Антибиотикке төзімділік: Жаһандық қауіп және онымен күресу жолдары

Жиырмасыншы ғасырдың ең ұлы жаңалығы болған антибиотиктер бүгінде өз күшін жоғалту алдында тұр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) антибиотикке төзімділікті (резистенттілікті) адамзатқа төніп тұрған ең үлкен он жаһандық қауіптің бірі деп жариялады. Егер қазірден бастап тиісті шаралар қолданбасақ, қарапайым инфекциялардың өзі қайтадан өлімге әкелетін дертке айналуы мүмкін.

Антибиотикке төзімділік дегеніміз не?

Антибиотикке төзімділік — бұл бактериялардың өздерін жоюға арналған препараттардың әсеріне бейімделіп, тірі қалу қабілеті. Бұл жерде дәріге адам емес, бактерияның өзі үйреніп алатынын түсіну маңызды. Нәтижесінде «супербактериялар» пайда болып, стандартты емдеу әдістері тиімсіз болады.

Негізгі себептері:

• Дәрілерді бақылаусыз қолдану: Вирустық ауруларды (тұмау, суық тию) антибиотикпен емдеуге тырысу (антибиотиктер вирустарға әсер етпейді).

• Емдеу курсын аяқтамау: Пациент өзін жақсы сезінген бойда дәрі ішуді тоқтатады, бұл тірі қалған бактериялардың мутацияға ұшырауына әкеледі.

• Ауыл шаруашылығы: Малдың тез өсуі үшін және аурудың алдын алу үшін антибиотиктерді жемге қосып беру.

• Гигиенаның төмендігі: Ауруханалардағы және күнделікті өмірдегі инфекциялық бақылаудың әлсіздігі.

Жаһандық қауіптің салдары

Егер антибиотиктер тиімділігін жоғалтса, медицинаның көптеген жетістіктері қауіпке ие болады:

Күресу жолдары: Не істеу керек?

Бұл мәселені шешу тек дәрігерлердің емес, бүкіл қоғамның міндеті.

1. Жеке тұлғалар деңгейінде:

• Антибиотиктерді тек дәрігердің нұсқауымен ғана қабылдау.

• «Аурудың беті қайтты» деп емді тоқтатпай, курсты соңына дейін жеткізу.

• Ешқашан басқа адамның рецепті бойынша дәрі ішпеу.

• Вакцинация арқылы аурудың алдын алу (ауырмасаң — антибиотиктің қажеті жоқ).

2. Медицина және мемлекет деңгейінде:

• Антибиотиктердің рецептсіз сатылуын қатаң бақылау.

• Инфекциялық бақылауды күшейту (тазалық, дезинфекция).

• Жаңа антибиотиктерді зерттеу мен әзірлеуге инвестиция салу.

3. Ауыл шаруашылығында:

• Антибиотиктерді тек ауру жануарларды емдеу үшін қолдану, өсуді тездету үшін қолданбау.

Түйін

Антибиотиктер — бұл адамзаттың баға жетпес ресурсы. Оны орынсыз жұмсау — болашақ ұрпақты қорғаныссыз қалдырумен тең. Біздің бүгінгі жауапкершілігіміз — қарапайым гигиена ережелерін сақтап, дәрі-дәрмекке сауатты қарау.

«Антибиотиктер дәуірінің аяқталуы — қазіргі медицинаның ақыры деген сөз».

— ДДСҰ сарапшылары.