Абай – аудармашы

Абай тек өзі жазып қоймай, әлем әдебиетін қазақ тіліне аударды. Ол А.С. Пушкиннің «Евгений Онегин» шығармасын, М. Лермонтов пен И. Крыловтың мысалдарын қазақша сөйлетті. Абай Құнанбайұлы қазақ әдебиетіне жаңа тыныс беріп, оны әлемдік классикамен табыстырған алғашқы кәсіби аудармашы. Ол тек сөзді аударып қоймай, шығарманың «жанын» қазақ топырағына лайықтап жеткізген шебер.

Абай негізінен орыс әдебиетінің алыптары — А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов және И.А. Крыловтың шығармаларын аударды.

Пушкиннен: «Евгений Онегин» романынан үзінділер («Татьянаның хаты», «Онегиннің Татьянаға жазған жауабы»). Бұл аудармалардың кереметтігі сонда — Абай оларды қазақ әуеніне салып, әнге айналдырды.

Лермонтовтан: Абайдың рухани жақындығы Лермонтовпен ерекше болған. «Қараңғы түнде тау қалғып» (Гетеден Лермонтовқа, одан Абайға жеткен), «Жалау», «Тұтқын» сияқты туындылары қазақ тілінде төл шығармадай болып кетті.

Крыловтан: Мысал жанрын дамытты. «Есек пен Бұлбұл», «Шегіртке мен Құмырсқа», «Қарға мен Түлкі» сияқты мысалдар арқылы қазақ қоғамындағы кесірлі әдеттерді сынады.

Абай орыс тілі арқылы әлемдік әдебиет үлгілерімен де танысты:

И.В. Гете (Германия) Дж. Байрон (Англия) Мицкевич (Польша)

Абай — еркін аударманың шебері. Ол түпнұсқаны сөзбе-сөз көшірмей, шығарманың ішкі мазмұнын, философиялық астарын қазақ оқырманының психологиясына, дүниетанымына жақындатып берді.

«Абай аудармалары — қазақ әдебиетінің өзге мәдениетпен сұхбаттасуының ең биік шыңы.»

Абайдың аудармашылық қыры оның композиторлығымен тығыз байланысты. Мысалы, Татьянаның хатын қазақ даласы хат ретінде ғана емес, нәзік әуен ретінде қабылдап, жатқа айтты. Бұл — әлемдік аударма тарихында сирек кездесетін құбылыс.

Абайдың аудармалары қазақ тілінің байлығын, икемділігін және кез келген күрделі ойды жеткізе алатын қуатын дәлелдеп берді.

Ғ.Мұратбаев атындағы шағын жинақты жалпы білім беретін мектебінің 5 сынып оқушысы Мұхтар Айкөркем Бақытжанқызы

Сынып жетекшісі : Абсатова Лаура Умирхановна