Қарағанды қаласы білім бөлімі

Келісілді Бекітемін

«Қарағанды қаласының білім «Қарағанды қаласының білім

бөлімі» ММ бөлімі» ММ басшысы

ӘК меңгерушісі ____________ Г. Қожахметова

___________ Б.Х. Абдикерова «____» ___________2020 жыл

«____» ___________2020 жыл

«Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен

(оқыту қазақ тілінде емес)

бөлім және тоқсандық жиынтық бағалау бойынша

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

8-10 – сыныптар

Қарағанды 2020 жыл

Жинақ құрастырушылар:

1. Абдраева Аяулы Табылгановна, №97 гимназиясының қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі;

2. Жумабекова Гулбахит Амановна, ЖББ №4орта мектебініің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

3. Кубекова Куралай Тулепбергеновна, № 93 гимназиясының қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

4. Омарова Данагуль Тлеукеновна, ЖББ №23 орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі;

5. Төлеуғазы Жанар Егинбайқызы, ЖББ №77 мектеп балабакша кешенінің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі.

Бұл жинақ жаңартылған білім мазмұны бойынша жасалған. Жинақта жалпы білім беретін орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен (оқыту қазақ тілінде емес) білім алатын 8, 9, 10-сынып оқушыларына арнап бөлім бойынша жиынтық бағалау және тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары берілген. Жинақ мектеп мұғалімдеріне көмекші құрал ретінде ұсынылады.

МАЗМҰНЫ

8-сынып 5

9-сынып 55

10-сынып 114

Түсінік хат

Қазіргі кезде қазақ тілін өзге ұлтқа оқытып үйретуде негізгі мақсатқа жетуге мүмкіндік жасайтын еуростандарт қазақ тілін деңгейлеп оқыту жүйесіне көшкен. Оқытудың түрлі әдіс- тәсілдері өзге ұлт өкілдеріне қазақ тілін оқытып- үйретуде тиімді пайдаланған жағдайда ғана дұрыс нәтиже беретіндігі айдан анық. . Қазақ тілін өзге ұлт өкілдеріне оқыту көп факторлы және әр жақты құбылыс.

Қазақ тілін өзге ұлт өкілдеріне оқыта отырып мынадай ұстанымдарды негізге алу қажет:

• Дидактикалық мақсат талабына сай материалды меңгеру және оны тәжірбиеде қолдануды үйрену мен үйрету тәсілдерін көрсететін әдістерді анықтайтын мақсаттылығы ұстанымы

• Оқып үйреніп жатқан тілдің және оны оқытуда қолданатын әдістердің ерекшелігіне бағытталған пән тілі ұстанымы

• Дидактикалық қызметтерді жеке емес бірге орындайтын әдістердің ұтымды жүйесін бейнелейтін тіркесімдік ұстанымы.

Қазақ тілін үйрету барысында өзге ұлт өкілдеріне еліміздің ұлттық құндылықтарына оқытып- үйретуіміз керек.

Бүгінгі таңда «қазақ тілі» пәнін оқытудың басты мақсаты – еліміздің жергілікті тұрғындары болып есептелетін мектеп оқушыларына мемлекеттік тілді меңгерте отырып, күнделікті тұрмыста қажетті жағдаяттардан еркін шығуға тәрбиелеу.

Ол үшін төмендегідей міндеттер алға қойылады:

- күнделіті сөйлеу тілі- ауызекі тілде пікірлесу , өзгелермен еркін қарым- қатынасқа түсу тілін қалыптастыру.

- тілдік құбылыстарды талдап, олардың мәнін ажырата білу дағдыларын қалыптастыру, оларды өзара салыстыра отырып, топтай және жинақтай білуге үйрету;

- Орфографиялық дағдыларды қалыптастыра отырып, пунктуациялық ережелерді практика жүзінде меңгерту

- Диалогтық және монологтық сөйлеу )ауызекі, жазба тіл) дағдыларын, сөйлеу мәдениетін дамыту;

- Оқушылардың адамгершілік, эстетикалық сезімдерін тәрбиелеу.

Білім мазмұнын жаңарту аясында оқушылардың оқу жетістігін критериалды бағалау керек. Ол үшін бағалаудың екі түрі бар. Соның бірі -жиынтық бағалау. Осы жиынтық бағалауды жүзеге асыру мақсатында пән жетекшілері мектеп бағдарламасы бойнша өткен әр бөлімнен кейін бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысы мен тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысын өткізеді. Жиынтық бағалау-белгілі бір оқу кезеңі аяқталған уақытта өткізіледі. Қазақ тілінен бөлім бойынша жиынтық бағалау/БЖБ/ тоқсанына әр бөлімнен кейін екі рет, тоқсан бойынша жиынтық бағалау /ТЖБ/ тоқсанына сол тоқсанда өткен бөлімдер бойынша өткізілетін жүйелі жұмыстар. Осы жұмыстарды жүзеге асыру үшін ең алдымен берілген бөлімде не болмаса тоқсанда оқу бағдарламасында қойылатын мақсаттардың аясында оқушыларға тапсырмалар беріліп, соған сай дескриптор бойынша білімдері ұпайлық жүйемен бағаланады.

8-сынып, І – тоқсан

БЖБ №1 «Білім. Ғылым. Инновация» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.1.5.1 Тірек сөздер, автор көзқарасы мен көңіл күйі арқылы

негізгі ойды анықтау;

8.2.1.1 Тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды қолданып, ауызша мәтін құрау.

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Негізгі ойды тірек сөздер мен автор көзқарасы негізінде анықтайды;

• Ауызша мәтін құрауда тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды қолданады.

Сөйлесім әрекеттері:Тыңдалым, Айтылым

Ойлау дағдыларының деңгейі:Қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

І-нұсқа

Тапсырма

Мәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

1. Мәтіндегі ең маңызды 3 тірек сөзді жазыңыз.

___________________ , ______________________ , ______________________

2. Автордың көзқарасы берілген сөйлемді табыңыз.

А) Келешекте өнертабысқа сұраныс артуы мүмкін.

В) Жаңа технологиялар бактерияларды жояды.

С) Американдықтар нанның біраз бөлігін қоқысқа тастайды.

Д) Нан өте тез көгеріп кетеді.

3. Берілген тұрақты тіркестерді қолданып, өнертабыстың адам игілігі үшін пайдасы туралы ауызша мәтін құрыңыз. Ауызша мәтінде көркемдеуіш құралды және болжалдық сан есімді қолдаңыз (8-10 сөйлем)

Тұрақты тіркестер: үш ұйықтаса түсіне кірмеген, көз майын тауысу, кәдеге асу, көздің жауын алатын, қас пен көздің арасында.

ІІ-нұсқа

Тапсырма

Мәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

1. Мәтіндегі ең маңызды 3 тірек сөзді жазыңыз.

___________________ , ______________________ , ______________________

2. Автордың көңіл-күйі берілген сөйлемді табыңыз.

А) Болашақта жаңа өнертабысқа сұраныс артатын сияқты.

В) Жаңа технологиялар екі аптаға дейін нанды сақтай алады.

С) Әдіс азық-түлікті үнемдеу үшін пайдалы.

Д) Наннан басқа да азық-түліктерді сақтауға болады.

3. Берілген тұрақты тіркестерді қолданып, өнертабыстың адам игілігі үшін пайдасытуралы ауызша мәтін құрыңыз. Ауызша мәтінде көркемдеуіш құралды жәнеболжалдық сан есімді қолдаңыз (8-10 сөйлем)

Тұрақты тіркестер: айы оңынан туып, бес саусақтай білу, жарғақ құлағыжастыққа тимей, жұлдызы оңынан туу, маңдай тер, бес аспап

Тыңдалым мәтіні

Күнделікті өмірде нан тез арада көгеріп кететіні белгілі. Америкалық Microzap компаниясы 60 күнге дейін нанды көгертпей сақтауға болатын технологияны ойлап шығарғандығынхабарлады.

Жаңа әдіс нан құрамын бұзатын бактерияларды жояды екен. Компания директоры Дон Сталл бұл пештің әртүрлі бактерияларды өлтіру үшін қолданылатынын айтты. Нанды пісіргеннен кейін екі апта өткен соң, нан сол қалпы пештен жаңа пісіп шыққандай формасы мен түрін сақтап тұрады. Бұл әдіс азық-түлік санын үнемдеу үшін өте пайдалы. Себебі қазіргі кезде АҚШ тұрғындары сатып алынған нанның үштен бір бөлігін бұзылып кететіндіктен лақтырып жібереді екен. Нанның бұзылуына қарсы бұл құрылғының көмегімен ет, тауық еті және тағы басқа көгөністер мен жеміс- жидектерді де ұзақ уақыт сақтауға болады екен. Сол себепті болашақта жаңа өнертабысқа деген халықтың сұранысы да артуы әбденмүмкін.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Негізгі ойды тірек сөздер мен автор көзқарасы негізінде анықтайды	1- 2	Мәтіннен 3 тірек сөзді табады;	3
		мәтіннің мағынасын түсінеді;	1
		автордың көзқарасы берілген сөйлемді белгілейді;	1
Ауызша мәтін құрауда тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды қолданады	3	тұрақты тіркестердің мағынасын ажыратады;	1
		тұрақты тіркестерді қолданады;	1
		мәтін құруда болжалдық сан есімді қолданады;	1
		көркемдеуіш құралдарды қолданады;	1
		өнертабыстың пайдасы туралы айтады.	1
Барлығы			10

БЖБ №2 «Сауда жасай білесің бе?» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.3.3.1 Прозалық және поэзиялық шығармалардың композициялық құрылымын анықтау, кейіпкердің іс-әрекетіне немесе лирикалық кейіпкердің образына баға беру;

8.4.4.1 Тақырып бойынша мәліметтер жинақтап, эссе жазуда тиімді қолдану.

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Шығармадағы композициялық құрылымын ажыратады;

• Кейіпкерлерге, олардың іс-әрекеттеріне баға береді;

• Тақырыпқа қатысты эссе жазу жұмысында өз көзқарасын ұсынып, дәлелді аргументтер келтіреді.

Сөйлесім әрекеттері: Оқылым. Жазылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

І-нұсқа

Тапсырма. Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Еуропаның көркемөнер орталығында кішкентай бала әдемі туындыны көреді. Бұл туынды өте қымбат екен. Бала суреттен көзін ала алмай ұзақ тұрады. Ақшасы жетпеген соң, ала алмай кетеді. Қанағат деп жеген-кигенін азайтып, бір жылда аздап ақша жинайды.

Бір жылдан кейін дүкенге қайтып келеді. Суреттің сатылмағанын көріп қуанады. Суреттің авторына келіп: «Салған суретіңізді ағамның туған күніне алғым келеді. Ақша жинадым. Суретті маған сатыңызшы», - деп бір уыс ақшасын суретшіге береді.

Суретші біраз ойланып, суретті әдемі қағазға орап, балаға сатады. Бала қуанышын жасыра алмай, алғысын айтып, сыртқа шығады.

Дүкенде болған басқа суретшілер таңданып: «Есің дұрыс па?! Oл жұмысың миллионға кетер еді. Неге су тегінге саттың?» – деп сұрап еді, суретші: «Иә, бұл суретті миллионға не одан да қымбатқа сататын едім, алайда суретті сатып алу үшін бір жыл бойы ақша жинайтын адам табыла ма?» – дейді.

1. Мәтіннің сюжетін сөз тіркестерімен жазыңыз.

Шешімі
Дамуы
Басталуы

2. Басты кейіпкердің саудамен қандай байланысы бар? Оның адамгершілік қасиеттерін сипаттап, мәтіннен дәлел келтіре отырып және өз көзқарасыңызды ұсынып эссе жазыңыз.Жазба жұмысында бөлшектік сан есімді қолданыңыз.

ІІ-нұсқа

Тапсырма

Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Бір адам он жасар баласын ертіп, егіннен жаяу келе жатса, жолда қалған аттың бір ескі тағасын көріп, баласына айтты:

— Анау тағаны, балам, ала жүр, — деп.

Бала әкесіне:

— Сынып қалған ескі тағаны алып неғылайын, — деді.

Әкесі үндемеді, тағаны өзі иіліп алды да, жүре берді.

Қаланың шетінде темірші ұсталар бар екен, соған жеткен соң, әкесі қайырылып, манағы тағаны соларға үш тиынға сатты. Одан біраз жер өткен соң, шие сатып отырғандардан ол үш тиынға бірталай шие сатып алды. Сонымен, шиені орамалына түйіп, шетінен өзі бірем - бірем алып жеп, баласына қарамай, аяңдап жүре берді. Біраз жер өткен соң, әкесінің қолынан бір шие жерге түседі. Артында келе жатқан бала да тым - ақ қызығып келеді екен, жерге түскен шиені жалма-жан жерден алып, аузына салды. Бітегенеден соң және бір шие, онан біраз өткен соң және бір шие, сонымен әр жерде бір әкесінің қолынан түскен шиені он шақты рет иіліп, жерден алып жеді. Ең соңында әкесі тоқтап тұрып айтты:

— Көрдің бе, мана тағаны жамансынып жерден бір ғана иіліп көтеріп алуға еріндің, енді сол тағаға алған шиенің жерге түскенін аламын деп бір еңкеюдің орнына он еңкейдің. Мұнан былай есінде болсын: аз жұмысты қиынсынсаң — көп жұмысқа тап боласың, азға қанағат ете білмесең — көптен де құр боласың, — деді.

1. Мәтіннен оқиғаның сюжетін сөз тіркестерімен жазыңыз.

Шешімі
Дамуы
Басталуы

2. Басты кейіпкердің саудамен қандай байланысы бар? Оның адами құндылық қасиеттерін сипаттап, мәтіннен дәлел келтіре отырып және өз көзқарасыңызды ұсынып эссе жазыңыз.Жазба жұмысында бөлшектік сан есімді қолданыңыз.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Шығармалардың композициялық құрылымын ажыратады. Кейіпкерлерге, олардың іс-әрекетіне баға береді.	1	Мәтіннің сюжетін сөз тіркесімен жазады;	3
		кейіпкерлерді анықтап, адамгершілік қасиетіне баға береді;	1 1
Тақырыпқа қатысты эссе жазу жұмысында өз көзқарасын ұсынып, дәлелді аргументтер келтіреді.	2	Мәтіннен дәлелдер келтіреді;	1
		өз ойын саудамен байланыстырып жазады;	1
		дәлелді аргументтер келтіреді;	1
		Бөлшектік сан есімді қолданады	1
Барлығы			9

1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

1-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі).

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент тыңдалым, екінші компонент оқылым, үшінші компонент жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаларға сипаттама	Тапсырмалар түрлері	Орындау уақыты, мин	Балл
1	8.1.2.1- Тыңдалған мәтіннің негізгі Мазмұнын түсіну, детальді Ақпараттарды анықтау 8.1.1.1 мәтін тақырыбы, тірек сөздер, иллюстрация лар арқылы көтерілетін мәселені болжау	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты140-170 сөзден тұратын тыңдалым мәтінін 2 рет тыңдайды. Мәтінді тыңдау барысында мазмұнды түсінуге бағытталған төрт нұсқаның ішінен дұрыс бір жауапты белгілейді. Үшінші тапсырмада тірек сөздер мен иллюстрациялар арқылы мәселені болжайды. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды. Төртінші тапсырмада тұжырымды сөйлемдегі бос орынға 2 сөзді қояды. Бесінші тапсырмада берілген сұраққа жауап береді.	Көп таңдауы бар сұрақтар Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	2	1
2				2	1
3				2	1
4				2	1
5				2	1
6	8.3.6.1тақырып бойынша бірнеше мәтінде көтерілген мәселелерді салыстыра отырып, баға беру	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты180-200 сөзден тұратын мәтіндіоқиды. Бірінші тапсырмада мәтін бойынша шын, жалған ақпаратты анықтайды. Екінші,үшінші тапсырмада мәтіннен берілген сөздердің синонимін, антонимін табады. Төртінші тапсырмада берілген	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар Көп таңдауы бар сұрақтар толық жауапты қажет ететін сұрақтар	2	1
7				2	1
8				2	1
9				2	1
10				2	1

8.3.2.1- публицистикалық стильдің (мақала,интервью,қысқаочерк,жолдаулар) тілдік ерекшеліктері арқылы мәтіндердің жанрын анықтау

сөйлемді өз сөзімен қайта жазады. Бесінші тапсырмада оқушы берілген сұраққа жауап береді. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін, сөздік қорын орынды пайдалана алуын, өмірдегі жағдаяттарға өз көзқарасын білдіре алуын бағалайды.

11

8.4.1.1 мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, пікір, интервью жазу 8.5.1.1 -болжалдық және бөлшектік сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолдану

Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар берілген екі тапсырманың бірін таңдап, жазба жұмысын орындайды. Мұғалім оқушының жазба жұмысында стильді сақтауын, қосымшаларды дұрыс жалғауын, сөйлем соңындағы тыныс белгілерді орынды қолдануын бағалайды.

Жазбаша толық

20

10

жауапты қажет

ететін сұрақтар

12

8.2.1.1 Тұрақты тіркестер мен көркемдегіш құралдарды қолданып, ауызша мәтіндер құрау 8.5.1.2 еліктеу сөздерді ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану

Тапсырма жұпта орындалады. Екі оқушыға бөлімдерге қатысты ортақ тақырып беріледі (тақырып жазылған қағаздар теріс қаратылады). Жұптағы оқушылар берілген тақырып бойынша диалогке түседі. (әр оқушы диалогте 8-10 сөйлем айтуы керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, сұрақтарға лайық жауап беруін, талқылап, баға беруін бағалайды. Екі оқушының балы бір-біріне тәуелді емес.

Ауызша толық

Айтылым сабақтан тыс тексеріле ді, әр білім

10

жауапты қажет

ететін сұрақтар

алушыға 2 минут беріледі.

Барлығы

30

8-сынып. І- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

І. Тыңдалым

1. Қазір білімді болу үшін не ойлап тапқан?

А) Есептегіш машинкалар

В) Телефон, планшет, компьютер

С) Тез есептегіш құралдар

Д) Жай ғылымның дамуын [1]

2. Адамның қол жеткізген ұлы игіліктері қалай аталады?

А) Кітап, дәптер, математика

В) Қасиет, жағдай, байлық

С) Телефон, планшет, компьютер

Д) Білім, ғылым, инновация [1]

3.Ақпараттарды мәтін мазмұнына сәйкестендіріп, тірек сөздер арқылы жазыңыз.

р/с	Ақпараттар	р/с	Ақпараттар	Сәйкестендіру жауабы
А	Компьютер	1	Кітап маған тақтан да қымбат.
В	Ғаламтор	2	Техника заманында білімді болмау мүмкін емес.
С	Тақ	3	Мектептегі тақырыптарды алдын-ала қарастыруға болады.

[1]

4. Бос орынға қажетті сөзді қойыңыз, 2 сөзден артық жазбаңыз.

Адамдардың бірі _____________________ _________ болса, ал кейбіреулері бір оқығаннан-ақ есіне бәрін сақтап қалады. [1]

5. Берілген сұраққа жауап беріңіз.

«Оқу – білім бұлағы, білім – өмір шырағы» деген мақалды қалай түсінесің?

________________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Энергетикалық дағдарыс

Қытай ғалымдарының айтуынша, Айдан табылған Гелий-3 элементі Жердегі энергетикалық дағдарыстың алдын алуға көмектеседі. Егер адам баласы Айдан бұл элементті өндіріп алатын болса, одан алынатын энергия он мың жылға жетеді, - деп хабарлайды Huffington Post.

Қытай ғалымдары осылай әлемге жар салудан бұрын Айды мұқият зерттеген. Жер серігінің беткі қатпарында термоядролық реакторға шикі өнім бола алатын пайдалы қазбалардың көп екендігі белгілі болды. Гелий-3 – Жерде өте сирек кездесетін элемент, себебі Күн сәулесінің атмосфера қабаттарынан өтуі кезінде аталған элементтің изотоптары тыста қалып қояды. Ал Айда ешқандай ауа қабаты болмағандықтан, Гелий-3 ол жақта өте көп. Қытай ғалымдары Гелий-3 элементін Ай бетін 600 градусқа ысыту арқылы бөліп алуды жоспарлап отыр. Содан соң шикі материалдар Жерге жіберілетін болады. Mail Online газетінің сараптамалық жұмысында небары 40 тонна Гелий-3 элементі бүкіл АҚШ территориясын бір жыл энергиямен қамтамасыз ете алады делінген. Ал Айда бұл элементтің 10 миллион тонна қоры бар екені анықталды.

Әзірге Қытай Айдағы табиғи байлықты игеру мақсатындағы қазба жұмыстарын бастау уақыты туралы ештеңе айтқан жоқ. Ал америкалық зерттеушілер бұл жобаның қанша қаржыны қажет етеніні туралы сараптамалық талдау жасауда. Huffington Post газеті Айдан қазып алынған әрбір тонна Гелий-3 элементінің құны орташа есеппен 3 миллиард АҚШ долларына тең болатынын жазады. Бұл – Жердегі мұнайды қолданғаннан әлдеқайда арзан әрі Жер үшін өте пайдалы болады.

1.Сөйлемдердің «шын», «жалған» екенін белгілеңіз.

Тұжырымды сөйлемдер	Ш/Ж
Айда ешқандай ауа қабаты болғандықтан, Гелий-3 ол жақта өте аз .
Америкалық зерттеушілер жобаның қанша қаржыны қажет етеніні туралы сараптамалық талдау жасап жатыр.

[1]

2.Мәтіннен мына сөздің синонимін табыңыз.

қол ұшын береді ________________________________ [1]

3. Мәтіннен мына сөздің антонимін табыңыз.

көп _____________________________________ [1]

4.Берілген сөйлемді өз сөзіңізбен қайта жазыңыз.(перифраза)

Қытай ғалымдары әлемге жар салудан бұрын Айды мұқият зерттеген.

Қытай ______________________________________________________________________ [1]

5. Берілген сұраққа өз ойыңызды білдіріп, жауап беріңіз.

Гелий-3 элементі АҚШ территориясын қанша уақыт энергиямен қамтамасыз ете алады? [1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында бөлшектік және болжалдық сан есімдерді дұрыс қолдаңыз.

1. «Қазақстанның жас ғалымдары» жайында мақала жазу.

2. «Сауда жасай білеміз бе?» тақырыбына пікір жазу [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-10 сөйлем). Диалог құруда тұрақты тіркестерді, көркемдеу құралдарын, еліктеу сөздерді орынды қолданып, сөз әдебі мен сөйлеу этикетін ескеріңіз.

1. Білім саласындағы инновация туралы ойыңызды айтыңыз.

2. Қазақстандағы сауданың оң мен теріс әсері туралы.

3. Қазіргі бір күн электр энергиясы болмай қалса, не болады?

4. Еліміздегі қай тауары экспорттауға болады? [10]

IІ –нұсқа

І. Тыңдалым

1. Білім қазынасы нелер арқылы жеткен?

А) Телефон, планшет, компьютер

В) Озық технологиялар арқылы

С) Тез есептегіш құралдар

Д) Ауызша,жазбаша, көркем әдебиет [1]

2. Шекспир кітапты неден жо,ары қояды?

А) тақтан

В) талдан

С) таудан

Д) тастан [1]

3.Ақпараттарды мәтін мазмұнына сәйкестендіріп, тірек сөздер арқылы жазыңыз.

р/с	Ақпараттар	р/с	Ақпараттар	Сәйкестендіру жауабы
А	Тақ	1	Мектептегі тақырыптарды алдын-ала қарастыруға болады
В	Компьютер	2	Кітап маған тақтан да қымбат.
С	Ғаламтор	3	Техника заманында білімді болмау мүмкін емес.

[1]

4. Бос орынға қажетті сөзді қойыңыз, 2 сөзден артық жазбаңыз.

__________ ________, мектепте болып жатқан тақырыптардың есептерін шығарып алуға болады. [1]

5. Берілген сұраққа жауап беріңіз.

«Оқу – инемен құдық қазғандай» деген мақалды қалай түсінесің?

__________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Энергетикалық дағдарыс

ХХ-ғасырды адамзат табиғи отынды 30 есе көп пайдаланды. Көп шикізат ысырап болды. Ал жаһандағы шикізат қоры мен энергетикалық ресурс шектеулі. Энергетика қымбаттап, жаһандық энергетикалық дағдарыс туды.

ХХІ ғасырда энергетиканы халықаралық нарықта өндіру, тасымалдау қажеттілігі артты.Отын энергетикалық ресурсына мұннай, газ, көмір, жанғыш тақтатастар, тезек, ағаш, су қоры жатады.Мұнай әлемде энергетиканың негізгі көзі болып отыр.Ал жаһандық экономика мұнайға тәуелді.

Шикізат өндіріп, тасымалдаудың экологиялық талаптары бар. Экологиялық талап бұзылса, қоршаған орта уланады. Бұл ахуал да энергетикалық дағдарысты тудырады.

Табиғи шикізат қоры аз қалды. Арзан пайдалы қазбалар болашақта бітеді. Сондықтан балама ресурстарды пайдалану жеделдеді. Атом электр станцияларында (АЭС) балама энергия көзі – электр энергиясы – өндіріледі. Қазір дүниежүзінің 40 елінде АЭС жұмыс істейді.Бұл АЭС-терде барлық электр энергиясының 17 пайызы өндіріледі. Электр энергиясының Францияда 77 пайызы, Литвада 74 пайызы, Бельгияда 57 пайызы, Украинада 47 пайызы, Жапонияда 34 пайызы АЭС-терде өндіріледі. Бұл көрсеткіш болашақта өседі.

Әлемде көптеген елдер энергетикалық дағдарыстан шығу үшін балама энергияны пайдаланады.АҚШ, Канада, Англия, Қытай, Жапон елдері балама энергияны пайдаланады.

Балама энергия – энергияны табиғи шикізаттан емес, қоршаған ортаны уламайтын, таза, табиғи жолмен өндіретін энергия. Балама энергия көздеріне: күн, жел, су, биоотын және геотермальды энергия жатады.

Біздің елімізде балама энергияны пайдалану кең тараған жоқ. Мамандардың сараптамасы бойынша, елімізде балама энергияны пайдалану 1 пайыз екен.

1. Сөйлемдердің «шын», «жалған» екенін белгілеңіз.

Тұжырымды сөйлемдер	Ш/Ж
Әлемде көптеген елдер энергетикалық дағдарыстан шығу үшін балама энергияны пайдаланады.
Табиғи шикізат қоры мен пайдалы қазбалар болашақта жеткілікті.

[1]

2.Мәтіннен мына сөздің синонимін табыңыз.

Мол ________________________________ [1]

3. Мәтіннен мына сөздің антонимін табыңыз.

Қымбат _____________________________________ [1]

4.Берілген сөйлемді өз сөзіңізбен қайта жазыңыз.(перифраза)

АҚШ, Канада, Англия, Қытай, Жапон елдері балама энергияны пайдаланады.

Балама __________________________________________________________ [1]

5. Берілген сұраққа өз ойыңызды білдіріп, жауап беріңіз.

Әлемде энергетиканың негізгі көзі не және ол жаһандық экономика неге тәуелді?

_______________________________________________________________________ [1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында бөлшектік және болжалдық сан есімдерді дұрыс қолдаңыз.

1. «Қазақстанның жас ғалымдары» жайында мақала жазу.

2. Сауда жасай білеміз бе? тақырыбына пікір жазу. [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-10 сөйлем). Диалог құруда тұрақты тіркестерді, көркемдеу құралдарын, еліктеу сөздерді орынды қолданып, сөз әдебі мен сөйлеу этикетін ескеріңіз.

1. Білім саласындағы инновация туралы ойыңызды айтыңыз.

2. Қазақстандағы сауданың оң мен теріс әсері туралы.

3. Қазіргі бір күн электр энергиясы болмай қалса, не болады?

4. Еліміздегі қай тауары экспорттауға болады? [10]

Тыңдалым мәтіні

Адамзат баласының қол жеткізген ұлы игіліктерінің бірі – білім қазынасы. Ол ұрпақтан ұрпаққа ауызша, жазбаша түрде немесе көркем әдебиет арқылы да жеткен . Кітап таңдап талғап оқи білу, түсіну мен түйсіну, алған әсеріңді өмір қажетіңе жарата білу әрбір адамның білігі мен білімін, пайымы мен парасатын айқындайды. «Кітап маған тақтан да қымбат», – деп атап көрсеткен Шекспир.

Білім адам өміріне өте қажет. Онсыз адам оқуға түсе алмайды. Ал оқуға түсе алмаса, өзінің мақсатына жетпейді, оны жұмысқа алмайды. Жұмыс істемесе, ол ақша тауып, өзін-өзі қамтамасыз етпейді . Қазіргі заманда білімді болмау мүмкін емес, өйткені ғалымдар әртүрлі техникалық заттар, мысалы, телефон, планшет, компьютер ойлап тапты. Егер мұның бәрін сатып алып, оған ғаламтор қоссақ, мектепте болып жатқан тақырыптарды алдын ала қарастырып, есептерін шығарып тастауға болады. Әр адамның әртүрлі білімділік қасиеті бар, бірі математикадан шебер, ал бірі ойына бір оқығаннан-ақ есіне бәрін сақтап қалады. Адам көбірек оқыса, білімді болады, ал білімді болмаса, өмір сүру қиын болады. Мінекей, осыдан «Оқу – білім бұлағы, білім – өмір шырағы» деген мақал шыққан.Көп оқып, жетістікке жеткен адамға «Оқу – инемен құдық қазғандай» деп те айтады.

І-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	В	1	5
2	Д	1
3	Ғалымдар теникалық заттарды, мысалы: компьютерді ойлап тапты. Ғаламтор көмегімен есептерді шығаруға болады.	1
4	Математикадан шебер	1
5	Көп оқып, жетістікке білім арқылы жеткен адамға айтады	1

Оқылым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Америкалық зерттеушілер жобаның қанша қаржыны қажет етеніні туралы сараптамалық талдау жасап жатыр.	1	5
2	Көмектеседі	1
3	Қымбат	1
4	Қытай оқымыстылары жер бетінің адамдарына айтпастан бұрын Айды терең тексерген	1
5	Гелий-3 элементі АҚШ территориясын бір жыл уақыт энергиямен қамтамасыз ете алады.	1

ІІ-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Д	1	5
2	А	1
3	Ғалымдар теникалық заттарды, мысалы: компьютерді ойлап тапты.Ғаламтор көмегімен есептерді шығаруға болады.	1
4	Математикадан шебер	1
5	Адам көбірек оқыса, білімді болады, ал білімді болса, өмір сүру қиын болады.	1

Оқылым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Әлемде көптеген елдер энергетикалық дағдарыстан шығу үшін балама энергияны пайдаланады.	1	5
2	Көп	1
3	Арзан	1
4	Балама энергияны АҚШ, Канада, Англия, Қытай, Жапон мемлекеті қолданады.	1
5	Әлемде энергетиканың негізгі көзі мұнай және ол жаһандық экономика мұнайға тәуелді.	1

Жазылым

Балл	Мазмұны мен дұрыс жазылуы (5 балл)	Тілі (5 балл)
5	Өте жақсы Жауап толық, нақты негізделген және жақсы суреттелген, қарапайым және күрделі идеяларды тиімді ашады. Эссе құрылымы мен жазылуы жоғары деңгейде, негізгі және қортынды бөлімдері нақты жазылған, келтірілген аргументтері байланысқан және мазмұнын ашады.	Өте жақсы Сабақтас құрмалассөйлемдерді дұрыс және сәйкестендіріп жазған, сөздік қоры мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Нақты және жүйелі, елеусіз қателері бар.
4	Жақсы Көптеген түрлі мысалдар мен сілтемелерді қолданған жауап, қарапайым және кейбір күрделі идеяларды ашады. Жазба эссенің идеясында логикалық дамуы жақсы жазылған, аргументерді қолдануы мен қортынды жасау қабілеті көрінеді.	Жақсы Грамматикалық формаларды көбіне сәйкесінше жақсы қолданады. Түрлі лексикалық минимумды қолдануға тырысады, сөздік қоры жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс.Жалпы нақты, елеусіз қателері ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Жауапта бірнеше мысалдар келтірілген, бірақ барлық жағдайда негізді емес, қарапайым идеяларды ашқанымен,суреттеуі аз. Эссе дұрыс жазылған, бірақ кей кезде аргументтері логикалық жағынан дамытылмаған.	Қанағаттанарлық Қарапайым грамматикалық формалар мен күнделікті лексикалық минимумды қолданады, сөздің қоры жеткілікті, стильдік қолданысы көп жағдайда дұрыс. Көбіне нақты, қателері бар, бірақ ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Негізгі тақырыпты ашуға тырысады, бірақ көптеген қателер мен сәйкессіздіктер кетіреді, тек қарапайым идеяларды ашады. Эссенің құрылымы шектеулі, аргументтері дамымаған.	Төмен Сөздік қоры шектеулі, жай сөйлемдерді қолданады, қайталаулар көп, сөздік қорымен стильдік қолданысы жеткіліксіз. Орфография мен негізгі грамматикалық форрмалар қате қолданған, мағынасы түсініксіз.
1	Өте төмен Жауап түсініксіз, тақырыпқа байланысты сілтемелер аз, сұраққа жауап бермейді. Эссенің құрылымы мен аргументтерді қолдануы төмен деңгейде, идеялары жүйесіз.	Өте төмен Тек қарапайым сөйлемдер мен шектеулі сөздік қорды қолданады, көп құрылымдары аяқталмаған және қате. Көптеген қателіктер келтірген, түсінуге қиындық келтіреді.
0	Жауап жоқ	Жауап жоқ

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашу ( 5 балл)	Сөз қолданысы (5 балл)
5	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды өте жақсы түсіндіреді және ашады. Өз көзқарасын жүйелі және нақты дәлеледермен көрсетеді.Қажетті ақпаратқа дұрыс талдау жасайды жіне бағалайды.	Жауабы нақты және орынды. Кездейсоқ немесе кішігірім қателер кездеседі.
4	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды нақты тауып ашады және түсіндіреді Өз көзқарасын жақсы дәлеледермен келтіреді.Қажетті ақпаратты жалпы алғанда талдайды және бағалайды.	Жауабы көбіне нақты, тіл қолданысында кездейсоқ қателер кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қарапайым идеяларды ашады және түсіндіреді.Өз көзқарасын дәлелдеуге негіз шамалы.Қажетті ақпаратты талдау мен бағалауы қанағатсыз.	Жауабы нақты, тіл қолданысында қателер кетіреді.Жалпы қателіктер түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Қарапайым ойларды түсіндіреді, негізігі ойды ашуы шектеулі.Өз көзқарасын бірнеше ділелмен немесе дәлелсіз жеткізеді.Қажетті ақпаратты талдауға және бағалауға тырысады, бірақ көбіне сәтсіз.	Қарапайым сөз қолданысында анық қателіктер келтіреді.Қателіктер түсінуге біршама кедергі келтіреді.
1	Өте аз ой жеткізеді, түсініксіз немесе негізгі ойлар ашылмаған.Тек негізгі ақпаратты береді.Көбіне ақпарат қажетсіз.	Жиі қате кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтіреді.
0	Идеясын, ойын жеткізе алмайды.	Сөз қолданысы сәйкес емес.

8-сынып, ІІ-тоқсан

БЖБ №1 «Достық пен татулық - таптырмас бақыт» бөлімі

бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.1.6.1 Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру;

8.2.5.1 Пікірталасқа қатысушылар берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдеу және қойылған сұрақтарға еркін жауап беру.

Бағалау критерийі: Білім алушы

Мәтіндегі ақпараттанды сәйкестендіреді, сұрақтарға мәтін мазмұны бойынша нақты жауап береді;

Өз ұстанымынақатысты дәлелдер ұсынып, сұрақтарға жауап береді.

Сөйлесім әрекеттері: Тыңдалым, Айтылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

І-нұсқа

Тапсырма

1. Тыңдалым мәтіні негізінде сұрақтарға жауап бер

1. «Жерұйық» фильмінің режиссері кім және фильмде қай ұлттың ауыр жағдайы көрсетілген?___________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Фильмге кімнің естеліктері арқау болады?______________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Кинода қазақ халқының қандай қасиеттері бейнеленген?__________________________________________________________________________________________________________________________________

2. «Қазақстан – достық пен татулықтың мекені» тақырыбына досыңмен диалог құр. Ойыңды дәлелдеп, аргументтер келтір.

ІІ-нұсқа

Тапсырма: 1. Тыңдалым мәтіні негізінде сұрақтарға жауап бер

1. «Жерұйық» фильмі қай ақынның сөзімен басталады? _______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

2. Фильмнің бас кейіпкері кім және фильм қай ғасырдың трагедиясы? ______________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Фильм кімдердің шынайы алғысының белгісі? ______________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. «Доссыз адам – тұзсыз ас» тақырыбына досыңмен диалог құр. Ойыңды дәлелдеп, аргументтер келтір.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтіндегі ақпараттарды сәйкестендіреді, сұрақтарға мәтін мазмұны бойынша нақты жауап береді	1	Мәтіндегі ақпараттарды сәйкестендіреді Берілген сұрақтарға мәтін мазмұны негізінде жауап жазады;	1 1 1 1
Өз ұстанымына қатысты дәлелдер ұсынып, сұрақтарға жауап береді	2	Нақты ұстанымын көрсетеді; Сұрақтарға жауап береді	1 1 1
		Ойын дәлелдеп айтады Аргументтер арқылы келтіреді	1 1
Барлығы			9

8-сынып. БЖБ №2 «Кәсіп – бақыттың шырағы, еңбек – ырыстың бұлағы»бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.3.2.1 Публицистикалық стильдің (мақала, интервью, қысқа очерк, жолдаулар) тілдік ерекшеліктері арқылы мәтіндердің жанрын анықтау;

8.4.2.1 Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарын ұсыну.

Бағалау критерийі: Білім алушы

Мәтіндегі жанрға қатысты ерекшеліктіанықтайды;

Эссе құрылымын сақтайды, мәселенің шешу жолдарын ұсынады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану.Жоғары деңгей дағдылары

Сөйлеу әрекетінің түрлері: Оқылым.Жазылым

Орындау уақыты: 20 минут

I –нұсқа

Тапсырма:

1. Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз

Қазақ халқының негізгі кәсібі мал шаруашылық болған. Қазақ өзінің малын қой, ешкі, жылқы, түйе, сиыр деп төрт түлікке бөлген.Осы төрт түлік малдың әрқайсысын шаруалар барынша өнімді, орынды пайдалана білген.Мал бағудың өзіндік әдістерін, малды күтіп - баптаудың тәсілдерін жете меңгерген. Жайылымдарды жыл мезгілінің төрт мезгіліне байланысты тиімді пайдаланып, көшіп - қонып отырған.Жайылымдар қыстау, көктеу, жайлау, күзеу деп аталған.

Қазақ халқы егіншілікпен де айналысқан.Оңтүстік өңірде ежелгі Сауран, Тараз, Отырар қалаларының маңайында ескі арықтардың ізі сақталған.Егінші қазақтың ертеден өсірген дақылдары – тары, күріш, жүгері, арпа, сұлы. Сонымен бірге бау-бақша да еккен.

1. Мәтіннің жанрын анықтаңыз

А) мақала В) әңгіме С) сұхбат Д) очерк

2. Мәтіннің жанрға қатысты ерекшелігін анықтаңыз

______________________________________________________________________

3. Мәтіннен 3 етістікті бұйрық рай тұлғасына қойып жазыңыз

______________________________________________________________________

2.«Бүркітшілік – аңшылықтың белгісі» атты тақырыпта пікір білдіріп, 2 аргумент келтіре отырып, эссе құрылымында шартты райды қолданыңыз.

IІ –нұсқа

Тапсырма:

1. Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз

«Еңбекпен келген нан тәтті» деген сөздің мағынасы өте үлкен.Қазіргі кезде ата-ананың алдында балалардың негізгі атқаратын еңбегі – сабақ оқу, мектепте, үйде қолғабыс жасау және уақытын тиімді пайдалану.Баланың ата-анасына тигізетін пайдасы – осылар болып есептеледі.

Мен қарапайым жұмыскер агрономмын.Жақында өз кәсібімді ашқым келеді.Ол кәсіп жылыжай ашып, жеміс-жидек өсірсем деп ойлаймын.Ол үшін осы саланы жетік меңгерген іскер, сенімді әрі кәсіпқой мамандарды жұмысқа тартсам, қажетті құрал- жабдықты сатып алып, мамандарға жоғары еңбекақы төлесем деген жоспарым бар. Ауыл шаруашылық өнімдерін өтімді игеріп, өнімдеріміз туралы жарнама дайындаймын.Жарнама дайындау балаларымның міндеті болады. Жұмысымыз оңға басса, әлі-ақ сый-құрметке ие болып, еңбегіміздің зейнетін көреміз.

1. Мәтіннің жанрын анықтаңыз

А) мақала В) әңгіме С) сұхбат Д) очерк

2. Мәтіннің жанрға қатысты ерекшелігін анықтаңыз

______________________________________________________________________

3. Мәтіннен 3 шартты рай формасындағы етістіктерді жазыңыз

______________________________________________________________________

2.«Қазіргі саятшылдық өнер» атты тақырыпта пікір білдіріп, 2 аргумент келтіре отырып,эссе құрылымында бұйрық райды қолданыңыз.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтіндегі жанрға қатысты ерекшелікті анықтайды	1	Мәтіннің жанрын анықтайды; жанрға қатысты ерекшелікті табады; етістіктерді бұйрық рай тұлғасында жазады;	1 1 1
Эссе құрылымын сақтайды, мәселенің шешу жолдарын ұсынады	2	Тақырыпқа қатысты пікір білдіреді; пікірін 1-ші аргументпен дәлелдейді; пікірін 2-ші аргументпен дәлелдейді; эссе құрылымында шартты райды қолданады; шешу жолдарын ұсынады.	1 1 1 1 1
Барлығы			10

2-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

2-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі)

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент тыңдалым, екінші компонент оқылым, үшінші компонент жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тап сырм а

Қамтыла тын мақсаттар

*Тапсырмаларға сипаттама

*Тапсырма лар түрлері

*Орын дау уақыты, мин

Балл

1

8.1.5.1

-

тірек сөздер,

Тапсырма жеке орындалады.

Қысқа

2

1

автор

көзқарасы мен

Оқушылар

тақырыпқа

жауапты

көңіл

күйі

арқылы

қатысты

140-170

сөзден

қажет

ететін

2

2

1

негізгі ойды анықтау

тұратын

тыңдалым

мәтінін 2

сұрақтар

3

8.1.3.1

-

оқу-еңбек

рет тыңдайды.

4

тақырыптарына

Бірінші

тапсырмада

дұрыс

5

байланысты

күрделі

мәліметті

анықтайды,

екінші

Көп

таңдауы

2

1

сөздердің

мағынасын

тапсырмада

тест

сұрағына

бар сұрақтар

түсіну

жауап

береді.

Үшінші

Толық

2

1

тапсырмада

бос

орынға

жауапты

2

1

қажетті сөзді қояды. Төртінші

қажет ететін

тапсырмада

мақалдың

сұрақтар

мағынасын

ашып

жазады.

Бесінші тапсырмада автордың

ойын анықтайды.

Мұғалім

оқушының

мәтін

мазмұнын

түсінгенін

бағалайды.

6

8.3.3.1прозалықжәне Поэзиялықшығармалардыңкомпозициялық құрылымынанықтау, кейіпкердіңіс-әрекетіне немеселирикалықкейіпкердің

Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 180-200 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Бірінші тапсырмада тест сұрағына жауап береді.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

2

1

7

2

1

8

таңдауы

Екінші тапсырмада мәтін бойынша шын, жалған ақпаратты анықтайды

таңдауы

9

Көп

таңдауы

бар сұрақтар

10

образына баға беру

Үшінші тапсырмада сөздердің

Толық

2

1

8.3.3.1

-

прозалық

мағынасын

анықтайды.

жауапты

2

1

және

поэзиялық

Төртінші тапсырмада сұраққа

қажет

ететін

шығармалардың

жауап

береді.

Соңғы

сұрақтар

композициялық

тапсырмада кейіпкерлердің іс-

құрылымын

анықтау,

әрекеттеріне баға береді.

кейіпкердің

іс-

Мұғалім

оқушының

мәтін

әрекетіне

немесе

мазмұнын

түсінгенін,

сөздік

лирикалық кейіпкердің

қорын

орынды

пайдалана

образына баға беру

алуын,

өмірдегі жағдаяттарға

өз көзқарасын

білдіре

алуын

бағалайды.

10

8.4.2.1

эссе

Тапсырма

жеке

орындалады.

Жазбаша

20

10

құрылымы

мен

Оқушылар

берілген

екі

толық

дамуын

сақтап,

тапсырманың

бірін

таңдап,

жауапты

тақырыпқа

жазба

жұмысын

орындайды.

қажет

ететін

байланысты берілген

Мұғалім

оқушының

жазба

сұрақтар

жұмысында стильді сақтауын,

мәселенің

оңтайлы

қосымшаларды

дұрыс

шешілу

жолдарын

жалғауын,

сөйлем соңындағы

ұсыну;

тыныс

белгілерді

орынды

8.4.3.1

-

жазба

қолдануын,

етістіктің шартты

жұмыстарында символ

және

бұйрық

рай

қызметін

мен кейіптеу түрлерін

білетіндігін,

орынды

қолданып жазу

қолданатынын бағалайды.

8.5.1.3

-

етістіктің

шартты

рай

және

бұйрық

рай

қызметін

білу,

ауызша

және

жазба

жұмыстарда

орынды қолдану

11

8.2.4.1

-

идеялық

Тапсырма

жеке

орындалады.

Ауызша

Айтылым

10

жағынан

ұқсас

Оқушыға бөлімдерге

қатысты

толық

сабақтан

мәтіндердегі

оқиғалар

тақырып

беріледі

(тақырып

жауапты

тыс

желісіне

бақылау

жазылған

қағаздар

теріс

қажет

ететін

тексеріле

жасай

отырып,

қаратылады). Оқушы берілген

сұрақтар

ді.

мазмұнның

дамуын

тақырып

бойынша

1

минут

салыстыру

және

дайындалып,

2

минут

талдау

сөйлейді.

Монолог

8-10

8.2.3.1

-

ауызша

сөйлемнен

тұруы

керек.

мәтіндер

құрауда сөз

3

минут

мұғаліммен

ішіндегі

және

сөз

талқылайды.

аралығындағы

Мұғалім

оқушының

берілген

ілгерінді,

кейінді және

тақырыпты

түсініп,

тоғыспалы

ықпал

тақырыпқа, сұрақтарға лайық

заңдылықтарын

жауап беруі, сөз ішіндегі және

ескеріп айту

сөз аралығындағы

ілгерінді,

кейінді және тоғыспалы ықпал

заңдылықтарын

ескеруі

бағаланады.

Барлығы

30

8-сынып , ІІ-тоқсан

ІІ- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

І. Тыңдалым

1. Мәтінде айтылған 1 дұрыс мәліметті анықтаңыз.

А) Жолдас, дос кез келген адамдар

В) Жолдас адамның өзіңе лайық болу керек

С) Жолдас сені таңдап алады

Д) Жолдасты кез келген уақытта айырбастауға болады. [1]

2. Адамды қалай тануға болды?

А) Кез келген адамның ата-анасы арқылы

В) Адамның туысқандары арқыл ы

С) Жақсы көршілері арқылы

Д) Досын көріп, білу арқылы [1]

3. Сөйлемдегі бос орынға қажетті сөзді қойып жазыңыз.2 сөзден артық жазбаңыз.

Жолдас деген басыңа күн туғанда – _____________ , ауырғанда – __________ . [1]

4. Мәтіндегі мақалдың мағынасын ашып, жазыңыз.

Мақал	Мағынасы

[1]

5. Мәтін бойынша жолдас туралы негізгі ойды жазыңыз.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Теңіз жағасында екі адам жүр. Бірі – Курнос, бірі – Андрей. Кенет ышқынып, жел гулеп кетті. Қамыстар құлап, топырақ борап, дүние алай - дүлей борап кетті. Андрей бұл сұмдықты көрді: қатты соққан қара дауыл мұзды қақ жарып, ашып жіберді. Сіресіп жатқан мұз алға қарай жылжыды. Теңіз үсті түтігіп кетті. Андрей Курносты жаға қайыққа қарай сүйрей жөнелді. Иван:

• Есің дұрыс па? – деп айқайлады.

• Әне, балықшылар ығып барады.

• Подумаешь! Ықса, барсын!

Андрей не істерін білмей, сергелеңге түсті. Жанына Жалмұрат жүгіріп келді. Екеуіқайықты суға түсіріп мінді. Жел қайықты ұшырып ала жөнелді. Олар жағадан ұзап кетті. Теңіз үстінің дауылы өте қатты, үйдей толқындар. Жалмұраттың зәресі ұшты. Басы айналды. «Құдай-ай сақтай көр!» - деп жалбарынды. Андрей қайықты есті. Мұзда ыққан қайықшыларға жете алмай, өздері адасты. Қараңғы түнде қайықты үлкен сең соқты. Қайық быт-шыт болды. Екеуі мұздың үстінде қалды.

Ал балықшылар теңізге шыққан соң, жұқа мұз быт-шыт болып жарылды. Олар жан-жаққа ығып кетті. Балықшылардың біреуі суға құлап, үшеуі үсіп өлді. Біреуі шалажансар. Еламан, Кәлен, Мөңке, Дос, Рай ғана қалды.

Таң атты. Дауыл басылды. Бұлар ыққан үлкен мұз шыңға тірелді. Балықшылар: «Қаратүпті қара! Біз Қаратүптен шығыппыз», - деп шулады. Сақал- мұрты – қырау, беттерін үсік шалған. Осы жерде балықшылар Жалмұрат пен Андрейдің денесін көрді. Өздерін іздеп шыққандарын түсінді. Андрейдің тырнақтары жұлынған. Мұз үсті – қан. Өмір үшін жан аласқан. Жерді тырнағымен тырнаған. Андрей ақкөңіл еді. Промсолда балықшыларға жаны ашитын жалғыз адам еді.

1.Мәтіндегі балықшылар өмірі қай жерде болған?

А) Каспий теңізінің жағасында

В) Балқаш теңізі жағасында

С) Алакөл көлінің жағасында

Д) Арал теңізі жағасында [1]

2. Сөйлемдерден «шын, жалған» екенін анықтаңыз.

Тұжырымды сөйлемдер	ш/ж
Андрей мен Жалмұрат мұзда ыққан балықшыларды іздеді
Балықшылардың барлығы аман- есен жағаға жетті

[1]

3.Мына сөздің мағынасын жазыңыз.

зәресі ұшты __________________________________________________________ [1]

4. Мәтіннің 1-абзацында қандай мәселе көтерілді.1 сөйлеммен жауап жазыңыз.

____________________________________________________________________________ [1]

5. Мәтіндегі кейіпкердің іс-әрекетіне баға беріңіз.

Кейіпкер	Іс-әрекет	Бағалаңыз
Андрей

[1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында етістіктің бұйрық рай мен шартты рай жұрнақтарын қолданыңыз.

1. Ә.Нұрпейісов «Қан мен тер» романы бойынша оқиға Арал теңізінің жағалауында болған.

«Шығармадағы және қазіргі Арал тағдыры» атты эссе жазыңыз.

2. Достық пен татулық – таптырмас бақыт бөлімі бойынша «Дос және шынайы достық» тақырыбында мәтін жазыңыз. [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, 8-10 сөйлемді монолог дайындаңыз. Монолог бараысында ілгерінді, кейінді, тоғыспалы ықпал заңдылықтарын ескеріңіз.

1. Нағыз достық туыстыққа айналады

2. Болашақта кәсібіңді дұрыс таңдай аласың ба?

3. Елімізде ауызсу мәселесі қалай шешілуге тиіс

4. Болашақта қандай жаңа мамандықтар болады? [10]

IІ –нұсқа

І. Тыңдалым

1. Мәтінде айтылған 1 дұрыс мәліметті анықтаңыз.

А) Жақсы жолдас табу қиын, ол кездейсоқ жолда жатпайды.

В) Дос сенің сыныптасың болуы мүмкін

С) Жолдас өзі сені таңдап алады

Д) Жолдасты ата-анаңның өздері тауып береді [1]

2. Төле би неге жігіттің досын шақырған?

А) Жай көру үшін бе, әлде танимын деп ойлады ма?

В) Досының мінезін білу үшін бе?

С) Жігітті досы арқылы білу үшін

Д) Досын да қасына көмекшісі етіп алу үшін [1]

3. Сөйлемдегі бос орынға қажетті сөзді қойып жазыңыз.2 сөзден артық жазбаңыз.

Досың _________ адам екен, сені ___________ аламын. [1]

4. Мәтіндегі мақалдың мағынасын ашып, жазыңыз.

Мақал	Мағынасы

[1]

5. Мәтін бойынша дос туралы негізгі ойды жазыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Теңіз жағасында екі адам жүр. Бірі – Курнос, бірі – Андрей. Кенет ышқынып, жел гулеп кетті. Қамыстар құлап, топырақ борап, дүние алай - дүлей борап кетті. Андрей бұл сұмдықты көрді: қатты соққан қара дауыл мұзды қақ жарып, ашып жіберді. Сіресіп жатқан мұз алға қарай жылжыды. Теңіз үсті түтігіп кетті. Андрей Курносты жаға қайыққа қарай сүйрей жөнелді. Иван:

• Есің дұрыс па? – деп айқайлады.

• Әне, балықшылар ығып барады.

• Подумаешь! Ықса, барсын!

Андрей не істерін білмей, сергелеңге түсті. Жанына Жалмұрат жүгіріп келді. Екеуіқайықты суға түсіріп мінді. Жел қайықты ұшырып ала жөнелді. Олар жағадан ұзап кетті. Теңіз үстінің дауылы өте қатты, үйдей толқындар. Жалмұраттың зәресі ұшты. Басы айналды. «Құдай-ай сақтай көр!» - деп жалбарынды. Андрей қайықты есті. Мұзда ыққан қайықшыларға жете алмай, өздері адасты. Қараңғы түнде қайықты үлкен сең соқты. Қайық быт-шыт болды. Екеуі мұздың үстінде қалды.

Ал балықшылар теңізге шыққан соң, жұқа мұз быт-шыт болып жарылды. Олар жан-жаққа ығып кетті. Балықшылардың біреуі суға құлап, үшеуі үсіп өлді. Біреуі шалажансар. Еламан, Кәлен, Мөңке, Дос, Рай ғана қалды.

Таң атты. Дауыл басылды. Бұлар ыққан үлкен мұз шыңға тірелді. Балықшылар: «Қаратүпті қара! Біз Қаратүптен шығыппыз», - деп шулады. Сақал- мұрты – қырау, беттерін үсік шалған. Осы жерде балықшылар Жалмұрат пен Андрейдің денесін көрді. Өздерін іздеп шыққандарын түсінді. Андрейдің тырнақтары жұлынған. Мұз үсті – қан. Өмір үшін жан аласқан. Жерді тырнағымен тырнаған. Андрей ақкөңіл еді. Промсолда балықшыларға жаны ашитын жалғыз адам еді.

1.Мәтіндегі оқиға еліміздің қай өңірінде болған?

А) Орталық Қазақстан өңірінде

В) Солтүстік Қазақстан өңірінде

С) Батыс Қазақстан өңірінде

Д) Оңтүстік Қазақстан өңірінде [1]

2. Сөйлемдерден «шын, жалған» екенін анықтаңыз.

Тұжырымды сөйлемдер	ш/ж
Балықшылар Жалмұрат пен Андрейдің денесін көрді.
Балықшыларға Иван ғана көмекке барды

[1]

3.Мына сөздің мағынасын жазыңыз.

жаны ашитын___________________________________________________________ [1]

4. Мәтіннің 2-абзацында қандай мәселе көтерілді.1 сөйлем мен жауап жазыңыз.

_____________________________________________________________________________ [1]

5. Мәтіндегі кейіпкердің іс-әрекетіне баға беріңіз.

Кейіпкер	Іс-әрекет	Бағалаңыз
Иван (Курнос)

[1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында етістіктің бұйрық рай мен шартты рай жұрнақтарын қолданыңыз.

1. Ә.Нүрпейісов «Қан мен тер» романы бойынша оқиға Арал теңізінің жағалауында болған.

«Шығармадағы және қазіргі Арал тағдыры» атты эссе жазыңыз.

2. Достық пен татулық – таптырмас бақыт бөлімі бойынша «Дос және шынайы достық» тақырыбында мәтін жазыңыз. [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, 8-10 сөйлемді монолог дайындаңыз. Монолог барысында ілгерінді, кейінді, тоғыспалы ықпал заңдылықтарын ескеріңіз.

1. Нағыз достық туыстыққа айналады

2. Болашақта кәсібіңді дұрыс таңдай аласың ба?

3. Елімізде ауызсу мәселесі қалай шешілуге тиіс

4. Болашақта қандай жаңа мамандықтар болады? [10]

Тыңдалым мәтіні

Досы көпті жау алмайды

Қазақ халқында «Досы көпті жау алмайды» деген мақал бар. Әрбір адам, әрбір отбасы өзінің достары, жолдастары көп болуды қалайды. Біреуге дос болу – жоғары дәреже деп есептеледі. Жолдас деген – мызғымас қорған. Жолдас деген – қолдың ұзаруы. Жолдас деген – сенімді тірек. Жолдас деген – көңіл ашып сырласатын сымбаттың. Жолдас деген – қажетіңе жарайтын көмекшің. Жолдас деген басыңа күн туғанда – құтқарушың, ауырғанда – емшің.

Жақсы жолдас табу қиын, ол кездейсоқ жолда жатпайды. Сондықтан оны құрметтеу керек, сақтау керек, қорғау керек.

Қазақтар жолдасы адамың өзіңе лайық болсын дейді. Досты, жолдасты ойланып таңдау керек. Адамды досынан таниды.

Ертеде Төле биге бір адам келіп, өзін кеңесші етіп қабылдауды өтінеді. Сонда Төле би оған:

- Досыңды ертіп әкел, маған оны көрсет, сенің қандай адам екеніңді содан білемін, - деп жауап береді.

Осыдан кейін үш айдан соң әлгі жігітке:

- Досың жақсы адам екен, сені қызметке қабылдаймын, -дейді.

Дос, жолдас – аса қымбатты адамдар.

8-сынып, ІІІ - тоқсан

БЖБ №1 «Тарихи тұлғалар тағылымы», «Қызым – жағадағы құндызым, ұлым – аспандағыжұлдызым» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.1.3.1 Оқу-еңбек тақырыптарына байланысты күрделі сөздер мен

тұрақты тіркестердің мағынасын түсіну

8.2.3.1 Ауызша мәтіндер құрауда сөз ішіндегі және сөзаралығындағы

ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпал заңдылықтарын ескеріп айту

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Мәтіндегі күрделі сөздер мен тұрақты тіркестердің мағынасын ажыратады

• Тақырыпқа қатысты ауызша мәтін құрауда үндестік заңын ескеріп айтады

Сөйлесім әрекеттері: Тыңдалым, Айтылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

І-нұсқа

Тапсырма

І. Үзіндіні мұқият тыңдап, тапсырманы орындаңыз

1.Берілген тұрақты тіркестер мен күрделі сөз тіркестердің мағыналарын өз сөзіңізбен жазыңыз.

тілге келмей _______________________________________________________

көз алдынан өтіп ____________________________________________________

жан тәсілім қыларда _________________________________________________

жарық дүниемен _____________________________________________________

жолдың түйіні ________________________________________________________

2. Тыңдалған мәтіннің негізгі мағынасын 1 сөйлеммен жазыңыз.

_______________________________________________________________________

ІІ. Ұсынылған суреттердің бірін таңдап, ауызша мәтін құраңыз. Мәтінде сөз

аралығындағы, сөз ішіндегі үндестік заңын ескеріп айтыңыз.

ІІ-нұсқа

Тапсырма

І. Үзіндіні мұқият тыңдап, тапсырманы орындаңыз

1.Берілген тұрақты тіркестер мен күрделі сөз тіркестердің мағыналарын өз сөзіңізбен жазыңыз.

Түсі өрт сөндіргендей ________________________________________________________

Бүлінгеннен бүлдіргі алма! ___________________________________________________

ашу шақырды: _____________________________________________________________

құны _______________________________________________________________________

Жетімектеріне _______________________________________________________________

2. Тыңдалған мәтіннің негізгі мағынасын 1 сөйлеммен жазыңыз.

____________________________________________________________________________

ІІ. Ұсынылған суреттердің бірін таңдап, ауызша мәтін құраңыз. Мәтінде сөз

аралығындағы, сөз ішіндегі үндестік заңын ескеріп айтыңыз.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтіндегі күрделі сөздер мен тұрақты тіркестердің мағынасын ажыратады	1- 2	сөз тіркестері мен тұрақты тіркестердің мағынасын түсініп жазады;	5
		мәтіннің мағынасын түсініп жазады;	1
Тақырыпқа қатысты ауызша мәтін құрауда үндестік заңын ескеріп айтады	3	тақырыпқа қатысты ауызша мәтін құрайды;	1 1
		таңдалған суреттегі іс-әрекеттерді түсіндіреді;
		суреттің сюжетін анықтайды;	1 1 1
		мәтін құруда демеулік шылауды қолданады
		мәтін құрауда үндестік заңын ескеріп айтады.
Барлығы			11

Тыңдалым мәтіні

Махамбеттің үй іші шулап қалды.

Махамбет тілге келмей кетті. Бірақ талайға дейін жүрегі дүрсілдеп, тиы шыңылдап, бүкіл өмірі көз алдынан өтіп жатты. Ақырғы сөзі «Әуес» болса, ақырғы ой «Қайран халқым!» деген екі сөзге сыйды. Жан тәсілім қыларда қанталаған қой көзін кең ашты. Жарық дүниемен қоштасып, Қараоймен араздасты.Ұзақ жолдың түйіні қысқа екенін бірінші рет біліп бара жатты

Жаңаберген би байлаулы аттарына келе жатты.Түсі өрт сөндіргендей. Тісі опырылып қалған Ықылас:

• Жақа, боталы түйені сіз жетектеңіз! – деп еді ашулы :

• Бүлінгеннен бүлдіргі алма! Менің ісім бітті, - деді.

Ықылас Махамбеттің атын мінгенде би тағы ашу шақырды:

• Е, немене, қолындағы бастың құны аз ба?! Жетімектеріне қалдыр!

• Сұлтанның әмірі осылай, биеке!

Жаңаберген би жым болды.Махамбеттің жүйрің аты қарабеттің астында кетіп барады...

8-сынып, ІІІ-тоқсан

БЖБ №2«Биоалуантүрлілік. Жойылып бара жатқан жануарлар мен өсімдіктер»

бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.3.1.1 Перифраз түрінде берілген сұрақ арқылықажетті

ақпаратты анықтау;

8.4.5.1 Тақырып бойынша сөздердің маңызды бөліктерін

дұрыс жазу (жеке сөздер, бірге, бөлек және дефис арқылы

жазылатын сөздер); сөйлем ішінде қойылатын тыныс

белгілерді орындықолдану.

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Перифраз сұрақтар негізінде ақпараттардыажыратады;

• Мәтінде сөйлем ішіне қойылатын тыныс белгілерді қолданады.

Сөйлесім әрекеттері: Оқылым. Жазылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

І-нұсқа

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият оқып, берілген сұрақтарға мәтін мазмұны бойынша жауапберіңіз.

Көксерек көп жортты. Көп іздеді. Бір жотаның басында аттылы қойшыны көрді. Айналасында қой жайылып жүр екен. Қойшы айқайлап, бұған қарсы шықты. Қойшы бала екен. Көксерек қорықпады. Қой қаша жөнелді. Көксеректің арқасына ағаш сарт етті.Сол-ақ екен, Көксерек адамға қарай арс етіп шапшыды. Аузына баланың тоны ілікті. Көксеректе қазір бұрын білінбеген долылық, жайындық бар. Баланың шошыған айқайы шықты. Бала аттан аударылып, жерге құлады. Домалап жатқан балаға тап берді. Ырылдап, баланы бас салды.Үстіне қасқыр төніп келгенде көзі бір ашылып, бір жұмылды. Бала өзіне таныс құлақты көрді.

Сұрақ	Жауап
Балаға Көксерек неге жақын болды?
Көксеректің көп қаңғып, малшыны көрудің себебі не?
Мәтіндегі малшы баланың аты кім?
Көксерек құлап жатқан балаға қалай атылды

2. Берілген сөздерді дұрыс нұсқада жөндеп, сәйкес бағандарғажазыңыз.

Сөздер: Жол-барыс, био алуантүрлілік, қоқи-қаз, аң құс, Қызылкітап, жеміс жидек,

жан жануарлар, халық аралық , хайуанаттар-бағы, сүт коректі, эко жүйе, қоршаған орта, ақ қу, зиян кес

Дара сөз	Тіркесті сөз	Біріккен сөз	Қос сөз

ІІ-нұсқа

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият оқып, берілген сұрақтарға мәтін мазмұны бойынша жауапберіңіз.

Биоалуантүрлілік генетикаға, экологияға, ланшафтыққа байланысты.Әр адамның жан-жануарлардың, өсімдіктердің генетикалық ерекшелігі бар. Ол көптеген факторларға тәуелді. Жануарлардың генетикасын зерттеуден үй жануарларының жасанды тұқымдары пайда болды.Ол гендік инженериямен байланысты.Экологиялық – әр тіршілік иесі белгілі бір аймақта өмір сүреді. Тіршілік иесі өмір сүретін аймағымен бірлікте экожүйені құрайды.Ланшафтық – қоршаған ортаның жер бедері. Биоалуантүрлілікті сақтаудың бір жолы – «Қызыл кітап». Оған саны кеміп бара жатқан аң-құстар, өсімдіктер кіреді.

Сұрақ	Жауап
Генетикалық қасиеттер неге байланысты?
Белгілі бір мекенде өмір сүру қалай атайды?
Азайып кеткен аң-құстар, өсімдіктер қалай қорғалады?
Төрт түлік малдың жасанды түрі қалай пайда болды?

2. Берілген сөздерді дұрыс нұсқада жөндеп, сәйкес бағандарғажазыңыз.

Сөздер: Құн-дыз, бор сық, эко-жүйе, тау-ешкі, құр-бақа, Көк-серек, екіаяқтылар, қылғытасалды, алуан түрлілік, көк-жал, жол барыс,аң шы, лироэпос, арұят

Дара сөз	Тіркесті сөз	Біріккен сөз	Қос сөз

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Перифраз сұрақтар негізінде ақпараттарды ажыратады	1	перифраз түріндегі сұрақтарды ажыратады	1
		перифраз түріндегі сұрақтарға жауап береді;	4
Мәтінде сөйлем ішіне қойылатын тыныс белгілерді қолданады	2	сөздерді бағандарға сәйкес дұрыс жіктейді;	1
		дара сөздерді ажыратады; тіркесті сөздерді ажыратады; біріккен сөздерді ажыратады; қос сөздерді ажыратады	1 1 1 1
		қате жазылған сөздерді ережеге сай жазады	1
Барлығы			11

3-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

3-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі)

Балл саны - 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент

• тыңдалым, екінші компонент - оқылым, үшінші компонент - жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент - айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тап	Қамтылатын мақсаттар				*Тапсырмаларға сипаттама	*Тапсырма	*Орындау	Бал
сыр						лар түрлері	уақыты,	л
ма							мин
1	8.1.4.1- орта көлемді прозалық, драмалық және поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау, тақырыбы мен идеясын талдау 8.1.6.1 – тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру				Тапсырма жеке орындалады.	Қысқа	2	1
					Оқушылар тақырыпқа қатысты	жауапты
2							2	1
					140-170 сөзден тұратын	қажет ететін
3
					тыңдалым мәтінін 2 рет	сұрақтар
4
					тыңдайды.
5						Көп	2	1
					Мәтінді тыңдау барысында	таңдауы бар
							2	1
					мазмұнды түсінуге бағытталған	сұрақтар
					бірінші тапсырмада үш дұрыс
							2	1
					жауапты анықтайды.
						Толық
					Екінші тапсырмада шын, жалған
						жауапты
					ақпаратты анықтайды. Үшінші
						қажет ететін
					тапсырмада бос орындарға тиісті
						сұрақтар
					сөздерді жазады.
					Төртінші тапсырмада мәтіннің
					тақырыбы мен идеясын
					анықтайды.
					Мұғалім оқушының мәтін
					мазмұнын түсінгенін бағалайды.
6	8.3.4.1- мәтіндердің				Тапсырма жеке орындалады.	Қысқа	2	1
	түрлерін, тілдік				Оқушылар тақырыпқа қатысты	жауапты
7
	ерекшеліктерін				200-230 сөзден тұратын әңгіме	қажет ететін
	салыстырып, талдау				оқиды.	сұрақтар
	жасау				Бірінші тапсырмада мәтін
						Көп	2	1
	8.3.5.1- қосымша ақпарат				бойынша 1-ден 4-ке дейінгі	таңдауы бар
	көздерінен алынған				сөйлемдерді А-дан G-ге дейінгі	сұрақтар
							2	1
	мәліметтерді қолдана				сөйлем соңымен
	отырып, мәтінге өзгеріс				байланыстырып, тиісті нұсқаны

8 9	енгізу, ерекшеліктерді бақылау	қояды. Екінші тапсырмада төрт жауабы бар бір жабық сұраққа жауап береді. Үшінші тапсырмада мәтіннен берілген сөздердің синонимін табады. Төртінші тапсырмада блум сұрақтарына жауап береді. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін, сөздік қорын орынды пайдалана алуын, өмірдегі жағдаяттарға өз көзқарасын білдіре алуын бағалайды.		2	1
			Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	2	1
10
11	8.4.2.1 - эссе құрылымы	Тапсырма жеке орындалады.	Жазбаша	20	10
	мен дамуын сақтап,	Оқушылар берілген екі	толық
	тақырыпқа байланысты	тапсырманың бірін таңдап,	жауапты
	берілген мәселенің	жазба жұмысын орындайды.	қажет ететін
	оңтайлы шешілу	Мұғалім оқушының жазба	сұрақтар
	жолдарын ұсыну	жұмысында стильді сақтауын,
	8.4.5.1 - тақырып	күшейткіш, себеп-салдар
	бойынша сөздердің	үстеулерін, қосымшаларды
	маңызды бөліктерін	дұрыс жалғауын, сөйлем
	дұрыс жазу (жеке сөздер,	ішіндегі, соңындағы тыныс
	бірге, бөлек және дефис	белгілерді орынды қолдануын
	арқылы жазылатын	бағалайды.
	сөздер); сөйлем ішінде
	қойылатын
	тыныс белгілерді орынды
	қолдану
	8.5.1.5 демеулік
	шылаулардың (сұраулық,
	күшейткіш) қызметін
	білу, ауызша және жазба
	жұмыстарда орынды
	қолдану
12	8.2.5.1 - пікірталасқа қатысушылар берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдеу және қойылған сұрақтарға еркін жауап беру 8.2.2.1 - түрлі жанрдағы көркем мәтіндерге сүйене отырып, көңіл күйді білдіруде ұлттық сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолдана білу 8.5.1.5. - демеулік шылаулардың қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану	Тапсырма жұпта орындалады. Екі оқушыға бөлімдерге қатысты ортақ тақырып беріледі (тақырып жазылған қағаздар теріс қаратылады). Жұптағы оқушылар берілген тақырып бойынша диалогке түседі (әр оқушы диалогте 8-10 сөйлем айту керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, соған қатысты жұбына сұрақтар қоюын, сұрақтарға лайық жауап беруін бағалайды. Екі оқушының балы бір-біріне тәуелді емес.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс тексеріледі , әр білім алушыға 2 минут беріледі.	10
Барлығы				40 минут	30

8-сынып , ІІІ-тоқсан

ІІІ- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

І. Тыңдалым

1. 3 дұрыс жауапты анықтап, белгілеңіз.

Қызын тәрбиелегенде барған жерінде ....... болуын армандаған.

А) жақсы жар

В) тәртіпті қыз

С) әдепті келін

Д) аяулы ана

Е) батыл ене

Ғ) оқыған бойжеткен [1]

2. Сөйлемдерден «шын, жалған» екенін анықтаңыз.

Тұжырымды сөйлемдер	ш/ж
Бала бойына ұлттық ойындарды үйрету тәрбиенің басты негізі болған
Ана қызының тәрбиелі болуына жасынан бастап үлкеннің алдынан өтпеуден бастаған.

[1]

3. Мәтінді мұқият тыңдап отырып, бос орындарға тиісті сөздерді жазыңыз.

Жігіттің бойына сіңірген қасиеттер ________________________________________ [1]

4. Сұраққа жауапты 5 сөзден артық жазбаңыз.

Мәтіннің идеясы ________________________________________________________[1]

5. Сұрақтарға мысалдармен жауап беріңіз.

Қазақ халқында ұл баланы кімдер және қалай тәрбиелеген?	Қыз баланы кім тәрбиелеген және дұрыс тәрбие беру кімнің қасиеттері болған?

[1]

ІІ. Оқылым

І-мәтін

Күн жылына бастады. Бірнеше рет шағырмақ жақсы күндер болып, әр жердің қары тесілді.Ойдым-ойдым қара жерлер көріне бастады.

Жылы күн ұйқыны көп келтіреді, тамақтың артынан бойды көп сергітеді, етті шымырлатады. Ақ қасқыр да ойыншы бола бастады. Өзі келіп Көксеректі иіскеп, жалай беретін болды. Қайта-қайта Көксеректің үстіне артыла береді, ыңырсып тістелеп те қояды.

Көк молайып жаз шыққан соң, екі қасқырдан Қараадырдың елі сап болды.

Қараадыр сыртында елсізде екі үлкен ащы көл бар. Соның аралығындағы қалың шидің ішінде ескі ін болатын. Көксерек пен ақ қасқыр сонда. Жақын жерде — қамыс, одан әрі — көл. Қауіпсіз. Адам көзінен алыс жер, бастап келген — ақ қасқыр.

Бұл кезде Көксерек басқа жақтағы елді ториды. Ақ қасқыр ін маңында болады.

Бір күні екеуі бір қозыны жеп келе жатыр еді. Індерінің үстінен көп үлкен жаулар кетіп барады екен. Қамыс арасына бүқты. Жау озған соң інге келді. Бір-ақ қана күшік қалған, бүралып тұра алмайды, арт жағын баса алмайды. Ақ қасқыр тістеп әкеліп қамысқа тықты. Екеуі қайтадан Қараадырға бет қойды. Жарысып, кезек-кезек озысып отырып келіп, даладағы қойға тиді. Түн баласында құлын жеді, тай жеді.

Тыным алмай баяғы іздерімен баяғы елді қайта қанқақсатты. Бұрынғыдан жаман құтырды.

ІІ-мәтін

Адамдар табиғаттың өз заңдылығына қарсы шығып, қасқырлар мекенін ойрандап, оның күшігін енесінен айырып, ауыл тұтқыны етті. Бірақ қасқыр есейген сайын бостандықты сағынады. Ауыл тұрғындары Көксеректі жақтамайтұғын.

Құрмаштың нағашысы Қарадыр қасқырының, оның көзін ашқан екі күшігін өлтіріп, ең кішісін ауылға алып келеді. Құрмаш қасқырдың бөлтірігін асырап алады. Қасқырдың күшігін ауыл төбеттері күнде талайды. Бір жыл өтеді. Көксерек өседі. Барлық төбеттерді талауға шамасы жетеді. Сол кезде ол өзіне күшік кезінде тиісіп, тамағын тартып алатын итті талайды. Көксерек тамаққа тоймай талай қазандағы еттерді жеп кететін. Ары қарай Көксерек көкжал болады. Ол далаға, алысқа кетеді. Ауылға қайтып оралмайды. Ол бір ұрғашы қасқыр кездестіреді. Содан кейін екеуі бірге азық тауып өмір сүреді. Қатты боранда ол 7 аш қасқырды кездестіреді. Көксерек солармен бірге бір күнде ауылдың бір үйір жылқысын жеп кетеді. Қарындары ашқанда жылқыға, қойға шабуылдайды. Ауыл адамдары қатты ашуланады. Бір күні Құрмаш атасы ауырып қалғанда боранда қой бағуға шығады. Сол кезде Көксерек пен жанындағы 8 қасқыр сол қойларға шабуыл жасайды. Атпен жүрген Құрмаш оларға қарсы шығамын деп, аттан құлайды. Құрмашқа Көксерек шабады. Ол қасқырды оның бір құлағының астындағы еннен таниды. "Көксерек" деп шақырады.

1. Қай тақырып екі мәтінге де ортақ?

А) Ит асырап алу

В) Ауылдығ тыныс-тіршілігі

С) Қасқырдың малды жабуы

Д) Қараадыр қасқыры [1]

2. Екі мәтіннен мына сөздердің синонимдерін табыңыз.

А) Бөлтірік _______________________________________________________________

В) шалғай ___________________________________________________________ [1]

3-4. Мәтіндерді салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын анықтаңыз, кестені толықтырыңыз.

1-мәтін	2-мәтін
Түрі, жанры
Стилі
Тілі

[2]

5. Сұраққа жауап беріңіз.Егер сіз автор болсаңыз , әңгімеге қандай өзгеріс енгізер едіңіз?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________[1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында демеулік шылауды тиімді пайдаланып, сөздерді орфографиялық нормаға сай жазып, қосымшаларды дұрыс жалғауға мән беріңіз, сөйлем ішінде, соңында қойылатын тыныс белгілерін орынды қолданыңыз.

1. «Табиғатқа, жануарларға, құстарға адамның қастандық жасауы» тақырыбына эссе жазу.

2. «Отбасындағы бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөлу» тақырыбына ээсе жазу. [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, жұбыңызбен диалог құрастырыңыз (8-10 сөйлем).Диалогте демеулік шылауды қолданыңыз.

1. Тарихи тұлғалар тағылымы

2. Наурызда өз отбасыңда қандай ас әзірлейсің?

3. «Тәрбие басы – тал бесік»

4. «Үкі – киелі құс» [10]

IІ–нұсқа

І. Тыңдалым

1. 3 дұрыс жауапты анықтап, белгілеңіз.

Ер баланы бес жастан бастап ..... баулыған.

А) киіз басуға

В) отын жабуға

С) аң аулауға

Д) ат жалын тартуға

Е) мал бағуға

Ғ) кеш жатуға [1]

2. Сөйлемдерден «шын, жалған» екенін анықтаңыз.

Тұжырымды сөйлемдер	ш/ж
Қазақ халқы ұлды өздеріндей еңбексүйгіш, жауынгер, әнші, күйші, аңшы етіп тәрбиелеуге мақсат еткен.
Әкелері мен аталары ұлдарына шаруаның алуан түрін үйреткен.

[1]

3. Мәтінді мұқият тыңдап отырып, бос орындарға тиісті сөздерді жазыңыз.

Қазақтың ұлттық ойын атаулары __________________________________________[1]

4. Сұраққа жауапты 5 сөзден артық жазбаңыз.

Мәтіннің тақырыбы _______________________________________________________[1]

5. Сұрақтарға мысалдармен жауап беріңіз.

Қазақ халқы тәрбие үйретудің басты шарты деп нені үйретуді есептеген?	Қазақ халқы болашақ ұрпаққа дұрыс тәрбие беруді кімнің және қандай қасиеттермен өлшеген?

[1]

ІІ. Оқылым

І-мәтін

Қысқатты.Қарқалың.Қасқырдықаркөтереді.Аттыкөтереалмайды.Мұның бәрі екі қасқыр жайындағы Қараадыр елінің аңыз-әңгімесі еді. Жиын болып көпшілік бас қосса, көп әңгімелері екі қасқыр жайында болатын. Көксерек семіргенде, ірілеп өскенде — осындай даңқ , атақ ішінде семіріп, өсіп келе жатыр еді. Осы күйлердің бәрімен қатар, Көксерек оңашада елсізде қатты ойыншы болатын. Түс кезінде, я таңертең бір малды тасада аунатып жеп алып, елсіздегі қашандау жатақтарына қайтады. Сондайда ақ қасқыр жүрістен талып келіп тынығып жатса, Көксерек айналасында қар боратады. Жүгіріп екпіндеп кеп тістеп өтеді. Басынан асып аунап түседі, кейде ақ қасқыр ырылдап тісін сақылдатып, құлағын жымитып, ашумен тап береді. Ондайда Көксерек те қатты қорылдап гүр-гүр етеді . Кейде секіріп кеп ақ қасқырдың желкесінен қапсыра тістеп алып, қысып тұрып-тұрып барып қоя береді. Екеуі осыдан әрі ұзасып барып таласпайды. Артынан Көксерек қайта ойнайды.

ІІ-мәтін

Мұхтар Әуезовтің «Көксерек» әңгімесінде ауыл баласы Құрмаштың қасқырдың күшігін асырап алуы жайында. Қаламгер туындысында табиғаттағы тағылық заңы, адам мен жан-жануар арасындағы шекараны шебер суреттейді . Көксеректі күшік кезінен қамқорлықпен құшағына алып, мәпелеп өсірген Құрмаш сүйкімді бөлтірігін кімнен де болсын қорғаштағанымен, ауыл ақсақалдары қасқырдың бөлтірігінен секемденіп, тағылық заңның өзгермейтінін бала Құрмашқа түсіндіруге тырысады. Әйткенмен, өсе келе далаға қашып, бірнеше күн қатарынан бой көрсетпеуге дағдылана бастаған Көксерек арада біраз уақыт өткен соң бір топ қасқырды бастап, өзге ауылдармен қатар Құрмаш ауылының қойларына да шабуыл жасай бастайды. Мұның арты Көксеректің қой бағып жүрген Құрмашқа шауып, қамқор болған иесін өлтіруіне ұласады. Адамзат пен жануар әлемінің заңы басқа және ол тоғыспайды да. Тоғысқан жағдайда, артының жақсылыққа апармасын әңгімеден ұғынғандаймыз.

1. Қай тақырып екі мәтінге де ортақ?

А) Ит асырап алу

В) Ауылдың тыныс-тіршілігі

С) Қасқырдың малды жабуы

Д) Қараадыр қасқыры [1]

2. Екі мәтіннен мына сөздердің синонимдерін табыңыз.

А) Тойынып _______________________________________________________________

В) жабайы ____________________________________________________________[1]

3-4. Мәтіндерді салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын анықтаңыз, кестені толықтырыңыз.

1-мәтін	2-мәтін
Түрі, жанры
Стилі
Тілі

[2]

5. Сұраққа жауап беріңіз.Егер сіз автор болсаңыз , әңгімеге қандай өзгеріс енгізер едіңіз?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________[1]

ІІІ. Жазылым

Берілген 2 сұрақтың біреуін таңдап, жауап жазыңыз. Жауапты тиісті стильге келтіріңіз. Жазба жұмысында демеулік шылауды тиімді пайдаланып, сөздерді орфографиялық нормаға сай жазып, қосымшаларды дұрыс жалғауға мән беріңіз, сөйлем ішінде, соңында қойылатын тыныс белгілерін орынды қолданыңыз.

1.«Табиғатқа, жануарларға, құстарға адамның қастандық жасауы» тақырыбына эссе жазу.

2.«Отбасындағы бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөлу» тақырыбына ээсе жазу. [10]

ІҮ. Айтылым

Берілген бір тақырыпқа таңдау жасап, жұбыңызбен диалог құрастырыңыз (8-10 сөйлем).Диалогте демеулік шылауды қолданыңыз.

1.Тарихи тұлғалар тағылымы

2.Наурызда өз отбасыңда қандай ас әзірлейсің?

3.«Тәрбие басы – тал бесік»

4.«Үкі – киелі құс» [10]

Тыңдалым мәтіні

Қызым – жағадағы құндызым, ұлым – аспандағы жұлдызым ...

Қазақ ауылында бала тәрбиесіне бүкіл ауылдың үлкендері, әсіресе қарттары араласқан. Ата-бабамыз ұлды өздеріндей еңбексүйгіш, жауынгер, әнші, күйші, аңшы, құсбегі

– бесаспап азамат етіп, тәрбиелеуді мақсат еткен. Жігіттің бойына өнер мен еңбекті, ізгі адамгершілік қасиеттерді қатар сіңірген. Ер баланы бес жасынан бастап, ат жалын тартып, азамат болғанға дейін мал бағу мен аң аулауға, отын шабуға, қора салуға, ағаштан, теріден, темірден түрлі тұрмысқа қажетті бұйымдар жасауға, яғни қолөнер шеберлігіне баулыған. Әсіресе әкелері мен аталары ұлдарға мал жаюдан бастап, шаруаның алуан тәсілдерін үйретіп баққан.

Қонақ күту, үлкенге иіліп сәлем беру, ән айтқызу, домбыра тартып, күй шерткізу, өлең-жыр жаттату, жаңылтпаш, жұмбақ үйрету немесе теңге алу, жамбы ату, аударыспақ, сайыс, көкпар, күрес сияқты ұлт ойындарын үйрету тәрбиенің басты шарты болып есептелген.

Қай ата-ананы алсақ та, қызының ертең барған жерінде «балдай батып, судай сіңіп» кетуін, жақсы жар, әдепті келін, аяулы ана болуын армандайды. Қасиетті ана қызының тәрбиелі жан болып өсуі үшін жасынан-ақ қарияның алдынан аттатпай өсіреді. Халқымыз «келіннің – аяғынан, қойшының таяғынан» дегенде, жаңа отаудың береке-құтын, ағайын-туыс, ауыл арасындағы беделін, болашақ ұрпағына дұрыс тәлім-тәрбие беруін келіннің жақсы-жаман қасиеттерімен өлшеген.

8-сынып, ІV-тоқсан

БЖБ №1«Мәңгілік елдің нұрлы жолы!»

бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.1.4.1 Орта көлемді прозалық, драмалық және поэзиялық

шығармалардан үзінді тыңдау, тақырыбы мен идеясын талдау

8.2.2.1 Түрлі жанрдағы көркем мәтіндерге сүйене отырып, көңіл

күйді білдіруде ұлттық сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын

қолдана білу

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды.

• Мәтіндегі ақпараттар мен ұлттық сөз әдебі және сөйлеу этикеті формаларын ауызша мәтін құрауда пайдаланады

Сөйлесім әрекеттері: Тыңдалым. Айтылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Орындау уақыты: 15-20 минут

І-нұсқа

Тыңдалым.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз

2014 жылдың басында Елбасымыз Н.Ә . Назарбаев «ХХІ ғасырдағы Қазақстанның ұлттық идеясы – «Мәңгілік ел» деп жариялады.

Қазақстанның болашағын артта қалған ғасырлар құндылығымен сабақтастырады. Жолдауда айтылған «Мәңгілік ел» идеясы Орхон- Енесей жазуларынан бастау алған.

Тоныкөк тасындағы жазуда «Қасиетті еліме иелік еткендігім үшін ел де ел болды.,халық та халық болды» деген сөздер бар.

«Мәңгілік ел» идеясы дүниеге келгеннен кейін Н,Ә. Назарбаев «Қазақ елі», «Ұлы дала елі», «Нұрлы жол», «Ұлт жоспары: 100 нақты қадам» тәрізді стратегиялық , этномемлекеттік ұғым - түсініктерді елдің ішкі-сыртқы саясатына, теориясы мен практикасына енгізді. Қазақ хандығынығ 550 жылдығын әлемге танытты. Қазақ елінің, ділінің беріктігін, жүрегінің ашықтығын көрсетті. / Х. Әбжановтан/

1. Мәтінің мазмұнына сай мәтінге ат қойыңыз

2. Мәтіннің идеясы айқын көрініп тұрған сөйлемдерді тауып, жаз.

Айтылым .

2-тапсырма. Мәтіндегі «Мәңгілік ел» идяеясын пайдаланып, «Мен де еліме үлес қосар ұрпақпын» тақырыбына мәтін құр, мәтінде көңіл-күйіңді білдіретін айшықты сөздерді пайдалан.

ІІ-нұсқа

Тыңдалым.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз

2014 жылдың басында Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев «ХХІ ғасырдағы Қазақстанның ұлттық идеясы – «Мәңгілік ел» деп жариялады.

Қазақстанның болашағын артта қалған ғасырлар құндылығымен сабақтастырады. Жолдауда айтылған «Мәңгілік ел» идеясы Орхон- Енесей жазуларынан бастау алған.

Тоныкөк тасындағы жазуда «Қасиетті еліме иелік еткендігім үшін ел де ел болды.,халық та халық болды» деген сөздер бар.

«Мәңгілік ел» идеясы дүниеге келгеннен кейін Н,Ә. Назарбаев «Қазақ елі», «Ұлы дала елі», «Нұрлы жол», «Ұлт жоспары: 100 нақты қадам» тәрізді стратегиялық , этномемлекеттік ұғым - түсініктерді елдің ішкі-сыртқы саясатына, теориясы мен практикасына енгізді. Қазақ хандығынығ 550 жылдығын әлемге танытты. Қазақ елінің, ділінің беріктігін, жүрегінің ашықтығын көрсетті. / Х. Әбжановтан/

1. Мәтінің мазмұнына сай мәтінге ат қойыңыз

2. Мәтіннің идеясы айқын көрініп тұрған сөйлемдерді тауып, жаз.

Айтылым .

2-тапсырма. Мәтіндегі «Мәңгілік ел» ияеяны пайдаланып, «Менің өз еліме қосар үлесім мол» тақырыбына диалог құр, диалогта көңіл-күйіңді білдіретін айшықты сөздерді пайдалан.

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды.	1	Мәтінді түсінеді, тақырып қояды	1
		Мәтіннің идеясын анықтайтын сөздерді табады	1
Мәтіндегі ақпараттар мен ұлттық сөз әдебі және сөйлеу этикеті формаларын ауызша мәтін құрауда пайдаланады.	2	Тақырыпқа сай мәтін құрады	1
		Мәтінде өз эмоциясын білдіретін сөздерді қолданады	1
		Мәтін құру барысында тыңдалымдағы ақпаратты пайдаланады	1
		Өз ойын тыңдалым мәтінімен сабақтастыра алады	1
		Өз ойын еркін жеткізе алады	1
Барлығы			7

8-сынып, ІV-тоқсан

БЖБ №2 «Қазақстанның айтыс өнері мен сөз мәдениеті»

бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты: 8.3.2.1. Публицистикалық стильдің / мақала, интервью/ тілдік

ерекшеліктерін талдау арқылы мәтіндердің жанрын анықтау.

8.2.6.1. Кесте, диаграмма, нұсқаулық шартты белгілер мен сызбаларда

берілген ақпаратты талдау, баға беру

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Публицистикалық стильдің / мақала, интервью/ тілдік ерекшеліктерін талдау арқылы мәтіндердің жанрын анықтайды.

• Кесте, диаграмма, нұсқаулық шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпаратты талдау, баға береді

Сөйлесім әрекеттері: Оқылым Айтылым

Ойлау дағдыларының деңгейі: Білу және түсіну Қолдану

Орындау уақыты: 15-20 минут

І-нұсқа

Тыңдалым.

1-тапсырма.

Мәтінді оқы, төмендегі сұрақтарға жауап бер.

- Надежда апай, сіздің келін боп түскен шаңырағыңыз – қазақ отбасы. Сізді өзіне ғашық еткен - қазақтың қай қасиеті еді?

- Қазақтың дарқан даладай кең жүрегін, кең пейілін ұнаттым. Туыстығын, бауырмалдығын жақын тарттым. Аңқылдаған көңілі мен кір шалдырмас ар- ұятына тәнтті болдым. Інжу – маржан тілі мен жырына ғашық болдым...айта берсем, көмейімнен ағыла береді., бұл қазақты солай ұнаттым...

Айтыстың дүлдүлі – Жамбыл бабамыздың босағасына келін болып түстім. Сәмен батырдың ұрпағы - Тұрлыбек ағаларыңмен шаңырақ көтердім. Үш қызымыз – Құралай, Қарлығаш, Ләйлә, ұлымыз – Жәнібек дүниеге келді қазақ жерінде. Аллаға мың тәубе! Мен қазаққа қарыздармын...

- Бүгінгі айтыстың қоғамдағы мәселелерді шешуге қосар үлесі бар ма?

-Айтыс – қазақ халқы үшін бөлінбес бір бөлшек. Әбден терең бойлап кеткен тамырдай. Айтыста үлкен мәселелерді көтереді. Қоғамның халыққа зиянды жақтарын ашық айтады. Нәтижесінде талқыға салып, дұрыс шешім қабылдады. Міне, айтыстың рөлі!

-Алладан тілеген тілектеріңіз қабыл болсын!

Сұхбаттасқан – Тұмар Алмалы

«Жебе» газеті. 2014 жылдың 6 наурызы.

*Мәтіннің жанрын анықта------------------------------------------------------------------

* Мәтіннің публицистикалық стильдің қай түріне жатады?-------------------------

* Сұхбатқа байланысты екі ерекшелікті «+» белгісімен белгіле.

көркемдік бейнлеуші құралдарды сөзбен, диалогпен бірлікте көркемделеді

сенімді ақпарат көздеріне жүгінеді

жазу шеберлігі, шешендігі мен қызықа де нұсқалығы назарға алынады

жауап беріп тұрған адамның көңіл-күйін, ішкісезімін байқалады

Айтылым.

Диаграмманы пайдаланып, «Айтыс- сөз өнері» тақырыбына жұпта диалог құр.

2-тапсырма.

ІІ -нұсқа

Тыңдалым.

1-тапсырма.

2012 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан «Алтын домбыра» айтысын биыл Ақ Жайық өңірі қабылдайды. VIII кезекті аламан айтыс Орал қаласында өткелі отыр. Бұл туралы халықаралық айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағының төрағасы Жүрсін Ерман мәлімдеді.

Жақында Орал қаласындағы Қадыр Мырза Әли атындағы мәдениет және өнер орталығының амфитеатрында ақындар айтысы өткен болатын. Осы кешке құрметті қонақ ретінде қатысқан Жүрсін Ерман биылғы «Алтын домбыраның» Оралда өтетінін айтып, жергілікті жұртшылықты қуантып қайтты.

Алғаш рет, 2012 жылы алты ақын Астанада бас қосып, «Алтын домбыраға» таласқан еді. Ол кезде Мұхтар Ниязовтың жолы болған. Содан бері жеті мәрте өткен аламан айтыстың қызығы мен шыжығы көп болды. Дау-дамайға қалған кезі де аз емес. Әділқазылар алқасына айтылар сын өз алдына, кейде тіпті айтысты ұйымдастырушылар мен айтысқа қатысқан ақындардың өзі жанкүйерлердің сынына қалды. Мәселен, 2017 жылы Ақтөбеде өткен айтыс төңірегінде айтылар сөз көп. Тіпті, бұл аламанға айтыстың жанашыры Жүрсін Ерманның өзі қатысқан жоқ.

*Мәтіннің жанрын анықта------------------------------------------------------------------

* Мәтіннің публицистикалық стильдің қай түріне жатады?-------------------------

Мақаланың екі түрін «+» белгісімен белгіле.

* проблеммалық мақала – шешуді, тексеруді, зерттеуді қажет етеді, теориялық және практикалық мәселелерді көтереді

сюжетті барынша тартымды етіп, көркемдеп, әрлеп баяндау

* публицистикалық мақала қоғамдық-әлеуметтік және саяси маңызы зор оқиғалар мен құбылыстарды баяндайды

Айтылым.

Диаграмманы пайдаланып, «Айтыс- сөз өнері» тақырыбына жұпта диалог құр.

2-тапсырма.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Публицистикалық стильдің / мақала, интервью/ тілдік ерекшеліктерін талдау арқылы мәтіндердің жанрын анықтайды	1	Мақаланың жанрын анықтайды	1
		Публицистикалық стильдің түрін анықтайды	1
		Сұхбатқа байланысты бірінші ерекшелікті анықтайды	1
		Сұхбатқа байланысты екінші ерекшелікті анықтайды	1
Кесте, диаграмма, нұсқаулық шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпаратты талдау, баға береді.	2	Жұпта диалогқа түседі	1
		Диалог барысында диаграмманы пайдаланады	1
		Айтыстың түрлері туралы ақпаратты кеңінен қолданады	1
		Айтыстың ерекшелігі туралы айтады	1
			8

4-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

4-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі)

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Көп таңдауы бар сұрақтар

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент - тыңдалым, екінші компонент - оқылым, үшінші компонент - жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент - айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	*Тапсырмаларға сипаттама	*Тапсырма лар түрлері	*Орындау уақыты, мин	Балл
1-5	8.1.6.1 тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 140-170 сөзден тұратын тыңдалым мәтінін 2 рет тыңдайды. Мәтінді тыңдау барысында оқушы бірінші тапсырмада тест, екінші тапсырмада сәйкестендіру, үшінші тапсырмада ақпараттарды ретімен орналастыру, төртінші тапсырмада бос орынға қажетті сөзді қою, бесінші тапсырмада сұраққа жауап беру сұрақтарын орындайды. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды.	Көп таңдауы бар сұрақтар Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	10	5
1-4	8.3.1.1 перифраз түрінде берілген сұрақ арқылы қажетті ақпаратты анықтау 8.3.2.1 публицистикалық стильдің	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 180-200 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Бірінші, екінші, үшінші тапсырмада мәтіннен бір дұрыс жауапты таңдайды. Төртінші тапсырмада мәтіннен екі мысал келтіреді.	Көп таңдауы бар сұрақтар Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	10	5
	(мақала, интервью) тілдік ерекшеліктері арқылы мәтіндердің жанрын анықтау
1	8.4.1.1 мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала жазу 8.4.5.1 тақырып бойынша сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерді орынды қолдану	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар берілген екі тақырыптың бірін таңдап шағын ақпараттық мақала жазады. Мұғалім оқушының жазба жұмысында жанрлық және стильдік ерекшеліктерге сай тілдік құралдарды қолданып, тақырыпты ашуын, тыныс белгілерді дұрыс қоюын назарға алады.	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	20	10
1	8.2.3.1 ауызша мәтіндер құрауда сөз ішіндегі және сөз аралығындағы ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпал заңдылықтарын ескеріп айту	Тапсырма жеке орындалады. Оқушыға бөлімдерге қатысты тақырып беріледі Монолог 8-10 сөйлемнен тұруы керек. Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, сұрақтарға лайық жауап беруін, орфоэпиялық, үндестік заңдылықтарын сақтай отырып, сөйлеуін назарға алады.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс тексеріледі.	10
Барлығы				40 минут	30

8-сынып

ІV- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

«Мәңгілік елдің нұрлы жолы!»

Қазақтың айтыс өнері мен сөз мәдениеті

Қазақстан - Байқоңыр-Ғарыш

Тыңдалым.

Біздер қазақстандықтар- бір халықпыз! Біз үшін ортақ тағдыр- бұл біздің Мәңгілік ел, лайықты әрі ұлы Қазақстан! Мәңгілік ел-жалпы қазақстандық ортақ шаңырағымыздың ұлттық идеясы.Бабаларымыздың арманы. егеменді дамудың 22жылында барша қазақстандықтарды біріктіретін, ел болашағының іргетасын қалаған құндылықтар жасалды. Олар көктен түскен жоқ.Бұл құндылықтар- уақыт сынынан өткен Қазақстандық жол тәжірибесі. Біріншіден, бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы. Екіншіден, бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім. Үшіншіден, бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият. Төртіншіден, бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім. Бесіншіден, бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы. Жетіншіден, бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы. Осы құндылықтардың арқасында біз әрдайым жеңіске жеттік, елімізді нығайттық, ұлы жетістіктерімізді еселедік. Президент Әкімшілігіне, Үкіметке, Қазақстан халқы Ассамблеясына "Қазақстан-2050"жалпыұлттық қозғалысымен бірлесіп, "Мәңгілік ел" патриоттық актісін әзірлеп, қабылдауды ұйымдастыруды тапсырамын. Біз өз халқымыздың игілігі жолында ұлы мақсаттарды алға қоямыз, сондықтан мен барлық саяси партияларды, қоғамдық бірлестіктерді, барша қазақстандықтарды 2050 Cтратегиясының басты мақсатқа жету жөніндегі жұмысқа белсене қатысуға шақырамын. Әсіресе жастарымызға мынаны айтамын.Бұл Стратегия сіздерге арналған. Оны жүзеге асыратын да жемісін көретін де сіздер.Өз жұмыс орындарыңызда отырып, осы жұмысқа атсалысыңыздар! Немқұрайлы қарамаңыздар! Елдің болашағын барша халықпен бірге жасаңыздар!

1. Сұраққа жауап бер.

Елбасы «Мәңгілік ел» стратегиясында неше құндылық туралы сөз қозғайды?[1]

2. Берілген ақпараттарды мәтін мазмұнына сай сәйкестендіріңіз

Алтыншыдан,	индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім.
Төртіншіден,	бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият.
Үшіншіден,	бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы.

[2]

3. Мәтіндегі құндылыұтарды ретімен орналастырыңыз Бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы
Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы.
Бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы
Бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы.
Бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім.
Бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият.
Бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім.

[2]

Оқылым.

Байқоңыр – ғарыш айлағы. Қызылорда облысы Қармақшы ауданының аумағында орналасқан. Іргесі 1955 жылы қаланған. 1957 жылы 4 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан тұңғыш ғарыш ракетасы сәтті ұшырылды.

Байқоңыр әлемдегі ең ірі жербеті ғылыми ғарыш полигоны саналады. 1961 жылы 12 сәуірде адамза тарихында тұңғыш рет Юрий Гагарин Юрий Алексеевич Байқоңырдан «Восток» кемесімен ғарышқа аттанып, ғарышты бағындырды. Байқоңырдан Ай, Марспен Шолпанды зерттеуге арналған ғарыш аппараттары бар РТ да ұшырылады. 1991 жылы 2 қазанда қазақтың тұңғыш ғарышкері – Тоқтар Әубәкіров «Союз Т-13» ғарыш кемесімен Байқоңырдан ғарышқа көтерілді. Қазақ ғарышкері – Талғат Мұсабаев ғарышта 2рет (1994,1998 жылдары) болды. «Байқоңыр» ғарыш алаңы 1991жылы Қазақстан Республикасының иелігіне өтіп, 1993 жылы Ресей Федерациясына 20 жылға жалға берілді. «Байқоңыр» кешенінен Қазақстан Республикасның аумағына жылына 30-35 мың улы зат таралады. Ракетадан түскен қалдықтар Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарының табиғатына көп зақым келтірді.

1. Мәтіннің жанрын көрсетіңіз.

1. мақала

2. пікір

3. мәтін

4. эссе [1]

2. Мәтін қандай стильде жазылған?

1. Көркем әдеби стильде

2. Ғылыми-публицистикалық

3. Күнделікті ауызекі

4. Публицистикалық [1]

3. Мәтін ақпаратына тән белгілерді көрсетіңіз.

1. Оқиға, оқиғаны баяндау

2. Факті

3. Тек қана субъективті көзқарас

4. Автордың ішкі сезімін баяндауы [1]

4. Байқоңыр туралы екі ақпаратты жаз.

1. _________________________________________________________________________

2. ____________________________________________________________ [2]

Жазылым

Берілген тақырыптың бірін таңдап, шағын мақала жазыңыз. Жазба жұмысында тыныс белгілердің дұрыс қойылуына назар аударыңыз [10]

1. Мектебімізге өзіміз қазақ тілі мен әдебиеті сабағында өткен Ринат Зайытов келді делік, кездесу жоғары дәрежеде өтті. Сол туралы жергілікті «Егеменді Қазақстан» газетіне мақала жаз.

2. Мектебіңізде Ғарышкерлер күніне орай көрме өткізілді. Көрмеге сен де өзіннң жобаңды ұсындың делік, сол туралы көрме ұйымдастырушысынан сұхбат ал.

Айтылым

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша монолог дайындаңыз (8-10 сөйлем). Баяндауда сөйлеу мәніріңізге көңіл бөліңіз. Сөздерді орфоэпиялық норма мен үндестік заңдарына сай айтуға тырысыңыз. [10]

1. Айтыс өнерінің кешегісі мен бүгіні

2. Байқоңыр айлағына мен де үлесімді қосқым келеді

3/ Мен үшін «Мәңгілік елдің нұрлы жолы!»ның маңызы

ІІ- нұсқа

«Мәңгілік елдің нұрлы жолы!»

Қазақтың айтыс өнері мен сөз мәдениеті

Қазақстан - Байқоңыр-Ғарыш

Тыңдалым.

Біздер қазақстандықтар- бір халықпыз! Біз үшін ортақ тағдыр- бұл біздің Мәңгілік ел, лайықты әрі ұлы Қазақстан! Мәңгілік ел-жалпы қазақстандық ортақ шаңырағымыздың ұлттық идеясы.Бабаларымыздың арманы. егеменді дамудың 22 жылында барша қазақстандықтарды біріктіретін, ел болашағының іргетасын қалаған құндылықтар жасалды. Олар көктен түскен жоқ.Бұл құндылықтар- уақыт сынынан өткен Қазақстандық жол тәжірибесі. Біріншіден, бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы. Екіншіден, бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім. Үшіншіден, бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият. Төртіншіден, бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім. Бесіншіден, бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы. Жетіншіден, бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы. Осы құндылықтардың арқасында біз әрдайым жеңіске жеттік, елімізді нығайттық, ұлы жетістіктерімізді еселедік. Президент Әкімшілігіне, Үкіметке, Қазақстан халқы Ассамблеясына "Қазақстан-2050"жалпыұлттық қозғалысымен бірлесіп, "Мәңгілік ел" патриоттық актісін әзірлеп, қабылдауды ұйымдастыруды тапсырамын. Біз өз халқымыздың игілігі жолында ұлы мақсаттарды алға қоямыз, сондықтан мен барлық саяси партияларды, қоғамдық бірлестіктерді, барша қазақстандықтарды 2050 Cтратегиясының басты мақсатқа жету жөніндегі жұмысқа белсене қатысуға шақырамын. Әсіресе жастарымызға мынаны айтамын.Бұл Стратегия сіздерге арналған. Оны жүзеге асыратын да жемісін көретін де сіздер.Өз жұмыс орындарыңызда отырып, осы жұмысқа атсалысыңыздар! Немқұрайлы қарамаңыздар! Елдің болашағын барша халықпен бірге жасаңыздар!

1. Сұраққа жауап бер.

«Ассамблеясына "Қазақстан-2050"жалпыұлттық қозғалысымен бірлесіп, "Мәңгілік ел" патриоттық актісін әзірлеп, қабылдауды ұйымдастыруды тапсырамын.» деген жолдардың авторы кім? [1]

2. Берілген ақпараттарды мәтін мазмұнына сай сәйкестендіріңіз

Бесіншіден,	бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы.
Біріншіден,	бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы.
Алтыншыдан,	бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы.

[2]

3. Мәтіндегі құндылыұтарды ретімен орналастырыңыз

Бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият.
Бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы
Бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім.
Бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы
Бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы.
Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы.
Бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім.

[2]

Оқылым.

Күні кеше ғана ғарышта болып қайтқан тағы бір қаһарманымыз – Айдын Айымбетов. Ол қазір ұлттық ғарыш агенттігінде кәсібіне сай лайық қызметін абыроймен атқаруда. Айдын Айымбетов – Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен дүниеге келген 1991 жылғы «Қазақстан-Ғарыш» жобасының бүгінгі заңды жалғастырушысы.

Айдын Айымбетовтің ғарышқа сапары он күнге созылады. Қыргүйектің 2-12 дейінгі сапары барысында ол бірқатар физикалық-ғарыштық эксперименттер жасады, Арал, Каспий теңіздерінің экологиясына мониторинг жүргізіп, шаңды дауылды зерттеді. Сонымен қатар қазақтың ұлттық тағамдары салмақсыздықта дегустациялайды.

1. Мәтіннің жанрын көрсетіңіз.

а/ мақала

б/пікір

с/мәтін

д/ эссе [1]

2. Мәтін қандай стильде жазылған?

1. Көркем әдеби стильде

2. Ғылыми-публицистикалық

3. Күнделікті ауызекі

4. Публицистикалық [1]

3. Мәтін ақпаратына тән белгілерді көрсетіңіз.

1. Оқиға, оқиғаны баяндау

2. Факті

3. Тек қана субъективті көзқарас

4. Автордың ішкі сезімін баяндауы [1]

4. Айдын Айымбетов туралы 2 ақпаратты келтір.

1. ____________________________________________________________

2. ____________________________________________________________ [2]

Жазылым

Берілген тақырыптың бірін таңдап, шағын мақала жазыңыз. Жазба жұмысында тыныс белгілердің дұрыс қойылуына назар аударыңыз [10]

1. Мектебімізге өзіміз қазақ тілі мен әдебиеті сабағында өткен Ринат Зайытов келді делік, кездесу жоғары дәрежеде өтті. Сол туралы жергілікті «Егеменді Қазақстан» газетіне мақала жаз.

2. Мектебіңізде Ғарышкерлер күніне орай көрме өткізілді. Көрмеге сен де өзіннң жобаңды ұсындың делік, сол туралы көрме ұйымдастырушысынан сұхбат ал.

Айтылым

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша монолог дайындаңыз (8-10 сөйлем). Баяндауда сөйлеу мәніріңізге көңіл бөліңіз. Сөздерді орфоэпиялық норма мен үндестік заңдарына сай айтуға тырысыңыз.

[10]

1. Айтыс өнерінің кешегісі мен бүгіні

2. Байқоңыр айлағына мен де үлесімді қосқым келеді

3. Мен үшін Мәңгілік елдің нұрлы жолының маңызы

Балл қою кестесі

Балл қою кестесі

Тыңдалым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Елбасы «Мәңгілік ел» стратегиясында жеті құндылық туралы сөз қозғайды	1	5
2	Үшіншіден, бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият. Төртіншіден, бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы.	2
3	Біріншіден, бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы. Екіншіден, бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім. Үшіншіден, бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият. Т өртіншіден, бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім. Бесіншіден, бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы. Жетіншіден, бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы.	2

Оқылым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	с	1	5
2	c	1
3	в	1
4	Байқоңыр – ғарыш айлағы Байқоңыр әлемдегі ең ірі жербеті ғылыми ғарыш полигоны саналады./ өзге де оқушының жауаптары назарға алынады/	2

Тыңдалым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Елбасы	1	5
2	Біріншіден, бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы. Бесіншіден, бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы..	2
3	Біріншіден, бұл- Қазақстанның тәуелсіздігі мен Астанасы. Екіншіден, бұл- қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім. Үшіншіден, бұл- зайырлы қоғам және жоғары руханият. Т өртіншіден, бұл - индустрияландыру мен иновацияларға негізделген экономикалық өнім. Бесіншіден, бұл- Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы. Алтыншыдан, бұл- тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы. Жетіншіден, бұл- еліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы.	2

Оқылым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	с	1	5
2	c	1
3	в	1
4	Айдын Айымбетов – Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен дүниеге келген 1991 жылғы «Қазақстан-Ғарыш» жобасының бүгінгі заңды жалғастырушысы Қыргүйектің 2-12 дейінгі сапары барысында ол бірқатар физикалық-ғарыштық эксперименттер жасады. / өзге де оқушының жауаптары назарға алынады/	2

Жазылым.

	Мазмұны мен дұрыс жазылуы (5 балл)	Тілі (5 балл)
5	Өте жақсы Жауап толық, нақты негізделген және өте жақсы суреттелген, қарапайым және күрделі идеяларды тиімді ашады. Жазба жұмысының құрылымы мен жазылуы жоғары деңгейде, негізгі және қорытынды бөлімдері нақты жазылған, келтірілген аргументтері байланысқан және мазмұнын ашады	Өте жақсы Сабақтас құрмалас сөйлемдерді дұрыс және сәйкес келтіріп жазған, сөздік қоры мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Нақты және жүйелі, елеусіз қателері бар.
4	Жақсы Көптеген түрлі мысалдар мен сілтемелерді қолданған жауап, қарапайым және кейбір күрделі идеяларды ашады. Жазба жұмысының логикалық дамуы жақсы, аргументтерді қолдануы мен қорытынды жасау қабілеті көрінеді	Жақсы Грамматикалық формаларды көбіне сәйкесінше жақсы қолданады. Түрлі лексикалық минимумды қолдануға тырысады, сөздік қоры жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Жалпы нақты, елеусіз қателері ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Жауапта бірнеше мысалдар келтірілген, бірақ барлық жағдайда негізді емес, қарапайым идеяларды ашқанымен, суреттеуі аз. Жазба жұмысы дұрыс жазылған, бірақ, кей кезде аргументтері логикалық жағынан дамытылмаған	Қанағаттанарлық Қарапайым грамматикалық формалар мен күнделікті лексикалық минимумды қолданады, сөздік қоры жеткілікті, стильдік қолданысы көп жағдайда дұрыс. Көбіне нақты, қателері бар, бірақ ақпарат беруге кедергі келтірмейді
2	Төмен Негізгі тақырыпты ашуға тырысады, бірақ көптеген қателер мен сәйкессіздіктер бар, тек қарапайым идеяларды ашады. Жазба жұмысының құрылымы шектеулі, аргументтері дамымаған	Төмен Сөздік қоры шектеулі, жай сөйлемдерді қолданады, қайталаулар көп, сөздік қоры мен стильдік қолданысы жеткіліксіз. Орфография мен негізгі грамматикалық формалар қате қолданылған, мағынасы кейде түсініксіз.
1	Өте төмен Жауап түсініксіз, тақырыпқа байланысты сілтемелер аз, сұраққа жауап бермейді. Жазба жұмысының құрылымы сақталмаған және аргументтерді қолдануы төмен деңгейде, идеялары жүйесіз.	Өте төмен Тек қарапайым сөйлемдер мен шектеулі сөздік қорды қолданады, көп құрылымдары аяқталмаған және қате. Көптеген қателіктер кетірген, түсінуге қиындық келтіреді.
0	Жауап жоқ.	Жауап жоқ

Айтылым.

	Негізгі ойды ашуы (5 балл)	Сөз қолданысы (5 балл)
5	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды өте жақсы түсіндіреді және ашады. Өз көзқарасын жүйелі және нақты дәлелдермен көрсетеді. Қажетті ақпаратқа дұрыс талдау жасайды және бағалайды.	Жауабы нақты және орынды. Кездейсоқ немесе кішігірім қателер кездеседі. Кішігірім қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Қүрделі идеялар мен тұжырымдамаларды нақты тауып ашады және түсіндіреді. Өз көзқарасын көбіне жақсы дәлелдермен келтіреді. Қажетті ақпаратты жалпы алғанда талдайды және бағалайды.	Жауабы көбіне нақты, тіл қолданысында кездейсоқ қателіктер кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қарапайым идеяларды ашады және түсіндіреді. Өз көзқарасын дәлелдеуге негіз шамалы. Қажетті ақпаратты талдау мен бағалауы қанағатсыз	Жауабы нақты, тіл қолданысында қателер кетіреді. Жалпы қателер түсінуге кедергі келтірмейді
2	Қарапайым ойларды түсіндіреді, негізгі ойды ашуы шектеулі. Өз көзқарасын бірнеше дәлелмен немесе дәлелсіз жеткізеді. Қажетті ақпаратты талдауға және бағалауға тырысады, бірақ көбіне сәтсіз	Қарапайым сөз қолданысында анық қателіктер кетіреді. Қателіктер түсінуге біршама кедергі келтіреді
1	Өте аз ой жеткізеді, түсініксіз немесе негізгі ойлар ашылмаған. Тек негізгі ақпаратты береді. Көбіне ақпарат қажетсіз	Жиі қате кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтіреді.
0	Идеясын, ойын жеткізе алмайды	Сөз қолданысы сәйкес емес.

9-сынып. 1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«Қазақ жазуының даму жолы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты 9.1.1.1 Тыңдалатын мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылай отырып, тақырып пен көтерілетін мәселеніболжау9.2.1.1 Берілген тақырыпқа сай сөздерді орынды қолданаотырып, мақсатты аудиторияға арналған ауызша мәтіндерқұрастыру

Бағалау критерийі Білім алушы

• Фразалар мен дәйексөздерге сүйеніп, тақырып пен көтерілетін мәселені болжайды

• Сөздерді қолданып, мақсатты аудиторияға сай ауызша мәтіндер құрастырады;

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым

Айтылым

Ойлау дағдыларының Білу және түсіну

деңгейі Қолдану

Орындау уақыты 20 минут

І – нұсқа

Тыңдалым.

Мәтінді мұқият тыңдаңыз, тапсырмаларды орындаңыз.

Көне Түркі жазуының құпиясын ашқан даниялық ғалым Вильгельм Томсен болатын (1893 жылы бастап). Кейін орыс түркітанушылары аударып, көп зерттеді. Оған 20 ғасырда Түркі елдерінің ғалымдары – татар, өзбек, түрік, қазақ, әзірбайжан зерттеушілері қосылды. Кейде «руна (руникалық) жазулары» деп аталады. Оның себебі жазудың құпиясы ашылмай тұрғанда, бұл жазулар бір қарағанда ежелгі скандинавия халықтарының жазбаларына ұқсайтын еді. Алайда ғылыми зерттеулер Түркі жазулары екенін анықтады. Томсен ең алғаш рет «Түрк» және «Теңрі» сөздерінен бастап оқыған екен. Бұл жазулардың жалпы көлемі ұзақ. Қазіргі өлшеммен алғанда орта көлемдегі кітапты құрайды. Көптеген тарихи, мәдени, жағраппиялық, саяси деректер бар, сол кездегі халықтың өмірінен, таным-түсінігінен, дүниетанымы мен салт-дәстүрінен хабар береді. Тарихи оқиғалар тізбегі Ұлы қағандардың жорықтары жыраулық-жорықтық үлгідегі әдемі, көркем тілмен баяндалған. Сондықтан көптеген зерттеушілер оларды Көркем шығармаларға жатқызады. Жазбаларды Көне Түркілер мен Көк Түркілер дәуіріндегі болған оқиғалар сипатталып, жағрапиялық атаулар, сол кездегі тайпалардың атаулары мен орналасу, таралу аймағы көрінеді. Өкініштісі, Түркі жазба ескерткіштері манихейшіл Ұйғырқағандығыкезіндеаяусызқиратылған.

1. Берілген сөздер мен сөз тіркестері арқылы тақырыпты, көтерілетін мәселені болжаңыз. Себебін түсіндіріңіз. Өз жауабыңызды бірінші бағанға жазыңыз.

Ұсынылатын сөздер мен дәйексөздер: көне түркі жазуы,түрік ғалымдары, зерттеушілер,таралу аймағы, аударма, руна жазулары

2. Мәтінді тыңдап, тақырыбы мен көтерілген мәселені кестенің екінші бағанына жазыңыз.

Менің болжамым	Мәтін тақырыбы және көтерілген мәселе
Тақырып:	Тақырып:
Мәселе:	Мәселе:

3. Сұраққа жауап беріңіз.

- Сіздің болжамыңыз мәтін мазмұнымен сәйкес келді ме? Неге?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Айтылым

4. «Күлтегін жыры» ескерткіші жайында ауызекі стильде хабарлама айт. Хабарламада берілген сөздер мен сөз тіркестерін қолданыңыз:дербес, сюжет, қаған, әскери жорықтар, мәңгілік ел, асыл текті

ІІ – нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ. Мәтінді мұқият тыңдаңыз, тапсырмаларды орындаңыз.

Көне Түркі жазуының құпиясын ашқан даниялық ғалым Вильгельм Томсен болатын (1893 жылы бастап). Кейін орыс түркітанушылары аударып, көп зерттеді. Оған 20 ғасырда Түркі елдерінің ғалымдары – татар, өзбек, түрік, қазақ, әзірбайжан зерттеушілері қосылды. Кейде «руна (руникалық) жазулары» деп аталады. Оның себебі жазудың құпиясы ашылмай тұрғанда, бұл жазулар бір қарағанда ежелгі скандинавия халықтарының жазбаларына ұқсайтын еді. Алайда ғылыми зерттеулер Түркі жазулары екенін анықтады. Томсен ең алғаш рет «Түрк» және «Теңрі» сөздерінен бастап оқыған екен. Бұл жазулардың жалпы көлемі ұзақ. Қазіргі өлшеммен алғанда орта көлемдегі кітапты құрайды. Көптеген тарихи, мәдени, жағраппиялық, саяси деректер бар, сол кездегі халықтың өмірінен, таным-түсінігінен, дүниетанымы мен салт-дәстүрінен хабар береді. Тарихи оқиғалар тізбегі Ұлы қағандардың жорықтары жыраулық-жорықтық үлгідегі әдемі, көркем тілмен баяндалған. Сондықтан көптеген зерттеушілер оларды көркем шығармаларға жатқызады. Жазбаларды Көне Түркілер мен Көк Түркілер дәуіріндегі болған оқиғалар сипатталып, географиялық атаулар, сол кездегі тайпалардың атаулары мен орналасу, таралу аймағы көрінеді. Өкініштісі, Түркі жазба ескерткіштері манихейшіл Ұйғырқағандығыкезіндеаяусызқиратылған.

1. Берілген сөздер мен сөз тіркестері арқылы тақырыпты, көтерілетін мәселені болжаңыз. Себебін түсіндіріңіз. Өз жауабыңызды бірінші бағанға жазыңыз.

Ұсынылатын сөздер мен дәйексөздер: зерттеу,Түркі елдерінің,жазу, оқиғалар тізбегі, географиялық атаулар

2. Мәтінді тыңдап, тақырыбы мен көтерілген мәселені кестенің екінші бағанына жазыңыз.

Менің болжамым	Мәтін тақырыбы және көтерілген мәселе
Тақырып:	Тақырып:
Мәселе:	Мәселе:

3. Сұраққа жауап беріңіз.

- Сіздің болжамыңыз мәтін мазмұнымен сәйкес келді ме? Неге?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Айтылым

4. «Тасқа қашалған армандар» тақырыбында өз пікіріңізді білдіріңіз, берілген сөздер мен өздік етісті қолданыңыз

Берілген сөздер мен сөз тіркестерін қолданыңыз:көшірме, нұсқа, құлыптас, қашап жазу, көне түркі, жазба ескерткіштері

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
Фразалар мен дәйексөздерге сүйеніп, тақырып пенкөтерілетін мәселені болжайды	1-2-3	- Кілт сөздер арқылы тақырыпты болжайды - Дәйек сөздер арқылы мәтінде айтылған мәселеге болжам жасайды - Мәтіннің тақырыбын анықтайды - Мәтін мазмұны бойынша көтерілген мәселені нақтылайды - сұраққа жауапбереді.	1 1 1 1 1
Сөздерді қолданып, мақсатты аудиторияға сай ауызша мәтіндер құрастырады	4	- берілген сөздер мен сөз тіркесін қолданады - өздік етісті тиімді қолданады - ойын жүйелі жеткізеді - стиль мен жанр ерекшелігін сақтайды - ауызша мәтін құрайды	1 1 1 1 1
Барлығы			10

9 сынып.

1-тоқсан. «Жолың болсын, жолаушы» бөлімі бойынша жиынтық бағала

Оқу мақсаты: 9.3.4.1.Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшелігін салыстырып, талдау

жасау

9.4.3.1. Жазба жұмыстарында афоризмдерді тиімді қолданып жазу

Бағалау критерийі: Білім алушы:

• Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшелігін ажыратады

• Жазба жұмысында афоризмдерді қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану, Жоғары деңгей деңгейлері

Сөйлеу әрекетінің түрлері: Оқылым, Жазылым

Орындау уақыты: 20 минут

І – нұсқа

Оқылым.

1-тапсырма. Мәтіндерді оқып, стилін, жанрын салыстырыңыз.

І мәтін

Жолдар, жолдар, қиялды алып қашып,
Қырлардың қырқасынан қалыпты асып.
Келеді тұтқын етіп сырлы ақынын,
Сансыз арман тұс-тұстан торып, қашып.
Жолдар – жолдар, алысқа жетелейді,
Кейде оралып, ал кейде төтелейді.
Кей жолдар таспадай боп тартылғанмен,
Япыр-ау, үмітіңді өтемейді.
Жолдар – жолдар, бесіктей тербетеді,
Қария шындарға да өрлетеді.
Кей жолда басқан аяқ кері кетіп,
Самайдан тарау–тарау тер кетеді.
О, жолдар, соқпағыңдай арыстанның,
Өзінде озған талай жарысқан күн.
Сан тағдырды өзінде тоғыстырып,
Сан арманмен өзінде табысқанмын.

ІІ мәтін

Жол – кеше мен бүгінгінің, бүгін мен ертеңнің арасын жалғап тұрған бейнелі сөз. Жол – ұрпақ көшінің үмітті болашағы. Ендеше, ата-анаңның ақ батасын алып жолға шық, жас досым!

Жолаушы тасымалы көлікпен жолаушылар тасымалдау жұмысы. Жолаушы тасымалы магистральдық және қала көліктерімен жүзеге асырылады. Жолаушы тасымалы қашықтығы мен жылдамдығына және көлік түрлерінің ерекшелігіне қарай ажыратылады. Темір жол көлігінде тасымалдау қашықтығына байланысты ол жергілікті жолаушы тасымалы, қала маңындағы жолаушы тасымалы, алыс қашықтықтық жолаушы тасымалы, болып, жылдамдығына қарай жай жолаушы тасымалы және жүрдек жолаушы тасымалы болып бөлінеді.

2-тапсырма. Берілген кестені толтырыңыз.

1-мәтін	2-мәтін
Стилі
Жанры
Ұқсастығы
Айырмашылғы

3-тапсырма. «Менің алғашқы сапарым» тақырыбында берілген афоризмді қолдана отырып, эссе жаз.

Афоризмдер:

1. Ай жүр, аман жүр.
2. Жол сұрамай жолға шықпа.

3. Білем десең, көре бер.

4. Көрем десең, жүре бер.

ІІ – нұсқа

Оқылым.

1-тапсырма. Мәтіндерді оқып, стилін, жанрын салыстырыңыз.

І мәтін

Қыран бізді көтеріп биіктеді,
Бұлт ішінде ойнаған киік пе еді.
Бөлендім кең даламда бір рахатқа,
Салқын лепті самалың сүйіп тегі.
Алдымнан қыр көтеріп шықты гүлін,
Шалқиды көңіл ғажап тіпті бүгін.
Үстінен ақ бұлттарды лақтырады,
Көрсетіп күз - алыптар мықтылығын.
Артымызда қап жатыр шаңдақ белең,
Қиял алыс, ақ күспен самғап келем.
Күбір-күбір ішімнен сыр толғаймын.
Шабыт келсе қонысты тандап па өлең.
Балқаш жатыр сырласып даласымен,
Құшағыма сан қысып алатын ем,
Қиқулаған шағала сабап өтті
Жал-жал әппақ толқынның қанатымен.
Көзінен қыраттардың сағым ұшты,
Шертеді бір ғажайып сағынышты.
Сезді ме әдейі аңсап келгенімді,
Кеудемді кең даланың әні құшты.

ІІ мәтін

Ағам- болашақ қаржыгер. Ол «Болшақ» бағдарламасы бойынша шетелде оқиды. Ол жазғы демалыста үйге келді. Бүгін қайтадан оқуына кетеді. Ағам отыратын ұшақ бүгін кешкі алтыда ұшады. Біз отбасымызбен ағамды шығарып салу үшін әуежайға келдік. Әуежайда әрлі-берлі жүрген адам көп екен. Біреулер келіп, біреулер кетіп жатыр.

Әуежайдың екінші қабатына көтерілдік. Ағам жүк тексеретін орынға сөмкелерін тапсырды.

«Сапарың сәтті болсын, құлыным!» - деді анам. Біз ағаммен қимай қоштастық.

1-мәтін	2-мәтін
Стилі
Жанры
Ұқсастығы
Айырмашылғы

3-тапсырма. Берілген афоризмді қолданып, жолаушының бір күнін сипаттап жаз.

Афоризмдер:

1.Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық.

2. Жаяуға таяу жер де алыс.

3. Жолаушыны сусындатпай бұйымтайын сұрама.

Балл қою кестесі

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор Білім алушы	Балл
Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшелігін ажыратады	1	- мәтіндердің стилін анықтайды; - мәтіндердің жанрын анықтайды; - стильдік ерекшеліктерін көрсетеді; - жанр ерекшеліктеріне дәлел келтіреді; - ұқсастығын салыстырады; - айырмашылығын ажыратады;	1 1 1 1 1 1
Жазбажұмысындаафоризмдерді қолданады	2	- жазу талаптарын сақтайды; - саяхат барысындағы қызықты оқиғаны баяндайды; - кездескен қиындығы туралы сипаттайды; - алған әсерімен бөліседі; - ұсынылған афоризмдерді қолданады.	1 1 1 1 1
Барлығы:			11

1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

1-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 3 минут беріледі).

Балл саны – 30 балл

Тапсырмалар түрлері:

КТБ – көп таңдауды қажет ететін сұрақтар

ҚЖ – қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

ТЖ – толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тап

Қамтыла

*Тапсырмаларға сипаттама

*Тапсыр

*Орын

Балл

сырм

тын мақсаттар

малар

дау

а

түрлері

уақыты

, мин

1

9.1.2.1 тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, ақпараттың шынайылығы мен нақтылығын анықтау.

Тапсырмажекеорындалады.Оқушылар тақырыпқа қатысты 200-250 сөзден тұратын мәтінді 2 рет тыңдайды. Мәтінді тыңдау барысында мазмұнды түсінуге бағытталған бірінші, екінші және үшінші тапсырмаларда төрт нұсқаның ішінен бір дұрыс жауапты белгілейді. Төртінші, бесінші тапсырмаларда шын, жалған тұжырымдарды анықтайды. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды.

Көп

2

1

таңдауы

2

2

1

бар

3

2

1

сұрақтар

4

2

1

2

1

5

9.3.2.1ғылыми Стильде(мақала) Жазылғанеңбектердің тілдік Жәнежанрлық ерекшелігін анықтап,талдау

Тапсырмажекеорындалады. Оқушылартақырыпқақатысты 250-300сөздентұратын мәтінді оқиды. Біріншіжәнеекіншісұрақтамәтінніңстиліменжанрынанықтап, ерекшеліктерінталдайды.Ал үшінші сұрақта мәтіннің негізгі идеясын жазады.

Толық

2

2

6

жауапты

2

1

қажет

7

ететін

8

3

1

сұрақтар

9

3

1

10

жасау;

Төртіншісұрақтамақал-мәтелдіңқолданылу мақсатын талдайды. Бесіншісұрақтамәтіндегі Қай жағдаймен келісетінін және себебін жазады.

9.3.6.1

мәтінде

көтерілген

мәселені

ғаламдық

мәселелермен

байланыстыра

отырып

сыни

тұрғыда

баға

беру.

11

9.4.2.1

эссе

Тапсырма

жеке

орындалады.

Жазбаша

20

10

12

құрылымы

мен

Оқушылар берілген екі сұрақтың

толық

дамуын

сақтап,

бірін (эссе немесе шағын мақала)

жауапты

мәселе

бойынша

таңдап,

жазба

жұмысын

қажет

ұсынылған

орындайды.

ететін

шешімнің

Мұғалім

оқушының

жазба

сұрақтар

артықшылығы

жұмысын

бағалау

барысында

мен

кемшілік

афоризмдерді

тиімді

қолдануын,

тұстарын

өздік, өзгелік етістері орынды

салыстыра

қолдануын ескереді.

отырып,

өз

ойын

дәлелдеп жазу;

9.4.1.1

мәтіндердің

жанрлық

және

стильдік

ерекшелігін

сақтап,

шағын

мақала жазу;

9.4.3.1

жазба

жұмыстарында

афоризмдерді

тиімді қолданып

жазу;

9.5.1.1

өздік,

өзгелік

етістің

қызметін

білу,

ауызша

және

жазба

жұмыстарда

орынды қолдану.

13

9.2.1.1

берілген

Тапсырма жұпта орындалады. Екі

Ауызша

Айтылы

10

тақырыпқа

сай

оқушыға

бөлімдерге

қатысты

толық

м

сөздерді

орынды

ортақ тақырып беріледі (тақырып

жауапты

сабақтан

қолдана

отырып,

жазылған

қағаздар

теріс

қажет

тыс

мақсатты

қаратылады). Жұптағы оқушылар

ететін

тексеріл

аудиторияға

берілген тақырып

бойынша 6

сұрақтар

е

арналған

ауызша

минут диалогке түседі (әр оқушы

ді,

әр

мәтіндер құрау;

диалогте 8-11 сөйлем айтуы

білім

9.2.2.1

керек).

алушыға

коммуникативтік

Мұғалім

оқушының

берілген

3

минут

жағдаяттарға

тақырыпты түсініп, соған қатысты

беріледі.

байланысты

жұбына

сұрақтар

қоюын,

сөйлеу

этикеті

сұрақтарға

лайық жауап

беруін

формаларын

бағалайды. Екі оқушының балы

дұрыс

таңдай

бір-біріне тәуелді емес.

білу.

Барлығы

40

30

9-сынып. «Қазақ тілі мен әдебиеті Т2» пәнінен 1-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І-нұсқа

Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орында.

Ғалмымдар көне түркі жазбаларын үш топқа бөледі:

1.Енесей ескерткіштеріне Енесей бойынан, Тува, Хақас, Алтай республикаларының аймағынан және Ресейдің Батыс Сібірінде орналасқан Жаңа Сібір облысы мен Ертіс бойынан табылған жазулар жатады. Ескерткіштер Ү-ҮІІ ғасырларда жазылған. Қазірге дейін бұл аймақтан шамамен 150-дей көне түркі жазба ескерткіші табылған.

2.Талас ескерткіштері Оңтүстік Қазақстан, Жетісу; сыр бойы мен Қырғызстан аймақтарынан табылған. Әсіресе Жамбыл облысында көп көздеседі. 20 шақты ескерткіштің бәрі де ҮІІІ ғасырда жазылған.

3.Орхон ескерткіштеріне Монғолиядағы Орхон, Селенг, Тола өзендерінің бойынан,, Рессейдегі Минусинск ойпатынан табылған ескерткіштер жатады. 30 шақты ескерткіш ҮІІ-ҮІІІ ғасырларға тән. Ең көлемді, ұзақ мәтінді жазбалар осы топқа жатады. Тарихи құндылығы жағынан «Құтлығ қаған», «Білге қаған», «Күлтегін», «Төныкөк», «Күлі Чор» ескерткіштері ерекше маңызды.

1.Бұл жазба қандай философиялық бастау алады?

1. батырлар өмірін көпке жария етуінен

2. атақты адамдардың өмірін дәріптеуінен

3. аспан мен жердің, адамзаттың жаралуынан

4. көне түркі жазбаларын насихаттау [1]

2. Орхон ескерткіштеріне қай жерден табылды?

   1. Оңтүстік Қазақстан, Жетісу; сыр бойы мен Қырғызстан аймақтары

   2. Монғолиядағы Орхон, Селенг, Тола өзендерінің бойынан, Рессейдегі Минусинск ойпаты

   3. Енесей бойынан, Тува, Хақас, Алтай республикаларының аймағы

   4. Оңтүстік Қазақстан, Жетісу, Енесей бойы, Хақас, Алтай республикаларының аймағы [1]

3. Талас ескерткіштері қай ғасырда жазылған?

   1. ҮІІІ

   2. ҮІІ

   3. Ү

   4. ҮІ [1]

4-5.Перифразбенберілгенсөйлемдердіңішіненмазмұнғасай 2 ақпараттардыанықтаңыз. Сәйкестұжырымтұсына «+»/«-» белгісінқойыңыз.

	Тұжырымдысөйлемдер	«+»/«-»
А	ҮІІІ ғасырда жазылған 20 шақты ескерткіш бар.
В	Ғалымдар көне түркі жазбаларын бес топқа бөлді.
С	Бұл топтағы жазбалар өте көлемді.

[2]

Оқылым. Мәтінді оқып, тапсырмаларын орында.

Үш жолаушы бір бұлақтың басында бір-біріне кез болыпты. Бұлақ бір тастақ жерден шыққан, айналасы қалың біткен ағаш жапырақтары бұлақтың үстіне төгіліп, суы мұздай, салқын, шыныдай жылтылдап тұрған сонша әдемі, таза бұлақ екен. Су шыққан жеріне бір қазандай тасты біреу ойып қорғаныш кылып, тастың суағар жеріне жазу жазыпты:

- «Әй, жолаушы, болсаң осы бұлақтай бол», - деп.

Манағы үш жолаушы бұлақтан ішіп қанған соң жазуды оқып, біреуі саудагер екен, ол айтты:

- Бұл жазылған ақыл сөз екен, бұлақ күн-түн тынбай ағып, алыс жерлерге барады, бара-бара кеңейіп, үлкейеді, бұған бөтен бұлақтар құйып, сөйте бара үлкен өзен болып кетеді. Мұнан мұрат сол: сен де, адам, тынбай қызмет қыл, ешуақытта жалқауланып тоқтап қалма, сөйтсең, ақырында, сен де зорайып мұратыңа жетесің дегені ме деп білемін,- деді.

Екінші жолаушы мүсәпір молда екен, басын шайқап:

- Жоқ мен олай ойламаймын, бұл жазудың мағынасы сіздің ойлағаннан гөрі жоғарырақ соқса керек, бұл бұлақ: кім-кімге болса да даяр, ыстықтағанды салқындатып, жанын рақаттандырады, сусағанның сусынын қандырады, оның үшін ешкімнен ақы дәметпейді; бұлай болса адамға да әбірет сол: біреуге жақсылық етсең, ол жақсылығыңды ешкімге міндет етпе дегені болса керек, — деді.

Үшінші жолаушы көркем келген бір әдемі жігіт екен, бұл үндемей тұрды. Жолдастары: «Сен не ойлайсың?» - деп сұрады.

Жігіт айтты:

- Менің ойыма бөтен бір нәрсе келеді: бұл бұлақтың суы бір орында тынып тұрып, шөп-шалам түсіп, лай-қоқым болса, бұған адам мен айуан мұнша ынтық болмас еді; бұлақ күні-түні тынбай ағып тазаланып тұрғаны үшін ынтық болады. Олай болса, жазудың мағынасы: көңіліңді, бойыңды осы бұлақтай таза сақта, бұлаққа қарасақ күн түссе күннің, шөп түссе шөптің сәулесін көреміз, көңілің сол сияқты сыртқа ашық көрініп тұрсын дегені ме деймін, — деді.

1-2. Мәтіннің стилі мен жанрын анықтап, себебін дәлелдеңіз.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________[2]

3.Мәтіннің негізгі идеясы

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________[1]

4. «Әй, жолаушы, болсаң осы бұлақтай бол», деген жазуға өз пікіріңді жаз.

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________[1]

5. Қарамен жазылған сөйлеммен келісесіз бе? Әлде келіспейсіз бе? Себебі……

________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

Жазылым. Берілген екі тақырыптың бірін таңдап, жазылым дағдысын орындаңыз. Тиісті шаршыға қанат белгісін (^) қойыңыз.

1 2

1. І.Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясын оқығаннан кейін,«Ұлы мұралардың жаңғыруы» тақырыбында мақала жазыңыз.

2. «Тіл және өркениет» тақырыбында ойыңды эссе түрінде жаз. Онда халықтың даму тарихындағы ауызша және жазбаша тілдің маңызын, артықшылығы мен кемшілігін көрсет. [10]

Айтылым. Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-11сөйлем). Диалог құрауда сөз әдебі мен сөйлеу этикетін ескеріңіз.

Ұсынылатынтақырыптар:

1. Адамзат тарихында жазу мәдениеті қай дәуірден басталады?

2. «Менің алғашқы сапарым»

3. Ғұн патшасы- Еділдің ерліктері.

4. Әлемдік жазу мәдениетінің реформаторлары [10]

ІІ-нұсқа

Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орында.

Ғалмымдар көне түркі жазбаларын үш топқа бөледі:

1.Енесей ескерткіштеріне Енесей бойынан, Тува, Хақас, Алтай республикаларының аймағынан және Ресейдің Батыс Сібірінде орналасқан Жаңа Сібір облысы мен Ертіс бойынан табылған жазулар жатады. Ескерткіштер Ү-ҮІІ ғасырларда жазылған. Қазірге дейін бұл аймақтан шамамен 150-дей көне түркі жазба ескерткіші табылған.

2.Талас ескерткіштері Оңтүстік Қазақстан, Жетісу; сыр бойы мен Қырғызстан аймақтарынан табылған. Әсіресе Жамбыл облысында көп көздеседі. 20 шақты ескерткіштің бәрі де ҮІІІ ғасырда жазылған.

3.Орхон ескерткіштеріне Монғолиядағы Орхон, Селенг, Тола өзендерінің бойынан,, Рессейдегі Минусинск ойпатынан табылған ескерткіштер жатады. 30 шақты ескерткіш ҮІІ-ҮІІІ ғасырларға тән. Ең көлемді, ұзақ мәтінді жазбалар осы топқа жатады. Тарихи құндылығы жағынан «Құтлығ қаған», «Білге қаған», «Күлтегін», «Төныкөк», «Күлі Чор» ескерткіштері ерекше маңызды.

1.Бұл жазба қандай философиялық бастау алады?

А) батырлар өмірін көпке жария етуінен

В) көне түркі жазбаларын насихаттау

С) атақты адамдардың өмірін дәріптеуінен

D) аспан мен жердің, адамзаттың жаралуынан [1]

2.Талас ескерткіштеріқай жерден табылды?

1. Оңтүстік Қазақстан, Жетісу; сыр бойы мен Қырғызстан аймақтары

2. Монғолиядағы Орхон, Селенг, Тола өзендерінің бойынан, Рессейдегі Минусинск ойпаты

3. Енесей бойынан, Тува, Хақас, Алтай республикаларының аймағы

4. Оңтүстік Қазақстан, Жетісу, Енесей бойы, Хақас, Алтай республикаларының аймағы [1]

3. Енесей ескерткіштеріқай ғасырда жазылған?

1. Ү-ҮІІІ

2. Ү-ҮІІ

3. Ү-ҮІ

4. ҮІ –ҮІІ [1]

4-5.Перифразбен берілген сөйлемдердің ішінен мазмұнға сай 2 ақпараттарды анықтаңыз. Сәйкес тұжырым тұсына «+»/«-» белгісін қойыңыз.

	Тұжырымды сөйлемдер	«+»/«-»
А	ҮІІ-ҮІІІ ғасырдың 30 шақты ескерткіші табылған.
В	Осы кезге дейін бұл жерден 150-ге жуық көне ескерткіштер табылған.
С	Ғалымдар көне түркі жазбаларын бес топқа бөлді..

[2]

Оқылым.

Мәтінді оқып, тапсырмаларын орында.

Әкем екеуміз жолсапарға шықты. Ауылда тұратын атам мен әжеме барамыз. Анам екеумізге жолазық дайындап берді. Жолшыбай Түркістан қаласында тұратын ағамның үйіне барамыз. Теміржол бекетіне пойыздың жүруіне жарты сағат қалғанда келдік. Кассаға барып, билет сатып алдық. Билеттің құны екеумізге 11 400 теңге болды. Біз отыратын 64-інші жүрдек пойыз вокзалға келе жатыр. Бұл пойыз «Көкшетау – Қызылорда» бағыты бойынша жүреді.

Оператор қыз: Құрметті жолаушылар! «Көкшетау-Қызылорда» бағытындағы пойыз екінші жолға келіп тоқтайды. Пойыз толық тоқтағанша вагондарға жақындамаңыздар!» - деп қайта-қайта хабарлап жатыр.

Пойыз тоқтағаннан кейін әкем екеуміз вагонға кірдік. Вагонның іші таза екен. Заттарымызды вагонға қалдырып, далаға шықтық. Анықтама бюросындағы қыз: «Құрметті жолаушылар! 64-інші жүрдек пойыз жүргелі тұр, сақ болыңыздар!» - деп хабарлады.

Жолаушыны жол сынайды,- демекші әкем екеуміздің жолымыз болып, діттеген жерге аман – есен барып келсек. Жолға шыққан барлық жолаушыларға «Ақ жол!» тіледім

1-2. Мәтіннің стилі мен жанрын анықтап, себебін дәлелдеңіз.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3.Мәтіннің негізгі идеясы

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4.«Жолаушыны жол сынайды» мақалын қалай түсінесің?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5. Қарамен жазылған сөйлем мәтінде не үшін қолданылған?

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ІІІ. Жазылым. Берілген екі сұрақтың қайсысына жауап беретініңізді көрсетіңіз. Тиісті шаршыға қанат белгісін (^) қойыңыз.

1 2

1. І. Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясын оқығаннан кейін, мектеп журналына «Ұлы дала-көшпенділер мәдениеті» тақырыбында мақала жазуға шешім қабылдадыңыз. Афоризмдерді орынды қолдана отырып, шағын мақала жазыңыз.

2. «Жазу ауыстыру қалай жүзеге асады?» деген тақырыбында эссе жазыңыз. Афоризмдерді орынды қолданыңыз. [10]

ІҮ. Айтылым. Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-11 сөйлем). Диалог құрауда сөз әдебі мен сөйлеу этикетін ескеріңіз.

Ұсынылатынтақырыптар:

1. Тоқымқағар қандай салт?

2. Көне жазулардың сыры

3. М. Мақатаевтың өмірбаяны

4. Шыңғысханның өсиеті [10]

Балл қою кестесі

Тыңдалым

Сұрақ				Жауап										Балл					Жалпы балл
	1			В										1
	2			D										1
	3			В										1					5
	4			А										1
	5			В										1
	Оқылым
	Сұрақ					Жауап									Балл			Жалпы
																		балл
			Стилі – ғылыми-көпшілік, себебі дәлелді, зерттелген,
			сөздері тура мағынада қолданылады. Жанры – ғылыми
	1-2		мақала, оның себебі бір ғана нақты ойды дамыта түсуінде												2
			жатыр (Оқушы жауабында басқа да ерекшеліктер
			ескеріледі).
	3		Идея - ой, түпкі ой, бір нәрсенің (мысалы, көркем, ғылыми, саяси шығарма) негізгі ойы. Оқушы жауабы ескеріледі.												1
																			5
			Автор мақал-мәтелдерді ойды оқырманға әсерлі жеткізу
	4		үшін, ойын аргументтеу үшін қолданған (Оқушы													1
			жауабындағы басқа да қолдану ерекшеліктері ескеріледі).
	5	Оқушы жауабы ескеріледі.										1

Жазылым

Балл	Мазмұны мен дұрыс жазылуы (5 балл)	Тілі (5 балл)
5	Өте жақсы Жауап толық, нақты негізделген және жақсы суреттелген, қарапайым және күрделі идеяларды тиімді ашады. Жазба жқмысының құрылымы мен жазылуы жоғары деңгейде, негізгі және қортынды бөлімдері нақты жазылған, келтірілген аргументтері байланысқан және мазмұнын ашады.	Өте жақсы Сабақтас құрмалассөйлемдерді дұрыс және сәйкестендіріп жазған, сөздік қоры мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Нақты және жүйелі, елеусіз қателері бар.
4	Жақсы Көптеген түрлі мысалдар мен сілтемелерді қолданған жауап, қарапайым және күрделі мәселелерді ашады. Жазба жұмысының логикалық дамуы жақсы, аргументерді қолдануы мен қортынды жасау қабілеті көрінеді.	Жақсы Грамматикалық формаларды көбіне сәйкесінше жақсы қолданады. Түрлі лексикалық миниммумды қолдануға тырысады, сөздің қоры жеткілікті, стильдің қолданысы дұрыс.Жалпы нақты, елеусіз қателері ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Жауапта бірнеше мысалдар келтірілген, бірақ барлық жағдайда негізді емес, қарапайым идеяларды ашқанымен,суреттеуі аз. Жазба жұмыс дұрыс жазылған, бірақ кей аргументтері логикалық жағынан дамытылмаған.	Қанағаттанарлық Қарапайым грамматикалық формалар мен күнделікті лексикалық минимумды қолданады, сөздің қоры жеткілікті, стильдік қолданысы көп жағдайда дұрыс. Көбіне нақты, қателері бар, бірақ ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Негізгі тақырыпты ашуға тырысады, бірақ көптеген қателер мен сәйкессіздіктер бар, тек қарапайым идеяларды ашады. Жазба жұмысының құрылымы шектеулі, аргументтері дамымаған.	Төмен Сөздік қоры шектеулі, жай сөйлемдерді қолданады, қайталаулар көп, сөздік қорымен стильдік қолданысы жеткіліксіз. Орфография мен негізгі грамматикалық форрмалар қате қолданған, мағынасы түсініксіз.
1	Өте төмен Жауап түсініксіз, тақырыпқа байланысты сілтемелер аз, сұраққа жауап бермейді. Жазба жқмысының құрылымы сақталмаған және аргументтер қолдануы төмен деңгейде, идеялары жүйесіз.	Өте төмен Тек қарапайым сөйлемдер мен шектеулі сөздік қорды қолданады, көп құрылымдары аяқталмаған және қате. Көптеген қателіктер келтірген, түсінуге қиындық келтіреді.
0	Жауап жоқ	Жауап жоқ

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашу ( 5 балл)	Сөз қолданысы (5 балл)
5	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды өте жақсы түсіндіреді және ашады. Өз көзқарасын жүйелі және нақты дәлеледермен көрсетеді.Қажетті ақпаратқа дұрыс талдау жасайды жіне бағалайды.	Жауабы нақты және орынды. Кездейсоқ немесе кішігірім қателер кездеседі.
4	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды нақты тауып ашады жәнетүсіндіреді Өз көзқарасын жақсыдәлеледермен келтіреді.Қажетті ақпаратты талдайды және бағалайды.	Жауабы көбіне нақты, тіл қолданысында кездейсоқ қателер кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қарапайым идеяларды ашады және түсіндіреді.Өз көзқарасын дәлелдеуге негіз шамалы.Қажетті ақпаратты талдау мен бағалауы қанағатсыз.	Жауабы нақты, тіл қолданысында қателер кетіреді.Жалпы қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Қарапайым ойларды түсіндіреді, негізігі ойды ашуы шектеулі.Өз көзқарасын бірнеше ділелмен немесе дәлелсіз жеткізеді.Қажеттіақпаратты талдауға және бағалауға тырысады, бірақ көбіне сәтсіз.	Қарапайым сөз қолданысында анық қателіктер келтіреді.Қателіктер түсінуге біршама кедергі келтіреді.
1	Өте аз ой жеткізеді, түсініксіз немесе негізгі ойлар ашылмаған.Тек негізгі ақпаратты береді.Көбіне ақпарат қажетсіз.	Жиі қате кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтіреді.
0	Идеясын, ойын жеткізе алмайды.	Сөз қолданысы сәйкес емес.

9 – СЫНЫП.

ІІ-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«Заң – қоғамның тірегі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым

Айтылым

Оқу мақсаты 9.1.4.1 Орта көлемді поэзиялық, прзалық шығармалардан үзінді тыңдау

(тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық) мәселені анықтап, өз пікірін білдіру;

9.2.3.1 Коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация,

кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп, өз ойын жеткізу.

Бағалау критерийі Білім алушы

• Тыңдағанпоэзиялық, прозалық үзінділердегі (тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық) мәселені анықтап, пікір білдіреді;

• Жағдаятқа сай интонация, кідіріс, логикалық екпінді қолданып, ойын жеткізу.

Ойлау дағдыларының Білу және түсіну

деңгейі Қолдану

Орындау уақыты 20 минут

I –нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ.

Жеті жарғы – Тәуке ханның (1678 – 1718) тұсында қабылданған қазақ халқының дәстүрлі әдеп-ғұрып заңдарының жинағы. Қазақ қоғамының дамуы мықты билік пен бірлікті қамтамасыз ете алатын жаңа заңдар жүйесін қажет етті. Осы ретте Тәуке хан бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі әдеп-ғұрып заңдары мен өзінен бұрынғы хандардың тұсында қабылданған “Қасым ханның қасқа жолы” мен “Есім ханның ескі жолын” одан әрі жетілдіру арқылы жаңа заң жүйесін жасауға тырысты. Үш жүздің игі жақсылары мен билерін жинады, оның ішінде атақты Төле би, Қазыбек би, Әйтеке билер болды.

Күлтөбенің басында “Тәуке ханның Жеті жарғысы” деген атауға ие болған заңдар жиынтығын қабылдады. Жеті жарғыға сүйенген қазақ билері ел ішіндегі дау-жанжалдар мен саяси маңызы бар мәселелерді тиімді шеше алды. Жаңа заң жүйесі қазақ халқының өмірлік мәселелерін барлық жағынан қамтыды. «Жеті жарғыны» қазақ халқы ХІХ ғасырдың ортасына дейін қолданып келді

«Жеті жарғыда» қылмыстық іс - құқық нормаларына үлкен орын бөлінген. Қылмыс ретіне: кісі өлтіру, мертіктіру, әйелді зорлау, соққыға жығу, қорлау, ұрлық істеу және тағы басқалары жатқан.

«Жеті жарғы» ең алдымен орыс ғалымдарының жазбалары негізінде белгілі болды. Алғаш рет орыс ғалымы Г. Спасский «Жеті жарғының» 11 үзіндісін 1820 жылы «Сибирский вестник» баспасөзінің бетінде жариялады

І. Тыңдалым мәтіні негізінде сұрақтарға жауап бер

1.“Жеті жарғы» дегеніміз не?

а) _________________________________________________________________________

2. «Тәуке ханның Жеті жарғысы» қай жерде қабылданды?

ә) ________________________________________________________________________

3. «Жаңа заң жүйесі қазақ халңының өмірлік мәселелерін барлық жағынан қамтиды» деген жолдарды өз ойыңызбен (4-5 сөйлеммен) түсіндіріңіз.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ.

ІІ. Берілген сұрақ не тақырыптың бірін таңдап, жұпта диалогке түсіңіз. Сөйлеу кезінде кідіріс,екпін,интонацияны ескеріңіз.

1. Өз құқымды білем бе?

2. Заңға бағыну – заман талабы

3. Адам құқы бала құқын қорғаудан басталады

IІ –нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ.

Жеті жарғы – Тәуке ханның (1678 – 1718) тұсында қабылданған қазақ халқының дәстүрлі әдеп-ғұрып заңдарының жинағы. Қазақ қоғамының дамуы мықты билік пен бірлікті қамтамасыз ете алатын жаңа заңдар жүйесін қажет етті. Осы ретте Тәуке хан бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі әдеп-ғұрып заңдары мен өзінен бұрынғы хандардың тұсында қабылданған “Қасым ханның қасқа жолы” мен “Есім ханның ескі жолын” одан әрі жетілдіру арқылы жаңа заң жүйесін жасауға тырысты. Үш жүздің игі жақсылары мен билерін жинады, оның ішінде атақты Төле би, Қазыбек би, Әйтеке билер болды.

Күлтөбенің басында “Тәуке ханның Жеті жарғысы” деген атауға ие болған заңдар жиынтығын қабылдады. Жеті жарғыға сүйенген қазақ билері ел ішіндегі дау-жанжалдар мен саяси маңызы бар мәселелерді тиімді шеше алды. Жаңа заң жүйесі қазақ халқының өмірлік мәселелерін барлық жағынан қамтыды. «Жеті жарғыны» қазақ халқы ХІХ ғасырдың ортасына дейін қолданып келді

«Жеті жарғыда» қылмыстық іс - құқық нормаларына үлкен орын бөлінген. Қылмыс ретіне: кісі өлтіру, мертіктіру, әйелді зорлау, соққыға жығу, қорлау, ұрлық істеу және тағы басқалары жатқан.

«Жеті жарғы» ең алдымен орыс ғалымдарының жазбалары негізінде белгілі болды. Алғаш рет орыс ғалымы Г. Спасский «Жеті жарғының» 11 үзіндісін 1820 жылы «Сибирский вестник» баспасөзінің бетінде жариялады

І. Тыңдалым мәтіні негізінде сұрақтарға жауап бер

1. «Жеті жарғыға» сүйенген қазақ билері ел ішіндегі қандай мәселелерді шешті?

_____________________________________________________________________________

2. «Тәуке ханның Жеті жарғысында» қандай қылмыс түрлері қаралды?

_____________________________________________________________________________

3. «Жеті жарғыға сүйенген қазақ билері ел ішіндегі дау-жанжалдар мен саяси маңызы бар мәселелерді тиімді шеше алды» деген жолдарды өз ойыңызбен (4-5 сөйлеммен) түсіндіріңіз.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ.

ІІ. Берілген сұрақ не тақырыптың бірін таңдап, жұпта диалогке түсіңіз. Сөйлеу кезінде кідіріс,екпін,интонацияны ескеріңіз.

1. Өз құқымды білем бе?

2. Заңға бағыну – заман талабы

3. Адам құқы бала құқын қорғаудан басталады

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Тыңдалған поэзиялық, прозалық үзінділердегі(тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық) мәселені анықтап,пікір білдіреді	І	1 қоғамдық мәселені анықтайды; 1 тұрмыстық мәселені анықтайды; таңдау жасаған мәселені бүгінгі күнмен байланыстыралды; өз пікірін 4-5 сөйлеммен білдіреді.	1 1 1 1
Жағдаятқа сай интонация,кідіріс, логикалық екпінді қолданып,ойын жеткізеді.	ІІ	тақырып бойынша сұрақ қояды; сұраққа қатысты өз ойын білдіреді; тақырыпты ашады; кідіріс,екпін, интонацияны орынды қолданады.	1 1 1 1
Барлығы			8

9 – СЫНЫП.

ІІ-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«ҚР Тұңғыш Президенті күні – Тәуелсіз Қазақстанның айбынды мейрамы»

бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым

Жазылым

Оқу мақсаты 9.3.5.1 Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден

қорытынды жасау, өз көзқарасын білдіру

9.4.1.1 Мәтіндердің жанрлықжәне стильдік ерекшелігін сақтап, шолу

жазу

Бағалау критерийі Білім алушы

• Қосымша мәліметтер негізінде қорытынды жасайды, көзқарасын білдіреді;

• Жанрлық және стильдік ерекшелігіне сәйкес шолу жазады.

Ойлау дағдыларының Қолдану.Жоғары деңгей дағдылары

деңгейі

Орындау уақыты 20 минут

I –нұсқа

Тапсырма:

Мәтінді түсініп оқып, төмендегі тапсырмаларды орында

Нұрсұлтан Әбішұлы саясатта көптен, Кеңес дәуірінен келе жатқан тұлға. Мені қатты таңғалдыратыны – оның заман тынысын тап басып танитыны.Бұлқасиет – бүгінгі әлемді дөп басып сезіне алатын қасиет оған қайдан дарыған?... Ол адал да әділ. Бір мәселелерді талқылағанда әрдайым «Қатардағы адамдарға бұл қалай тиеді? Бұл – жеке адамға, қарапайым отбасылардың өміріне қалай әсер етеді?» - деп ойлап тұрады (Владимир Путин).

Қазір жаһандық саясатта 5-6 ірі әрі ықпалды саясаткер бар.Солардың бірі – Президент Нұрсұлтан Назарбаев.Мен оғансенемін әрі оның барлық бастамасын қолдаймын (Маргарет Тэтчер).

Назарбаев – кеңестік саясаттағы жарық жұлдыз, түрлі республикалар арасындағы ірі тұлға.Қазақстан лидері – белгілі деңгейде қатал, тәжірибелі, жедел шешім қабылдай алатын адам.Одақтың басқа республикаларының өзі мойындаған жылы шырайлы, талантты әрі табанды басшы.Назарбаев республиканы басқарып тұрғанда Қазақстанның табыстарға жету мүмкіндігі анағұрлым мол болады (Ли Куан Ю).

1. Мәтінге қортынды ___________________________________________________

____________________________________________________________________________

2. Қою қаріппен жазылған сөз тіркестерін мезгіл үстеулермен байланыстырып,сөйлемқұра _____________________________________________________

_____________________________________________________________________________

1.3 Мына сөздердің синонимдерін жаз

Тұлға - қатал- Президент-

1.4 Мына сөздердің тура мағынасын жаз

жарық жұлдыз-________________ жылы шырайлы - ___________________________

1.5 Мәтіннен сан есімдерді тауып,Тұңғыш Президентке қатысты бір сөйлем құрастыр_____________________________________________________________________

ІІ. «Елбасының әлемдегі ролі» туралы мәліметті қалай түсінесің? Елбасының еңбегі туралы іс-шараға шолу жасаңыз.

IІ –нұсқа

Тапсырма:

І. Мәтінді түсініп оқып, төмендегі тапсырмаларды орында

Назарбаев – әлемдік саясаттағы ең беделді тұлғалардың бірі.Оның «Ядролық қарусыз әлем» атты жобасы әлем көшбасшыларын таңқалдырған жоба болды.Қазақстан ядролық қарудан өз еркімен бастарта отырып, әлемдегі ең бейбіт, тұрақты мемлекет құрудың жарқын үлгісі болды.Ядролық қарудан бас тарту арқылы қазақстандықтар әлем елдерінің қауіпсіздік кепіліне ие болды.Бұл – Қазақстанды әлемдегі ең тұрақты мемлекетке айналдырады(Барак Обама).

Назарбаев – әлемдік саясаттағы бітімгер саясаткер.Оның саяси шешімдері әлем басшылары үшін үлгі болуы тиіс (Пан Ги Мун).

Нұрсұлтан Назарбаев – тарихтың ең өткір мәселелері шешілер ең жауапты кезеңіндегі басшы.Ел басқарған 25 жыл ішінде білгір де бітімгерлік қырымен белгілі. Әлемдік процестер шектен аса шытырманданып келе жатқан ең шетін замандағы басшы (Әбіш Кекілбаев)

1. Мәтінге қортынды ___________________________________________________

3. Қою қаріппен жазылған сөз тіркестерін мезгіл үстеулермен байланыстырып,сөйлем

құра_______________________________________________________________________

4. Мына сөздердің антонимдерін жаз

Тұрақты - беделді- жауапты-

1.4 Мына сөздердің тура мағынасын жаз

Бас тарту -________________ өткір мәселелер - ___________________________

1.5 Мәтіннен сан есімдерді тауып,Тұңғыш Президентке қатысты бір сөйлем құрастыр_____________________________________________________________________

ІІ. «Елі сүйген- Елбасы» туралы мәліметті қалай түсінесің?Елбасының еліне жасаған іс-шараға шолу жасаңыз.

Бағалау критерийі	№ Тапсыр- ма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Қосымша мәліметтер негізінде қортынды жасайды, көзқарасын білдіреді.	1	Мәтін бойынша қортынды жасайды; Сөз тіркесін мезгіл үстеумен байланыстырып жазады Сөздердің антонимдерін табады; Сөздердің тура мағынасын табады; Сан есіммен сөйлем құрастырады	1 1 1 1 1
Жанрлық және стильдік ерекшелігіне сәйкес шолу жасайды	2	Стильдік ерекшелікті сақтайды; Жанрлық талаптарын сақтайды; Өткізілген ңс-шаралар туралы ақпарат; Тақырыпты ашады.	1 1 1 1
Барлығы			9

2-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

2-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 3 минут беріледі)

Балл саны – 40 балл

Тапсырмалар түрлері:

КТБ – көп таңдауды қажет ететін сұрақтар

ҚЖ – қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

ТЖ – толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

*Тап

Қамтыла

*Тапсырмаларға

*Тапсырма

*Орын

Балл

сырм

тын мақсаттар

сипаттама

лар түрлері

дау

а

уақыты

, мин

1

9.1.5.1 мәтіннің мақсатты

Тапсырма

жеке

Толық

2

1

аудиториясын,

автордың

орындалады.

жауапты

2

1

негізгі

ойы

мен

Оқушылар

тақырыпқа

қажет ететін

2

1

көзқарасын анықтау;

қатысты 200-250 сөзден

сұрақтар

2

1

2

9.1.2.1

тыңдалған

тұратын

поэзиялық

Көпнұсқалы

2

1

3

мәтіннің

негізгі

шығарманы

2

рет

сұрақ

4

мазмұнын

түсіну,

тыңдайды.

ақпараттың

Оқушы бірінші, екінші,

5

шынайылығы

мен

үшінші

сұрақтарда

нақтылығын анықтау.

мәтіннің

мақсатты

аудиториясын,

автордың

негізгі

ойы

мен

көзқарасын

анықтайды.

Төртінші

сұрақта

ақпараттардың

ішінен

екі

дұрыс

мәліметті

анықтайды.

6

9.3.5.1

қосымша ақпарат

Тапсырма

жеке

Көп таңдауы

1

1

көздерінен

алынған

орындалады.

Оқушылар

бар сұрақтар

7

мәліметтерден

тақырыпқа қатысты

250-

Толық

3

1

қорытынды

жасау,

өз

300

сөзден

тұратын

жауапты

8

көзқарасын білдіру;

прозалық

шығармадан

қажет ететін

9

4

2

9.3.3.1

прозалық

және

үзінді оқиды.

сұрақтар

2

1

поэзиялық

Бірінші

сұрақта

үзіндіде

шығармалардағы

көтерілген

мәселені

автордың

ойы

мен

анықтайды.

Екінші

көтерілген

мәселені

сұрақта

оқушы

мәселеге

анықтап,

оқырманға

қатысты

көзқарасын

әсерін бағалау.

білдіреді.

Үшінші сұрақта

оқушы

үзіндіден

өзіне

әсер еткен тұсын жазып,

себебін

түсіндіреді.

Төртінші

сұрақта

үзінді

бойынша

қорытынды

жазады.

10

9.4.1.1

мәтіндердің

Тапсырма

жеке

Жазбаша

20

10

жанрлық және

стильдік

орындалады.

Оқушылар

толық

ерекшелігін

сақтап,

берілген

үш

сұрақтың

жауапты

аннотация жазу;

(аргументативті

эссе,

қажет ететін

9.4.1.1

мәтіндердің

шолу, аннотация) бірін

сұрақтар

жанрлық және

стильдік

таңдап,

жазба

жұмысын

ерекшелігін сақтап,

шолу

орындайды.

Мұғалім

жазу;

оқушының

жазба

9.5.1.2

мезгіл,

мекен

жұмысында

стильдік,

үстеулерін ауызша

және

жанрлық

ерекшеліктерді

жазба

жұмыстарда

сақтауын,

сөйлем

орынды қолдану;

соңындағы

тыныс

9.4.2.1

эссе

құрылымы

белгілерді

орынды

мен

дамуын

сақтап,

қолдануын бағалайды.

мәселе

бойынша

Бағалауда

оқушының

ұсынылған

шешімнің

мезгіл,

мекен

үстеулерін

артықшылығы

мен

орынды

қолдануы;

кемшілік

тұстарын

тақырып

бойынша

бас

салыстыра

отырып,

өз

әріппен

жазылатын

ойын дәлелдеп жазу;

күрделі, құрама атауларды

9.4.5.1 тақырып бойынша

дұрыс жазуы ескеріледі.

бас әріппен

жазылатын

күрделі,

құрама

атауларды дұрыс жазу.

11

9.2.3.1коммуникативтікжағдаятқасайсөйлеутіліндегіинтонация,кідіріс,логикалықекпіннің мәнінтүсініп,өз ойын жеткізу;9.2.1.1берілгентақырыпқасайсөздердіорынды қолдана отырып,мақсаттыаудиторияғаарналғанауызшамәтіндер құрау; 9.2.5.1 сөйлеу барысында түрлістильдеберілген тақырыпбойынша қажеттіаргументтерді орындықолдану,диалогте,полилогте

Тапсырмажұптаорындалады. Екі оқушығабөлімдерге қатысты ортақтақырып беріледі(тақырыпжазылған қағаздартерісқаратылады). Жұптағыоқушыларберілген тақырып бойынша 6 минут диалогке түседі (әр оқушы диалогте8-11сөйлем айтуы керек). Мұғалімоқушының берілгентақырыпты түсініп,соғанқатысты жұбынасұрақтар қоюын сұрақтарға лайық жауабын бағалайды

Ауызшатолық жауапты қажет ететін сұрақтар ,

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі, әрбілім алушыға 3минут

10

Барлығы 40 30

9-сынып. «Қазақ тілі мен әдебиеті Т2» пәнінен 2-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

I –нұсқа

І. Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап беріңіз.

Тамыры терең тарихымызды парақтар болсақ, қазақ халқы қашаннан-ақ еңселі ел болуды армандап, мақсат тұтқанын байқаймыз.

Н.Ә.Назарбаев тарихи тұрғыдан алғанда аз уақыттың ішінде ҚР-ның егемендігін жариялап, оны дұрыс даму жолына түсіре білді. Нәтижесінде ҚР өзін бүкіл әлемге паш етті, өркениетті мемлекеттер қатарына қосылды. Спорттағы, өнердегі жетістіктерімізді айтпағанның өзінде, ішкі тұрақтылықтың арқасында сыртқы саясатымыз беки түсті. Былайша айтқанда, аса күрделі жағдайда ел тізгінін ұстаған Н.Ә.Назарбаев өзінің керемет саясаткер, елін елдікке бастаған аса дарынды реформатор, халқын шын сүйетін тарихи тұлға екендігін көрсете білді.

Иә, біздің Елбасы қалың қазақтың мақтанышына айналған, ел игілігіне қызмет етіп жүрген біртуар дара тұлға десем артық айытқаным болмас. Бұл пікірмен тек біз секілді қарапайым қазақстандықтар ғана емес, бүкіл халықаралық қауымдастық Қазақстан көшбасшысының саясаттағы сарабдал жолын жоғары бағалап, оның есімін стартегиялық ойлау қабілетін иеленген мемлекет қайраткері деп даңқты тарихи тұлғалармен қатар қоюда.

Бүгінгі таңда әлемнің ірі саясаткерлері Назарбаевқа жоғары баға беріп, оны Ататүрікпен бір қатарға қояды. Шынында да, аз уақыттың ішінде көркейіп, гүлденген жас мемлекетіміздің тарих үшін көзді ашып-жұмғанмен тең кезеңде Н.Назарбаев ірі экономикалық және саяси реформаларды өткізді, ата-баба арманын жүзеге асырды. Қазақстан ядролық қару-жарақтан бас тартты. Ресей, Қытай, Өзбекстан, Қырғыз елдерімен тығыз байланыс жүргізіліп, әлем картасында «қазақ» елі пайда болды. Өз шекарасында, Конституциясымен, Мемлекеттік рәміздері – Әнұраны, Туы және Елтаңбасымен өз тағдырын шешкен қазақ халқы ел басшының жемісті жұмысына шын риза. Бұл – тарихи ақиқат. Ал әлем басшылары Н.Назарбаев туралы недейді?

АҚШ-тың бұрынғы Президенті Джордж Буш Н.Назарбаевты ТМД елдері басшыларының арасынан ерекше бөліп: «Ол болашақты болжай алады»,– депайтса,

«темір» ханым атанған Маргарет Тэтчер Н.Әбішұлын қазіргі заманның бес аса көрнекті саясаткерінің бірі деп атап: «Назарбаев – қалыпқа сыймайтын тұлға», –деген.

Мәтін кімдерге арналған (мақсатты аудиториясы)? Себебін көрсетіңіз.

________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________1

2-3. Мәселелер тізбегі:

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2

4-5. Берілген сөйлемдерді перифраздаңыз

Н.Ә.Назарбаев өзінің керемет саясаткер, елін елдікке бастаған аса дарынды реформатор, халқын шын сүйетін тарихи тұлға екендігін көрсете білді.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________[1]

Бүгінгі таңда әлемнің ірі саясаткерлері Назарбаевқа жоғары баға беріп, оны Ататүрікпен бір қатарға қояды.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Бесінші сыныпта «Байлық дегеніміз не?» атты ашық сабақ жүріп жатты. Оқушылар бір-бірімен әңгімелесіп, өз ойларын айту үшін дайындалып жатыр. Мұғалім үстел бетіндегі қағаздарға қарап, іске кірісті.

Балалар, байлық дегеніміз не?

Бірінші партада отырған Сәбит қолын көтерді.

—   Байлық дегеніміз – көп ақша, жаңа машина, — деп ойланып қалды.

—   Отыр, Сәбит. Тағы кім жауап береді?

Келесі Алмас қол көтерді.

— Байлыққа қора-қора қой, үйір-үйір жылқы және алты бөлмелі әдемі үй жатады.

Мұғалім бұл жауаптарға көңілі толмағанын білдірді.

— Қане, кім қалай жауап береді? Иә, Сайлаубек, сен айта қойшы!

— Байлық дегеніміз-кітап, білім,- деп жауап айтты.

— Жарайды, отыра ғой. Жақсы жауап.

Біраз уақыттан бері қол көтеріп отырған Сәулеге де сөз берілді.

— Біздің үйде түрлі-түсті теледидар, бейнемагнитофон және жаңа үй жиһаздары көп. Байлық дегеніміз осы.

— Жақсы, отыра бер.

Бұдан кейін Серік, Нұрболат, Құралай есімді оқушылар үйдегі байлықтарын ортаға салды. Оқушылардың берген жауаптары мұғалім көңілінен шықпады.

Бір кезде оның көзі артқы партада үндемей, өзімен-өзі отырған Аманжолға түсті.

— Аманжол, сен неге үндемей отырсың? Қане, байлық дегеніміз не? Айта қойшы.

— Апай, мен бай емеспін. Мен үшін ең үлкен байлық – әкем мен анам, — деп жауап берді. Мұғалімге оқушының жауабы қатты ұнады.

— Көрдіңдер ме, балалар, байлық дегеніміз тек ақша емес. Сендердің ең бірінші байлықтарың – Аманжол айтқандай, ата-аналарың мен бауырларың, туысқандарың. Сондықтан әрқашан отбасыларың аман болсын. Міне, байлық деген – осы.

Бұл жауаптан кейін ешкім қол көтермеді. Оқушылар ойланып қалды.

6. Мәтінде көтерілген мәселе қандай?

А) Байлық дегеніміз – көп ақша, жаңа машина

В) Байлыққа қора-қора қой, үйір-үйір жылқы және алты бөлмелі әдемі үй

С) Байлық дегеніміз-кітап, білім

Д) Байлық ата-ана мен бауыр, туысқандар [1]

7. Мәселеге қатысты көзқарасыңыз? Себебі?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

8. Кестені толтырыңыз

Үзіндінің қай тұсы әсер етті	Неге?

[2]

9. Үзіндіоқығаннанкейінқандайқортындыжасаредіңіз?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІІ. Жазылым.

Берілгенүшсұрақтыңбірінтаңдап, жазбажұмысынорындаңыз.

1. « Заң – елімніңтірегіме?» дегентақырыптааргументативтіэссежазу. Эсседетақырыпбойыншабасәріппенжазылатынкүрделі, құрамаатаулардыдұрысжазу

2. «Егемендіелдің - Елбасы» аттыҚазақстанРеспубликасыныңТұңғышПрезидентікүнінеарналғанмектептеөткеніс-шарағашолужасау.Шолуыңыздамекен, мезгілүстеулердіқолдаңыз.

3. «Менжазғанмақала»аттытақырыптамектепсайтынамақалажазыңыз.Мақаладамекен, мезгілүстеулердіқолдаңыз. [10]

ІҮ. Айтылым.

Біртақырыпқатаңдаужасап, тақырыпбойыншамонологдайындаңыз (9-12 сөйлем).Тақырыпқасайсөздердідұрысқолданаотырып, ауызшамәтінқұрапайтыңыз.

1. Заңнеүшінқажет?

2. ЕліміздегіКонституцияныңроліқалайтүсінесіз?

3. ТұңғышПрезиденттіңөміріменеңбекжолынанқандайүлгіаласыз?

4. Бұқаралықақпаратқұралдарыныңсіздіңтәрбиеңізгеқандайәсерібар (оң/теріс)?

5. ЕліміздегіБАҚ-ныңтиімділігіқандай? [10]

IІ–нұсқа

І. Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап беріңіз.

Тамыры терең тарихымызды парақтар болсақ, қазақ халқы қашаннан-ақ еңселі ел болуды армандап, мақсат тұтқанын байқаймыз.

Н.Ә.Назарбаев тарихи тұрғыдан алғанда аз уақыттың ішінде ҚР-ның егемендігін жариялап, оны дұрыс даму жолына түсіре білді. Нәтижесінде ҚР өзін бүкіл әлемге паш етті, өркениетті мемлекеттер қатарына қосылды. Спорттағы, өнердегі жетістіктерімізді айтпағанның өзінде, ішкі тұрақтылықтың арқасында сыртқы саясатымыз беки түсті. Былайша айтқанда, аса күрделі жағдайда ел тізгінін ұстаған Н.Ә.Назарбаев өзінің керемет саясаткер, елін елдікке бастаған аса дарынды реформатор, халқын шын сүйетін тарихи тұлға екендігін көрсете білді.

Иә, біздің Елбасы қалың қазақтың мақтанышына айналған, ел игілігіне қызмет етіп жүрген біртуар дара тұлға десем артық айытқаным болмас. Бұл пікірмен тек біз секілді қарапайым қазақстандықтар ғана емес, бүкіл халықаралық қауымдастық Қазақстан көшбасшысының саясаттағы сарабдал жолын жоғары бағалап, оның есімін стартегиялық ойлау қабілетін иеленген мемлекет қайраткері деп даңқты тарихи тұлғалармен қатар қоюда.

Бүгінгі таңда әлемнің ірі саясаткерлері Назарбаевқа жоғары баға беріп, оны Ататүрікпен бір қатарға қояды. Шынында да, аз уақыттың ішінде көркейіп, гүлденген жас мемлекетіміздің тарих үшін көзді ашып-жұмғанмен тең кезеңде Н.Назарбаев ірі экономикалық және саяси реформаларды өткізді, ата-баба арманын жүзеге асырды. Қазақстан ядролық қару-жарақтан бас тартты. Ресей, Қытай, Өзбекстан, Қырғыз елдерімен тығыз байланыс жүргізіліп, әлем картасында «қазақ» елі пайда болды. Өз шекарасында, Конституциясымен, Мемлекеттік рәміздері – Әнұраны, Туы және Елтаңбасымен өз тағдырын шешкен қазақ халқы ел басшының жемісті жұмысына шын риза. Бұл – тарихи ақиқат. Ал әлем басшылары Н.Назарбаев туралы недейді?

АҚШ-тың бұрынғы Президенті Джордж Буш Н.Назарбаевты ТМД елдері басшыларының арасынан ерекше бөліп: «Ол болашақты болжай алады»,– депайтса,

«темір» ханым атанған Маргарет Тэтчер Н.Әбішұлын қазіргі заманның бес аса көрнекті саясаткерінің бірі деп атап: «Назарбаев – қалыпқа сыймайтын тұлға», –деген.

Мәтін кімдерге арналған (мақсатты аудиториясы)? Себебін көрсетіңіз.

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________ [1]

2-3. Мәселелер тізбегі:

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [2]

4-5. Берілген сөйлемдерді перифраздаңыз

Н.Ә.Назарбаев өзінің керемет саясаткер, елін елдікке бастаған аса дарынды реформатор, халқын шын сүйетін тарихи тұлға екендігін көрсете білді.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

Бүгінгі таңда әлемнің ірі саясаткерлері Назарбаевқа жоғары баға беріп, оны Ататүрікпен бір қатарға қояды.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІ. Оқылым

Сырымның үш қасиеті

Бір топ жолаушы Сырымды іздеп келе жатса, алдарынан әйел шығады. Олар жөн сұрасады. Әйел жолаушылардың Сырымға бара жатқанын біледі. Әйел жолаушыларға беріп жіберетін аманаты бар екенін айтып, соны Сырымға жеткізуді өтінеді де, шағын ғана зат береді.Заттың ішінде басының шекесінен, төбесінен, шелкесінен алған үш тал шаш, бір жапырақ шүберек және тезек қаптың бір ұшы болады. Жолаушылар Сырым аулына келіп, болған мән-жайды айтып, аманатын тапсырады.

- Бұл әйел Байбақты баласы көрінеді, елден ерте кеткен екен. Желкеден шаш алғаны - туған жерім, туысқан елім артымда қалды дегені. Төбеден шаш алғаны - содан бері мына бастан бірталай уақыт өтті дегені. Маңдайынан шаш алғаны - әлі жаспын, өмірден үмітім бар дегені. Көйлектің оң жақ қолтығынан шүберек жыртып бергені - қолтықта бауыр бар. Мен сенің бауырыңмын дегені. Байбақтының баласы екенін осыдан білдім. Қаптың бұрышын бергені - үйге тезекпен кіріп, күлмен шығып, күң болып жүрмін дегені, - дейді Сырым.

Біраз күн өткен соң, Сырым әйелдің аулына келеді. Мұндағылар қонақты жақсы қарсы алады , сосын Сырым осы ауылда қарындасының күң болып жүргені туралы айтып, оны босатуын өтінеді.

- Бұрын сен ол қарындасыңды көріп пе едің? - дейді ақсақал.

- Жоқ, көргенім жоқ,- дейді Сырым.

Сонда ақсақал:

- Бір түсті киінген қырық әйел, қырық еркек қарама-қарсы жүреді. Сол уақытта бір-біріңді танысаңдар, ауылдарыңа қайтыңдар. Танымасаңдар, ол осында қалады, - дейді.

Сөйтіп, қырық еркек пен қырық әйел қарама-қарсы жүргенде, көп әйелдің ортасында келе жатқан Байбақтының қызы қасындағы әйелдің құлағына:

- Анау қырық адамды бастап, қырық бірінші болып келе жатқан менің ағам Сырым, - деп сыбырлайды. Сырым да Байбақты қызын тани кетеді. Сонда ақсақал:

- Бір-біріңді қалай таныдыңдар? - деп сұрағанда Сырым:

- Қырық әйелдің отыз тоғызы өтіп бара жатқан еркектің бәрінің бетіне қарап, санап шықты. Ал мына әйел қатарынан асып кеткенше, менен көзін аудармады. Содан таптым, - дейді.

Ақсақал әйелден:

- Сырымды қалай таныдың? - деп сұрағанда ол:

- Сырымда ерекше үш қасиет бар: біріншісі - батырға біткен тұлғасы, екіншісі - өжет мінезі, үшіншісі - асқан даналығы бар деп еститін едім.. Ағамды осыдан таныдым, - деген екен.

6. Мәтінде қарастырылған негізгі мәселені табыңыз?

А) Байбақты қызының жолаушылардан аманат жіберуі

В) Әйелдің басынан үш тал шашын жіберуі

С) Әйелдің Сырым ағасына сәлем жолдауы

Д) Күңдікке кеткен әйелдің елін, бауырларын сағыну [1]

7. Мәселеге қатысты көзқарасыңыз? Себебі?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

8. Кестені толтырыңыз

Үзіндінің қай тұсы әсер етті	Неге?

[2]

9. Үзінді оқығаннан кейін қандай қортынды жасар едіңіз?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

ІІІ. Жазылым. Берілген үш сұрақтың бірін таңдап, жазба жұмысын орындаңыз.

1. « Заң – елімнің тірегі ме?» деген тақырыпта аргументативті эссе жазу. Эсседе тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі, құрама атауларды дұрыс жазу

2. «Егеменді елдің - Елбасы» атты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне арналған мектепте өткен іс-шараға шолу жасау.Шолуыңызда мекен, мезгіл үстеулерді қолдаңыз.

3. «Мен жазған мақала» атты тақырыпта мектеп сайтына мақала жазыңыз.Мақалада мекен, мезгіл үстеулерді қолдаңыз [10]

ІҮ. Айтылым.Бір тақырыпқа таңдау жасап, тақырып бойынша монолог дайындаңыз (9-12 сөйлем).Тақырыпқа сай сөздерді дұрыс қолдана отырып, ауызша мәтін құрап айтыңыз.

1. Заң не үшін қажет?

2. Еліміздегі Конституцияның ролі қалай түсінесіз?

3. Тұңғыш Президенттің өмірі мен еңбек жолынан қандай үлгі аласыз?

4. Бұқаралық ақпарат құралдарының сіздің тәрбиеңізге қандай әсері бар (оң/теріс)?

5. Еліміздегі БАҚ-ның тиімділігі қандай? [10]

Баллқоюкестесі 9-сынып І-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Аудиториясы – оқушылар, қазақстандықтар, себебі Елбасы туралы мәлімет. (1-2 нұсқа)	1	5
2-3	Мәселелер тізбегін жазады, оқушы жауабы ескеріледі.	1
4-5	Берілгенсөйлемдерді перифраздайды	2

Оқылым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Д	1	5
2	Бала үшін ең үлкен байлық – ата-ана, себебі өмірде балаға жақын және оны тәрбиелейтін бағыт беруші , жауапты адам болып саналады	1
3	Оқушының үзіндіден өзіне әсер еткен тұсын жазуы, себебін түсіндіруі бағаланады.	2
4	Кез келген адам ата-анасын сыйлап, құрметтеп, қадірлеуі керек.	1

ІІ-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Аудиториясы – оқушылар, қазақстандықтар, себебі Елбасы туралы мәлімет. (1-2 нұсқа)	1	5
2-3	Мәселелер тізбегін жазады, оқушы жауабы ескеріледі.	1
4-5	Берілгенсөйлемдерді перифраздайды	2

Оқылым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Д	1	5
2	Туған жеріне, Отанына деген сүйіспеншілдік, себебі Отан әркімнің өз отбасынан басталады	1
3	Оқушының үзіндіден өзіне әсер еткен тұсын жазуы, себебін түсіндіруі бағаланады.	2
4	Сыйластық және үлкенді сыйлау, кіші қамқор болу сезімдері және екеуінің де тығырықтан жол тауып кететіндері суреттеледі	1

Жазылым

Балл	Мазмұны мен дұрыс жазылуы (5 балл)	Тілі (5 балл)
5	Өте жақсы Жауап толық, нақты негізделген және жақсы суреттелген, қарапайым және күрделі идеяларды тиімді ашады. Жазба жқмысының құрылымы мен жазылуы жоғары деңгейде, негізгі және қортынды бөлімдері нақты жазылған, келтірілген аргументтері байланысқан және мазмұнын ашады.	Өте жақсы Сабақтас құрмалассөйлемдерді дұрыс және сәйкестендіріп жазған, сөздік қоры мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Нақты және жүйелі, елеусіз қателері бар.
4	Жақсы Көптеген түрлі мысалдар мен сілтемелерді қолданған жауап, қарапайым және күрделі мәселелерді ашады. Жазба жұмысының логикалық дамуы жақсы, аргументерді қолдануы мен қортынды жасау қабілеті көрінеді.	Жақсы Грамматикалық формаларды көбіне сәйкесінше жақсы қолданады. Түрлі лексикалық миниммумды қолдануға тырысады, сөздің қоры жеткілікті, стильдің қолданысы дұрыс.Жалпы нақты, елеусіз қателері ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Жауапта бірнеше мысалдар келтірілген, бірақ барлық жағдайда негізді емес, қарапайым идеяларды ашқанымен,суреттеуі аз. Жазба жұмыс дұрыс жазылған, бірақ кей аргументтері логикалық жағынан дамытылмаған.	Қанағаттанарлық Қарапайым грамматикалық формалар мен күнделікті лексикалық минимумды қолданады, сөздің қоры жеткілікті, стильдік қолданысы көп жағдайда дұрыс. Көбіне нақты, қателері бар, бірақ ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Негізгі тақырыпты ашуға тырысады, бірақ көптеген қателер мен сәйкессіздіктер бар, тек қарапайым идеяларды ашады. Жазба жұмысының құрылымы шектеулі, аргументтері дамымаған.	Төмен Сөздік қоры шектеулі, жай сөйлемдерді қолданады, қайталаулар көп, сөздік қорымен стильдік қолданысы жеткіліксіз. Орфография мен негізгі грамматикалық форрмалар қате қолданған, мағынасы түсініксіз.
1	Өте төмен Жауап түсініксіз, тақырыпқа байланысты сілтемелер аз, сұраққа жауап бермейді. Жазба жқмысының құрылымы сақталмаған және аргументтер қолдануы төмен деңгейде, идеялары жүйесіз.	Өте төмен Тек қарапайым сөйлемдер мен шектеулі сөздік қорды қолданады, көп құрылымдары аяқталмаған және қате. Көптеген қателіктер келтірген, түсінуге қиындық келтіреді.
0	Жауап жоқ	Жауап жоқ

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашу ( 5 балл)	Сөз қолданысы (5 балл)
5	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды өте жақсы түсіндіреді және ашады. Өз көзқарасын жүйелі және нақты дәлеледермен көрсетеді.Қажетті ақпаратқа дұрыс талдау жасайды жіне бағалайды.	Жауабы нақты және орынды. Кездейсоқ немесе кішігірім қателер кездеседі.
4	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды нақты тауып ашады жәнетүсіндіреді Өз көзқарасын жақсыдәлеледермен келтіреді.Қажетті ақпаратты талдайды және бағалайды.	Жауабы көбіне нақты, тіл қолданысында кездейсоқ қателер кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қарапайым идеяларды ашады және түсіндіреді.Өз көзқарасын дәлелдеуге негіз шамалы.Қажетті ақпаратты талдау мен бағалауы қанағатсыз.	Жауабы нақты, тіл қолданысында қателер кетіреді.Жалпы қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Қарапайым ойларды түсіндіреді, негізігі ойды ашуы шектеулі.Өз көзқарасын бірнеше ділелмен немесе дәлелсіз жеткізеді.Қажеттіақпаратты талдауға және бағалауға тырысады, бірақ көбіне сәтсіз.	Қарапайым сөз қолданысында анық қателіктер келтіреді.Қателіктер түсінуге біршама кедергі келтіреді.
1	Өте аз ой жеткізеді, түсініксіз немесе негізгі ойлар ашылмаған.Тек негізгі ақпаратты береді.Көбіне ақпарат қажетсіз.	Жиі қате кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтіреді.
0	Идеясын, ойын жеткізе алмайды.	Сөз қолданысы сәйкес емес.

3-ТОҚСАН. 9-сынып.

«ЭКСПО-2017» – Қазақстанның белесі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің Тыңдалым

түрлері Айтылым

Оқу мақсаты 9.1.3.1 Әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен

термин сөздердің мағынасын түсіну

9.2.5.1 Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша

қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді

сөйлеу

Бағалау критерийі Білім алушы:

• Сөздер мен терминдердің мағынасын түсінеді

• Қажетті аргументтерді қолданып,тақырыпқадиалог, полилогке қатысады

Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну

Қолдану

Орындау уақыты 15-20 минут

І-НҰСҚА

ТЫҢДАЛЫМ.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, бос орынға қажетті сөздер мен терминдерді қойыңыз

1851 жылы Лондонда алғаш рет Бүкіләлемдік көрме қаланың орталығындағы барлық экспонаттар сиятын ғимаратта өткізілді. Ол үшін сол кезде жаңалық болып табылатын Хрусталь сарайы салынды. 1855 жылдан бастап Бүкіләлемдік көрмені бір ғимаратта өткізу концепциясы ескіріп, көрме кеңістігін ұйымдастырудың жаңа нысаны – көрме алаңдары туындады. Сөйтіп халықаралық көрме қалашықтары пайда болды.

Бүкіләлемдік көрмелерде ұсынылған өнерлер арасында сәулетке маңызды орын берілді. Көрмені қабылдаған қалалар заманауилықтың, техникалық прогрестің және бүкіл әлемге танымалдықтың белгісі болуға лайықты бірегей ғимараттар салуға тырысты: Брюссельдегі Атомиум, Барселонадағы Монжуич Ұлттық сарайы, Париждегі Эйфель мұнарасы…

«ЭКСПО» көрмесінің өзі бір спектакль, мәдени және шығармашылық оқиғалар ретінде орын алып жатқан «әлемдік деңгейдегі театр сахнасы» іспетті. Келушілерге Бүкіәлемдік көрмелердің мұрасы мен тарихы ұсынылды.

Бүкіләлемдік көрмелердің пайда болуы және қалыптасуы қарқынды ғылыми-техникалық прогресс жылдарына келді. Түрлі ғажайып механизмдер мен лайықтандырылған қарапайым құралдар – лифтер, транспортерлер, тігін машинкалары, сондай-ақ заманауи адамға үйреншікті телеграф, электр жарығы, тоңазытқыш қондырғылар әр жылдары Бүкіләлемдік көрмелерде алғаш рет ұсынылатын еді.

Көрмеге дарынды ақындар, суретшілер, мүсіншілер шығармаларын арнады. Вагнер, Штраус, Верди арнайы музыкалық шығармалар жазды. Көрмелер академиялық мәнердегі суретшілермен қатар батыл авангартар жұмыстарын ұсынатын тамаша көркемсурет галереясына айналды. 1867 жылы Мане Париждегі Бүкіләлемдік көрменің суреттерін салса, 1939 жылы Дали Нью-Йоркте сюрреализм павильонын рәсімдейді, ал 1937 жылы Пикассо Париждегі көрмеде XX ғасырдың символына айналған «Герниканы» ұсынды.

1. Ол үшін сол кезде жаңалық болып табылатын _________________________ салынды.

2.«ЭКСПО» көрмесінің өзі бір спектакль, мәдени және шығармашылық оқиғалар ретінде орын алып жатқан «__________________________________» іспетті.

3.Түрлі ғажайып механизмдер мен лайықтандырылған қарапайым құралдар – лифтер, транспортерлер, тігін машинкалары, сондай-ақ заманауи адамға үйреншікті _________________________________________________________ әр жылдары Бүкіләлемдік көрмелерде алғаш рет ұсынылатын еді.

4. Вагнер, Штраус, Верди ___________________________ шығармалар жазды.

АЙТЫЛЫМ.

2-тапсырма. Жұбыңызбен «ЭКСПО көрмесі – қазақстандықтардың әлемге танытты ма?» деген сұрақ бойынша диалогке түсіңіз. Ойыңызды дәлелдеу үшін аргументтер келтіріңіз.

ІІ-НҰСҚА

ТЫҢДАЛЫМ.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, бос орынға қажетті сөздер мен терминдерді қойыңыз.

1851 жылы Лондонда алғаш рет Бүкіләлемдік көрме қаланың орталығындағы барлық экспонаттар сиятын ғимаратта өткізілді. Ол үшін сол кезде жаңалық болып табылатын Хрусталь сарайы салынды. 1855 жылдан бастап Бүкіләлемдік көрмені бір ғимаратта өткізу концепциясы ескіріп, көрме кеңістігін ұйымдастырудың жаңа нысаны – көрме алаңдары туындады. Сөйтіп халықаралық көрме қалашықтары пайда болды.

Бүкіләлемдік көрмелерде ұсынылған өнерлер арасында сәулетке маңызды орын берілді. Көрмені қабылдаған қалалар заманауилықтың, техникалық прогрестің және бүкіл әлемге танымалдықтың белгісі болуға лайықты бірегей ғимараттар салуға тырысты: Брюссельдегі Атомиум, Барселонадағы Монжуич Ұлттық сарайы, Париждегі Эйфель мұнарасы…

«ЭКСПО» көрмесінің өзі бір спектакль, мәдени және шығармашылық оқиғалар ретінде орын алып жатқан «әлемдік деңгейдегі театр сахнасы» іспетті. Келушілерге Бүкіәлемдік көрмелердің мұрасы мен тарихы ұсынылды.

Бүкіләлемдік көрмелердің пайда болуы және қалыптасуы қарқынды ғылыми-техникалық прогресс жылдарына келді. Түрлі ғажайып механизмдер мен лайықтандырылған қарапайым құралдар – лифтер, транспортерлер, тігін машинкалары, сондай-ақ заманауи адамға үйреншікті телеграф, электр жарығы, тоңазытқыш қондырғылар әр жылдары Бүкіләлемдік көрмелерде алғаш рет ұсынылатын еді.

Көрмеге дарынды ақындар, суретшілер, мүсіншілер шығармаларын арнады. Вагнер, Штраус, Верди арнайы музыкалық шығармалар жазды. Көрмелер академиялық мәнердегі суретшілермен қатар батыл авангартар жұмыстарын ұсынатын тамаша көркемсурет галереясына айналды. 1867 жылы Мане Париждегі Бүкіләлемдік көрменің суреттерін салса, 1939 жылы Дали Нью-Йоркте сюрреализм павильонын рәсімдейді, ал 1937 жылы Пикассо Париждегі көрмеде XX ғасырдың символына айналған «Герниканы» ұсынды.

1.1851 жылы Лондонда алғаш рет ____________________________ қаланың орталығындағы барлық экспонаттар сиятын ғимаратта өткізілді.

2. Көрмені қабылдаған қалалар ________________________________________ прогрестің және бүкіл әлемге танымалдықтың белгісі болуға лайықты бірегей ғимараттар салуға тырысты: Брюссельдегі Атомиум, Барселонадағы Монжуич Ұлттық сарайы, Париждегі Эйфель мұнарасы…

3. Көрмеге дарынды _________________________________________________ шығармаларын арнады. Вагнер, Штраус, Верди арнайы музыкалық шығармалар жазды.

4. Көрмелер академиялық мәнердегі суретшілермен қатар батыл авангартар жұмыстарын ұсынатын тамаша ____________________________________ айналды.

АЙТЫЛЫМ.

2-тапсырма. Жұбыңызбен «Баламалы энергия көздерінің қолданылу аймақтары туралы не білесің?» деген сұрақ бойынша диалогке түсіңіз. Ойыңызды дәлелдеу үшін аргументтер келтіріңіз.

		Тапсырма №	Дескриптор
Бағалау критерийі			Білім алушы	Балл
Сөздермен терминдердің мағынасын түсінеді		1	- бос орындарға қажетті сөздер мен терминдерді қояды;	4
Қажетті аргументтерді қолданып, тақырыпқа сайдиалог, полилогқа қатысады			- тақырыпты ашады; - стильдік талаптарды сақтайды; - сұраққа қатысты пікір білдіреді; - өз пікіріне аргументтер келтіреді; - тақырып бойынша сенімді еркін сөйлейді;	1
		2		1 1 1
				1
Барлық балл:				9

9-сынып. «Биотехнология жаңалықтары» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің түрлері	Оқылым
	Жазылым
Оқу мақсаты	9.3.4.1 Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшеліктерін
	салыстырып, талдау жасау
	9.4.2.1 Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе
	бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен
	кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп
	жазу
Бағалау критерийі	Білім алушы:
Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшелігін ажыратады Ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшіліктерін салыстырып, эссе жазады
Ойлау дағдыларының	Жоғары деңгей дағдылары
деңгейі
Орындау уақыты	25 минут

ОҚЫЛЫМ.

1-тапсырма. Мәтіндерді оқып, стилін, жанрын салыстырыңыз. Ерекшеліктерін, ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратыңыз.

1-мәтін

Қазақ ғылымының жаңа жетістігі! Ғалымдар медицинада қолдануға болатын жасанды тері ойлап тапты. Бұл әзірге алғашқы сынақтардың нәтижесі ғана. Барлығы ойдағыдай іске асатын болса, денесі күйген немесе басқа да тері жарақаттарын алған науқастар үшін биотерінің көмегі көп болмақ. Жарақаттарды жасанды терімен емдеу әдісі негізінен әлемнің дамыған бірнеше елдерінде қолданыста бар. Еліміздің ғалымдары енді сол жетістіктерге өз күштерімен жетуге талпынып жатыр. Осыған байланысты қазір Ұлттық биотехнология орталығының жұмысы да қарқынды.

Әдетте денесі қатты күйгендердің терісін қалпына келтіру ұзақ уақытқа созылады. Оның үстіне жарақатты таңатын медициналық жабдықтарды жиі ауыстыру қажет. Емдеу процесінің ұзаққа созылатындығы да сондықтан. Ал жасанды тері арқылы осы қиындықтардан арылуға болады. Ғалымдар ең әуелі егеуқұйрықтарға тәжірибе жүргізген.

2-мәтін.

«НӘР» синбиотегі - функционалды тағам өнімі. Ол адам иммунитетін нығайтып, белсенді әрі ұзақ өмір сүруіне септігін тигізеді.

Сусамыр, артериалды гипертензия, артық салмақ, метоболизм синдромы, кардиоваскулярлық дертке шалдыққандар үшін бұл өнім өте пайдалы. Оның тиімділігі клиникалық тұрғыдан дәлелденген.

«НӘР» онкологиялық аурулардың, оның ішінде колоректальді қатерлі ісіктің алдын алуда таптырмайтын өнім. «НӘР» синбиотегі «Адам микробиомасы және ұзақ өмір сүру» зертханасындажасалды. Бұл –тамақ өнімдерінің отандық нарығына шыққан алғашқы әрі бірегей өнім.

1-мәтін	2-мәтін
Стилі
Жанры
Ұқсастығы
Айырмашылғы

ЖАЗЫЛЫМ.

2-тапсырма.«Фаст-фудтың пайдасы мен зияны» деген тақырыпта ыңғайластық және қарсылықты шылау түрлерін қолдана отырып, эссе жазыңыз. Мәселенің барлық жағын қарастыра отырып, өз ойыңызды аргументтермен дәлелдеңіз

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

ІІ-НҰСҚА

ОҚЫЛЫМ.

1-тапсырма Мәтіндерді оқып. стилін, жанрын салыстырыңыз. Ерекшеліктерін, ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратыңыз.

1-мәтін.

Қазіргі ХХІ ғасырдың жетістігі – биотехнология. Биотехнология жаңалықтарын ашуға қолдан ұрықтандыру, көбею фунциясын горманаль реттеу, эмбриондар трансплантациялау салаларындағы теориялық жаңалықтар негіз болды. Көбею биотехнологиясын мал шаруашылығында қолданудың болашағы орасан зор. Көптеген елдерде бұл осы күннің өзінде комерциялық жолға қойылған.

Жануарлар эмбриондарын трансплантация бойынша зоотехнияда үлкен прогресс жасалған. Бұл әдіс селеукция-асылдандыру жұмыстарында мықтап орын алды. Біз қазір трансплантация әдісінің жетілдіру өзекті мәселелерден болып қалып отыр.Бәрімізге белгілі, Қазақстанда қайта құру кездерінде мал басы күрт қысқарып кетті. Сондықтанда, Республикада мал басын жылдам қарқында көбейту маңызды мәселелердің бірі. Донорлар дегеніміз – генетикалық бағалы ооциттер мен эмбриондар алынатын аналық мал басы.

2-мәтін.

«Биотехнология» дегеніміз – микроағзаның тіршілік қабілетін, жасуша мен ұлпаны, оның бөлшектерін өндірісте қолдану.

Адамдар тағам дайындауда микробиологиялық үдерістерді бұрыннан қолданып келеді. Соның нәтижесінде нан пісіріп, сыра, квас қайнатты, ірімшік т.б. өнімдер жасап шығарады.

Ата-әжелеріміз қымыз, шұбат, айран ашытуда, құрт, ірімшік жасауда, нан пісіруде, тері илеуде микроағзалады пайдаланып келеді.

Биотехнология өндірісінде таза дақылдар қолданғанда ғана жоғары сапалы өнім алынады. Нан пісіруде таза дақылдар пайдаланылғанда олар тез ашып, мол өнім береді. Биотехнология көмегімен жылы жайда өсірілетін көкөністерді будандастыру арқылы өте пайдалы, жоғары сұрыпты өнім алуға болады.

1-мәтін	2-мәтін
Стилі
Жанры
Ұқсастығы
Айырмашылғы

ЖАЗЫЛЫМ.

2-тапсырма.«Газдалған сусындардың денсаулыққа әсері» деген тақырыпта ыңғайластық және қарсылықты шылау түрлерін эссе жазыңыз. Мәселенің барлық жағын қарастыра отырып, өз ойыңызды аргументтермен дәлелдеңіз

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
Мәтіндердіңстилін, жанрлықерекшелігін ажыратады	1-2-3	- мәтіндердіңстильдік ерекшеліктерін көрсетеді; - мәтіндердіңжанрлықерекшелігін айқындайды; - ұқсастықтарын анықтайды; - айырмашылықтарын анықтайды;	2 2 2 2
Сөздерді қолданып, мақсатты аудиторияға сай ауызша мәтіндер құрастырады	4	- эссе құрылымын сақтайды; - тақырыпқа қатысты пікірін білдіреді; - пікіріне аргументтер келтіреді; - мәселенің шешімін ұсынады; - ыңғайластық және қарсылықты шылау түрлерін қолданады	1 1 1 1 1
Барлығы			13

3-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

3-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 3 минут беріледі).

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері:

КТБ – көп таңдауды қажет ететін сұрақтар

ҚЖ – қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

ТЖ – толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаларғасипаттама	Тапсырмалар түрлері	Орындау уақыты, мин	Балл
1-5	9.1.1.1тыңдалатынмәтіндегіфразалармендәйексөздерді талқылайотырып,тақырып пенкөтерілетінмәселеніболжау; 9.1.3.1әлеуметтік-қоғамдықтақырыптараясындаайтылған сөздермен термин сөздердіңмағынасын түсіну; 9.1.6.1тыңдалымматериалдарыныңмазмұнынегізіндекөтерілгенмәселегесыникөзқарасынбілдіру.	Тапсырмажекеорындалады. Оқушылартақырыпқа қатысты 200-250 сөзден тұратынмәтінді2реттыңдайды. Мәтіндітыңдаубарысында 1-сұрақтамәселені болжайды; 2-сұрақтатақырыпқақатыстысөздерментерминсөздерді(3)мағынасына қарайбосорынға қояды; 3-сұрақтаоқушымәселеге қатыстыөз көзқарасын білдіреді	Көптаңдауы барсұрақтар Қысқажауапты қажетететін сұрақтар	5	5
6-10	9.3.4.1мәтіндердің стилін,жанрлықерекшеліктерінсалыстырып, талдаужасау.	Тапсырмажекеорындалады. Оқушылартақырыпқа қатысты150сөзшамасындағы екімәтінді оқиды. Төртбөлімнентұратынбіртапсырманыорындайды: оқушымәтіндердіңстилін,жанрын,олардыңерекшеліктерін,ұқсастықтары менайырмашылықтарынсалыстыра талдайды.	Толықжауапты қажетететін сұрақтар	5	5
	9.4.1.1мәтіндердіңжанрлықжәнестильдікерекшелігін сақтап,шағын мақала жазу; 9.4.2.1эссеқұрылымы мендамуынсақтап,мәселе бойыншаұсынылған шешімніңартықшылығы менкемшіліктұстарын салыстыраотырып, өзойын дәлелдеп жазу; 9.4.1.1мәтіндердіңжанрлық жәнестильдікерекшелігін сақтап, шолужазу; 9.4.5.1тақырыпбойынша сөйлем ішіндеқойылатын тынысбелгілердіорындықолдану; 9.5.1.2жазбажұмыстарында (шартты,қарсылықты,мезгілбағыныңқы)сабақтасқұрмалассөйлемдердіқұрастыру; 9.5.1.3ыңғайластыққатынастыбілдіретінжәне қарсылықтыққатынасты білдіретінжалғаулықтардың қызметінбілу, ауызшажәне жазба жұмыстарда орынды қолдану.	Тапсырмажекеорындалады. Оқушыларберілгентөртсұрақтың(мақала, репортаж, эссе,сұхбат)бірінтаңдап,жазба Жұмысынорындайды. Мұғалімоқушының жазбажұмыстарындастильдісақтауын,қосымшаларды дұрысжалғауын,сөйлем соңындағытынысбелгілерді орындықолдануынбағалайды. Сондай-ақбағалаудаоқушыныңыңғайластық, қарсылықтысалаласпенқарсылықты,мезгіл,шартты бағыныңқысабақтасқұрмалассөйлемдердіқолдануы ескеріледі.	Жазбаша толық жауапты қажет етеді	20	10
	9.2.5.1 сөйлеу барысындатүрлі стильде берілген тақырыпбойыншақажеттіаргументтердіорынды қолдану,диалогте,полилогте сенімді сөйлеу; 9.2.4.1шығарманың идеясымен мазмұнына байланысты«автордың ойын» бағалау; 9.2.2.1коммуникативтік жағдаяттарғабайланысты сөйлеуэтикетіформаларын дұрыс таңдай білу	Тапсырмажұптаорындалады. Екі оқушығабөлімдерге қатысты ортақтақырыпберіледі(тақырыпжазылған қағаздартерісқаратылады). Жұптағы Оқушыларберілгентақырыпбойынша6минут диалогке түседі (әрқушыдиалогте8-11 сөйлем айтуы керек). Мұғалімоқушыныңберілген тақырыптытүсініп,соғанқатыстыжұбынасұрақтар қоюын,сұрақтарға лайық жауапберуінбағалайды. Екіоқушының балы бір-біріне тәуелді емес	Ауызшатолық жауаптықажет ететінсұрақтар	10	10
	Барлығы			40	30

9-сынып. «Қазақ тілі мен әдебиеті Т2» пәнінен 3-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І-НҰСҚА

Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

ЭКСПО -2017 тақырыбы – «Болашақ энергиясы».  Әлемде қуатты үнемдеудегі ең үздік технологияларды, күн, жел, теңіз, мұхит және жылы су энергиялары секілді баламалы қуат көздерін пайдаланудың жаңа жасақтамалары мен  технологияларын тартуға мүмкіндік берді.Астана аталмыш саладағы үздік әлемдік жасақтамалар мен үрдістердің көрінісі үшін тиімді алаңға айналды. Себебі энергия – адам тіршілік әрекетін дамыту мен ынталандыру үшін жағдай туғызатын табиғи негіз. «Болашақ энергиясы» жобасы қуаттың тұрақты көздерін дамытуға бағытталған стратегиялар, бағдарламалар мен технологияларды зерттеу, қуат көзімен қамтудың сенімділігі мен тиімділігін арттыру, энергияның жаңартылған көздерін пайдалануды ынталандыру, қуатты үнемдеу өндірісінің және энергетикалық қорларды тиімді пайдаланудың жоспарын жасақтау мен жүзеге асыруда олардың белсенді қатынасының қажеттілігін көрсету секілді нақты мақсаттарды белгілейді.

ЭКСПО -2017 көрмесі энерготасымалдаушыларға тек қана денсаулық пен қоршаған орта қауіпсіздігін қамтумен ғана емес, сонымен қатар, экономикалық және әлеуметтік дамуды жылдамдату секілді мәселелер мен міндеттерді есепке алу секілді жаһандық тұрғыдан қарауға мүмкіндік берді. 

ЭКСПО-2017 көрмесі өте жоғары деңгейде ұйымдастырылған. Түрлі мемлекеттердің баламалы энергия көздеріне қатысты ұстанымдары, көзқарастары ұнады. Әсіресе, Қазақстан павильонынан керемет әсер алдым. Бұл шара Қазақ елінің қонақжайлығын көрсететін үлкен мүмкіндік. Германия да Қазақстан секілді жел, су, күн сияқты баламалы энергия көздеріне басымдық беретін мемлекет. 

ЭКСПО-2017 Халықаралық мамандандырылған көрмесі шетелдік туристерге Қазақ елін кеңінен танытқан бірегей жоба болды. Дүниенің әр бұрышынан келген қонақтарСарыарқаның төсіндегі «Этноауыл» ұлттық мәдени кешенінде қазақтың көшпелі тұрмысы мен қол өнерімен танысты. 2500 шаршы метрлік алаңға құрылған осынау «Қазанат» ипподромында ЭКСПО көрмесі аяқталғанға дейін 700-ге тарта іс-шара ұйымдастырылды.

1. Мәтіндегі мәселенің мақсаты неде?

   1. зауыттарға ауа тазартқыш фильтрлер орнату

   2. энергияныңжаңартылғанкөздерінпайдалану

   3. қоқыстарды қайта өңдейтін зауыттар салу

   4. балама энергияны зерттеуге грант жариялау [1]

2. Бос орындарға қажетті сөздер мен сөз тіркестерін қойыңыз.

A. Астана аталмыш саладағы ____________________________ жасақтамалар мен үрдістердің көрінісі үшін тиімді алаңға айналды. [1]

B.Түрлі мемлекеттердің ______________________________________ қатысты ұстанымдары, көзқарастары ұнады. [1]

C. Дүниенің әр бұрышынан келген қонақтарСарыарқаның төсіндегі «Этноауыл» ұлттық мәдени кешенінде ________________________________________________________ танысты. [1]

3. СіздіңойыңызшаЭКСПО-2017 көрмесі толықжүзегеастыма? Неге?

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ [1]

Оқылым. Мәтінді оқып, төмендегі кестені толтырыңыз.

1 мәтін

2 – мәтін

Мағжанды сүйемін. Еуропалығын, жарқыраған, әшекейін сүйемін. Қазақ ақындарының ауылында туып, Еуропадағы мәдениет пен сұлулық сарайына барып жайлауы жарасқан Арқа қызын көріп, сезгендей боламын. Мағжан – культурасы зор ақын. «Әдебиет –әдебиет үшін» деген таңба айқын болмай, нәрлі әдебиет болуға жол жоқ. Сондықтан бүгінгі күннің жазушысының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге анық қалуға жарайтын сөз – Мағжанның сөзі. Одан басқамыздың бәріміздікі күмәнді, өте сенімсіз деп білемін. Мұхтар Әуезов

Алаш туы астында, Біз алаштың баласы. Күніміз туып көгерді, Сарыарқаның даласы. Құрт аурудай жайлаған, Құртпаққа бізді ойлаған, Қанымызға тоймаған, Қолымызды байлаған, Ерімізді айдаған, Елімізді лайлаған. Жерімізді шимайлаған, Өшті залым қарасы. Жасасын, алаш, жасасын! Алаш туы астында, Қолдайтын алаш бабамыз. "Туысқандық", "теңдік" деп, Туын қолға ап шабамыз. Берілгенде тілектер, Жарылмай ма жүректер?! Заң жасайтын орынға, Жұртпен бірге барамыз! Қатардан орын аламыз! Жасасын, алаш, жасасын! Сұлтанмахмұт Торайғыров

Берілген кестені толтырыңыз.

А мәтіні		Ә мәтіні
Стилі, себебі ...
			2
Жанры, себебі ...
			1
Ұқсастығы
			1
Айырмашылығы
			1

Жазылым

Берілген 2 сұрақтыңқайсысын таңдайтыныңызды көрсетіп, тиісті шаршыға қанатбелгісін (^) қойыңыз. Жазба жұмыстарында ыңғайлас және қарсылықты салалас құрмалас сөйлемдерді; шартты, мезгіл, қарсылықты бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

1. Алаш идеясы мен қайраткерлері

Өзің қалаған алаш зиялысының атынан бүгінгі ұрпаққа тіл туралы өсиет хат жаз.

2. Болашақ энергия көздері

«Болашақ энергиясының адамзатқа қандай пайдасы бар?», - деген тақырыпта облыстық байқауға эссе жаз. [10]

Айтылым

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша монолог құрап, мазмұндаңыз.

Ұсынылатын тақырыптар:

1. Қазақстан -2050 стратегиясы

2. Биотехнология жаңалықтары

3. Баламалы энергия көздері

4. Тұңғыш президент [10]

ІІ-НҰСҚА

Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

Қазақстан жаһандану кезеңінде үлкен бастамалар көтеріп отыр. Оның негізгі көріністерінің бірі – Астана қаласында өткен Халықаралық «ЭКСПО – 2017» көрмесі.

Бұл көрме Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың ұсынысы бойынша өтті. Оның тақырыбы «Болашақ энергиясы» деп аталды. Көрме энергияның экологиялық таза әрі жаңартылған мақсатында өтті. Көрме әлем ғалымдарының күш-жігерін біріктірді. «ЭКСПО-2017» Қазақстанды тағы да бір қырынан танытты.

Мемлекет басшысы көрменің жабылу салтанатында сөз сөйледі. Ол: «Астанадағы «ЭКСПО-2017» көрмесінің жоғары деңгейде әрі табысты өткенін зор мақтанышпен айтқым келеді. Бұл- Тәуелсіз Қазақстанның абыройын асқақтатқан айрықша жетістіктердің бірі.«ЭКСПО – 2017» көрмесін 4 миллионға жуық адам аралап көрді. Дүниежүзі көз тіккен «ЭКСПО» беделімізді биіктетіп, рухымызды көтерді»- деді.

Қазір заман талабы ғылым мен білімдегі бәсекелестікті тудырып отыр. Көршілес отырған мемлекеттердің арасында достық пен бәсеке қатар жүріп келеді. Өйткені олардың экономикалық дамуы өте тығыз байланысты. Сондықтан әр елдің үкіметі бағыт-бағдары мен даму жолын дұрыс анықтауы керек. Олар баламалы энергия көздерін, өзге де табиғи ресурстарды табуға тырысады. Сол мақсатта ірі инвесторлар мен демеушілерді іздейді.

2017 жылы Астанада өткен «ЭКСПО» көрмесі көршілес елдердің ғылым мен білім деңгейін танытты. Өмір бойы білім алу арқылы әрбір қоғам мүшесі өзінің де, елінің де деңгейін көтереді. «ЭКСПО»- іскерлік пен дамудың көрсеткіші.

1. «ЭКСПО-2017» көрмесініңжетістігінеде?

1. зауыттарға ауа тазартқыш фильтрлер орнату

2. Қазақстан басқа елге тәуелді болуы

3. Қазақстанның абыройын асқақтаты

4. балама энергияны зерттеуге грант жариялау [1]

2. Бос орындарға қажетті сөздер мен сөз тіркестерін қойыңыз.

A. Көрме энергияның ______________________________ әрі жаңартылған мақсатында өтті. [1]

B.Көршілес отырған мемлекеттердің арасында _________________________________ қатар жүріп келеді. [1]

C. «ЭКСПО»- _________________________________________ көрсеткіші. [1]

3. Сіздің ойыңызшаЭКСПО-2017 көрмесі Қазақстанның дамуына үлес қосты ма? Неге?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________[1]

Оқылым. Мәтінді оқып, төмендегі кестені толтырыңыз.

1 мәтін

2 – мәтін

«Алаш» сөзі көне түркі тілінде «бауырлас, қандас, туыс» дегені білдіреді. «Алаш» - көне заманда, түркі халықтары бөліне қоймаған кезде қалыптасқан ұғым. Сондықтан ол ең көне атау болып саналады. «Алаш»-қазақтың өз алдында ел болып хандық құрғанға дейінгі ежелгі тайпаларының ортақ атауы. Моңғол, татар, қазақ шежірелерінде Алаш ханы туралы айтылады. Алтай тауының Сібір жағында Алаш деген өзен, тау сілемдері бар. «Алаш» атауы бүгінде түркімен, қырғыз, қазақ, ноғай т.б. халықтарда сақталған. Кеген тас жазуындағы «Алты бөріг» тіркесінің «Алты алаш» деген мағынаны беретінін туралы ғылыми болжамдар бар.

Шайқалды сан мәрте Елімнің тұнығы. Қазағым, асылым - Көк түрік сынығы. Торлап ап тұрғанда Ұлтымды азап-мұң, Оятпақ болыпты Ұлдары қазақтың. Күн туды күлімдеп Асылдар аңсаған. Ұрпағы бүгін кеп, Ақ таңын қарсы алған. Қыранды көк байрақ Биікке көтерді. Елтаңба - қос пырақ, Алысқа жет енді! Ғабиден Қожахмет

Берілген кестені толтырыңыз.

А мәтіні		Ә мәтіні
Стилі, себебі ...
			2
Жанры, себебі ...
			1
Ұқсастығы
			1
Айырмашылығы
			1

Жазылым

Берілген 2 сұрақтың қайсысын таңдайтыныңызды көрсетіп, тиісті шаршыға қанатбелгісін (^) қойыңыз. Жазба жұмыстарында ыңғайлас және қарсылықты салалас құрмалас сөйлемдерді; шартты, мезгіл, қарсылықты бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

1. «ЭКСПО – 2017» - Қазақстан белгісі

Ұсыныс –пікіріңді білдіріп қазіргі білім беру үдерісі туралы Президентке хат жаз.

2. Биотехнология жаңалықтары

«Биотехнология- болашақтың ғылымы», - деген тақырыпта облыстық байқауға эссе жаз. [10]

Айтылым

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша монолог құрап, мазмұндаңыз.

Ұсынылатын тақырыптар:

1. Өмір бойы білім алу – бәсекенің талабы

2. Отандық медицинадағы биотехнология жаңалықтары

3. Жасыл экономика

4. Бес арыс [10]

Балл қоюкестесі 9-сынып

І-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	В	1	5
2	А) үздікәлемдік В) баламалы энергия көздеріне С) қазақтың көшпелі тұрмысы мен қол өнерімен	3
3	Берілгенсұраққа оқушы өз жауабын жазады.	1

Оқылым

А мәтіні		Ә мәтіні
Стилі, себебі ...
Публицистикалық стиль, себебі Алаш қайраткері Мағжан Жұмабаев туралы жазылған.		Көркем әдебиет стилі, себебі адамның көңіл күйін, сезімін оятады.	2
Жанры, себебі ...
Баяндама, себебіавторбелгілібіртақырыптөңірегіндеізденіп, тексерілген, зерттелгенақпараттымақсаттыаудиторияғажеткізеді.	Өлең, себебілирикалықкейіпкердің сезімін, ойынөлеңшумақтарыарқылыжеткізедіжәнеұйқасшумақтарыарқылықұрылады.		1
Ұқсастығы
Тақырыбында, екеуідеАлаштуралы;			1
Айырмашылығы
Қара сөз түрінде берілген;	Өлең түрінде берілген;		1

ІІ-нұсқа

Тыңдалым

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	С	1	5
2	А) экологиялық таза В) достық пен бәсеке С)іскерлік пен дамудың	3
3	Берілгенсұраққа оқушы өз жауабын жазады.	1

Оқылым

А мәтіні		Ә мәтіні
Стилі, себебі ...
Публицистикалық стиль, себебі «Алаш» сөзі туралы түсінік берілген.		Көркем әдебиет стилі, себебі адамның көңіл күйін, сезімін оятады.	2
Жанры, себебі ...
Баяндама, себебіавторбелгілібіртақырыптөңірегіндеізденіп, тексерілген, зерттелгенақпараттымақсаттыаудиторияғажеткізеді.	Өлең, себебілирикалықкейіпкердің сезімін, ойынөлеңшумақтарыарқылыжеткізедіжәнеұйқасшумақтарыарқылықұрылады.		1
Ұқсастығы
Тақырыбында, екеуідеАлашқайраткерлерітуралы; Екі мәтінде де мақтау, мадақтау, құрметтеу айқын көрініс табады; Екеуінің де авторлары бар			1
Айырмашылығы
Қара сөз түрінде берілген; Тек Мағжан Жұмабаевқа арналған;	Өлең түрінде берілген; Жалпылама Алаш баласына арналған;		1

Жазылым

Балл	Мазмұны мен дұрыс жазылуы (5 балл)	Тілі (5 балл)
5	Өте жақсы Жауап толық, нақты негізделген және жақсы суреттелген, қарапайым және күрделі идеяларды тиімді ашады. Жазба жқмысының құрылымы мен жазылуы жоғары деңгейде, негізгі және қортынды бөлімдері нақты жазылған, келтірілген аргументтері байланысқан және мазмұнын ашады.	Өте жақсы Сабақтас құрмалассөйлемдерді дұрыс және сәйкестендіріп жазған, сөздік қоры мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Нақты және жүйелі, елеусіз қателері бар.
4	Жақсы Көптеген түрлі мысалдар мен сілтемелерді қолданған жауап, қарапайым және күрделі мәселелерді ашады. Жазба жұмысының логикалық дамуы жақсы, аргументерді қолдануы мен қортынды жасау қабілеті көрінеді.	Жақсы Грамматикалық формаларды көбіне сәйкесінше жақсы қолданады. Түрлі лексикалық миниммумды қолдануға тырысады, сөздің қоры жеткілікті, стильдің қолданысы дұрыс.Жалпы нақты, елеусіз қателері ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Жауапта бірнеше мысалдар келтірілген, бірақ барлық жағдайда негізді емес, қарапайым идеяларды ашқанымен,суреттеуі аз. Жазба жұмыс дұрыс жазылған, бірақ кей аргументтері логикалық жағынан дамытылмаған.	Қанағаттанарлық Қарапайым грамматикалық формалар мен күнделікті лексикалық минимумды қолданады, сөздің қоры жеткілікті, стильдік қолданысы көп жағдайда дұрыс. Көбіне нақты, қателері бар, бірақ ақпарат беруге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Негізгі тақырыпты ашуға тырысады, бірақ көптеген қателер мен сәйкессіздіктер бар, тек қарапайым идеяларды ашады. Жазба жұмысының құрылымы шектеулі, аргументтері дамымаған.	Төмен Сөздік қоры шектеулі, жай сөйлемдерді қолданады, қайталаулар көп, сөздік қорымен стильдік қолданысы жеткіліксіз. Орфография мен негізгі грамматикалық форрмалар қате қолданған, мағынасы түсініксіз.
1	Өте төмен Жауап түсініксіз, тақырыпқа байланысты сілтемелер аз, сұраққа жауап бермейді. Жазба жқмысының құрылымы сақталмаған және аргументтер қолдануы төмен деңгейде, идеялары жүйесіз.	Өте төмен Тек қарапайым сөйлемдер мен шектеулі сөздік қорды қолданады, көп құрылымдары аяқталмаған және қате. Көптеген қателіктер келтірген, түсінуге қиындық келтіреді.
0	Жауап жоқ	Жауап жоқ

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашу ( 5 балл)	Сөз қолданысы (5 балл)
5	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды өте жақсы түсіндіреді және ашады. Өз көзқарасын жүйелі және нақты дәлеледермен көрсетеді.Қажетті ақпаратқа дұрыс талдау жасайды жіне бағалайды.	Жауабы нақты және орынды. Кездейсоқ немесе кішігірім қателер кездеседі.
4	Күрделі идеялар мен тұжырымдамаларды нақты тауып ашады жәнетүсіндіреді Өз көзқарасын жақсыдәлеледермен келтіреді.Қажетті ақпаратты талдайды және бағалайды.	Жауабы көбіне нақты, тіл қолданысында кездейсоқ қателер кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қарапайым идеяларды ашады және түсіндіреді.Өз көзқарасын дәлелдеуге негіз шамалы.Қажетті ақпаратты талдау мен бағалауы қанағатсыз.	Жауабы нақты, тіл қолданысында қателер кетіреді.Жалпы қателер түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Қарапайым ойларды түсіндіреді, негізігі ойды ашуы шектеулі.Өз көзқарасын бірнеше ділелмен немесе дәлелсіз жеткізеді.Қажеттіақпаратты талдауға және бағалауға тырысады, бірақ көбіне сәтсіз.	Қарапайым сөз қолданысында анық қателіктер келтіреді.Қателіктер түсінуге біршама кедергі келтіреді.
1	Өте аз ой жеткізеді, түсініксіз немесе негізгі ойлар ашылмаған.Тек негізгі ақпаратты береді.Көбіне ақпарат қажетсіз.	Жиі қате кетіреді. Қателер түсінуге кедергі келтіреді.
0	Идеясын, ойын жеткізе алмайды.	Сөз қолданысы сәйкес емес.

9-сынып. ІҮ-тоқсан.

«Жаһандық мәселе: демография» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің түрлеріТыңдалым

Айтылым

Оқу мақсаты 9.1.3.1 Әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен

термин сөздердің мағынасын түсіну

9.2.6.1 Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген

ақпараттарды өзара салыстырып бағалау

Бағалау критерийі Білім алушы:

• Сөздер мен терминдердің мағынасын түсінеді

• Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды салыстырып, пікір білдіреді

Ойлау дағдыларының Қолдану

деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

І-НҰСҚА

ТЫҢДАЛЫМ.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз

Демография – кез келген мемлекет үшін маңызды мәселе. Өйткені қай мемлекеттің де дамуына халық саны ықпал етеді. Сондықтан Мемлекет басшысы да жыл сайынғы Жолдауының бiр тармағын демографиялық ахуалға арнайды. Әсіресе, Елбасы «Қазақстан-2050» стратегиясында демографиялық ахуалға айрықша көңіл бөлді. 2018 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша еліміздегі халық саны 18 миллион 272 мың 400 адамға жетті. Оның ішінде қалалықтар – 10 529,1 мың (57,6 пайыз), ауылдықтар – 7 743,3 мың адам (42,4 пайыз). 2017 жылғы 1 шілдемен салыстырғанда халық саны 238,1 мың адамға немесе 1,3 пайызға өсіп отыр. Қаңтар-маусым айларында Қазақстанда 192,7 мың адам туған. Бұл 2017 жылғы қаңтар-маусымға қарағанда 1,8 пайызға артық. Халықтың санын көбейтудiң екi жолы бар. Бiрi – табиғи өсiм. Бұл үшiн аналарға жасалатын көмек, медициналық жәрдем және әлеуметтiк жәрдемақылар өсуi керек. Қазақстанда табиғи өсім оң бағытқа ие. 2017 жылғы деректер бойынша туудың жиынтық коэффициенті 2,73 болды. Демография ғылымында replacement level (орын басушы көрсеткіш) 2,1-ден төмен болса, «халықтың өсімі болмайды» деп есептеледі. Тұжырымдама жобасында Елбасының «Ұлт жоспары – 100 нақты қадамда» айтылғандай инвестицияға қолайлы жағдай жасау үшін көші-қон саясатын бұдан әрі дамыту стратегиясы қарастырылып отыр. Ұзақ мерзімді немесе аралас көші-қон үлгісіне Экономикалық даму және ынтымақтастық ұйымы елдерінің тәжірибесі арқау болмақ. Егер жүйелі жұмыс жүрсе, білікті мамандарды экономикалық инновациялық секторларына тартып, кәсіпкерлікті өркендете аламыз. Шыны керек, демографиялық ахуалдың түзелуі – елдің экономикалық әлеуеті, әлеуметтік қорғалуы мен медициналық қызмет сапасының артуына тікелей байланысты. Мемлекет басшысының бастамасымен 2030 жылға дейін жүзеге асатын Отбасылық-гендерлік саясат жөніндегі концепция іске қосылды. Әлеуметтік төлемдердің жыл сайын артуы – отбасылық-демографиялық ахуалға да оң әсер етуде. Басты мәселе – медициналық қызмет көрсету сапасының артуы. ұлғайтуға экономикалық, мемлекеттік шаралар ықпал ете алады.

1. Төмендегі сөздердің мағынасын анықтаңыз, оларды қатыстырып сөз тіркесін жасаңыз.

Демографиялық ахуал________________________________________________________

________________________________________________________________________________

Табиғи өсім_________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

Тұжырымдама_____________________________________________________________________________________________________________________________________________

Экономикалық инновациялық секторларына_____________________________________

________________________________________________________________________________

Концепция_________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

2- тапсырма Берілген диаграмма бойынша диалог құр. Диалогта Қазақстан аймақтарында жастардың орналасуы туралы ақпараттарды салыстыр.

______________________________________________________________________________

ІІ -НҰСҚА

ТЫҢДАЛЫМ.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз

Демография – кез келген мемлекет үшін маңызды мәселе. Өйткені қай мемлекеттің де дамуына халық саны ықпал етеді. Сондықтан Мемлекет басшысы да жыл сайынғы Жолдауының бiр тармағын демографиялық ахуалға арнайды. Әсіресе, Елбасы «Қазақстан-2050» стратегиясында демографиялық ахуалға айрықша көңіл бөлді. 2018 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша еліміздегі халық саны 18 миллион 272 мың 400 адамға жетті. Оның ішінде қалалықтар – 10 529,1 мың (57,6 пайыз), ауылдықтар – 7 743,3 мың адам (42,4 пайыз). 2017 жылғы 1 шілдемен салыстырғанда халық саны 238,1 мың адамға немесе 1,3 пайызға өсіп отыр. Қаңтар-маусым айларында Қазақстанда 192,7 мың адам туған. Бұл 2017 жылғы қаңтар-маусымға қарағанда 1,8 пайызға артық. Халықтың санын көбейтудiң екi жолы бар. Бiрi – табиғи өсiм. Бұл үшiн аналарға жасалатын көмек, медициналық жәрдем және әлеуметтiк жәрдемақылар өсуi керек. Қазақстанда табиғи өсім оң бағытқа ие. 2017 жылғы деректер бойынша туудың жиынтық коэффициенті 2,73 болды. Демография ғылымында replacement level (орын басушы көрсеткіш) 2,1-ден төмен болса, «халықтың өсімі болмайды» деп есептеледі. Тұжырымдама жобасында Елбасының «Ұлт жоспары – 100 нақты қадамда» айтылғандай инвестицияға қолайлы жағдай жасау үшін көші-қон саясатын бұдан әрі дамыту стратегиясы қарастырылып отыр. Ұзақ мерзімді немесе аралас көші-қон үлгісіне Экономикалық даму және ынтымақтастық ұйымы елдерінің тәжірибесі арқау болмақ. Егер жүйелі жұмыс жүрсе, білікті мамандарды экономикалық инновациялық секторларына тартып, кәсіпкерлікті өркендете аламыз. Шыны керек, демографиялық ахуалдың түзелуі – елдің экономикалық әлеуеті, әлеуметтік қорғалуы мен медициналық қызмет сапасының артуына тікелей байланысты. Мемлекет басшысының бастамасымен 2030 жылға дейін жүзеге асатын Отбасылық-гендерлік саясат жөніндегі концепция іске қосылды. Әлеуметтік төлемдердің жыл сайын артуы – отбасылық-демографиялық ахуалға да оң әсер етуде. Басты мәселе – медициналық қызмет көрсету сапасының артуы. ұлғайтуға экономикалық, мемлекеттік шаралар ықпал ете алады.

Төмендегі сөздердің мағынасын анықтаңыз, оларды қатыстырып сөз тіркесін жасаңыз.

Әлеуметтiк жәрдемақылар _____________________________________

Демография ғылымында ________________________________________

_____________________________________________________________

Гендерлік саясат ______________________________________________

Экономикалық инновациялық секторларына______________________

__________________________________________________________________________________________________________________________

Ынтымақтастық ұйымы ________________________________________

2- тапсырма Берілген кесте бойынша диалог құр. Диалогта Қазақстан аймақтарында жастардың орналасуы туралы ақпараттарды салыстыр.

Қазақстанның аймақтары	Жастардың саны
Оңтүстік Қазақстан облысы	736038
Алматы облысы	510281
Алматы қаласы	420842
Шығыс Қазақстан облысы	348516
Қарағанды облысы	343943
Жамбыл облысы	281970
Ақтөбе облысы	232790
Қостанай облысы	226718

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Сөздер мен терминдердің мағынасын түсінеді	1	Тақырыпқа сай термин сөздердің мағынасын ашады	1
		Термин сөздерді қатыстырып, сөз тіркесін жасайды	1
		Сөз тіркесін жасау барысында сөздердің орын тәртібін сақтайды	1
Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды салыстырып, пікір білдіреді	2	Берілген кесте / диаграмма бойынша / жұпта диалог құрады	1
		Жұбына нақты сұрақ қоя алады/жауап бере алады/	1
		Кестеде / диаграммада/ берілген ақпараттарды орынды пайдаланады.	1
		Диаграммадағы аймақтардағы жастардың санын салыстырады	1
Барлығы			7

9 сынып. «Роботтар мен киборгтер әлемі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау.

Сөйлем әрекетінің Оқылым

түрлері Жазылым

Оқу мақсаты 9.3.1.1. Мәтіндегі ақпараттың өзектілігін анықтау.

Қорытынды жасау.

9.4.1.1. Мәтіндердің жанрлық, стильдік ерекшелігін сақтап,

аннотация, нұсқаулық жазу.

Бағалау критерийі Білім алушы:

• Мәтіннен маңызды ақпараттарды анықтап, қорытынды жасайды.

• Жанрлық және стильдік ерекшелігіне сай аннотация, нұсқаулық жазады.

Ойлау дағдыларының Жоғары деңгей

деңгейі

І- нұсқа

1- тапсырма. Мәтінді оқыңыз.Төмендегі тапсырманы орындаңыз

«Сіздің ойыңызша, мәтін бойынша көтерілген мәселелердің қайсысы өзекті?» сұрағы бойынша «ПОПС формуласы» негізінде өз жаубыңызды білдіріңіз.

Робот

«Робот» сөзі чех тілінен аударғанда «еріксіз еңбек» дегенді білдіретін «робота» сөзінен шыққан. Роботың көптеген түрі бар. Робот жылжымайтын, жылжымалы, дербес қозғалатын немес жәндік түрінде болуы мүмкін. Роботтың жадында күрделі бағдарламасы болады. Кейбір жанды роботтар айтылған сөзді адамша түсініп, адамның бұйрығын екі етпей, мінсіз орындайды.

Роботар түрлі материалдан, көбінесе металдар мен пластиктерден жасалады. Олар мынандай негізгі үш бөлікен тұрады:

Біріншісі – бақылаушы. Ол компьютер бағдарламасымен жұмыс істейтін «ми» деген атпен бізге жақсы таныс.

Екіншісі – механикалық бөлшектер: мотор, қысқыш, дөңгелек және т.б. Бұл бөлшектер роботардың жұмы істеуіне, қимылдауына көмектеседі. Роботтар ауа, су немесе электр тоғынан, сондай-ақ Күн сәулесінен қуат алады.

Үшінші бөлігі – тетіктер (датчиктер). Олар роботқа айналасы туралы ақпарат беріп тұрады. Роботтар жан-жағына бұрылып, түрлі әрекеттер жасайды. Роботтар адамның атқаратын қызметін жартылай ғана орындай алады.

«ПОПС формуласы»

Менің ойымша,.......

Оны былай түсіндіремін:..................

Оны мына фактілерімен , мысалдармен дәлелдеймін:.................

Ойымды былай қорытындылаймын:.................................

2- тапсырма. Берілген тақырып бойынша анотация жазыңыз.

Жағдаят. Сен сыныбыңмен робот жасадыңдар деп есептейік. Оны сатылымға шығару үшін жасаған роботқа анотация немесе нұсқаулық жаса.

ІІ- нұсқа

1- тапсырма. Мәтінді оқыңыз.Төмендегі тапсырманы орындаңыз

«Сіздің ойыңызша, мәтін бойынша көтерілген мәселелердің қайсысы өзекті?» сұрағы бойынша «ПОПС формуласы» негізінде өз жаубыңызды білдіріңіз.

Массачусетс технология институты таныстырған GelSіgһt құрылғысы негізінде жұмыс істейтін құлтемір кез келген ілулі тұрған USB кабельдерді өздігінен қосып-ажырата алады. Сондай-ақ, құрылғы механикалық өлшеммен объектіні анықтаудың жаңа әдісін меңгерген. Назарға іліккен кез келген затты анықтап, соған сәйкес дене қимылын орындайды. Бұл жаңа тех­нологияның сезгіштік қасиеті адам саусағының сезімталдығынан 100 есе күшті көрінеді.

Адам әрқашан өз деңгейінде әңгімелесе алатын, жалғыздықты сезінбеуге мүмкіндік туғызатын досты іздейді. Жапондар мұның жолын тапқан сияқты. Жақында олар адамның көңіл-күйіне қарай сөйлесе алатын құлтемірлер жасап шығарды. Қол, көз, бет-әлпетінің қимыл ишарасы арқылы адамның көңіл күйін тез анықтап, әңгімелесетін көрінеді. Құлтемір адаммен әңгімелесу барысында 5 мыңға жуық сөз тіркесін қолданады екен. Және адамдардың қарапайым сұрақтарына жауап береді. Pepper деп аталған бұл құлтемірдің «Махаббат, адамдар қарым-қатынастары» тақы­рыптарында әңгімелесуі көрер­мендерді таңқалдырған. Құны 2 мың доллар тұратын бұл құлтемірдің әзірге 200 тәжірибелік үлгісі шығарылған. 2015 жылдың ақпанында оны жаппай сатылымға шығармақ.

«ПОПС формуласы»

Менің ойымша,.......

Оны былай түсіндіремін:..................

Оны мына фактілерімен , мысалдармен дәлелдеймін:.................

Ойымды былай қорытындылаймын:.................................

2- тапсырма. Берілген тақырып бойынша анотация жазыңыз.

Жағдаят. Массачусетс технология институты таныстырған GelSіgһt құрылғысы негізінде жұмыс істейтін құлтемірді сатылымға шығару үшін жасаған роботқа анотация немесе нұсқаулық жаса.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Мәтіннен маңызды ақпараттарды анықтап, қорытынды жасайды	1	Мәтіндегі өзекті мәселені анықтайды	1
		Себебін түсіндіреді	1
		Мәселенің өзектілігіне дәлел келтіреді	1
		Мәселе бойынша қорытынды жасайды	1
Мәтіндердің жанрлық, стильдік ерекшелігін сақтап, анотация , нұсқаулық жазу.	2	стильдік ерекшелігін сақтайды;	1
		аннотация талаптарын сақтайды;	1
		құрылымды сақтайды;	1
		жұмысқа өзінің бағасын береді;	1
		мәтіндегі ақпаратты қолданады	1
			9

4-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

4-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 3 минут беріледі).

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері:

КТБ – көп таңдауды қажет ететін сұрақтар

ҚЖ – қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

ТЖ – толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаға сипаттама	Тапсырмалар түрлері	Орындалатын увқыты	балл
1 2 3 4 5	9.1.2.1 Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, ақпараттың шынайылығы мен нақтылығын анықтау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 200-250 сөзден тұратын мәтінді 2 рет тыңдайды. Мәтінді тыңдау барысында мазмұнды түсінуге бағытталған бірінші тапсырмада үш дұрыс жауапты таңдап алады, ал екінші және төртінші тапсырмаларда оқушы ашық сұрақтарға жауап жазады және бесінші тапсырмада тұжырымдардың шынжалған екенін анықтайды.	Көп таңдауы бар сұрақтар Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	1	1
				1	1
				3	1
				3 2	1 1
6 7 8	9.3.6.1 мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық мәселелермен байланыстыра отырып сыни тұрғыда баға беру; 9.3.1.1 мәтіндегі ақпараттың өзектілігін анықтау, қорытынды жасау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 200-250 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Бірінші сұрақта оқушы астарлы ойды анықтайды; екінші сұрақта мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық тұрғыдан қарастырып, сыни тұрғыдан баға береді. Ал үшінші сұрақта алты тұжырымнан мәтін бойынша сәйкес келетін екі дұрыс қорытындыны анықтайды.	Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	3	1
				4	2
			Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	3	2
			Көп таңдауы бар сұрақтар
9	9.4.1.1 мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала жазу; 9.4.2.1 эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу; 9.4.1.1 мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, аннотация, нұсқаулық жазу; 9.5.2.1 жазба жұмыстарында (себеп бағыныңқы, қимыл-сын бағыныңқы, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар берілген үш сұрақтың (шағын мақала, аргументативті эссе, нұсқаулық) бірін таңдап, жазба жұмысын орындайды. Мұғалім оқушының жазба жұмысында стильді сақтауын, қосымшаларды дұрыс жалғауын, сөйлем соңындағы тыныс белгілерді орынды қолдануын бағалайды. Сондай-ақ бағалауда оқушының себеп бағыныңқы, қимыл-сын бағыныңқы, мақсат бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемдерді орынды қолдануы ескеріледі	Жазба толық жауапты қажет ететін сұрақтар	20	10
10	9.2.5.1 сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу; 9.2.4.1 шығарманың идеясы мен мазмұнына байланысты «автордың ойын» бағалау; 9.2.2.1 коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу	Тапсырма жұпта орындалады. Екі оқушыға бөлімдерге қатысты ортақ тақырып беріледі (тақырып жазылған қағаздар теріс қаратылады). Жұптағы оқушылар берілген тақырып бойынша 6 минут диалогке түседі (әр оқушы диалогте 811 сөйлем айтуы керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, соған қатысты жұбына сұрақтар қоюын, сұрақтарға лайық жауап беруін бағалайды. Екі оқушының балы бір-біріне тәуелді емес.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтыл ым сабақта н тыс тексері ле ді, әр білім алушы ға 3 минут берілед і.	10
Барлығы				40	30

«Қазақ тілі мен әдебиеті Т2» пәнінен 4-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І-нұсқа.

Тыңдалым. Мәтінді тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орында.

Қазақстан халқының саны 16 миллиондық межеден екі рет «аттапты»: 1986 және 2010 жылдары. Ал 2010 жылдан бергі уақыт ішінде қазақстандықтардың саны тағы 1,6 миллионнан астам адамға өсті. Тәуелсіздік жылдарында жеткен табыстарымыздың бірі — қазақтың демографиясы.

1986 жылы қазақстандықтардың саны тұңғыш рет 16 миллиондық межеден асты. Бірақ бұл көрсеткіште республиканың байырғы жұрты, алып аумақтың түпкі иесі — қазақтардың үлесі небәрі 40 пайыздың шамасында болды. Қайткенде де, өткенге — салауат. Өз жерімізде азшылыққа айналсақ та, КСРО тарқаған тұста өзгелермен қатар, біз де тәуелсіздігімізді алдық, отарлық қамытынан құтылып, өз алдымызға дербес ел болу бақытына жеттік. Тәуелсіздік жариялаған жылдары шетелдік сарапшылар Қазақстанға демографиялық құлдырау болжады. Бастапқыда бұл расқа шыққандай да болды. Тәуелсіздік жарияланған жылы Қазақстан тұрғындарының саны 16,8 миллион болса, он жылдан кейін 14,8 миллионға түсті. 1991-2011 жылдар аралығында елімізге сырттан 1 миллион қазақ көшіп келді. Өткен ғасырдың 90-жылдарының ортасынан төмендей бастаған туу көрсеткіші 2002 жылдан кейін қайта көтерілді. Осы жылдан бастап халық саны да өсе берді. 2005-2010 жылдар аралығында Қазақстан халқының саны 1 миллионға көбейіп, 16 миллиондық межеден асты. Ал кейінгі бес жылда, жоғарыда айтқанымыздай, тағы да 1,6 миллионнан астам адамға көбейді. Бүгінде, ресми деректерге сай, халықтың саны 17 миллион 631 мың адамға жетті.

Еліміз халық саны жөнінен әлем мемлекеттері арасында 64-орында.

Индира ЖАЙМАҒАМБЕТОВА.

1. Мәтіннің мазмұны бойынша 2 дұрыс ақпаратты тап

№	Ақпараттар	Дұрыс	Бұрыс
1	Қазақстан халқының саны 18 миллиондық межеден екі рет «аттапты»: 1986 және 2010 жылдары.
2	Бес жылда, жоғарыда айтқанымыздай, тағы да 1,6 миллионнан астам адамға көбейді
3	1991-2011 жылдар аралығында елімізге сырттан 5 миллион қазақ көшіп келд
4	Тәуелсіздік жариялаған жылдары шетелдік сарапшылар Қазақстанға демографиялық құлдырау болжады

[2]

2. Сұрақтарға толық жауап бер

1. Қашан Қазақстан тұрғындарының саны 16,8 миллион болса, он жылдан кейін 14,8 миллионға түсті?

2. Еліміз халық саны жөнінен әлем мемлекеттері арасында нешінші орында?

[2]

3. Жауаптың дұрыс нұсқасын белгіле.

Демография ... .

A. қаланың табиғи ерекшеліктерін зерттейді.

В. тұрғындардың денсаулықтарын қарастырады.

С. урбандалуды, босқындар мәселесін зерттейді.

D. халықтың құрамын, динамикасын зерттейді.

E. халықтың мәдениетін, тұрмысын қарастырады.

[1]

Оқылым

Туризм – адамның бос уақытында өз еркінше көңіл көтеріп, демалуы, басқа жерді көріп, қызықтауы, ерікті түрде саяхаттап, серуендеуі. Қазіргі кезде туризм – табысты әрі тез дамып келе жатқан халықаралық сауда сегменттерінің бірі. Халықаралық туризмнің үлесі экспортқа шығарылатын дүниежүзілік табыстың 8 пайызын, қызмет көрсету секторы экспортының 37 пайызын құрайды.

Туризмнен түскен табыс мұнай, мұнай өнімдері және автомобиль экспортының табысынан кейінгі тұрақты түрде үшінші орын алады.

Туризм туристер баратын жаңа аумақтар есебінен дамып отырады. Қазақстанның табиғи-географиялық жағдайы әлемдік туристік нарықта лайықты орын алуға мүмкіндік береді. Қазіргі туризм жыл сайын ақылы еңбек демалысымен байланысты. Бұл – адамның демалуға, бос уақытын еркімен өткізуге құқықты екенін көрсетеді. Ол жеке адам, адамдар мен халықтар арасындағы өзара түсінікті байқатады.

1. Сұраққа қысқа жауап беріңіз.

Туризм – адамның қашан өз еркінше көңіл көтеріп, демалуы, басқа жерді көріп, қызықтауы, ерікті түрде саяхаттап, серуендеуі

[1]

2. Берілген сөздер мен сөз тіркестерін сәйкестендіріп, сөйлем құра.

1	саяхаттап	серуендеуі	ерікті	Туризм	түрде
2	Туристер	баратын	жаңа аумақтар	дамып отырады	Туризм	есебінен
3	адамдар мен халықтар	байқатады.	Ол	арасындағы	жеке адам	өзара түсінікті

[2]

3. Берілген тақырып бойынша ассоциограма құр.

туризм

[2]

Жазылым.

Төмендегі тақырыптардың бірін таңдап, жазба жұмысын жүргізіңіз. Жазба жұмысында құрмалас сөйлемдерді пайдалан.

1. «Қазақстандағы демография мәселесі» туралы публицистикалық мақала жаз.

2. «Робот- ХХІ ғасыр жаңашылдығы» тақырыбына сқхбат құр.

3. «Мен де туризммен айналысқым келеді» тақырыбына эссе жаз.

Айтылым.

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-11 сөйлем).

1. Демографиялық мәселе қайткенде шешімін табады?

2. Үй тұрмысына роботтардың қажеттілігі қаншалықты?!

3. Қазақстандағы туризм мәселелері қаншалықты дұрыс жолға қойылған?

ІІ-нұсқа.

Тыңдалым. Мәтінді тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орында.

Қазақстан халқының саны 16 миллиондық межеден екі рет «аттапты»: 1986 және 2010 жылдары. Ал 2010 жылдан бергі уақыт ішінде қазақстандықтардың саны тағы 1,6 миллионнан астам адамға өсті. Тәуелсіздік жылдарында жеткен табыстарымыздың бірі — қазақтың демографиясы.

1986 жылы қазақстандықтардың саны тұңғыш рет 16 миллиондық межеден асты. Бірақ бұл көрсеткіште республиканың байырғы жұрты, алып аумақтың түпкі иесі — қазақтардың үлесі небәрі 40 пайыздың шамасында болды. Қайткенде де, өткенге — салауат. Өз жерімізде азшылыққа айналсақ та, КСРО тарқаған тұста өзгелермен қатар, біз де тәуелсіздігімізді алдық, отарлық қамытынан құтылып, өз алдымызға дербес ел болу бақытына жеттік. Тәуелсіздік жариялаған жылдары шетелдік сарапшылар Қазақстанға демографиялық құлдырау болжады. Бастапқыда бұл расқа шыққандай да болды. Тәуелсіздік жарияланған жылы Қазақстан тұрғындарының саны 16,8 миллион болса, он жылдан кейін 14,8 миллионға түсті. 1991-2011 жылдар аралығында елімізге сырттан 1 миллион қазақ көшіп келді. Өткен ғасырдың 90-жылдарының ортасынан төмендей бастаған туу көрсеткіші 2002 жылдан кейін қайта көтерілді. Осы жылдан бастап халық саны да өсе берді. 2005-2010 жылдар аралығында Қазақстан халқының саны 1 миллионға көбейіп, 16 миллиондық межеден асты. Ал кейінгі бес жылда, жоғарыда айтқанымыздай, тағы да 1,6 миллионнан астам адамға көбейді. Бүгінде, ресми деректерге сай, халықтың саны 17 миллион 631 мың адамға жетті.

Еліміз халық саны жөнінен әлем мемлекеттері арасында 64-орында.

Индира ЖАЙМАҒАМБЕТОВА.

2. Мәтіннің мазмұны бойынша 2 дұрыс ақпаратты тап

№	Ақпараттар	Дұрыс	Бұрыс
1	Қазақстан халқының саны 16 миллиондық межеден екі рет «аттапты»: 1986 және 2010 жылдары.
2	Бес жылда, жоғарыда айтқанымыздай, тағы да 1,9 миллионнан астам адамға көбейді
3	1991-2011 жылдар аралығында елімізге сырттан 1 миллион қазақ көшіп келд
4	Тәуелсіздік жариялаған жылдары шетелдік сарапшылар Қазақстанға демографиялық құлдырау болжамады

[2]

4. Сұрақтарға толық жауап бер

1. Бірақ бұл көрсеткіште республиканың байырғы жұрты, алып аумақтың түпкі иесі —кімдердің үлесі небәрі 40 пайыздың шамасында болды?

2. Өткен ғасырдың 90-жылдарының ортасынан төмендей бастаған туу несі 2002 жылдан кейін қайта көтерілді?

[2]

5 . Жауаптың дұрыс нұсқасын белгіле.

Демография ... .

A. халықтың құрамын, динамикасын зерттейді.

B. халықтың мәдениетін, тұрмысын қарастырады

C. тұрғындардың денсаулықтарын қарастырады.

D. урбандалуды, босқындар мәселесін зерттейді.

Е. қаланың табиғи ерекшеліктерін зерттейді.

[1]

Оқылым.

Байқоңыр – ғарыш айлағы. Қызылорда облысы Қармақшы ауданының аумағында орналасқан. Іргесі 1955 жылы қаланған. 1957 жылы 4 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан тұңғыш ғарыш ракетасы сәтті ұшырылды.

Байқоңыр әлемдегі ең ірі жербеті ғылыми ғарыш полигоны саналады.

1961 жылы 12 сәуірде адамза тарихында тұңғыш рет Юрий Гагарин Алексеевич Байқоңырдан «Восток» кемесімен ғарышқа аттанып, ғарышты бағындырды. Байқоңырдан Ай, Марспен Шолпанды зерттеуге арналған ғарыш аппараттары бар РТ да ұшырылады. 1991 жылы 2 қазанда қазақтың тұңғыш ғарышкері – Тоқтар Әубәкіров «Союз Т-13» ғарыш кемесімен Байқоңырдан ғарышқа көтерілді. Қазақ ғарышкері – Талғат Мұсабаев ғарышта 2рет (1994,1998 жылдары) болды. «Байқоңыр» ғарыш алаңы 1991жылы Қазақстан Республикасының иелігіне өтіп, 1993 жылы Ресей Федерациясына 20 жылға жалға берілді. «Байқоңыр» кешенінен Қазақстан Республикасның аумағына жылына 30-35 мың улы зат таралады. Ракетадан түскен қалдықтар Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарының табиғатына көп зақым келтірді.

1. Сұраққа қысқа жауап беріңіз.

1961 жылы 12 сәуірде адамзат тарихында тұңғыш рет кім Байқоңырдан «Восток» кемесімен ғарышқа аттанып, ғарышты бағындырды?

[1]

2.--3 Берілген сөздер мен сөз тіркестерін сәйкестендіріп, сөйлем құра.

1	әлемдегі	ғылыми ғарыш	ең ірі	Байқоңыр	жербеті	полигоны саналады.
2	Талғат Мұсабаев	болды	Қазақ ғарышкері	ғарышта	(1994,1998 жылдары	2рет
3	түскен қалдықтар	зақым келтірді.	Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан	Ракетадан	табиғатына	облыстарының

[2]

4-5. Берілген тақырып бойынша ассоциограма құр.

Байқоңыр- ғарыш айлағы

Жазылым.

Төмендегі тақырыптардың бірін таңдап, жазба жұмысын жүргізіңіз. Жазба жұмысында құрмалас сөйлемдерді пайдалан.

1. «Қазақстандағы демография мәселесі» туралы публицистикалық мақала жаз.

2. «Робот- ХХІ ғасыр жаңашылдығы» тақырыбына сқхбат құр.

3. «Мен де туризммен айналысқым келеді» тақырыбына эссе жаз.

Айтылым.

Бір тақырыпқа таңдау жасап, сол тақырып бойынша жұбыңызбен диалогке түсіңіз (8-11 сөйлем).

1. Демографиялық мәселе қайткенде шешімін табады?

2. Үй тұрмысына роботтардың қажеттілігі қаншалықты?!

3. Қазақстандағы туризм мәселелері қаншалықты дұрыс жолға қойылған?

Балл қою кестесі

Тыңдалым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1-2	1,3	2	5
3	Бірақ бұл көрсеткіште республиканың байырғы жұрты, алып аумақтың түпкі иесі — қазақтардың үлесі небәрі 40 пайыздың шамасында болды.	1
4	Өткен ғасырдың 90-жылдарының ортасынан төмендей бастаған туу көрсеткіші 2002 жылдан кейін қайта көтерілді.	1
5	А	1

Оқылым.

Сұрақ	Жауап	Балл	Жалпы балл
1	Юрий Гагарин Алексеевич	1	5
2-3	Байқоңыр әлемдегі ең ірі жербеті ғылыми ғарыш полигоны саналады. Қазақ ғарышкері – Талғат Мұсабаев ғарышта 2рет (1994,1998 жылдары) болды. Ракетадан түскен қалдықтар Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарының табиғатына көп зақым келтірді.	2
4-5	Ассоцограмма қүрады.	2

10 –сынып. 1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

«Еңбек нарығы және сұраныс». Балғабек Қыдырбекұлы «Теміржолшы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекеттеріТыңдалым, айтылым

Оқу мақсаты 10.1.3.1оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер ментермин сөздердің мағынасын түсіну

10.2.2.1 ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрау, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушыға әсер ету

Бағалау критерийі Білім алушы

 Тақырыпқасәйкессөздерментерминдердіңмағынасын ажыратады

 Мәтін бойынша монолог, диалог құрауда сөз әдебі мен сөйлеу этикетін қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі Қолдану

Сөйлеу әрекеттеріТыңдалым, айтылым

Орындау уақыты15-20 минут

І-нұсқа

Тыңдалым. Тапсырма. Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Бір күні осы өзен бойына көп ағаш түсірілді. Ағаштан зәулім көпір салынды, жал болып үйілген тас-топырақтың үстіне көлденең ағаштар төселінді. Қырлы жіңішке ұзын шойындар әкелініп, қатарынан осы көлденең ағашқа шегеленгенде Әліштің ойына ауылдағылардың «жол домбыраға ұқсайды» дегені түсе кетті. Жол, шынында да, домбыраның мойнына ұқсап қалды. Екі рельс екі шек те, ал шпалдар перне сияқты.

Жол бітіп поезд келерде, Әліш Үмбеталовты жол мастері Тарасов шақырып алды да:

— Сен поезд өткенше көпірдің астына жатасың,— деді.

— Менің де поезды көргім келеді, Дмитрий Степанович,— деді ол.

— Сен поезды көрмек түгіл, мәңгі сонымен бірге боласың, алғашқы поезд өткенше осында қаласың,— деді Тарасов. Сөйтіп, бірінші рет поезд өтетін көпірдің астында Әліш жалғыз қалды. Әдетте бұл кезде жұмыстағы ең озат адам поезд алғаш өткенде көпірдің астында қалу құрметіне ие болады екен. Ол кез-келген адамға ұсыныла бермесе керек.

Поезд гүрсілдеп өте шыққан соң, Әліш орнынан тұра келіп жол үстіне қарап еді, түтіні будақтап паровоз жүйткіп барады екен. Бұрын поезд көрмеген түйелі, атты қазақтар паровоздың артынан таң қалысып қарап тұр, енді біразы жарысып шауып барады. Әліш ел қуанышының куәсі болды. Кейінірек өзен жағасындағы иіннің мәнісін де түсінді, ол цементтен, тастан біржола істелетін темір бетонды көпірге қалдырылған орын болып шықты.

Түрксиб темір жолы Айнабұлақта түйісіп, жұмыс біткен күні Әліш Үмбеталов Айнабұлаққа шақырылды. Поездан түсе қалған жерде Әлішті бұрынғы өзінің жолдастары Тарасов пен Колесников қарсы алды. Олар Әлішті жол бастығына алып кірді.

— Үмбеталов деген озат жұмысшы осы, сіздің шақыруыңызбен келді, жол бастығы жолдас,— деді Тарасов.

Жол бастығы орта жастағы байсалды адам екен. Әлішпен көп әңгімелесті.

— Сізді Ауыр өндіріс Халық Комиссариатының грамотасымен құттықтаймын,— деді ол Әлішке. Бұған қоса көп заттай сыйлық тапсырды.

1. Сөйлемдерді қажетті сөздермен толықтырыңыз.

Түрксиб темір жолы/ домбыраның мойнына/ең озат адам.

А) Жол, шынында да, ______________________________ ұқсап қалды.

В) Әдетте бұл кезде жұмыстағы ____________________ поезд алғаш өткенде көпірдің астында қалу құрметіне ие болады екен.

С) ______________________Айнабұлақта түйісіп, жұмыс біткен күні Әліш Үмбеталов Айнабұлаққа шақырылды.

2. Ақпараттарды сәйкестендіріңіз.

			Ақпарат	Сәйкестендіру
1.Поездан түсе қалған жерде			А. ал шпалдар перне сияқты.	1-
2.Екі рельс екі шек те,			Б. бұған Әліштің ақылы жетпей жүрді.	2-
3.Алғашқы кезде			В.Әлішті бұрынғы өзінің жолдастары Тарасов пен Колесников қарсы алды.	3-

3. «Елімізде сұранысқа ие мамандықтар мен жұмыссыздық» тақырыбында өз көзқарасыңды білдіріп, жұбыңызға 3 сұрақ қойыңыз. Сұрақ құрастыруда және жұбыңыздың сұрағына жауап беруде сөз әдебі мен сөйлеу этикетінің формаларын қолданыңыз.

ІІ-нұсқа

Тыңдалым. Тапсырма. Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

1. Сөйлемдерді қажетті сөздермен толықтырыңыз.

Түтіні будақтап паровоз / көлденең ағаштар /Әліш Үмбеталовты

А) Ағаштан зәулім көпір салынды, жал болып үйілген тас-топырақтың үстіне ______________________________төселінді.

В) Жол бітіп поезд келерде, ____________________ жол мастері Тарасов шақырып алды.

С) Әліш орнынан тұра келіп жол үстіне қарап еді, ______________________ жүйткіп барады екен.

2. Ақпараттарды сәйкестендіріңіз.

Ақпарат		Сәйкестендіру
Бұрын поезд көрмеген түйелі, атты қазақтар	А. көпірге қалдырылған орын болып шықты.	1-
2.Ол цементтен, тастан біржола істелетін темір бетонды	Б. Әліш жалғыз қалды.	2-
3. Сөйтіп, бірінші рет поезд өтетін көпірдің астында	В. паровоздың артынан таң қалысып қарап тұр.	3-

3. «Жұмыспен қамту - 2020» тақырыбында өз көзқарасыңды білдіріп, жұбыңызға 3 сұрақ қойыңыз. Сұрақ құрастыруда және жұбыңыздың сұрағына жауап беруде сөз әдебі мен сөйлеу этикетінің формаларын қолданыңыз.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескиптор	Балл
Тақырыпқа сәйкес сөздер мен терминдердің мағынасын ажыратады	1	Мағынасына қарай қажетті сөздерді қояды; 1 –сөйлем 2-сөйлем 3-сөйлем	1 1 1
	2	Ақпараттарды өзара сәйкестендіреді; 1-сәйкестендіру 2-сәйкестендіру 3-сәйкестендіру	1 1 1
Мәтін бойынша монолог, диалог құрауда сөз әдебі мен сөйлеу этикетін қолданады.	3	Сұрақ қоюда сөйлеу этикеті формаларын қолданады; 1-сұрақ 2-сұрақ 3-сұрақ	1 1 1
		Жаап беруде сөйлеу этикетінің формаларын қолданады.	1
Барлық балл			10

І-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

«Отандық өнеркәсіп өнімі», «Қазақ киносы мен театрының қазіргі келбеті»

І -нұсқа

Сөйлеу әрекеттері Оқылым, жазылым

Оқу мақсаты 10.4.4.1 Тақырып бойынша мәтінге жоспар құрып, әр

тармақшаға қажетті негізгі және қосымша мәліметтерді

жинақтап ұсыну (тірек-схема, менталды карта,презентация)

10.3.3.1 әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-

қоғамдық мәселені талдау және кейіпкерлерді шынайы

өмірмен салыстырып бағалау

Бағалау критерийі Білім алушы

Мәтінге жоспар құрып, негізгі және қосымша

ақпараттарбойыншатірек-схема,менталдыкарта,

презентация дайындайды

Көтерілген мәселені анықтап, кейіпкерлер әрекетін шынайы

өмірмен салыстырып, баға береді

Ойлаудағдыларының деңгейіЖоғары деңгей дағдылары

Сөйлеу әрекеттері Оқылым, жазылым

Орындау уақыты 20 минут

Тапсырма

Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Жеңіл өнеркәсіп бағыты жалпы ұлттық өнім өндірісінде маңызды орындардың бірін алады. Бұл сала ел экономикасының дамуына айтарлықтай үлес қосып келеді. Жеңіл өнеркәсіп үш негізгі топты біріктіреді: тоқыма өнеркәсібі - 53%, киім-кешек өндірісі - 37%, сондай-ақ, былғары және оған қатысты өнімдер - 10% құрайды. Биылғы 11 айда саладағы өндіріс көрсеткіші 99,7 млрд теңгеге жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 16,6% артты.

Сонымен қатар, Қазақстанда жыл сайын жеңіл өнеркәсіп секторында жаңа кәсіпорындар пайда болуда. 2019 жылғы ірі жобалардың бірі "Бал текстиль" ЖШС-нің кілем және кілем бұйымдарын шығаратын үшінші цехты іске қосуы болды. Жоба жұмсалған инвестиция көлемі 1 млрд. теңгені құрады. 45 жаңа жұмыс орны ашылды. Бүгінгі таңда кәсіпорынның өнімі Қазақстанның ірі қалаларында және облыстарында сатылады. Сондай-ақ жалпы өндірістің 30% жақын және алыс шет елдерге: Ресей, Қырғызстан, Тәжікстан, Әзірбайжан, Ұлыбритания, Германия және Францияға экспортталады.

2019 жылғы желтоқсан айында Шымкент қаласында жіп иіру фабрикасы іске қосылды. Кәсіпорында мақта талшығын өңдеу көлемі жылына 6 мың тоннаны құрайды. Фабриканы іске қосу қаладағы тоқыма кластерін қалпына келтіру жөніндегі Жол картасының бірінші кезеңі. Жоба ағымдағы жылдың маусым айында Қазақстан мен Өзбекстан үкіметтері арасындағы бірлескен тоқыма кластерін құру туралы келісім шеңберінде іске асырылды. Кәсіпорында бірінші кезеңде 120 жаңа жұмыс орны ашылған. Өзбекстаннан тартылған инвестиция көлемі 4,6 млрд теңгені құрады.

1. Мәтін бойынша жоспар құрыңыз.

Жоспар

2. Әр абзацтағы негізгі және қосымша ақпараттар негізінде 4 тірек-схема әзірлеңіз.

Жазылым

2. «Қазақ киносының» ең белгілі 3 тұлғасын анықтаңыз.

2. Қазақстанда мәдени шаралардың адам құндылығына қандай әсері бар? Ойыңызды дәлелмен келтіріп, 5-6 сөйлеммен беріңіз.

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

ІІ -нұсқа

Тапсырма

Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Әлемдік нарықта көптеген елдер отандық өнімдерімен тауар алмасып отырады. Бүгінде әлемдік тауар алмасуда әртүрлі, дамуы мен мәртебе жағынан сан қилы елдер кездесіп жатады. Соның ішінде өнеркәсібі дамыған, жаңа индустриалды елдер қатары бар. Олар әрине, АҚШ, Германия, Жапония, Франция т.б. сияқты елдер. Аталмыш нарықта Қазақстан Республикасының да алатын орны бар. Осындай деңгейде, отандық өнім шығаруда да, ел экономикасына оң өзгерістер әкелуде. 

Еліміздің  брендтік тауарлар өндіруі  бойынша әлемдік тауар айналымындағы дәрежесі қандай? Жалпы өзге елмен салыстырғанда жер көлемінен де, халық тұрмысының жағдайы да алдыңғы қатарда десе артық айтпағанымыз болар. Тәуелсіз ел болып қалыптасқаннан бастап, елдің өз теңгесі, экономикасы өмірге келді.

Отандық тауарлар қолжетімді болғанымен бағасы жағынан аса қымбат. Себебі, кейбір техниканың жетіспеуінен шет елдерге жіберу арқылы өңдеу мәселелері көтеріліп отыр. Бұл кәсіпкер үшін де тиімсіз болып табылады. Бұдан шығатын қортынды, отандық сапалы өнім өндіру үшін ең алдымен, қабілетті мамандар мен техника қажет. Осындай мәселелердің көтерілуі нәтижесінде елбасымыз отандық кәсіпкерлерге үлкен жағдай жасап отырғаны мәлім. бізде Қазақстанды әлем жұртшылығына кеңінен танытатын, ұлттық брендіміз болатын дүниелер баршылық. Экономика саласында шетелдерге өтімді тауарлар қатарында  «Әдемі-ай»  компаниясын  атауға болады.  «Әдемі-ай» компаниясы қазақ халқының ұлттық болмысын, салт-дәстүрін, тарихын, еліміздің бүгінгі жетістіктерін бейнелейтін кәдесыйлардың қайталанбас түрлерін шығарады. Олар көптеген елдерде өткен көрмелерге қатысып, жүлдегер атанды.

1. Мәтін бойынша жоспар құрыңыз.

Жоспар

2. Әр абзацтағы негізгі және қосымша ақпараттар негізінде 4 тірек-схема әзірлеңіз.

Жазылым

3. Қазақстандағы ең белгілі 3 театрды анықтаңыз.

4. Димаш Құдайбергеновтың қазақ өнерінің дамуына қандай әсері бар? Ойыңызды дәлелмен келтіріп, 5-6 сөйлеммен беріңіз.

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
Мәтінге жоспар құрып, негізгіжәне қосымша ақпараттарбойынша тірек-схема,менталды карта,презентация дайындайды	№	Білім алушы
	1	мәтіндегі әр абзацтың мазмұны бойынша жоспар құрады;	1
	2	негізгі және қосымша ақпараттарды анықтап, тірек-схема әзірлейді; 1-тірек-схема 2-тірек-схема 3-тірек-схема 4-тірек-схема	1 1 1 1
Берілген тақырып бойынша атауларды табады, өз ойын дәлел арқылы қорытындылайды, бағабереді	3	Тақырып бойынша 3 тұлғаны анықтайды; 1-тұлға 2-тұлға 3-тұлға	1 1 1
	4	Ойға байланыты 5-6 сөйлеммен дәлел келтіреді.	2
Барлық балл			10

I ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

I тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 15 минут

Жазылым – 15 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі).

Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент – айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тап сырма	Қамтылатын мақсаттар					*Тапсырмаларға сипаттама					*Тапсырма лар түрлері		*Орын дау уақыты, мин			Балл
1	10.1.3.1оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылғансөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну; 10.1.6.1көтерілген мәселебойынша әртүрлідереккөздерден алынғанмәтіндерді тыңдаужәне салыстыру,өз көзқарасын аргументтер негізіндедәлелдеу.					Тапсырмажеке орындалады. Оқушылар оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптараясындағы 150-160 сөзден тұратын тыңдалым мәтінін 2 реттыңдайды. Мәтіндітыңдау барысындаоқушылар терминдердің мағынасынтүсінуге, мәтіндегіақпаратқа қатысты өз көзқарасын аргументтерарқылы дәлелдейалуына бағытталған тапсырмаларды орындайды.					Сәйкестенді ру сұрақтары Қысқа жауапты қажет ететін сұрақ		6			3
2													4			2
3	10.3.1.1мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықтайотырып, фактімен көзқарастыажырату, мәтінидеясымен байланысын анықтау; 10.3.2.1ғылыми- көпшілікжәне публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала, эссе, тезис, интервью,баспасөз парағы)құрылымы мен рәсімделуін білу,жанрлық жәнетілдік ерекшеліктерін талдау.					Тапсырмажеке орындалады. Оқушылартақырыпқа қатысты 150-160 сөздентұратын ғылыми-көпшілік мәтіндіоқиды. Мәтіндегінегізгі және қосымша ақпараттарды анықтау, факті мен көзқарасты анықтау,мәтін идеясыменбайланысын анықтауға бағытталған тапсырмаларды орындайды.					Толық жауапты қажет ететін сұрақтар		5			4
4													2			2
5													2			1
6													3 3			1 3
7
8	10.4.1.1 публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлықжәнестильдік ерекшеліктерінесай тілдікқұралдарды орындықолданып, шағын мақала жазу; 10.4.6.1мәнмәтін бойыншатілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазу; 10.5.1.1тәуелдік жалғауды(оңаша және ортақ тәуелдеу) жәнекөптікмәнді есімдерменкөптік жалғауларды ажырата танып, дұрыс қолдану; 10.5.1.2.сынесімнің жасалужолдарын білу,мәтінқұрауда орынды қолдану.					Тапсырмажеке орындалады. Оқушылар берілген екі тапсырманыңбірін таңдап, мақала жазады. Мұғалімоқушының публицистикалық стильдің жанрлық және стильдікерекшеліктерінесай тілдікқұралдарды орынды қолдана алуын; мәнмәтінбойынша тілдікбірліктерді орфографиялық нормағасайжаза алуын;мәтін құрауда тәуелдікжалғауды (оңашажәнеортақ тәуелдеу),көптік мәнді есімдерменкөптік жалғауларды,сын есімдердіорынды қолдануын бағалайды.					Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	15			10
9	10.2.2.1ғылыми- көпшілікжәне публицистикалық мәтіндергесүйеніп, монологжәне диалог құрау, сөз әдебі мен сөйлеуэтикеті формаларынорынды қолданып,тыңдаушыға әсер ету;					Тапсырмажұпта орындалады.Екі оқушығағылыми- көпшілікжәне публицистикалық стильдегімәтін ұсынылады. Оқушылар мәтінге сүйене отырып, диалог(әроқушы диалогта 8-10 сөйлем					Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс тексеріле ді,әр білім алушыға 2минут беріледі.			5
	10.2.3.1сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдасбөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын,кідірісті сөйлеумәнерінесай қолдану.					айтуы керек) құрайды; сөзәдебіменсөйлеу этикетіформаларын орындықолданып, тыңдаушыға әсер етеді; сөйлеуағымындағы интонацияның құрамдасбөліктерін сөйлеумәнеріне сай қолданады.Екі оқушыныңбалы бір-біріне тәуелді емес.
Барлығы															30

10 –сынып

«Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен І тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І –нұсқа

Тыңдалым

Еңбек нарығы дегеніміз - жұмыс күшін тауар ретінде сату, сатып алу туралы экономикалық қатынастар жүйесі. Еңбек нарығында кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар арасында белгілі бір қарым-қатынастар орнатылады. Сондықтан еңбек нарығы, бұл сұраныс пен ұсыныс механизмі арқылы белгілі бір жұмысбастылық көлемі мен еңбек ақы деңгейі анықталатын, экономикалық агенттер арасындағы бәсеке нәтижесінде қалыптасқан экономикалық орта. Өндірістік ресурстар нарығында еңбек нарығы ерекше, айқын орын алады, өйткені еңбек нарығынсыз өндіріс үдерісі болмайды, ал қоғам адамдардың еңбек қызметінен тыс дұрыс жұмыс істей алмайды.Ол тұрғындарды жұмыспен қамту көлемі мен динамикасын, жұмыссыздықтың сала бойынша деңгейін, кәсіби-біліктілік, демографиялық және басқа да көрсеткіштердің құрылымын байқатады. Еңбек нарығының атқаратын қызметтері қоғамдағы еңбектің ролімен анықталады:

Әлеуметтік қызметі – адамдардың қалыпты табыс деңгейі мен қолайлы жағдайын қамтамасыз етумен сипатталады.

Экономикалық қызметі – адамдардың еңбегін тиімді пайдалану, бөлу, реттеумен сипатталады.

Ынталандыру қызметі – еңбек нарығына қатысушылар арасында бәсеке қабілеттілікті ынталандыру, жоғары тиімді еңбекке қызығушылығын арттыру, адамдардың біліктілігін жоғарылатумен сипатталады.

• Еңбек нарығының құрылымында бірнеше сегменттер бөлінеді:

• жоғары біліктілігі бар басқару жұмысшыларының тұрақты саны;

Терминдерді анықтамасымен сәйкестендіріңіз (әр 2 дұрыс жауап үшін 1 балл).

	Терминдер			Мағынасы		Сәйкестендіру
						бағаны
1.	Еңбек нарығы	А. жастар, қарт адамдар, жұмыс табудан үмітін үзген адамдар.
2.Әлеуметтік қызметі		В. адамдардың еңбегін тиімді пайдалану, бөлу, реттеу
3.Экономикалық қызметі		С. жоғары тиімді еңбекке қызығушылығын арттыру, адамдардың біліктілігін жоғарылату
4. Ынталандыру қызметі		Д. құрылымдық өзгерістерге бейімделген өнеркәсіп салаларының жұмысшылары
5.Жұмысшылардың қорғалмаған категориялары		Е. адамдардың қалыпты табыс деңгейі мен қолайлы жағдайын қамтамасыз ету
6.Еңбек нарығының құрылымындағы сегмент		Ж.Жұмыс күшін тауар ретінде сату, сатып алу туралы экономикалық қатынастар жүйесі

[3]

2. «Еңбек нарығынсыз өндіріс үдерісі болмайды» дегенге келісесіз бе? Ойыңызды мәтіндегі ақпараттармен дәлелдеп, 2 сөйлеммен беріңіз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

Оқылым

Әлемде күштілері ғана жеңіске жететін өндірісшілердің көзге көрінбес «соғысы» жүріп жатыр. Соғыста күштілер жеңетіні ақиқат болса, нарықта кімнің өнімі бәсекеге қабілетті, бағасы мен сапасы тұтынушының көңілінен шықса, соның өнімі өтімді болмақ.  Мемлекет басшысы да тауарлардың импортын азайтып, өзімізде өндіруге болатын заттарды өзіміз өндіріп, экспорт көлемін ұлғайту қажеттігін айтудан кенде емес.

«Корпорация Сайман» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі де отандық өнім өндіріп отырған  үлкен ұжым. Бұл серіктестік неміс сапасымен жасалған отандық «Сайман» санауыштарын жасап шығарумен айналысады.

Жақсы, үнемшіл құралдар ешқашанда жарнаманы қажет етпейді десек те, сол жарнаманы жасау керек болса, әрине отандық өндірушілерге жасаған абзалырақ. «Сайман» электрсанауыштары сіздерді артық төлемнен құтқарады. Себебі, сапасы нарық талабына сай.

Біз бүгін отандық өндірістің көшбасшыларының қатарында келе жатқан «Корпорация Сайман» ЖШС директоры Ақжанов Ж.Қ. мырзадан жоғарыда аталған үнемшіл газ санауыштардың артық-кемі туралы егжей-тегжейлі сұрап білдік. Қазақстан нарығында 27 жылдан бері халыққа сапалы және қолжетімді электрсанауыштар (счетчик) ұсынып, тұтынушыларының сұранысына ие болып жүрген «Сайман» компаниясы жақында тағы бір жағымды жаңалығын жұртшылыққа жариялады.

Әлемдегі алдыңғы қатарлы елдердің көшбасында тұрған Германия мемлекетінің атақты ZENNER атты брендімен бірлесе отырып жасалған «Saiman – Zenner» газ санауыштарының отандық өнімдерін өндіріп, тұтынушыларға ұсына бастады. Қазіргі қымбатшылық кезеңде газды пайдаланушы азаматтар, жеке кәсіпкерлер немесе компаниялар жалпы тарифпен төлегеннен гөрі, нақты пайдаланылған газ өнімі үшін тиісті соманы төлегенді қалайды.

Мәселен, сіз санауышыңыз болмаса газ отынын  пайдаланған көлеміне қарамай белгілі бір соманы төлеуге міндеттісіз. Ал, бұл өте тиімсіз, көпшілігімізге соншама ұнамайтыны ақиқат. Ал, «Сайман» зауыты ұсынып отырған газ санауыштары аталмыш мәселенің бірден-бір нақты шешімі десек қателеспейміз. Газ санауыштарды кез келген жеке тұлға да, заңды тұлға да өз қалауы бойынша пайдалана алады. Егер сіз артық шығынсыз, үнемшіл болғыңыз келсе көп ойланбастан SAIMAN-ZENNER газ санауыштарына таңдау жасаңыз. 

3. Мәтіннен 1 негізгі және оны толықтыратын 2 қосымша ақпаратты анықтап, кестеге түсіріңіз.

Негізгі ақпарат
Қосымша ақпарат
Қосымша ақпарат

[3]

4. Мәтіннен 1 факті мен автор көзқарасы берілген 1 сөйлемді анықтаңыз.

Факт_______________________________________________________________________ Көзқарас ___________________________________________________________________ [2]

5. Мәтіннің идеясын 1 сөйлеммен түсіндіріңіз.

________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________[1]

6. . Мәтін құрылымына қатысты сұраққа жауап беріңіз. Мәтіннің құрылымдық бөліктері толық сақталған ба?

а) Мәтіннің кіріспе, негізгі, қорытынды бөлімдері бар, толық сақталған.

б) Мәтінің құрылымдық бөлімдері толық емес, қорытынды бөлімі жоқ. [1]

7. Мәтіннің жанрын анықтап, жанрлық ерекшелігін дәлелдейтін 2 аспектіні анықтаңыз.

Мәтіннің жанры
	1	2
Жанрлық ерекшелігін дәлелдейтін аспектілер

[3]

Жазылым

8. «Қазақ киносының тарихы» тақырыбында шағын мақала жазыңыз. Мақалада тәуелдік және көптік жалғаулары мен сын есімдерді қолданыңыз. [10]

Айтылым

Жағдаят: Сіз «Сүйікті мамандығыңызды алу үшін грантқа түсе аласыз ба?» деген мақаладан үзінді оқыдыңыз.

Тапсырма: Мәтін мазмұны бойынша өз пікіріңізді8-10сөйлеммен білдіріңіз(сыныптасыңмен диалогке түсуге болады). Сөз әдебі мен сөйлеу этикетін ескеріңіз, интонацияның құрамдас бөліктерін сөйлеу мәнеріне сай қолданыңыз.

Грантқа тапсырған түлектердің 80 пайызы сүйікті мамандығын таңдай алмайды Ата-ана үшін де, түлекке де маңыздысы – тегін грантқа түсу. Мектеп түлектеріне мамандық таңдауда бағыт-бағдар беретін нұсқаулық Қазақстанда жоқ. Сол себептен жастар бүгінде қандай мамандықтың сұранысқа ие екенінен бейхабар. Олар жыл сайын қай мамандықтың қажетсіз деп танылғанын, жойылып кеткенін, заман талабына сай қандай жаңа мамандықтардың пайда болып жатқанын білмейді деуге болады. Көңілі қалаған мамандыққа қолы жетпеген адамның болашақта жұмыс істеуге құлқы төмен болады. Енді бұл мәселе шешіледі. Алдағы бес жылда сұранысқа ие болатын жаңа 100 мамандық жайлы энциклопедия жарық көреді.

[5]

Балл қою кестесі

Тыңдалым

Сұрақ

Жауап

Балл

Жалпы балл

1

(әр 2 дұрыс жауап үшін

5

1 балл)

1-Ж

1

2-Е

3-В

1

4-С

5-А

1

6-Д

2

Еңбек нарығы Ықтималжауаптар: - жұмыс күшін тауар ретінде сату, сатып алу туралы экономикалық қатынастар жүйесі

1

1

Оқылым

сұрақ	жауап	балл	жалпы балл
1	Негізгі ақпарат - «Корпорация Сайман» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі отындық өнім өндіріп отырған  үлкен ұжым. Қосымша ақпарат - Қазақстан нарығында 27 жылдан бері халыққа сапалы және қолжетімді электрсанауыштар (счетчик) ұсынып, тұтынушыларының сұранысына ие болып жүр Қосымша ақпарат - Газ санауыштарды кез келген жеке тұлға да, заңды тұлға да өз қалауы бойынша пайдалана алады. Білім алушылардың баламалы жауабы ескеріледі	3	10
2	Факті үшін сандық нақты мәліметтері бар сөйлемдер ықтимал жауаптар бола алады. Мысалы: Қазақстан нарығында 27 жылдан бері халыққа сапалы және қолжетімді электрсанауыштар (счетчик) ұсынып, тұтынушыларының сұранысына ие болып жүр Көзқарас: газды пайдаланушы азаматтар, жеке кәсіпкерлер жалпы тарифпен төлегеннен гөрі, пайдаланылған газ өнімі үшін тиісті соманы төлегенді қалайды	2
3	Жеке кәсіпкерлікпен айналысып, халыққа өз пайдаңды әкеле аласың	1
4	Б	1
5	Мәтін жанры – ғылыми мақала. Жанрлық ерекшелігін танытатын аспектілер: 1. Риторикалық сұраулы сөйлем: Нарықта қандай кәсіппен айналысуға мүмкіндіктер бар? 2. Автордың қолдауын, пікіріне дәлел келтіру үшінқолданылған қыстырма сөздер: әрине, жақсы, мәселен; 3. Тұрақты тіркестер: көзге көрінбейтін, егжей-тегжейлі; 4. Публицистикалық стиль жанрына сай ауыспалыосы шақтағы етістіктердің қолданылуы; 5. Автор ойын дәлелдейтін фактілік деректер (сандық,сапалық деректер).	3

	Жауап	Балл
	мақаладағы мәселе төңірегінде пікірін білдіреді (жұбына сұрақ қояды);	1
	пікір білдіруде (сұраққа жауап беруде) дәлелдер келтіреді, толық	1
	сөйлемдермен жауап береді;
	диалог мазмұнында сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолданады;	1
	тыңдаушыға әсер ететін лексикалық құрылымдарды қолданады;	1
	сөйлеу кезінде қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолданады.	1
	Барлығы	5

10-сынып , ІІ-тоқсан

БЖБ №1 «Ұлттық экологиялық мәдениет», «Мұхит – тіршілік мекені» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

Оқу мақсаты: 10.1.2.1 Мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазу (конспектілеу), жазбаға сүйеніп мәтін мазмұнын түсіндіру;

10.2.2.1 Ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалог құрау, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушыға әсер ету.

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Тыңдалған мәтіндегі негізгі ақпаратарды түртіп жазып, мәтін мазмұнын

түсіндіреді;

• Сөз әдебі мен сөйлеу этикетін орынды қолданып, ғылыми- көпшілік және публицистикалық мәтіндер негізінде монолог құрады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: Жоғары деңгей дағдылары

Сөйлеу әрекетінің түрлері: Тыңдалым,Айтылым

Орындау уақыты: 25 минут

Тыңдалым.Тапсырма:

1.Мәтінді тыңдап, негізгі ақпараттарды қысқаша сұраулы сөйлем түрінде сан есімдерді қолданып, жазып алыңыз.Жазғаныңызға сүйеніп,мазмұнын түсіндіріңіз.

Арал теңізі – кезінде құрлықтың ішінде орналасқан бүкіл дүниежүзіндегі төртінші ең ірі су қоймасы болатын.1960 жылдары Кеңес Одағының орталық басшылығы мақта егістіктерін суару үшін Аралға құятын ең басты 2 өзен – Сырдария мен Амударияның суын бұрып жібереді.Соның нәтижесінде Өзбекстан әлемдегі ең ірі мақта өндірушінің біріне айналды.Алайда ауыл шаруашылығының мұндай жетістігі тым қымбатқа түсті – Арал теңізі тартыла бастады, жергілікті балық шаруашылығы түгел құрдымға кетті.Арал өңірінің ауа райы күрт өзгере бастады.Ауаға химиялық заттар мен теңіз түбіндегі кепкен тұздың шаңы жайылды, теңіздің тоқталмай тартылуы салдарынан жергілікті халық ауыр халге түсті.

Жергілікті халықтың арасынан ісік ауруы, қанның аздығы, аллергия және т.б дерттер кең жайылып, өмірдің орташа ұзақтығы 64-тен 51-ге дейін құлдырады. Арал теңізінің тартылуы - ХХ ғасырдың адамының қолымен жасалған теңдессіз апат болып қалды. Аралдың суы бұрын-соңды болмаған деңгейіне дейін тартылып,теңіз «Солтүстік Арал» және «Оңтүстік Арал» болып екіге бөлінеді.

Айтылым. 2. «Қадыр Мырза Әлі – философ, ақын» атты ауызша баяндама жаса.Ауызша

баяндамада мәтін ақпаратын қолданып, сөз әдебі мен сөйлеу этикетін сақтаңыз.

IІ –нұсқа

Тыңдалым. Тапсырма:

Мәтінді тыңдап, негізгі ақпараттарды қысқаша жоспар түрінде есімдіктерді қолдана отырып жазып алыңыз.Жазғаныңызға сүйеніп,мазмұнын түсіндіріңіз.

Айтылым. «Әбдіжамал Нүрпейісов – қарапайым тілді қаламгер»атты ауызша баяндама жаса. Ауызша баяндамада мәтін ақпаратын қолданып, сөз әдебі мен сөйлеу этикетін сақтаңыз

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Тыңдалған мәтіндегі негізгі ақпараттарды жоспар түрінде түртіп жазып, мәтін мазмұнын түсіндіреді	1	Негізгі ақпаратты жоспар түрінде есімдіктерді қолданып жазып алады;	1
		Мәтін мазмұнын қысқаша өз сөзімен түсіндіреді	1
		Жазып алған ақпараттарға сүйенеді	1
Сөз әдебі мен сөйлеу этикетін орынды қолданып, ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндер негізінде монолог құрады	2	Баяндама мазмұнында ақынның өмірі туралы айтады	1
		Ақынның экология,табиғат шығармаларынын маңызы туралы айтады;	1
		Өз пікіріне аргументтер мен дәлелдер келтіреді	1
		Мәтін мазмұнында берілген сөздер мен сөз тіркестерін қолданады;	1
		Сөз әдебі мен сөйлеу этикетін сақтайды	1
			8

10-сынып , ІІ-тоқсан

БЖБ №2«Ұлттық таным және мерекелер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

Оқу мақсаты: 10.3.1.1 Мәтіндегі негізгі және қосымшаақпараттардыанықтай отырып, факті мен көзқарасты ажырату, мәтінидеясымен байланысын анықтау;

10.4.3.1 Шығармашылық жазба жұмыстарында көркемдегішқұралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолданып жазу.

Бағалау критерийі: Білім алушы

• Мәтіннен негізгі және қосымшаақпараттардыанықтайды, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтінидеясымен байланыстырады;

Көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын қолданып,

шығармашылық жазба жұмысын жазады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Сөйлеу әрекетінің түрлері: Оқылым, Жазылым

Орындау уақыты: 25 минут

Оқылым. 1-тапсырма: Мәтінді оқып, 3 негізгі және қосымша ақпаратты анықтаңыз. Мәтін идеясымен байланысын 1 сөйлеммен жазыңыз.

Мұсылман қауымы үшін ең қасиетті саналатын екі ұлық мерекенің бірі - Ораза айт мейрамы. Бұл күні Алланың разылығы үшін бір ай бойы ауыз бекітіп, мұсылмандықтың бес парызының бірі саналатын Оразаның шарттарын орындаған жандар ауыздарын ашады.Ораза ұстау – ол жаман нәрседен алшақтап, нәпсіні кез келген жағдайда тию,яғни шектеу қою және Аллаға құлшық жасау. Мұсылмандар Оразамен қимай қоштасып, Алла Тағалаға қасиетті Рамазан айына амандықта-саулықта жеткізгеніне шексіз алғыс айтып, келесі Рамазан айына да есендікте жетулерін тілеп, ниет етеді.

Ораза айт мейрамы үш күн бойы тойланады. Айт мейрамы алдымен айт намазын оқумен бас­талады. Айт күндері әрбір мұсылманның шаңырағында шелпек, бауырсақ пісіріліп, әр үйде әдеттегіден сәні де, салтанаты да ерекше мерекелік дастарқан жайылып, қонақтар шақырылады. Сонымен қатар, жағдайы төмен адамдарға жәрдем көрсетіліп, олар да мейрамнан тыс қалдырылмайды. Бұл күндері туған-туыстар бір жерге жиналып немесе зират басына барып өмірден озған жақындарының әруағына бағыштап құран оқиды.

Қасиетті Рамазан айынан кейін келетін осы ұлық мерекені әлемдегі жалпы бүкіл мұсылмандар айрықша қуанышпен, зор ықыласпен атап өтеді. Өйткені Рамазан - береке мен бірлік, бейбітшілік, игілік, кешірім, мейірім және қайырымдылықтың айы болса, үш күн бойы аталып өтілетін Ораза айт адамдардың жан дүниесін, сана-сезімін, көңілін қуанышқа бөлейтін, кірбіңнен тазалайтын ұлық мереке болып саналады. Арада қаншама ғасыр өтсе де бұл ұлық мейрамның мән-маңызы кемімей, керісінше жыл өткен сайын артып келеді. Бұл мейрамның әдеттегілерден негізгі еркшеліктері - адамдарды бауырмалдылыққа, кішіпейілділікке, кешірімділікке, сүйіспеншілікке шақырады.

Негізгі ақпарат	Қосымша ақпарат	Мәтін идеясымен байланысы
1. 2. 3.	1. 2. 3.

2. Берілген тұжырымдардан факті мен көзқарасты ажыратыңыз. Тиістісіне «+» белгісін қойыңыз.

Тұжырымдар	Факті	Көзқарас
Мұсылмандар үшін ең қасиетті екі ұлық мереке бар.
Оразаның шарттарын орындаған жандар аузын ашады.
Ораза айт үш күнге созылатын үлкен мереке
Айт мейрамы алдымен айт намазын оқумен бас­талады
Ораза айт адамдардың жан дүниесін, сана-сезімін, көңілін қуанышқа бөлейтін, кірбіңнен тазалайтын ұлық мереке деп саналады
Ораза айт мейрамының ерекшелігі-адамдарды бауырмалдылыққа, кішіпейілділікке, кешірімділікке, сүйіспеншілікке шақыру

3. «Тәрбие бастауы – ұлттық мереке» деген тақырыпта 70-100 сөз көлемінде шығармашылық жазба жұмысын жазыңыз

ІІ – НҰСҚА

Оқылым. 1-тапсырма: Мәтінді оқып, 3 негізгі және қосымша ақпаратты анықтаңыз. Мәтін идеясымен байланысын 1 сөйлеммен жазыңыз.

Құрбан айт мерекесінің алғашқы күні Айт намазы оқылады. Мұсылман халқы жуынып, таза киімдерін киіп, үстіне хош иіс сеуіп, мешітке айт намазына барады. Өмірден өткен туған-туыстарына арнап құран бағыштайды. Айт намазына келушінің мешітке барарда басқа жолмен, үйіне қайтарда басқа жолмен жүргені абзал. Бұл Құрбан айт намазына барушыға көп жер куә болсын дегеннен шыққан.

Көрші-қолаң, туыс-туғанды қыдырып, «Айт құтты болсын!» айтысады. Айт күндері мейлінше көтеріңкі көңіл күйде, кешірімді болуға тырысу керек. Ренжіскен кісілер қайта табысып, айт күндері татуласқан жөн. Ауырып жатқан кісілердің көңілін арнайы барып сұрау, жетім-жесір, мұң-мұқтаждарға қол ұшын беріп, оларға да айттың қуанышын сездіру өте сауапты істерге жатады. Бұған қоса әке-шешесіне, отбасындағы жандарға, көрші-қолаң, жора-жолдастарына мүмкіндігінше кішігірім болса да сәлем-сауқат, сый-сияпат жасап, Айт мейрамын ерекше өткізуге де болады.

Бұл күннің ерекшелігі шариғат бойынша мұсылмандар құрбандық шалады. Ал құрбандық шалудағы ең маңызды жайт – оны Аллаға арнап сою. Сондықтан да құрбандық деп Құрбан айт күндерінде шалынатын малды айтады. Оны үшке бөліп, бір бөлігі туған-туыстарға, екінші бөлігі кедей, мұқтаж жандарға, үшінші бөлігі отбасына қалдырылады. Шалынған малды түгелдей мұқтаж жандарға таратуға да болады. Құрбандық шалу тек мал бауыздаумен ғана шектелмейді. Онда адамның ішкі ниеті, шын пейілі, дінге бекемдігі, басқаларға жанашырлығы, пенденің сараңдығы мен жомарттығы да сыналады.

Құрбан айт мерекесінің қоғамдық маңызы зор деп ойлаймын. Меніңше, ол туыстық қарым-қатынастарды нығайтып, жақындастырады. Мұсылмандардың бір-біріне деген сүйіспеншілік, сыйластық, өзара құрмет сезімдерін арттыруға септігін тигізеді.

Негізгі ақпарат	Қосымша ақпарат	Мәтін идеясымен байланысы
1. 2. 3.	1. 2. 3.

2. Берілген тұжырымдардан факті мен көзқарасты ажыратыңыз. Тиістісіне «+» белгісін қойыңыз.

Тұжырымдар	Факті	Көзқарас
1.Құрбан айт мерекесінің алғашқы күні Айт намазы оқылады
2. Шариғат бойынша мұсылмандар құрбандық шалады
3. Оны үшке бөліп, бір бөлігі туған-туыстарға, екінші бөлігі кедей, мұқтаж жандарға, үшінші бөлігі отбасына қалдырылады
4. Шалынған малды түгелдей мұқтаж жандарға таратуға да болады
5. Құрбан айт мерекесінің қоғамдық маңызы зор деп ойлаймын
6. Меніңше, ол туыстық қарым-қатынастарды нығайтып, жақындастырады

3. «Айт мерекесі – сыйластық пен құрметтің белігісі» деген тақырыпта 70-100 сөз көлемінде шығармашылық жазба жұмысын жазыңыз

Бағалау критерийі	Тапсыр- ма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтіннен негізгі және қосымша ақпараттарды анықтайды, факті мен көзқарасты ажыратады, мәтін идеясымен байланыстырады.	1-2	3 негізгі ақпаратты анықтайды;	3
		3 қосымша ақпаратты анықтайды;	3
		Мәтін идеясымен байланысын 1 сөйлеммен көрсетеді;	1
		Факті мен көзқарасты ажыратады.	1
Көркемдуіш құралдар мен айшықтау амалдарын қолданып, шығармашылық жазба жұмысын жазады.		Тақырыпты ашады;	1
		Көркемдуіш құралдар мен амалдарды қолданады;	1
		Сөз көлемін сақтайды.	1
Барлығы			11

10. – СЫНЫП. ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

61. тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі). Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаларға сипаттама	Тапсырма түрлері	Орындау уақыты, мин	Балл
1	10.1.3.1 оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну; 10.1.1.1 мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру; 10.1.4.1 прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар 150 сөзден артық емес тыңдалым мәтінін (прозалық шығарманы) 2 рет тыңдайды. Тыңдау барысында оқушылар шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындауға; мәтін үзінділері бойынша болжам жасауға; өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыруға, сөздердің мағынасын анықтауға бағытталған тапсырмаларды орындайды.	Жазбаша жауапты қажет ететін сұрақтар	2	2
2				2	2
3				2	2
4				2	1
5				2	3
6	10.3.2.1 ғылыми – көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала, эссе, тезис, интервью, баспасөз парағы) құрылымы мен рәсімделуін білу, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 150-160 сөзден тұратын ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтінді оқиды. Оқушылар мәтіннің құрылымы, рәсімделуін, жанрлық және тілдік ерекшелігін салыстырады.	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	10	5
7	10.4.2.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу (аргументативті эссе) 10.4.1.1 публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып шағын мақала жазу; 10.4.2.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу («келісу, келіспеу» эссесі, дискуссивті эссе, аргументативті эссе); 10.5.1.6 үтеудің жасалу жолы мен сөйлемдегі қызметін білу, мәтінді құрауда орынды қолдану; 10.5.1.7 шылаулардың сөйлемдегі қызметін білу, мәтінді құрауда орынды қолдану.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден негізгі ұғымдарды анықтау отырып, жазба жұмысын (аргументативті эссе, шағын мақала) орындайды. Мұғалім сонымен қатар оқушының мәтін құрауда үстеуді, шылауларды орынды қолдануын бағалайды.	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	20	10
8 9	10.2.5.1 пікірталастың «пікірталас-монолог», «пікірталас-диалог», «пікірталас-полилог» түрлерінде сенімді және еркін сөйлеу; 10.2.3.1сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы берілген жағдаят бойынша 4-5 минуттық монолог құрастырады. Сөйлеу кезіндегі интонацияның құрамдас бөлікері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолданылуы бағаланады.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс тексеріледі	5
Барлығы					30

10-сынып . ІІ- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

I –нұсқа

Тыңдалым

1.Әр шумақтан өлеңнің негізгі идеясын айқындайтын 1 ақпаратты тауып жазыңыз.

Құстардың қайда базары

Тарқаған түсіп ажары

Жаралы жүрек жарадай

Төмендеп теңіз назары

Бұлттардай жүзген ақ ала

Жападан жалғыз шағала

Қоштасқан қайран Аралмен

Қайғылы мұңды жағада

2.Қия алмай қанат қағады

Қона алмай ұшып барады

Мөлдіреп құстар жанары, Аралым

Ең алғаш сені көріп ем

Аққуды теңіз көгінен

Толмайтын орны - Өмір ең, Аралым

3.Жыл сайын көктем жетеді

Сені іздеп құстың мекені

Ұясыз қалған аққулар

Қона алмай ұшып өтеді

Айдыңды шалқар Аралым

Балалық шағым жанарым

Айдында жүзген құсың ем

Алыстап кетіп барамын

1.

2.

3.

[3]

2. Мәтінде жалпы адамзатқа ортақ қандай мәселе көтеріледі? 2 сөйлеммен пікіріңізді жазыңыз

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

3. «Жыл сайын көктем жетеді,Сені іздеп құстың мекені»деген тіркестің астарлы мағынасы қандай?2 сөйлеммен түсіндіріңіз

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

4. Мәтіннің мазмұнын қысқаша 3 сөйлеммен жазыңыз.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[3]

Оқылым

Семей

Семей қаласының ресми негізі 1718 жылы қаланды.Шекара және әскери-тірек база ретінде пайда болған Семей бекінісі дами келе Ресей, Орта Азия және Батыс Қытай арасындағы маңызды сауда нүктесіне айналды.

Семейдің өзіне тән ұзақ даму тарихы бар. Ежелгі аты –Доржынкит.Ол патша өкіметтерінің ресми құжаттарында «Тас мешіт» деген атпен ХҮІ ғасырдың басынан белгілі

І Петр патшаның тапсырмасымен бұл жерге арнайы келген әскер басшыларының хабарларында бұл қоныс «Гудские каменные палаты», «Семь палат» деп аталған.Өйткені қалада ерекше көзге түсетін жеті сарай болған.

1718 жылы Семей қамалын жаңадан тұрғызуға жіберілген Чередов пен Бухгольц Жеті шатыр сарайларының биіктігі мен әшекейлеріне таң қалады.Бұл екеуінің айтуынша Жетішатырдың құрлыстары Бұқар мазарларының стилімен салынған.Онда ғажайып суреттер мен кітаптар, қолжазбалар болған.Сарайдағы жазулардың бір тобын 1718 жылы Бухгольц

І Петрге сыйға тартқан.І Петр ол жазулардың мазмұнын айыру үшін Париж акдемиясына жібереді.Бұл жазулар қазір сонда сақталуда. Жеті шатыр сарайларының ең бағалы қазыналарының бірі - суреттер. Әр сарайдың ішкі қабырғалары ғажайып суреттермен көркемделген.

1854 жылы Семей облысының салтанатты ашылуы болды. 1873 жылы Семейде телеграф, 1910 жылдан бастап телефон және Қазақстандағы алғашқы су құбыры жұмыс істеді.

Бұрын Семипалатинск деп аталса, 2007 жылдан Семей қаласы деп аталады.

5. Мәтін бойынша кестені толтырыңыз. (Сөйлемді толық жазудың қажеті жоқ)

негізгі ақпарат	қосымша ақпарат	факт	көзқарас	идея

[5]

Жазылым

«Айт мерекесі - тәрбие бастауы» тақырыбында қысқаша баспасөз парағын жазыңыз.Ортақ классикалық түсінікті жазып салыстыр.Құрбан айт мерекесі мен Рамазан айы мерекесінің айырмашылығын ажыратып,өз пікіріңізді жазыңыз.Сөйлемдерде көркемдегіш құралдарды орынды қолданып,сан есімдерді,есімдіктерді , есімше сөздерді қолданыңыз

[10]

Айтылым

Графиктік мәтіндегі ақпарат бойынша жұбыңызға үш сұрақ қойыңыз. Жұбыңыздың қойған сұрақтарына графиктік мәтіндегі ақпаратты негізге ала отырып жауап беріңіз.[5]

Қазақстанның өзен бассейндерінің пайыздық мөлшері

ІІ–нұсқа

Тыңдалым

1.Әр шумақтан өлеңнің негізгі идеясын айқындайтын 1 ақпаратты тауып жазыңыз.

1.

2.

3.

[3]

2. Мәтінде жалпы адамзатқа ортақ қандай мәселе көтеріледі? 2 сөйлеммен пікіріңізді жазыңыз

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

3. «Ұясыз қалған аққулар, Қона алмай ұшып өтеді»деген тіркестің астарлы мағынасы қандай?2 сөйлеммен түсіндіріңіз

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

4. Мәтіннің мазмұнын қысқаша 3 сөйлеммен жазыңыз.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[3]

Оқылым

Әнші Әміре

ӘміреМәскеуге жол тартты. Қояндыға барғаны Меккеге барғандай ұзақ сапар көрген Әміреге енді мына жол тіпті қызық сияқты көрінді. Парижде болатын концертке қатысу үшін Мәскеуде белгілі өнерпаздар келді. Бұлардың ішінде Әміренің Париж концертіне дайындық есебінде өткен Үлкен Театрдағы концертке шығуы үлкен табыс болды. Бұл жөнінде Правданың 1925 жылғы 26 шілде күнгі номерінде жазылған. Айтушылар Әміре Ағаш аяқтың басындағы жоғарғы нотасын шырқап алғанда, партердің алдынғы қатарында отырған бір әйел мынау не деген күшті дауыс деп шошып кетіпті.

Әміре этнографиялық ансамбільмен Парижге барды.Кеңес өнершілері Париждің залдарында 11 концерт береді. Сол концерттерде Әміре өзінің сүйікті әндері: Ағаш аяқ, Үш дос, Екі жирен, Дудар, Қос барабан, Қызыл бидай тағы басқа әндерін айтты.

Әміренің енді Сена өзенінің сылдырап аққан дыбысына сиқырлы үнің қосуы тек ән өнеріндегі емес, халықтар достастығын нығайтуда өнердің үлкен рухани құралға айналғаны көрінді. Париждің газеттері өнершілердің концерттері жәйлі үзбей жазып отырды.

Әміре - ұлы әнші, азамат. Ол жер бетіне қазақ халқын таныстырып, сол халықтың өнері мен мәдениетін насихаттаған ең алғашқы қазақ еді.

5. Мәтін бойынша кестені толтырыңыз. (Сөйлемді толық жазудың қажеті жоқ)

негізгі ақпарат	қосымша ақпарат	факт	көзқарас	идея

[ 5]

Жазылым

«Наурыз – ізгіліктің , бірліктің мерекесі» тақырыбында қысқаша баспасөз парағын жазыңыз.Ортақ классикалық түсінікті жазып салыстыр.Наурыз мерекесінің маңызы мен тәрбиелік мәнін ажыратып,өз пікіріңізді жазыңыз.Сөйлемдерде көркемдегіш құралдарды орынды қолданып, сан есімдерді,есімдіктерді , есімше сөздерді қолданыңыз

[10]

Айтылым

Графиктік мәтіндегі ақпарат бойынша жұбыңызға үш сұрақ қойыңыз.

Жұбыңыздың қойған сұрақтарына графиктік мәтіндегі ақпаратты негізге ала отырып жауап беріңіз.

[5]

Қазақстанның су ресурстарының бөліну деңгейі

Балл қою кестесі

Тыңдалым

	Сұрақ			Жауап			Балл			Жалпы
										балл
1			1.Сырдария мен Әмудария қосылып, Қарт Аралыма сәлемін беріп келсе екен. 2.Аралым арман толса екен. 3.Ақ желкен келіп, айдынға қайта шықса екен Қайран да қайран, қайраңдап қалған кемелер! (Білім алушының басқа да дұрыс жауаптары ескеріледі)			1				10
						1
						1
2			Арал теңізінің экологиялық апатқа ұшырауы. Теңіз суыныңтартылып, көлемінің азаюы			2
3			Сырдария мен Амудария өзендері Аралға құйса деген ой жатыр			2
4			Ықтимал жауап: Сырдария мен Амударияның суы Аралғақұйылса, теңіз суы қалпына келер еді. Аралдың арнасықайта толса, жоғалған аққулар мекеніне оралар еді. Бұрынғыдай Аралға қайтадан кемелер шығар еді.(Білім алушының басқа да дұрыс жауаптары ескеріледі)			3

Оқылым

Әр бағандағы дұрыс жауап үшін 1 балл қойылады.

негізгі ақпарат		қосымша		факт		көзқарас		идея
		ақпарат
Көрінгенжерге тасталғанқоқыс әлемдік мұхитты үлкенқоқыс қоймасына айналдыруда.		Ең әуеліқоқыс үйіндісін жұтқан немесесоған шырмалып қалған балықтар ментеңіз жәндіктерізиян шегеді.		Пластиқұты немесепакет АҚШ-тың шығыс жағалауынан Атлант мұхитының ортасындағы Саргасстеңізіне алтыаптада жетеді.		Бірақпластик		Қоқысты тастамаукерек. Оныңзиянын білу маңызды.
						қоқыстар	–
						кейбір
						организмдердің
						мекені.

Ескерту: оқушы мәтіндегі кез келген негізгі,қосымша ақпаратты,факті мен көзқарастықолдана алады.

Жазылым

Сұрақ	Жауап					Балл
1	публицистикалық стильде жазады;					1
2	жанрға тән тілдік құралдарды орынды қолданады;					1
3	тақырыпқа қатысты көркемдегіш сөздерді қолданады;					1
4	сан есімдердің мағыналық түрлерін қолданады;					1
5	есімдіктердің түрлерін қолданады;					1
6	есімше формалы етістіктерді сөйлемдерге қатыстырады;					1
7	тақырыпты ашады;					1
8	мәтін құрылымын сақтайды;					1
9	орфографиялық нормаға сай жазады;					1
10	сөйлемнің соңында және ортасында қойылатын тыныс белгілерді орынды.					1
	қолданады
Барлығы:						10
Айтылым
Сұрақ	Жауап			Балл
1	графиктік мәтін түрі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі)				3
	бойынша үш сұрақ қояды;
2	сұрақ мазмұны үш мәтінді де қамтиды;				1
3	этикет мәнді сөздерді қолданып, сөйлеу әдебін сақтайды.				1
Барлығы:					5

10-сынып , ІІІ-тоқсан

БЖБ №1 «Сауда мен көмек: екі жақты келісімді сауда», «Бұқаралық ақпарат құралдарындағы гендерлік бейне» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І -нұсқа

Оқу мақсаты: 10.1.3.1 оқу- кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну

10.2.2.1 ғылыми-көпшілік және публицистикалық мәтіндерге сүйеніп, монолог және диалаог құрау, сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын орынды қолданып, тыңдаушыға әсер ету.

Бағалау критерийі: Білім алушы

Тақырыпқа сәйкес сөздер мен терминдердің мағынасын ажыратады.

Мәтін бойынша монолог, диалог құрау, сөз әдебі мен сөйлеу этикетін қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Сөйлеу әрекетінің түрлері: Тыңдалым, айтылым

Орындау уақыты: 15-20 минут

Тыңдалым. Тапсырма

Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Қазақстандық үлес­ті молайтуда оң тәжірибелерді жаң­ғырту, өзара тиімді меморандумдар қа­был­дау көзделген бетбұрысқа жол ашпақ. «Қазақ­станда жасалған» акцияс­ының бастау алатыны жергілікті тауар өнді­рушілерді қолдаумен қатар жалпы­қазақстандық патриотизмге жаңа екпін берді.

Елбасы өнімнің сапасын арттыру бүкіл әлемге танылатын «Қазақстан­да жасалған» табиғи азық-түлік брендін қалыптастырып, ілгерілетуге мүмкіндік беретінін атап айтты. Сондықтан да қазір еліміздің барлық өңірлерінде табиғи азық-түлік брендін қалыптастыру жұмыстары қолға алынды.

Соңғы уақытта елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық бағдарлама бойынша көптеген жобалар қолға алынды.

Егемен елімізде жеңіл өнеркәсіп көпсалалы өндірістің қатарына жатады. Оған тоқыма, тігін, мақта, мата, былғары тері илеу салалары кіреді. Сөйте тұра, аса қажетті бірінші кезектегі тауарларды шетелден әкелеміз. Қалай болғанда да импортқа тәуелдіміз. Ал, сарапшы мамандардың айтуы бойынша экономикалық тәуелділіктен арылу үшін біз өзімізді кем дегенде 30 пайыз тауармен қамтып отыруымыз қажет көрінеді.

Қазақ эстрадасының танымал жұлдызды жұбы Қыдырәлі Болманов пен оның жұбайы Қарақат Әбілдина отандық ойыншық өндірушілерді қолдауға бағытталған «Қазақстанда жасалған» акциясын қолдады.

"Balbala" атты отандық ойыншық шығарып, оны бренде айналдырған Қарақат пен Қыдырәлі бүгінгі күнде тағы бір отандық өнімді шығаруға кірісіп кетті. Танымал продюсер әрі кәсіпкер енді шұлық өндірумен айналыспақ ниетте. Отандық фабрикада шығарылатын шұлыққа Болманов “Бал-бала” брендінің атауын беріпті. Кәсіпкердің айтуынша, 100% таза мақтадан жасалатын шұлық Шымкент фабрикасында өндіріледі.

1. Мәтіннен берілген сөздердің синонимін табыңдар.

1. жетекші

2. жәрдемдесу

3. көбейту

4. дүние жүзі

5. аймақ

6. белгілі

2. Бос орындарға керекті сөздер мен сөз тіркестерін қойыңыз.

Тәуелділіктен /азық-түлік/ отандық өнімдерге/

1. Барлық қазақстандықтарды «Қазақстанда жасалған» атты акцияны жүзеге асыруда ____________________қолдау білдіруге шақырды.

2. Қазір еліміздің барлық өңірлерінде табиғи ___________________брендін қалыптастыру жұмыстары қолға алынды.

3. Сарапшы мамандардың айтуы бойынша экономикалық ________________ арылу үшін біз өзімізді кем дегенде 30 пайыз тауармен қамтып отыруымыз қажет.

3. «Қазақ радиосының дикторлары» тақырыбында мазмұнда. Жауап беруде сөз әдебі және сөйлеу этикеті формаларын қолданыңыз.

ІІ-НҰСҚА

Тыңдалым. Тапсырма

Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

1. Мәтіннен берілген сөздердің антонимдерін табыңдар.

1. сол

2. жаппақ

3. жасанды

4. алғашқы

5. ауыр

6. тәуеліздік

2. Бос орындарға керекті сөздер мен сөз тіркестерін қойыңыз.

Бағдарлама /өндірушілерді / тиімді меморандумдар /

1. Қазақстандық үлес­ті молайтуда оң тәжірибелерді жаң­ғырту, өзара ____________________ қа­был­дау көзделген бетбұрысқа жол ашпақ.

2. Соңғы уақытта елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық _______________ бойынша көптеген жобалар қолға алынды.

3. Олар отандық ойыншық ________________ қолдауға бағытталған «Қазақстанда жасалған» акциясын қолдады.

Айтылым

«Ұлы Жібек жолы» бойынша өз ойыңды айт. Жауап беруде сөз әдебі және сөйлеу этикеті формаларын қолданыңыз.

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Тақырыпқа сәйкес сөздер мен терминдердің мағыналарын ажыратады	1	Сөздердің синонимін мәтіннен табады	3 (әр 2 дұрыс жауап үшін 1 балл)
	2	Сөйлемдердің мазмұнын берілген сөздермен толықтырады.	1 1 1
Мәтін бойынша монолог, диалог құраула сөз әдебі мен сөз этикетін қолданады.	3	Жұбына өз мәтініндегі ақпараттар мен мәелені әңгімелейді	1
		Жұбының мәтіні бойынша 2 сұрақ қояды	1 1
		Жұбының қойған сұрақтарына толық жауап береді	1 1
		Сұрақ қою мен жауап беруде сөйлеу этикеті формаларын қолданады	2
Барлық балл			13

10-сынып

ІІІ- тоқсан бойынша жиынтық бағалау

БЖБ №2. «Жер планетасындағы қауіпті қалдықтар», «Әлеуметтік теңсіздік:

адам құқықтары және көмек»

I –нұсқа

Оқу мақсаты10.3.6.1мәтін мазмұнындағы деректі ақпаратты толық

анықтап, негізгі ойға өз көзқарасын білдіру және оны

бағалау

10.4.2.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды

қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп

эссе жазу («келісу, келіспеу» эссесі, дискуссивті эссе,

аргументативті эссе)

Бағалау критерийі Білім алушы

  Мәтіндегі негізгі ойға қатысты деректі ақпараттарды анықтап, көзқарасын білдіреді, баға береді

Көтерілгенмәселебойыншақажеттітілдікқұрылымдардықолданып, эссежазады («келісу,келіспеу» эссесі, дискуссивті эссе, аргументативті эссе)

Ойлау дағдыларының деңгейіЖоғары деңгей дағдылары

Сөйлеу әркеті: оқылым, жазылым

Орындау уақыты 20 минут

Тапсырма

Мәтінді оқып шығып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Жалпы сарапшылардың дерегі бойынша, жыл сайын еліміздеҚазақстанда тұрмыстық қатты қалдықтарды сақтайтын полигондардың жалпы көлемі 700 миллион тонна өнеркәсіптік қоқыс пен қалдықтар жиналатын болса, оның 250 миллионы денсаулыққа қауіпті улы заттар көрінеді.. Бұл ретте, оның айтуынша, тұрмыстық қатты қалдықтарды сақтайтын полигондардың барлықтарының пайдалану мерзімі аяқталған, оларды жапқан топырақ құнарлығын қайтадан қалпына келтіру керек, олардан шығатын газдарды жинау керек, және жаңа өңірлік иженерлік полигондар салу керек. 

Қауіпті қалдықтар тізіміне Экологиялық кодекстің 287 бабында қарастырылған қалдықтар жатады. Олар жарылғыш заттар; тез тұтанып кететін сұйықтықтар; тез от алатын қатты заттар; өздігінен тұтанатын заттар мен қалдықтар; тотығатын заттар; органикалық пероксидтер; улы заттар; созылмалы аурулар тудыратын уытты заттар; инфекция жұқтыратын заттар; тотығатын заттар; экоуытты заттар; сумен қосылғанда тұтанатын газ бөлінетін заттар мен қалдықтар; ауа мен сумен қосылғанда улы газ бөлінетін заттар мен қалдықтар; жоғарыда аталған қасиетке ие болатын басқа заттарды құрай алатын заттар мен материалдар.

Қазақстанда қоқысты, негізінен, аралас жинау тәсілі қолданылып келеді. Бұл жағдай қоқысты түрге айыру жұмысына ауырлық әкеледі де, қоқыстың қажетке жарайтын ресурсқа айналуына кедергі жасайды. Оны қайта өңдеу үшін өте көп күш, уақыт және қаржы ысырап болады. Қазақстанда қоқысты ресурсқа айналдыру технологиясы өте төмен. Жалпы қоқыстың органикалық түрі бейорганикалық түрінен артық, жанбайтын түрі жанатын түрінен артық, ашытып шірітуге болмайтын түрі ашытып шірітуге болатын түрінен көп. Бұл қоқысты ресурсқа айналдыру барысын қиындатып, оны қайта пайдалану мөлшері мен экономикалық өнімділігін төмендетеді. Қазақстанның ірі қалаларының өзінде қоқысты қайта реттейтін құрылғылардың жоқтығына, үкіметтің бюджеттік қаржысы мардымсыздығына байланысты, қоқысты залалсыздандырып көметін, өртейтін зауыттарды әзірге кездестіре алмаймыз. Сатып алынған қондырғылар тұрақты жұмыс істемейді. Заңды тұрғыда басқару әлсіз, сондықтан негізгі жұмыстар қоқыстың мөлшерін азайту жағында ғана. Оны ресурсқа, энергияға айналдыру бағытындағы мүмкіншіліктер ойластырылмаған.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтіндегі негізгі ойға қатысты деректі ақпараттарды анықтап, көзқарасын білдіреді, баға береді.	1	Мәтіннің негізгі ойын анықтайды	1
		Негізгі ойды ашатын 6 деректі ақпаратты анықтайды	1 1 1 (әр 2 дұрыс жауап үшін 1 балл)
	2	Мәтіннің негізгі ойына қатысты өз пікірін 3 сөйлеммен білдіреді.	2
Көтерілген мәселе бойынша қажетті тілдік құрылымдарды қолданып эссе жазады («келісу, келіспеу» эссесі, дикусивті эссесі, аргументативті эссесі)	3	Берілген пікірдегі кілт сөзге 2-3 сөйлеммен анықтама береді;	1
		Пікірге қатысты өз ұстанымын білдіреді;	1
		Өз ұстанымын 3-4 аргументпен дәлелдейді;	2
		Мәселенің шешіміне қатысты нақты ұсыныстар береді;	1
		Эссе мазмұнында қолданылатын лекикалық құрылымдар мен клишелерді қолданады	2
Барлық балл			13

10. – СЫНЫП ІІІ-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

ІІІ-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 10 минут

Оқылым – 10 минут

Жазылым – 20 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі). Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаларға сипаттама	Тапсырма түрлері	Орындау уақыты, мин	Балл
1	10.1.3.1 оқу-кәсіби, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәдени тақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну; 10.1.1.1 мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру; 10.1.4.1 прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар 150 сөзден артық емес тыңдалым мәтінін (прозалық шығарманы) 2 рет тыңдайды. Тыңдау барысында оқушылар шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындауға; мәтін үзінділері бойынша болжам жасауға; өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыруға, сөздердің мағынасын анықтауға бағытталған тапсырмаларды орындайды.	Жазбаша жауапты қажет ететін сұрақтар	2	2
2				2	2
3				2	2
4				2	1
5				2	3
6	10.3.2.1 ғылыми – көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндердің (мақала, эссе, тезис, интервью, баспасөз парағы) құрылымы мен рәсімделуін білу, жанрлық және тілдік ерекшеліктерін талдау.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 150-160 сөзден тұратын ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтінді оқиды. Оқушылар мәтіннің құрылымы, рәсімделуін, жанрлық және тілдік ерекшелігін салыстырады.	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	10	5
7	10.4.2.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу (аргументативті эссе) 10.4.1.1 публицистикалық және ғылыми стильдің жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып шағын мақала жазу; 10.4.2.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу («келісу, келіспеу» эссесі, дискуссивті эссе, аргументативті эссе); 10.5.1.6 үтеудің жасалу жолы мен сөйлемдегі қызметін білу, мәтінді құрауда орынды қолдану; 10.5.1.7 шылаулардың сөйлемдегі қызметін білу, мәтінді құрауда орынды қолдану.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильдегі мәтіндерден негізгі ұғымдарды анықтау отырып, жазба жұмысын (аргументативті эссе, шағын мақала) орындайды. Мұғалім сонымен қатар оқушының мәтін құрауда үстеуді, шылауларды орынды қолдануын бағалайды.	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	20	10
8 9	10.2.5.1 пікірталастың «пікірталас-монолог», «пікірталас-диалог», «пікірталас-полилог» түрлерінде сенімді және еркін сөйлеу; 10.2.3.1 сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы берілген жағдаят бойынша 4-5 минуттық монолог құрастырады. Сөйлеу кезіндегі интонацияның құрамдас бөлікері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолданылуы бағаланады.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс тексеріледі	5
Барлығы				40	30

10-сынып

«Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І-нұсқа

Тыңдалым

Мәтін бөліктерін тыңдап, оның жалғасын болжап, 1-2 сөйлеммен жалғастырыңыз.

Ол 1994 жылы Уолл-стритте қаржылық компанияда бағдарламалық жасақтаманы жасаумен айналысқан. Джеффтің бұл жұмыста тапқан ақшасы «нан мен майға» жететін. Бірақ бір күні ол бастығына жеке интернет-дүкенін ашу үшін жұмыстан шығатынын айтқанда бастығы: «Бұл шынымен де жақсы идея екен. Бірақ сен сияқты беделді дәрежесі, жұмысы бар адам үшін емес. Сен бар жұмысыңды тастап кетуге дайынсың ба?».

1. Джефф не деп жауап беруі мүмкін (2 сөйлем)?

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

Мәтін жалғасын тыңдаңыз.

Джефф мақсатына жету үшін тәуекелге баруға дайын еді. Бүгінде миллиардер Джефф Безос Amazon сайтын құруға жұмсаған жылдарын есіне алып: «Мен 80-ге келгенде тәуекелге барғаным үшін өкінбейтінімді білдім. Интернеттің не екенін түсінгеннен кейін өмірімді жаңадан бастауға ұмтылдым. Мен жеңіліс тапқан күннің өзінде де, өзімді жеккөрмес едім. Себебі мен бар мүмкіндікті пайдаландым» – дейді.

2. Автор қандай мүмкіндіктерді пайдалануы мүмкін (2 сөйлем)?

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

Мәтін жалғасын тыңдаңыз.

Егер Amazon сайты жарық көрмегенде, қандай кәсіппен айналысатын едіңіз деген сұраққа миллиардердің екі жауабы бар. Бірінші: «Мен бақытты бағдарламашы болар едім. Бәрін басынан бастау – мен үшін қиын емес». Екінші: «Кейде өзімді өте жақсы, бірақ жұмысын баяу орындайтын бармен болатын едім деп ойлаймын. Маған коктейльді дайындаған ұнайды. Дәмді коктейль дайындай білудің өзі өнер деп санаймын. Өзім коктейльді асықпай, жасаймын. Баяу қимылдасам да дәмді коктейль дайындау қолымнан келеді. Менің барымда «Коктейль дәмді болсын ба, әлде тез дайындалсын ба?» деген жазу болатын еді».

3.Жеңіске жету үшін жеңіліс табу керек деп ойлайсыз ба? Дәлелдеңіз (2 сөйлем).

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

4. Мәтінде қандай жалпыадамзаттық мәселе көтерілген (1 сөйлем)?

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[1]

2. Берілген сөз тіркестерінің мағынасын өз сөзіңізбен түсіндіріңіз.

   1. Қаржылық компания-______________________________________________________

   2. Тәуекелге бару-___________________________________________________________

   3. бағдарламашы-____________________________________________________________

[3]

Оқылым

Қазақстанда жыл сайын 5 млн. тоннадан астам қалдық шығарылады. Бір ғана Алматының өзінде қоқыстың жылдық көлемі 1 миллион тоннаға жуық. Ал елордада өндірістік және тұрмыстық қалдықтардың жылдық көлемі 300 мың тонна болса, тәуліктік шығарылымы 800 тоннаны құрайды. Күн сайын қатты тұрмыстық қалдықтарды шығару үшін «Астана Тазарту» ЖШС екі ауысыммен жұмыс істейді. Бірінші ауысымда жұмысқа 47 арнайы техника, ал екінші ауысымда 23 техника жұмылдырылады. Шынын айту керек, қалдықтар барар жеріне жеткенімен, бірден жойылып кетпейді. Заңнамаға сүйенсек, экологиялық кодекстің 288-бабының 3-бөлімінде қауіпсіз жағдайда сақтауға арналған орындарда тұрмыстық қалдықтар үш жыл ғана сақталуы тиіс деп көрсетілген. Осы мерзім ішінде қайта өңдеуден өткізілуі немесе жерге көмілуі қажет. Қала ішінен тонналап шыққан қалдықтардың жүйелі түрде өңделуі немесе толығымен жойы­лып кетуі заң талаптарына сай 3 жылдың ішінде жүзеге асырылады десек, шындықтан алшақ кетер едік. Өкінішке орай, кей полигонның жалпы пайдалану мерзімі 18 жылды құрап отыр.

Жуырда massaget.kz порталы немістің ірі өндірістік концерні Adidas компаниясының мұхиттағы қоқыстардан спорттық аяқ киім тігуді қолға алғанын жазды. Қалдықты қайта пайдалануды әдетке айналдырған елдерде бұл жаңалық сүйіншіленген жоқ. Adidas компаниясының жаңа спорттық аяқ киімі теңізшілердің мұхитқа лақтырылған балық аулауға арналған торларынан жасалады екен. «Бір-біріне оралып қалған торлар мұхиттың экологиясын бұзып қана қоймай, астынан жүзіп өткен балықтардың жойылуына да себеп болып отыр. Жаңа аяқ киім Primeknit технологиясы негізінде толығымен қалдықтан дайындалады», – дейді Parley for the Oceans мұхит экологиясын қорғау ұйымының басшысы Кирилл Гатч. Мұхитта қалып қойған торлар ағыспен келетін әртүрлі пластикалық қалдықтарды да жинайды. Мұхит бетінен алынған пластиктер дәстүрлі жолмен қайта өңделеді. Сонымен қатар, Adidas компаниясы пластиктен спорттық күртелер шығаруды жоспарлап отырғанын хабарлады.

3. Мәтіннің стилі мен жанрын, жанрға тән тілдік ерекшеліктерді анықтап, мәтіннің құрылымын талдаңыз.

Талдау аспектілері	Жауап
Мәтіннің стилі
Мәтіннің жанры
Жанрға тән тілдік ерекшеліктер
Мәтіннің құрылымы

[5]

Балл қою кестесі

Тыңдалым

Сұрақ

Жауап

Балл

Жалпы

балл

1

Ықтимал жауап:«Алға қойған мақсатым үшін тәуекелге барамын»деп жауап берді. (Осыған ұқсас немесе басқа да білім алушының болжамы қабылданады)

2

10

2

Ықтимал жауап: Қателесіп, жеңілген болса да қайтадан ісін бастауға болады деп ойлайды. (Осыған ұқсас басқа да құрылымдағы жауаптар қабылданады)

2

3

Ықтимал жауап: «Иә, жеңілген адам жаттығады, қателіктерінен сабақ алады» / «Жоқ, бір рет жеңілген адамның жеңіске деген үміті жоғалады » (Осыған ұқсас басқа да құрылымдағы жауаптар қабылданады)

2

4

Мәтінде адамдардың ақша табуда тәуекелге баруға, жеңілістен қорқатыны туралы әлеуметтік мәселе қозғалады.

1

5

Ықтимал жауаптар: 1) қаржылық компания – қаржыны айналдыратын компания; 2) тәуекелге бару – ештеңеден қорықпай өз ісін бастау; 3) бағдарламашы – компьютердегі әр түрлі бағдарламаны жасайтын адам. (басқа жауаптар ескеріледі)

1

1

1

Оқылым

Әр жауап 1 балмен бағаланады.

Талдау аспектілері

Жауап

Мәтіннің стилі

публицистикалық стиль

Мәтіннің жанры

мақала

Жанрға тән тілдік ерекшеліктер

Төмендегі ерекшеліктердің екеуін көрсетуіне болады:

1. Риторикалық сұрақ бар: әлемдік тәжірибеде қоқысты

сұрыптау мен қайта өңдеу қалай қалыптасқан?

2. Мысалдар, қыстырма сөздер бар.

3. Жалқы есімдер, сандық фактілер, пікір, оны дәлелдеу

бар.

4. Ауыспалы мағынадағы сөздер бар.

Мәтіннің құрылымы

мәтін тек негізгі бөлімнен тұрады

ІІ-нұсқа

Оқылым

Табиғатты пайдаланушылар қазірдің өзінде қалдықтарды азайтатын жаңа технологияларды жүйелі түрде енгізуде. Мысалы, Ақтөбенің «Қазхром» Трансұлттық компаниясы» АҚ ферроқорытпа зауытында тұрақтандырылған қиыршық тас беретін тазартылған феррохром балқыту технологиясы көміртегі орташа және жоғары феррохром көлемінің қысқартуына әкелді. Қызылорда облысының аумағында мұнай қалдықтарын өңдейтін кәсіпорын бар. Ол қалдықтар кен алынып қойылған карьерлердегі топырақтардың құнарлығын қалпына келтіруде және өндіріс арасындағы жолдар салуда қолданылады. Шығыс Қазақстан облысында «Қазмырыш» ЖШС қорғасын өндірісінің қалдықтарын қайта өңдеу ағымдағы қалдықтарды шұңқырларға жинауды азайтты.

Дәстүрлі көму әдісі жерді және жерасты суын ластайды, екінші ретте қайта ластану мүмкіндіктерінтудырып, залалсыздығы жойылмайды. Өртеудің құны жоғары, ресурстық пайдаланумөлшері төмен, оның үстіне қоқыстың құрамы күрделі, ылғалдылығы жоғары, өртеніпкететін заттар аз, кемшіліктер мол. Сондықтан қоқысты түрге бөліп қайта өңдеп реткекелтіру, қайта пайдалану мүмкіндігін жарату, органикалық заттардан тыңайтқыш жасау,қоқысты өртеу арқылы тоқ шығару сынды әртүрлі технологиялық жолмен қайта өңдеуқажет. Бұл жөнінде шетелдердің озық технологияларын пайдалану жұмыстарын күнілгері жұмыс жоспарына енгізу керек.

Дүние жүзі тәжірибесінде қатты тұрмыстық қалдықтарды залалсыздандыру және утилизациялаудың 20-дан астам түрі белгілі.

Дүние жүзіндегі қатты тұрмыстық қалдықтардың жағдайын есептеу, оларды жоюдың қиындығын көрсетеді. Оның басты себебі болып олардың пропорционалды емес жылдық өсуіне байланысты қоқыс жинауға бөлінген жерлердің жетіспеуіне әкеліп отыр, ал ол экологиялық қауіпті объект болып табылады. Орта есеппен 1т қалдықтан 170 кг биогаз, 410 кг компост, 250 кг екінші ретті қалдықтарды (әйнек, мата, ағаш, пластмасса) алуға болады. Барлық қалдықтардың 70% жағу, пиролиз, газдандыру арқылы жылу, арнайы отын алу үшін қолдануға болады. Міне, осы жағдайлар қатты тұрмыстық қалдықтарды жоюдың интенсивті әдістерін қолдануға әкеледі.

6. Мәтіннің стилі мен жанрын, жанрға тән тілдік ерекшеліктерді анықтап, мәтіннің құрылымын талдаңыз.

Талдау аспектілері	Жауап
Мәтіннің стилі
Мәтіннің жанры
Жанрға тән тілдік ерекшеліктер
Мәтіннің құрылымы

[5]

10-сынып

І – тоқсан № 1 БЖБ «Жастардың денсаулығы – қоғам байлығы», «Сандық технологияны пайдаланудағы теңсіздік» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І - нұсқа

Оқу мақсаты: 10.1.4.1 прозалық шығарманы тыңдау, шығармада көтерілген жалпыадамзаттық мәселені айқындау;

10.2.6.1 әртүрлі графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстыру, негізгі идеясын түсіндіру;

Бағалау критерийі: Білімалушы

Жалпыадамзаттық мәселені анықтайды;

Графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстыра отырып, ортақ идеяны түсіндіреді

Ойлау дағдыларының деңгейі: Қолдану

Сөйлеу әрекеттері: Тыңдалым, айтылым

Орындау уақыты: 20 минут

Тыңдалым

Тапсырма Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Денсаулық — табиғаттың ең  қымбат сыйы. Әрбір адам өз денсаулығының мықты болу жолдарын қарастыру керек. Халқымыз «Дені саудың – жаны сау» деп орынды айтқан. «Қозғалыс – бұл өмір» деген сөздің жаны бар. Қимыл белсенділігі салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі шарты болып табылады. Ол өмірлік маңызды мүшелердің және мүшелер жүйесінің қызметін жақсартады, сондықтан салауатты өмір салтын қалыптастыруда үлкен рөл атқарады. Қозғалыс белсенділігін дұрыс ұйымдастыру организмнің өсу мен дамуына белсенді ықпал етеді, организмнің жұмысқа қабілеттігін жоғарылатады, әр түрлі ауруларға төзімділігін арттырады.

Денсаулықты сақтауда уақытымен және дұрыс тамақтанудың маңызы зор. Жүріп бара жатып, кітап оқып отырып, теледидар алдында тамақтануға болмайды. Майлы, тұзды, тәтті тағамдарды қабылдауды шектеген жөн, тамақты аса көп жеуге, ұйықтар алдында тамақтануға болмайды.

Құрамы дәрумендер мен құнарлы заттарға бай тағамдарды тұтыну арқылы көптеген аурулардың алдын алуға болады. Бүгінде авитаминозға шалдығу қаупі көп. Алайда көпшілігі оны ауру деп санағысы келмейді екен. Бұл қате пікір. Себебі бұл басқа да аурулардың туындауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан дұрыс тамақтануға аса көңіл бөліп қараған жөн. 

Салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін зиянды әдеттерден бас тарту қажет. Зиянды әдеттерге темекі, алкоголь, (ішімдік) есірке, және уытты заттар жатады. Қазақстан Ұлттық Салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары Орталығының деректері бойынша Қазақстанда 20-59 жастағы шылым шегетін еркектердің саны 60%, ал 12-15 жас жасөспірімдер арасында – 30% астам, оның үстіне басым бөлігі – қыздар.

Жұқпалы аурулар – бүгінде ең қауіпті аурулардың бірі болып табылады. Аурудың ерекшелігі: олар адамнан адамға жұгу арқылы үлкен аумақтарға таралуы мүмкін. Жұқпалы аурулардың алдын алу жолдарының ең басты ережесі – жеке гигиенаны ұстану болып табылады. Өнімдерді пісіру алдында мұқият жуып отыру керек. Тамақтанудың алдында міндетті түрде қолды жууды ұмытпау. Үйді желдету, шаңды сүрту, еденді тазалау, жеке гигиена заттарын қолдану қажет.

1. Денсаулықтың мықты болуының 4 жолын анықтаңыз.

2. Адамзаттың денсаулығының бұзылуына апаратын зиянды әдеттердің салдарын анықтап, оны шешу жолдарын ұсыныңыз.

Айтылым

Графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен салыстыра отырып, ортақ идеясын түсіндіріңіз.

ІІ – нұсқа

Тыңдалым.

Тапсырма Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

1. Денсаулыққа зиян келтіретін 4 себепті анықтаңыз.

2. Адамзаттың денсаулығының жақсаруына әсер ететін себептерді анықтап, оны ұстану жолдарын ұсыныңыз.

Айтылым

Графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен салыстыра отырып, ортақ идеясын түсіндіріңіз.

Балл қою

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Жалпыадамзаттық мәселені анықтайды	1	Денсаулықтың мықты болуының 4 жолын анықтайды: 1 жолы 2 жолы 3 жолы 4 жолы	1 1 1 1
		жалыпадамзатқа ортақ 1 мәселені анықтайды;	1
		мәселенің 3 салдарын анықтайды;	1
		мәселенің нақты 2-3 шешу жолын ұсынады;	2
Графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстыра отырып, ортақ идеяны түсіндіреді	2	графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен салыстырады;	2
		ортақ идеяны түсіндіреді;	1
Барлық балл			11

10- сынып

ІҮ – тоқсан «Қоғам және заң» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

І-нұсқа

Оқу мақсаты: 10.3.6.1 мәтін мазмұнындағы деректі ақпаратты толық

анықтап, негізгі ойға өз көзқарасын білдіру және оныбағалау

10.4.3.1шығармашылықжазбажұмыстарындакөркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімдіқолданып жазу

Бағалау критерийі

Білім алушы

• Мәтінге қатысты деректі ақпаратты анықтайды, өз пікірін білдіреді, баға береді

• Көркемдегіш құралдар мен айшықтауды қолданып, шығармашылық жазба жұмысын орындайды

Ойлаудағдыларының деңгейіЖоғары деңгей дағдылары

Сөйлеу әрекеттері Оқылым, жазылым

Орындау уақыты 20 минут

Оқылым. Тапсырма

Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Қазақ қоғамындағы дәстүрлі құқықтық нормалар ерте заманда-ақ қалыптасқаны белгілі. Салт-дәстүріміз бен әдет-ғұрыптарымыз секілді әлеуметтік нормаларымызға үңілсек, өмір сүру қағидасы еркіндікке негізделген қазақ жанының әділеттілік пен ар-намысты қорғау, сөзге қонақ беру ұстанымына беріктігін байқауға болады. 

Бұрынғы ата-бабаларымыз ұстанған Ясы заңы, Қасым заңы, Есім заңы, Жеті Жарғы сияқты дәстүрге негізделген заңдарға қызығушылық танытып, бүгінгі заңдарды тәжірибеде қолданып жүрген заңгерлер де бар. Бұрынғы қазақ қоғамында ел ішінде қылмыс аз болды, түрме, басқа да жазалау орындары мүлдем дерлік болмады. Қазір күннен-күнге жаза өтейтін орындар көбейгенімен, қылмыскерлер саны азаяр емес.

Бұрынғыдан қалған сөз «қазақ жолы – қанағат, қасаң дау емі – шариғат, ол да жолдан адаспас». Яғни бабаларымыз қазақи бауырмалдық пен кешірімшілдік, кеңдік ұстанымына бағынбай бара жатқан дауларды шариғат жолымен әділ шешіп отырған. 

Жаза мәселесіне келгенде, бабаларымыз шынында да аса көрегендік таныта білген. Оған бір жағынан сол кездегі қоғамдық құрылымы да ыңғайлы болды. Мысалы, қазақ халқы әр рудан тұрғаны белгілі. Тиісінше әр рудың рубасы, өзінің орналасқан жері, жайылымы болды. Айталық, бір рудың адамы екінші рудың адамын барымтада сойылға жығып істі болды делік. Ердің құны жәбірленуші келіскен жағдайда айыптыдан, егер оның шамасы жетпесе, рудан өндіріледі. Ол үшін жауапты адам рубасы бар, кімнен қандай мөлшермен алады, рубасының өз шаруасы. Және би шешімі тез арада орындалады. Айыпты адамды әдетте сол ру ақсақалдары өздері жазалайды.

Құқықтық білім беру – адамның құқытық санасын қалыптастыру мақсатында орвндалатын құқытық тәрбиенің негізгі ықпалы етуші әдісі. Нақты айтсақ, құқытық білім беру арқылы жасөспірім құқыты ұғынады және оның санасы қалыптасады, дамиды.құқықы ұғыну мен қоса, тұлғаны заңды құрметтеуге, қорғауға орындауға дағдыландыру мен заңның әділдігіне сендіру – құқытық сананың негізгі белгілері. Аталынған белгілер оқушыларды құқықтық тәрбиелеу негізінде отбасынан және мектеп табалдырығынан бастап жүзеге асады. Есейген адамға қарағанда санасы мен мінез-құлқы жаңадан қалыптаса бастаған жасөспірім-тәрбиенің қолайлы обьектісі болып табылады. Құқықтық мәдениеттің негізгі белгілері: заң нормаларын білу, заң нормаларын орындау: қоғамдық тәртіпті; заң нормаларын бұзбау; заң күшіне сену және т.б.

1. Мәтін мазмұнындағы негізгі ойға қатысты деректі ақпараттар негізінде кесте-сызба әзірлеңіз.

2. Құқықтық сауаттылық қылмыстың азаюына қаншалықты ықпал етеді деп ойлайсыз? Ойыңызды 2-3 сөйлеммен беріңіз.

________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

Жазылым.Жергілікті газетке «Жасөспірімдер неге қылмысқа барады? » деген тақырыпта мақала жазыңыз. Мақала мазмұнында теңеу мен эпитет және риторикалық сұраулы сөйлемдерді қолданыңыз.

ІІ-НҰСҚА

Оқылым. Тапсырма

Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

 17-18 ғасырларда Қазақ хандығына өткен жылдардың сот іс-тәжірибесі және ұлттық салт-дәстүрлерге сәйкес келетін  жаңа құқықтық негіз қажет болды. Тәуке хан кезінде қабылданған, 7 бөлімнен тұратын Жеті Жарғы заңдар жинағы барлық талаптарға сай кеді. Бұл заңдар жинағын құрастыруға сол кездегі әділетті әрі халық арасында танымал билер: Төле би, Қазыбек би және Айтеке би қатысқан болатын. Жеті Жарғы көшпелі халықтың аға буын ұрпақтан іні буын ұрпаққа ауыздан ауызға ауызша тараған негізгі заңдарының бірегейі болды. Осы заңдар ата – бабаларымыздың бірнеше ұрпағын тәрбиелеп,  жеке жауапкершілікпен ұжымдық жауапкершілікке, үлкендерге деген сыйластыққа және ұлттық дәстүрлерді ардақтауға жастайынан үйреткен.

Бұл заңдар жинағының ішінде ата-анасына физикалық және рухани (моральды) зиян келтіргені үшін жазалар белгіленген. Қазіргі заманда аға буын жасөспірімдердің басқыншылық әрекеттерінен, балалары мен немелерінің немқұрайлығынан сақтанбаған. Жеті Жарғы Қазақ хандығы  Ресейге қосылғанша қазақ халқы үшін негізгі заң болды.

Конституция азаматтардың еркіндігі мен заң алдындағы теңдігіне кепілдік береді. Бұл құжаттың негізіне бағыну және азаматтардың конституциялық құқығы азаматтар өмірінің тыныштығына кепілдік береді. Олардың барлығы - президенттен бастап қарапайым азаматқа дейін заң алдында бірдей жауапкершілікке ие. Қазақстан Республикасы Конституциясы барлық деңгейдегі органдар арқылы шығарылатын барлық нормативті-құқықтық актілердің іргетасы болып табылады. 

Қылмыс – дегеніміз қоғамдық қауіпті іс-әрекет, ал жаза – мемлекеттік күштеу шараларының бірі және ол қылмысқа қарсы күрес жүргізудің негізгі құралы.

   Заң бұзушылық іс-әрекеттер сипатына және қоғамдық қауіптілік дәрежесіне қарай онша ауыр емес, ауырлығы орташа, ауыр және ерекше ауыр қылмыстар болып бөлінеді. Елеулі маңызы жоқ, қоғамдық қауіпті емес, яғни жеке адамға, қоғамға немесе мемлекетке зиян келтірмеген және зиян келтіру қаупін туғызбаған іс-әрекет қылмыс болып табылмайды.

  Қылмыстық жаза - қылмыстық заңмен ғана белгіленеді, осы міндетті – Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі жүзеге асырады. Кодекстің негізгі міндеттері - адам мен азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін, меншікті, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау, бейбітшілік пен адамзаттың қауіпсіздігін қорғау, сондай-ақ қылмыстардың алдын-алу болып табылады.

1. Мәтін мазмұнындағы негізгі ойға қатысты деректі ақпараттар негізінде кесте-сызба әзірлеңіз.

2. Қазақстан Республикасының Ата Заңының баптары мен Тәуке ханның «Жеті Жарғысының» баптарында қандай ұқсастық бар деп ойлайсыз? Ойыңызды 2-3 сөйлеммен беріңіз.

________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

Жазылым.Жергілікті газетке «Жасөспірімдер неге қылмысқа барады? » деген тақырыпта мақала жазыңыз. Мақала мазмұнында теңеу мен эпитет және риторикалық сұраулы сөйлемдерді қолданыңыз.

Балл қою

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтінге қатысты деректі ақпаратты анықтайды, өз пікірін білдіреді, баға береді	1	Мәтін бойынша кесте-сызба дайындайды;	1
		Деректі ақпараттарды қолданады;	1
	2	Мәтіндегі негізгі ойға қатысты пікірін 2-3 сөйлеммен білдіреді;	2
Көркемдегіш құралдар мен айшықтауды қолданып, шығармашылық жазба жұмысын орындайды.	3	Мақаланың кіріспе бөлімінде мәселенің өзектілігі туралы айтылады;	1
		Негізгі бөлімде жастардың қылмысқа баруының 3-4 себебін көрсетеді;	1
		Қорытынды бөлімде мәселенің шешу жолдарын көрсетеді;	2
		Мақала мазмұнында теңеу мен эпитеттер қолданады;	2
		Риторикалық сұраулы сөйлемдерді қолданады.	1
Барлық балл			11

10 – СЫНЫП

IV ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

Ұзақтығы – 40 минут

Тыңдалым – 12 минут

Оқылым – 13 минут

Жазылым – 15 минут

Айтылым сабақтан тыс тексеріледі (әр білім алушыға 2 минут беріледі). Ұпай саны – 30

Тапсырмалар түрлері

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Көп таңдауы бар сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 4 компоненттен тұрады. Бірінші компонент – тыңдалым, екінші компонент – оқылым, үшінші компонент – жазылым және тілдік бағдар, төртінші компонент айтылым дағдыларын тексеруге арналған.

Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмаларға сипаттама	Тапсырмалардың түрлері	Орындау уақыты	Ұпай саны
1-4-тапсырмалар	10.1.3.1 қоғамдық-саяси, әлеуметтік-мәденитақырыптар аясында қолданылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну 10.1.6.1. Көтерілген мәселе бойынша әртүрлі дереккөздерден алынған мәтіндерді тыңдау және салыстыру, өз көзқарасын аргументтер негізінде дәлелдеу; 10.1.1.1. Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, өз біліміне сүйеніп тақырыпты жалғастыру	Тапсырмалар жеке орындалады. Оқушылар екі түрлі көзқарасты қамтитын 250 сөзден тұратын тыңдалым мәтінін екі рет тыңдайды. Мәтінді тыңдау барысында оқушылар шығармада көтерілген мәселені айқындауға; екі түрлі көзқарасты салыстыруға, өз көзқарасын білдіруге, оны дәлелдеуге; мәтін үзіндісі негізінде болжам жасауға бағытталған тапсырмаларды орындайды.	Толықтыруды қажет ететін тапсырма Жазбаша жауапты қажет ететін сұрақтар	3 4 2 3	3 3 2 2
5-7-тапсырмалар	10.3.1.1. Мәтіндегі негізгі және қосымша ақпараттарды анықтай отырып, факті мен көзқарасты ажырату, мәтін идеясымен байланысын анықтау	Тапсырма жеке орындалады. Оушылар тақырыпқа қатысты 254 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Оқушылар мәтіннің жанрына, құрылымына тілдік құралдарына, мақсатты аудиториясына талдау жасайды	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	7 3 3	3 1 1
8-тапсырма	10.4.2.1. Қажеттіклишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу (дускуссивті эссе, аргументативті эссе); 10.4.3.1. Шығармашылық жазба жұмыстарында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын тиімді қолданып жазу; 10.5.2.2.Құрмалас сөйлемдердің жасалу жолдарын білу, жазба жұмыстарында орынды қолдану.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар берілген екі тапсырманың бірін таңдап, жазба жұмысын орындайды. Мұғалім оқушының қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды орынды қолдануын; көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдей алуын, құрмалас сөйлемдерді орынды қолдануын бағалайды.	Жазбаша толық жауапты қажет ететін тапсырма	15	10
9-тапсырма	10.2.6.1. Әр түрлі графиктік мәтіндердегі (иллюстрация, фотосурет, сызба, шартты белгі) ақпараттарды салыстыру, негізгі идеясын түсіндіру.	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен байланыстырып, ауызша мәтін құрастырып, ортақ идеяны түсіндіреді.	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Айтылым сабақтан тыс уақытта тексеріледі. Әр оқушыға 4-5 минут беріледі.	5
Барлығы:					30

10-сынып. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен IV тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

І - нұсқа

Тыңдалым

Қазақстанның сандық сауаттылығын анықтау мақсатында қала тұрғындарынан сауалнама алынды.

Тілші: Сәлеметсіз бе, Сандық сауаттылық дегенді қалай түсіндірер едіңіз?

Сұхбат беруші: Менің есімім – Жанар. Менің ойымша, сандық сауаттылық кең ауқымды құрама бөлшектерден тұрады. Сандық сауатты адамды сандық азамат деп атайды. Сандық сауатты азаматқа тән бірнше қасиеттер бар. Бірінші: киберкеңістікке кіруге мүмкіншілігі бар азамат. Екінші: сандық коммерцияны пайдалану. Оның ішінде онлайн-дүкендерден тауарлар мен қызметтер ала алу қабілетінің болуы. Сонымен қатар интернет арқылы интернет картасын пайдалана алу да кіреді. Үшінші: сандық коммуникация. Интернет желісі арқылы басқа адамдармен байланыс орнату, хаттарды тасымалдайтын қызметтерді дұрыс пайдалану жатады. Төртінші: сандық сауаттылық ұғымы азамттардың ресуртарды тиімді пайдалануға тікелей байланысты. Бесінші: сандық заңдарды білу. Бұл заңи сауаттылықпен тікелей байланыста болады.

Тілші: Сандық сауаттылықты дамытуға бағытталған бағдарламалар туралы не айтар едіңіз?

Сұхбат беруші: Менің есімім – Аяулы. Менің білуімше, Елбасының биылғы Қазақстан халқына Жолдауында «Біз цифрлық технологияны қолдану арқылы құрылатын жаңа индустрияларды өркендетуге тиіспіз. Бұл – маңызды кешенді міндет», — делінген. Осыған орай халықтың сандық сауаттылық деңгейін 2022 жылға қарай 83 пайызға жеткізу, яғни 2017 жылғы көрсеткіштен 7,5 пайызға өсіру жоспарланып отыр. Бұл туралы үкімет отырысында ақпарат және коммуникациялар министрі Дәурен Абаев мәлім етті. Министрдің айтуынша, жол картасының 17-ші тармағына сәйкес, министрлік жергілікті атқарушы мекемелермен бірлесе отырып, «Сандық Қазақстан» бағдарламасы аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды. Осының нәтижесінде сауаттылық деңгейін 2022 жылға қарай 83 пайызға жеткізу, яғни 2017 жылғы көрсеткіштен 7,5 пайызға өсіру жоспарланып отыр.

1-тапсырма. Көп нүктенің орнын қажетті сөздермен толықтырыңыз.[3]

Қажетті сөздер: қызметтер ала алу/ жаңа индустрияларды/«Сандық Қазақстан» бағдарламасы

1)Екінші: сандық коммерцияны пайдалану. Оның ішінде онлайн-дүкендерден тауарлар мен _______________________ қабілетінің болуы.

2)«Біз цифрлық технологияны қолдану арқылы құрылатын __________________өркендетуге тиіспіз. Бұл – маңызды кешенді міндет».

3) ________________________________аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды.

2-тапсырма. Екі сұхбат берушінің көзқарастарын салыстырыңыз. Ұқсастығы мен айырмашылығын анықтаңыз. Жауаптарыңызды сөз тіркесімен (сөйлеммен) беріңіз.

[3]

Сұхбат берушілер пікірі [1] 1-сұхбат беруші 2-сұхбат беруші
Ұқсастығы [1]	Айырмашылығы [1]

3-тапсырма. Сіз бірінші сұхбат берушінің сандық сауатты азамат туралы көзқарасын мәтінмен байланыстыра отыра, 2-3 сөйлемнен тұратын өз көзқарасыңызбен толықтырыңыз.

4-тапсырма. Ақпарат және коммуникациялар министрі Дәурен Абаевтың айтуынша, жол картасының 17-ші тармағына сәйкес, министрлік жергілікті атқарушы мекемелермен бірлесе отырып, «Сандық Қазақстан» бағдарламасы аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды. Министрдің қандай шаралар туралы айтқысы келіп отырғанын анықтап, ойыңызды 2-3 сөйлеммен білдіріңіз.

[2]

Оқылым:

Адамның басты байлығы – денсаулық. Денсаулығымыз жақсы болу үшін салауатты өмір салтын қалыптастырудың маңызы зор. Тәуелсіз мемлекетіміздің тірегі болар жас ұрпақтың дені сау болса ғана биік шыңдарға қолы жетері, халқына қызмет етері даусыз. Елбасы Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан 2030» стратегиялық даму бағдарламасында «Салауатты өмір салтын ынталандыру әрқайсымыздың дене тәрбиесімен айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, есірткілерді, темекі мен алкогольді тұтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын сақтауымызға бағытталған» делінген.

Адамдардың денсаулығы неге байланысты болады деген сауалға келетін болсақ, денсаулықты шартсыз түрде 100 % етіп алсақ, оның 20%-ы тектік факторларға, 20%-ы экологиялық факторлардың әсеріне, 10%-ы денсаулық сақтау жүйелерінің әлсіздігіне байланысты болатыны анықталып отыр. Денсаулықтың 50%-ының жақсы болуы адамдардың өздеріне байланысты болатынын медицина және биология ғылымдары дәлелдеп шықты. Сонда, жастардың денсаулығының нашар болуы немен байланысты?

Әрине, ғаламтордың пайдасы мол екендігі даусыз. Алайда оның зияны да аз емес. Ғаламтордың зияны жайлы сөз болғанда, ең бірінші қозғалатын тақырып - ғаламторға тәуелділік. Ғаламтор қолданушыларының 10%-ы ғаламторға тәуелді екендігі ғылыммен дәлелденген. Екіншіден, компьютер мониторының алдында ұзақ уақыт отырудың өзі көзіміздің көруіне теріс ісер етсе, компьютер алдында дұрыс отырмағанның салдарынан қимыл-тірек аппаратымызға зиян келеді. Қимыл-қозғалыс азайғандықтан, қан айналымы нашарлайды. Жаңа технологиялар адамның жасушаларына қауіп төндіріп, қатерлі ісік ауруының туындауына себеп болады.

Еліміздің нарығында көптеген энергетикалық сусындар пайда болды. Сондықтан, денсаулықты бұзбау үшін энергетикалық сусындарды белгіленген мөлшерге сай тұтыну қатаң талап етіледі.  Мөлшерден асыру – қан қысымының немесе қан құрамындағы қант деңгейінің көтерілуіне әкеп соғуы мүмкін. Бұл сусында ешқандай энергия жоқ, ол тек энергия қоздырушысы. Яғни, біз өз энергия қорымызды пайдаланамыз. Көптеген энергетикалық сусындардың құрамында көп мөлшерде В дәрумені болады. Бұл жүрек соғысын жиілетіп, аяқ-қолдардың дірілдеуіне себеп болуы мүмкін. (254 сөз)

5-тапсырма. Мәтіннен бір негізгі және оны толықтырып тұратын екі қосымша ақпаратты анықтаңыз

[3]

Негізгі ақпарат	1)
Қосымша ақпарат	1)
	2)

6-тапсырма. Мәтіннен автор көзқарасын білдіретін екі сөйлемді анықтаңыз. [1]

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7-тапсырма. Мәтіннің негізгі идеясын бір сөйлеммен жазыңыз. [1]

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жазылым

8-тапсырма.

Екі тақырыптың біреуін таңдап, өз ойыңызды жазыңыз. Өз ойыңызды тиісті стильге келтіріңіз. [10]

1) «Дені сау азаматтың қоғамға пайдасы» деген тақырыпта дискуссивті эссе жазыңыз. Жазба жұмысында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын, құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

2) «Сандық Қазақстан» бағдарламасының тиімділігі» деген тақырыпта аргументативті эссе жазыңыз. Жазба жұмысында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын, құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

Айтылым

9-тапсырма. Графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен байланыстырып, салыстырып, ауызша мәтін құраңыз. Ортақ идеясын анықтаңыз.[5]

ІІ - нұсқа

Тыңдалым

1-тапсырма. Көп нүктенің орнын қажетті сөздермен толықтырыңыз.[3]

Қажетті сөздер: «Сандық Қазақстан» бағдарламасы / интернет картасын/сауаттылық ұғымы

1)Сонымен қатар интернет арқылы _______________________пайдалана алу да кіреді.

2)Төртінші: сандық __________________азаматтардың ресурстарды тиімді пайдалануға тікелей байланысты.

3) Министрдің айтуынша, жол картасының 17-ші тармағына сәйкес, министрлік жергілікті атқарушы мекемелермен бірлесе отырып, ________________________________ аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды.

2-тапсырма. Екі сұхбат берушінің көзқарастарын салыстырыңыз. Ұқсастығы мен айырмашылығын анықтаңыз. Жауаптарыңызды сөз тіркесімен (сөйлеммен) беріңіз. [3]

Сұхбат берушілер пікірі [1] 1-сұхбат беруші 2-сұхбат беруші
Ұқсастығы [1]	Айырмашылығы [1]

3-тапсырма. Сіз бірінші сұхбат берушінің сандық сауатты азамат туралы көзқарасын мәтінмен байланыстыра отыра, 2-3 сөйлемнен тұратын өз көзқарасыңызбен толықтырыңыз.

[2]

4-тапсырма. Ақпарат және коммуникациялар министрі Дәурен Абаевтың айтуынша, жол картасының 17-ші тармағына сәйкес, министрлік жергілікті атқарушы мекемелермен бірлесе отырып, «Сандық Қазақстан» бағдарламасы аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды. Министрдің қандай шаралар туралы айтқысы келіп отырғанын анықтап, ойыңызды 2-3 сөйлеммен білдіріңіз. [2]

Оқылым:

Бүкіләлемдік көкейтесті мәселеге айналып отырған денсаулық жағдайына қоғамдағы нарықтық-экономикалық дағдарыс, халықтың өмір сүру деңгейі, әлеуметтік өзгерістер, экологиялық жағдайлар, рухани дағдарыстар өзінің кері әсерін тигізуде. Сондықтан қазіргі қоғамның өсіп-өркендеуі мақсатындағы бірінші міндет – салауатты өмір салтын қалыптастыру. «Салауатты өмір салты» деген ұғым денсаулық және адамның өмір салтынан құралған.

Денсаулық – адамның дене және рухани қасиеттерінің жиынтығы. Бұл қасиеттер – адамның өмір сүруінің және шығармашылық жоспарларының жүзеге асуының, қоғам игілігі үшін өнімді еңбек етуінің, мықты да тату отбасы құруының және оны тәрбиелеуінің негізі. «Ақша жоғалтсаң – ештеңе жоғалтпағаның, уақыт жоғалтсаң – көп  нәрсені жоғалтқаның, денсаулығыңды жоғалтсаң – бәрін жоғалтқаның»   дегендей   халық  мәтелі,   уақытты салауатты өмір салтымен қалыптастырып,  зор  байлық –   денсаулыққа  ие  болуға болатыны дәлелденді.

Елiмiздiң болашақ азаматы – қазiргi балалар. Яғни, егемендi елiмiздi дамытып, гүлдендiре түсетiн санасы таза және денi сау, рухани-адамгершiлiгi жоғары ұрпақ. Сондықтан, көпшiлiк болып мектеп оқушыларының тәрбиесiне керi әсерiн тигiзетiн келеңсiз жағдайларға қарсы күресе отырып, жеке тұлғаның рухани-адамгершiлiгiн қалыптастыратын салауатты өмiр салтын құруға көңiл бөлуiмiз тиiс. Салауатты өмiр салты дегенiмiз – адамгершiлiктiң асыл қасиеттерiн сақтай бiлудiң тәсiлi.

Адамның еңбекке қабілеттігін негізгі үш себептермен байланыстыруға болады:

Жұмыс істей алуы: кәсіби даярлығы, дене және ақыл-ой білімі, еңбек істей алуы, еңбек дағдысын бекіте білуімен анықталады. Орталық жүйке жүйесінің белгілі аймағының қатысуымен уақытша мотонейрон рефлексінің қалыптасуымен білім анықталады.

Еңбекке ниет – мемлекет алдындағы жауапкершілік сезімін өзінің жеке жағдайына ыңғайлылығы және еңбек нәтижесіне қызығушылығы.

Дене және психологиялық мүмкіндік қуаттылығы мен уақыт, еңбек процестерімен танылады. (221 сөз)

5-тапсырма. Мәтіннен бір негізгі және оны толықтырып тұратын екі қосымша ақпаратты анықтаңыз [3]

Негізгі ақпарат	1)
Қосымша ақпарат	1)
	2)

6-тапсырма. Мәтіннен автор көзқарасын білдіретін екі сөйлемді анықтаңыз. [1]

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7-тапсырма. Мәтіннің негізгі идеясын бір сөйлеммен жазыңыз. [1]

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жазылым

8-тапсырма.

Екі тақырыптың біреуін таңдап, өз ойыңызды жазыңыз. Өз ойыңызды тиісті стильге келтіріңіз. [10]

1) «Дені сау азаматтың қоғамға пайдасы» деген тақырыпта дискуссивті эссе жазыңыз. Жазба жұмысында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын, құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

2) «Сандық Қазақстан» бағдарламасының тиімділігі» деген тақырыпта аргументативті эссе жазыңыз. Жазба жұмысында көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарын, құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

Айтылым

9-тапсырма. Графиктік мәтіндердегі ақпараттарды бір-бірімен байланыстырып, салыстырып, ауызша мәтін құраңыз. Ортақ идеясын анықтаңыз.[5]

Балл қою кестесі

І-НҰСҚА

С ұрақ	Жауап	Ұпай	Жалпы ұпай
1-тапсырма	1)Сандық коммерцияны пайдалану. Оның ішінде онлайн-дүкендерден тауарлар мен қызметтер ала алу қабілетінің болуы. 2)«Біз цифрлық технологияны қолдану арқылы құрылатын жаңа индустрияларды өркендетуге тиіспіз. Бұл – маңызды кешенді міндет». 3) «Сандық Қазақстан» бағдарламасы аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды.	3	10
2-тапсырма	Сұхбат берушілердің пікірі [1] 1-сұхбат беруші - Сандық жағынан сауатты азаматтарға тән қасиеттерді атап көрсетті. 2-сұхбат беруші – «Сандық Қазақстан» бағдарламасы туралы ақпарат берді. Ұқсастығы: [1] Екеуі де Қазақстандағы сандық сауаттылық туралы айтты. Айырмашылығы[1] Біріншісі сандық жағынан сауатты тұлғаға тән қасиеттерді атап шықса, екіншісі сандық сауаттылыққа қатысты сандық ақпараттар берді.	3
3-тапсырма	Ықтимал жауап: -Алтыншы: сандық заңдарды білу. Бұл заңи сауаттылықпен тікелей байланыста болады. -Жетінші: сандық құқықтар, жекелеген азаматтардың қолжетімді құқықтарының жиынтығы. -Сегізінші:сандық сауаттылық. Адам ағзасына технологиялардың әсерін білумен қатар, интернет арқылы өз денсаулығыңды сақтай алу қабілеті. -Тоғызыншы: сандық қауіпсіздік. Жеке ақпараттарды сақтау және оларды дұрыс пайдалана алу қабілеті.	2
4-тапсырма	Ықтимал жауап: Халықтың сандық сауаттылығын арттыруды мақсат тұтатын бағдарламаны іске асыру жолында білім беру материалдары жиынтығы әзірленеді.	2
5-тапсырма	Негізгі ақпарат: [1] 1)Қазіргі кезде Қазақстан халқының, оның ішінде жастардың денсаулығы төмен деңгейде Қосымша ақпарат: [2] 1)Ғаламторда көп отырудың адам ағзасына зияндығы 2)Энергетикалық сусындарды мөлшерден тыс қолданудың зияндығы	3	5
6-тапсырма	Ықтимал жауап: Ең бірінші қозғалатын тақырып - ғаламторға тәуелділік. Денсаулықты бұзбау үшін энергетикалық сусындарды белгіленген мөлшерге сай тұтыну қатаң талап етіледі	1
7-тапсырма	Ықтимал жауап: Адамдардың денсаулығына зиян келтіретін фактілерді келтіру арқыл денсаулықтың ең басты байлық екенін түсіндіру.	1
8-тапсырма	1.Жанрлық ерекшеліктерін сақтайды 2.Тақырыпқа сай лексикалық минимумды қолданады. 3.Ұсынылған тақырыптарды қолданады. 4.Көркемдегіш құралдарды қолданады. 5.Ойын құрмалас сөйлемдермен жеткізеді. 6.Аргументтер мен фактілік деректер келтіреді. 7.Тақырыпты ашады. 8.Эссе құрылымын сақтайды. 9.Орфографиялық нормаға сай жазады. 10.Пунктуациялық нормаға сай жазады.	10	10
9-тапсырма	1.Әр мәтіндегі ақпараттың ерекшелігін айтады. 2.Графиктік мәтіндерге ортақ ой айтады. 3.Негізгі идеясын түсіндіреді. 4.Ойын логикалық бірізділікпен түсіндіреді. 5.Орфоэпиялық нормаға сай сөйлейді.	5	5

ІІ-НҰСҚА

Балл қою кестесі

С ұрақ	Жауап	Ұпай	Жалпы ұпай
1-тапсырма	1) Сонымен қатар интернет арқылы интернет картасын пайдалана алу да кіреді. 2) Төртінші: сандық сауаттылық ұғымы азамттардың ресуртарды тиімді пайдалануға тікелей байланысты. 3) Министрдің айтуынша, жол картасының 17-ші тармағына сәйкес, министрлік жергілікті атқарушы мекемелермен бірлесе отырып, «Сандық Қазақстан» бағдарламасы аясында халықтың сандық сауаттылығын арттыру шараларын қарастырды.	3	10
2-тапсырма	Сұхбат берушілердің пікірі [1] 1-сұхбат беруші - Сандық жағынан сауатты азаматтарға тән қасиеттерді атап көрсетті. 2-сұхбат беруші – «Сандық Қазақстан» бағдарламасы туралы ақпарат берді. Ұқсастығы: [1] Екеуі де Қазақстандағы сандық сауаттылық туралы айтты. Айырмашылығы[1] Біріншісі сандық жағынан сауатты тұлғаға тән қасиеттерді атап шықса, екіншісі сандық сауаттылыққа қатысты сандық ақпараттар берді.	3
3-тапсырма	Ықтимал жауап: -Алтыншы: сандық заңдарды білу. Бұл заңи сауаттылықпен тікелей байланыста болады. -Жетінші: сандық құқықтар, жекелеген азаматтардың қолжетімді құқықтарының жиынтығы. -Сегізінші:сандық сауаттылық. Адам ағзасына технологиялардың әсерін білумен қатар, интернет арқылы өз денсаулығыңды сақтай алу қабілеті. -Тоғызыншы: сандық қауіпсіздік. Жеке ақпараттарды сақтау және оларды дұрыс пайдалана алу қабілеті.	2
4-тапсырма	Ықтимал жауап: Халықтың сандық сауаттылығын арттыруды мақсат тұтатын бағдарламаны іске асыру жолында білім беру материалдары жиынтығы әзірленеді.	2
5-тапсырма	Негізгі ақпарат: [1] 1)Қазіргі кезде Қазақстандағы «Салауатты өмір салты» туралы Қосымша ақпарат: [2] 1)Денсаулықты нығайтудың жолдары 2)Еңбектің денсаулыққа әсері	3	5
6-тапсырма	Ықтимал жауап: Ең бірінші қозғалатын тақырып - ғаламторға тәуелділік. Денсаулықты бұзбау үшін энергетикалық сусындарды белгіленген мөлшерге сай тұтыну қатаң талап етіледі	1
7-тапсырма	Ықтимал жауап: Адамдардың денсаулығына зиян келтіретін фактілерді келтіру арқыл денсаулықтың ең басты байлық екенін түсіндіру.	1
8-тапсырма	1.Жанрлық ерекшеліктерін сақтайды 2.Тақырыпқа сай лексикалық минимумды қолданады. 3.Ұсынылған тақырыптарды қолданады. 4.Көркемдегіш құралдарды қолданады. 5.Ойын құрмалас сөйлемдермен жеткізеді. 6.Аргументтер мен фактілік деректер келтіреді. 7.Тақырыпты ашады. 8.Эссе құрылымын сақтайды. 9.Орфографиялық нормаға сай жазады. 10.Пунктуациялық нормаға сай жазады.	10	10
9-тапсырма	1.Әр мәтіндегі ақпараттың ерекшелігін айтады. 2.Графиктік мәтіндерге ортақ ой айтады. 3.Негізгі идеясын түсіндіреді. 4.Ойын логикалық бірізділікпен түсіндіреді. 5.Орфоэпиялық нормаға сай сөйлейді.	5	5

Пайдалынған әдебиеттер:

1. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы, 8-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

2. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы, 9-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

3. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы, 10-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

4. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар, 8-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

5. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар, 9-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

6. «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінен(оқыту қазақ тілінде емес)жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар, 10-сынып, Нұр-Сұлтан, 2019

7. Қазақ тілі мен әдебиеті оқулығы І –ІІ бөлім, 8 сынып, Көкжиек, 2018

8. Қазақ тілі мен әдебиеті оқулығы І –ІІ бөлім, 9 сынып, Көкжиек, 2019

9. Қазақ тілі мен әдебиеті оқулығы І –ІІ бөлім, 10 сынып, Көкжиек, 2019