ӘЙЕЛДЕР КИІМІН КОНСТРУКЦИЯЛАУДА АНТРОПОМЕТРИЯЛЫҚ ӨЛШЕМДЕРДІҢ ДӘЛДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ МАҢЫЗЫ

Абиева Перизат Манаповна

«Алматы облысының қызмет көрсету және

тамақтандыру саласындағы инновациялық

технологиялар колледжі» МКҚК

Өндірістік оқыту шебері

Аңдатпа

Мақалада әйелдер киімін конструкциялау процесінде антропометриялық өлшемдердің дәлдігін қамтамасыз етудің маңызы қарастырылады. Өлшем алу әдістемесі, оның сапалы киім дайындауға әсері және оқыту процесінде қолданылатын тиімді тәсілдер талданады. Білім алушылардың практикалық дағдыларын қалыптастыруда өлшем алудың рөлі негізделеді.

Түйін сөздер: антропометрия, өлшем алу, киім конструкциясы, дәлдік, тігін өндірісі, кәсіби дағды.

Қазіргі таңда тігін өндірісі саласында сапалы әрі ыңғайлы киім дайындау үшін ғылыми негізделген конструкциялау әдістерін қолдану маңызды болып отыр. Киімнің денеге дұрыс қонуы, эстетикалық көрінісі және функционалдық қасиеттері ең алдымен алынған өлшемдердің дәлдігіне байланысты. Сондықтан антропометриялық өлшем алу – киім конструкциясын құрастырудың негізгі және шешуші кезеңдерінің бірі болып табылады.

Білім беру жүйесінде болашақ тігіншілер мен пішушілерді даярлау барысында өлшем алуды дұрыс үйрету олардың кәсіби біліктілігін қалыптастырудың маңызды шарты болып табылады.

Әйелдер киімін конструкциялау процесінде антропометриялық өлшемдердің дәлдігі ерекше маңызға ие, себебі кез келген конструкциялық сызба адамның дене параметрлеріне негізделеді және осы параметрлердің дұрыс анықталмауы бүкіл бұйым сапасының төмендеуіне әкеледі. Адам денесінің өлшемдері оның пішіні мен көлемін сипаттайтын негізгі көрсеткіштер болып табылады және олар киімнің денеге дұрыс қонуын қамтамасыз ететін басты факторлардың бірі ретінде қарастырылады. Сондықтан өлшем алу процесі тек техникалық әрекет емес, ол ғылыми негізделген, белгілі бір ережелер мен талаптарды сақтауды қажет ететін күрделі үдеріс болып табылады.

Өлшем алу кезінде адамның дене қалпы, тыныс алу жағдайы, қолданылатын құралдардың дәлдігі және өлшеу әдістемесінің сақталуы маңызды рөл атқарады. Мысалы, өлшенетін адам тік, еркін қалыпта тұруы тиіс, ал сантиметрлік таспа денеге тығыз тиіп, бірақ оны қыспауы қажет. Осындай талаптарды сақтамау өлшемдердің бұрмалануына алып келеді, ал бұл өз кезегінде киімнің денеге сәйкес келмеуіне, ыңғайсыздық тудыруына және эстетикалық сапасының төмендеуіне себеп болады.

Антропометриялық өлшемдердің дәлдігі киімнің барлық конструктивтік элементтеріне әсер етеді. Атап айтқанда, кеуде, бел, мықын айналымдарының қателігі бұйымның көлемдік параметрлерін бұрмалайды, ал ұзындық өлшемдерінің дұрыс алынбауы бұйымның пропорциясының бұзылуына әкеледі. Нәтижесінде киім адамның дене бітіміне сәйкес келмей, оның функционалдық және эстетикалық қасиеттері төмендейді. Сондықтан өлшем алу кезінде әрбір көрсеткіштің маңызын түсіну және оны дәл анықтау – кәсіби шеберліктің негізгі көрсеткіші болып табылады.

Сонымен қатар өлшемдердің дәлдігі қосымша шамаларды дұрыс есептеуге де тікелей әсер етеді. Қосымшалар киім мен адам денесінің арасындағы қажетті бос кеңістікті қамтамасыз етіп, қозғалыс еркіндігін сақтайды. Егер бастапқы өлшемдер қате болса, қосымшалар да дұрыс анықталмайды, бұл киімнің не тым тар, не тым кең болуына алып келеді. Демек, антропометриялық дәлдік – сапалы конструкцияның негізі болып табылады.

Оқыту процесінде өлшем алуды үйрету тек теориялық түсіндірумен шектелмеуі тиіс, ол міндетті түрде практикалық әрекеттермен толықтырылуы қажет. Білім алушылар әртүрлі дене бітіміндегі адамдардан өлшем алып, нәтижелерін салыстырып, қателіктерді талдау арқылы тәжірибелік дағдыларын жетілдіреді. Сонымен қатар жағдаяттық тапсырмалар мен кәсіби бағытталған жаттығулар олардың аналитикалық ойлау қабілетін дамытып, нақты өндірістік жағдайларға бейімделуіне мүмкіндік береді.

Осылайша, антропометриялық өлшемдердің дәлдігін қамтамасыз ету – тек техникалық талап емес, ол кәсіби құзыреттіліктің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады және сапалы киім дайындаудың негізгі кепілі ретінде қарастырылады.

Қорытындылай келе, әйелдер киімін конструкциялау процесінде антропометриялық өлшемдердің дәлдігін қамтамасыз ету шешуші рөл атқарады. Дұрыс алынған өлшемдер ғана сапалы, ыңғайлы және эстетикалық талаптарға сай киім дайындауға мүмкіндік береді.

Білім беру процесінде өлшем алуды жүйелі түрде оқыту, оны практикалық тапсырмалармен бекіту және кәсіби жағдайларға негіздеу арқылы болашақ мамандардың біліктілігін арттыруға болады.

Осы бағытта ұйымдастырылған оқыту тігін өндірісі саласында бәсекеге қабілетті, кәсіби деңгейі жоғары мамандар даярлауға ықпал етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әйелдер киімдерінің негізгі сызбасын құрастыру: оқу құралы. –

2. Мальцева Е.А. Конструирование одежды. – Москва: Академия, 2016.

3. Лабзина Л.А. Антропометрия и конструирование одежды. – Москва, 2014.

4. ҚР МЖМБС (ТжКБ). – Астана, 2022.