «Еркін микрофон» арқылы сабақты бекіту.

Рефлексия

Үй тапсырмасы: 5 – жаттығу

Көлденеңінен:

1. Ыстық және суық ауаның соқтығысуынан пайда болатын күшті жарқыл, жай.

2. Көктем мен күздің салқын түндерінде шөп басына тұратын атмосфералық дымқыл.

Тігінен:

1. Ауаның біркелкі қызбауына байланысты табиғатта болатын құбылыс.

2. Тоңазыған дымқыл ауаның жерге, ағашқа қар тәрізді болып ағарып қонған күйі.

Бағалау

Бүгінгі сабақта алған білімдері бойынша рефлексия жасайды.

Оқушылар 1-10 балдық жүйемен бағаланады.

Слайд 8

Слайд 9