Бөлім: Прозадағы көркем ой

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 10

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Ә. Кекілбаев «Аңыздың ақыры» романының тарихилығы.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.1.1 әдеби шығарманың композициясын уақыт пен кеңістік тұрғысынан талдау;

10.3.1.1 шығарманы мазмұндас туындылардың үлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын

бағалау;

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: шығарманы құндылығына талдау, осы мазмұндас туындылармен салыстыру;

Көпшілігі: әдеби шығарманың композициясын уақыт пен кеңістік тұрғысынан талдау, шығарманы осы мазмұндас туындылармен салыстыру;

Кейбір оқушылар: шығарманы осы мазмұндас туындылармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру. «Мен саған сенемін» жаттығуы.

Жұпқа бірігеміз. Бір-біріңізге қарама қарсы орналасыңыз. Азғантай уақыт бір-біріңіздің көздеріңізге тіке қарап, тыныш отырыңыз. Енді бір-біріңізге «Мен саған сенемін, өйткені…» деп сөйлемді жалғастырыңыз.

Қызығушылықты ояту. Оқушылар сабақты бастамас бұрын романның бес сипатын анықтап жазып шығады.

Сабақ тақырыбы, сабақ мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады.

Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.

Оқушылар сабақты бастамас бұрын романның бес сипатын анықтап жазып шығады.

Сабақ тақырыбы, сабақ мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады.

Қалыптастырушы бағалау

Керемет жауап!

Төмен жауап

-

10-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану. 1-тапсырма. «Категориялы топтастыру» әдісі. Тірек сөздерді қатыстырып, «Аңыздың ақыры» романы бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

(романның мазмұнын еске түсіріп оқушылар өз сұрақтарға жауап береді).

Дескриптор:

• Тірек сөздерді қатыстырып, «Аңыздың ақыры» романы бойынша сұрақтарға жауап береді;

• Шығарма мазмұнын еске түсіреді.

ҚБ

2-тапсырма. Шешендік сөздерді оқып, берілген кестені толтырыңыздар, салыстырмалы талдау жүргізіңіздер.

1-топ. 1-мәтін. Міне бүгін де ол көп ұзамай тағы да атқа қонатын келесі жорығы туралы ойланғалы келіп еді, есіне қайдағы бір алма сап ете қалды. Сол бір білінер-білінбес жіп-жіңішке пышақ дағы түскен нарт қызыл алма кеше бұның алдынан қайтқан-ды, жаңа тамақ үстіне қызметші әйел алтын табаққа салып тағы әкеліпті. Өзге алмалар жетпегендей, тап соны ұстай апты. Арасын ашып қарап еді, бұлаңдап құрт шықты. Қызметшілердің алдында мінез шақырып жатпады, байқамаған боп табаққа қоя салды... Жастығының қасында тұрған қоңырауға қолының қалай тиіп кеткенін білмей де қалды. Есіктен басын иіп, қызметші әйел көрінді. Бұл өне бойын зіркілдетіп алып бара жатқан ашуды жасыруға бар күшін салып бақты.

- Мына алманы осындағы бақтан үздіңдер ме?

- Жоқ, тақсыр ием, сізге әдейі Ұлы ханым жіберіпті.

- Бара бер.

2-топ. 2-мәтін. Тәкәппар ханымның аспаннан басқа ештеңеге көзі түспейтін асқақ жанарын өзіне аударудың жалғыз жолы – мына мұнараны бұрын-соңды бұл Қос өзен елінде ешкім көрмеген ғажайып көрікке бөлеу. Мұнараның қасынан әрқайсысы алты қанат ордадай оншақты тандырды қатар жағып, дермене мен жапақты тау-тау қып үйіп, әуелі бояу әзірлейтін күл өртеді, сосын таңғы аспандай көкпеңбек, күнге шағылысқанда қырық құбылып, жылтырап тұратын шытыра тас күйдірді. Бір айдан соң он шақты шеберді қатар өрмелетіп, мұнара сыртын шытырамен жаптыра бастады. Күні кеше қара жерді ойып жіберетіндей тырп етпей табандап алған зілман мұнара күннен күнге ажарланып барады. Көк мұнара күн орнынан ауған сайын әр алуан кейіпке көшіп құбылады да тұрады. Қараған жан соның бәріне қайран қалады. Бірақ соның сыйқыры неде екенін біле алмайды.

3-топ. 3-мәтін. Бөлме іші бозамық. Ханымның төсегі қай тұста екенін кейін барып аңғарды... дөңкиіп үюлі жатқан көрпенің тасасынан қос ақ білек қайта-қайта алақан жайып көкке көтерілді; кенет оқ тигендей, ұйпа-тұйпа үйіліп қалған көрпенің үстіне сылқ құлады да, екі қол айқаса кетті. Сүйрік саусақтар бірінің арасына бірі сығымдала кіріп, біраздан соң құшағынағы мамық көрпені мытып ап, бауырына қыса түсті. Ханымның мойны әнтек қисайып, жастықтан аунап кетіпті. Қос көзі тарс жұмық. Ханым өз тісін өзі күл ғып үгіп жібергісі келгендей, тістеніп апты. Бір-біріне қадалып қалған ақшыл тістердің ар жағынан әлдебір аласұрған қомағай құштарлық сес бергендей. Кіші ханымның ұйықтап жатып, әлденеге өліп-өшіп, ентіге шыққан демі Әміршінің құлағын шаянша шағып алды.

«Түсінемін» бөліміне оқушы мәтіннен не түсінгенін, «Анықтаймын» бөліміне нені түсінбегенін, яғни талқылауды, толықтыруды қажет ететін өзі үшін жаңа мәліметті жазады, «Байланыстырамын» бөлімінде өмірден мысал келтіреді, «Ықпал етемін» бөлімінде айтылған ойды не жақтайды, не даттайды, «Сенемін» бөлімінде дегенмен осы сөздердің артықшылығын, келешектегі жайы туралы болжайды. Екі мәтінді оқи отырып, екі мәтінге қатысты көзқарасын салыстырмалы түрде жазуы тиіс.
Дескрипторлар:

• Мәтіндер бойынша түсінген мәліметін жазады;

• Талқылауды, толықтыруды қажет ететін мәліметті жазады;

• Өмірден мысал келтіреді;

• Келешекке болжам жасайды;

• Салыстыру жүргізеді.

ҚБ

3-тапсырма. «Аңыздың ақыры» шығармасын мазмұндас басқа шығармамен салыстырыңыз. Тарихи-көркемдік құндылығын ажыратыңыз.

Дескрипторлар:

• ұқсас шығарманы табады;

• екі шығарманың мазмұнын салыстырады;

• шығармалардың тарихи құндылығын ажыратады;

• көркемдік құндылығын ажыратады.

ҚБ

«Соңғы сөзді мен айтайын...» әдісі бойынша оқушылар бүгінгі тақырыпты қорытындылайды.

«Категориялы топтастыру» әдісі. Тірек сөздерді қатыстырып, «Аңыздың ақыры» романы бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

Шешендік сөздерді оқып, берілген кестені толтырыңыздар, салыстырмалы талдау жүргізіңіздер.

«Түсінемін» бөліміне оқушы мәтіннен не түсінгенін, «Анықтаймын» бөліміне нені түсінбегенін, яғни талқылауды, толықтыруды қажет ететін өзі үшін жаңа мәліметті жазады, «Байланыстырамын» бөлімінде өмірден мысал келтіреді, «Ықпал етемін» бөлімінде айтылған ойды не жақтайды, не даттайды, «Сенемін» бөлімінде дегенмен осы сөздердің артықшылығын, келешектегі жайы туралы болжайды. Екі мәтінді оқи отырып, екі мәтінге қатысты көзқарасын салыстырмалы түрде жазуы тиіс.

«Аңыздың ақыры» шығармасын мазмұндас басқа шығармамен салыстырыңыз. Тарихи-көркемдік құндылығын ажыратыңыз.

«Соңғы сөзді мен айтайын...» әдісі бойынша оқушылар бүгінгі тақырыпты қорытындылайды.

Қалыптастырушы бағалау

Керемет жауап!

Төмен жауап

-

Қалыптастырушы бағалау

Керемет жауап!

Төмен жауап

-

Қалыптастырушы бағалау

Керемет жауап!

Төмен жауап

-

10-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы

http://talimger.org/load/elektron/zhinak/kekilbaj_lyny_a_yzdy_a_yry_romany/34-1-0-18141

Сабақтың соңы

Кері байланыс: «Ең...ең...ең...»

1. Ең қызықты тапсырма –

2. Ең жеңіл тапсырма –

3. Ең күрделі тапсырма –