Мақсаты: Балаларға «Қазақтың ұлттық ойындары» туралы мәлімет беру. Ұлттық ойынға деген қызығушылығын арттыру. Балалардың ойлау, көру қабілеттерін дамыту. Балаларды әдептілікке, ұйымшылдыққа, мергендікке, шапшаңдыққа, бірін - бірі сыйлауға тәрбиелеу.
Атасы мен баласы дастархан басында отырады. Әжесі немере қыздарына құрақты қалай құрау керектігін түсіндіріп отырады.
Немере ұлы Бисұлтан әпкелеріне жүгіріп келіп:
-
қазір көрші ауылдан менің достарым келеді.
Еңілік:
-
аааа олар қыдырып келе ме?
Бисұлтан:
-
мен оларды ханталапай асық ойнауға шақырдым. Атам асықты кімнің жақсы ойнайтынын көргісі келді. Жақсы ойнағандарға сыйлығы бар екен.
Еңілік:
-
мм жақсы екен. Қандай сыйлық екен?
Бисұлтан:
-
мен өзім де білмеймін, ол құпия.
Апасы:
-
балам анау келе жатқан сенің достарың ба? Көзім көрмей тұрғаны..
Бисұлтан:
-
Иа, әже
Апасы:
-
бәрекелді, достарыңды қарсы ала ғой.
Балалар әжемен амандасып, төрде отқан атасы мен баласына сәлем береді.
Бисұлтан: Ата, бұлар менің достарым. Ханталапай асық ойнауға келді.
Атасы: Аа бәрекелді.. Келіңдер, отырыңдар балаларым. Балаларым алдымен мен сендерге бір әңгіме айтып берейін.
Ежелден ерте заманда бір қойшы болыпты. Оның кішкентай жасқа толмаған баласы болыпты. Қойшының отбасы күнде ет асып жейді екен. Дастарханға ет әкелгенде жаңағы кішкентай балақай асық жілікке ұмтылып, қолына ұстап ойнағанды ұнатыпты. Оны байқаған қойшы
ойланып, асық жіліктің асықтарын тазартып, кептіріп жинаймын да, ұлым есейген соң беремін деп шешіпті. Содан бала ер жетіп, өздерің сияқты есейіпті. Қойшы баласына жинаған асықтарын сыйға тартыпты. Бала қуанып асықты алып өзі ғана ойнай бастапты. Оны көріп ауыл балалары қызығып келіп бірге ойнаған екен.
Міне осыдан басатап қазақтың дәстүрлі, әр-түрлі тәсілдегі асық ойындары атадан-балаға қалған асыл мұралардың бірі болып саналады екен. Асық ойыны күндіз де, түнде де ойнала береді. Күндізгі асық ойыны – мергендікке, түндегі асық ойыны ептілікке баулыйды екен. Бұған қоса аяқ-қолдың қимылын жақсартып, денсаулыққа көп пайдасын тигiзедi. Мен де ханталапай асық ойынын өзімнің балама да үйреткем. Қане балам, мына балаларға ханталапай ойынын үйрете ғой.
Баласы: Олай болса жүріңдер.Ойын алаңына барайық. Аталарың төреші болсын.
Балалар қане бәріміз шеңберді айнала отырайық. Ойынға дайынбыз ба? (балалар: иа)
Балалар мынау менің қолымдағы асық я. (иа)
Асық неден алады екенбіз? (қойдың жілігінен)
Балалар қараңдаршы асықтың мына жерін қалай атаймыз?
алшы, тәйке, бүк, шік деп, ал атуға арнап арнайы қорғасын құйылып жасалғаны – сақа деп аталады
-
«Ханталапай» ойыны бүкіл қазақ жеріне кең тараған. Ойынға екеуден он адамға дейін қатысады. Асықтың көп болғаны жақсы. Көп асықтың ішінде біреуін қызыл түске бояйды. Сол асық «хан» деп аталады.
«Талапай - ау, талапай, табылды ойын алақай»- деп қоржындағы асықтарды балалар алдына тастаймын. Балалар жарыса асықтарды «ханталапай» деп дауыстап асықтарды таласып, бөліп алады. Жинаған асықтарын санап, әр бала 5 асықтан тігіп ойынға қатысады. Хан асығы қолына түскен бала алғашқы болып ойынды бастайды. Асықтарды атады да, тигізген асықтарын ұтып алады. Тигізе алмай қалған жағдайда, мұғалім қойған тапсырмаға жауап береді. Егер ойыншы бала жауап бере алмаса, қатысушы басқа балалар жауап береді. Осылайша ойын жалғасады.
Тапсырмалар:
-
Елбасымыз кім? Нұрсұлтан Назарбаев
-
Біздің ұлтымыз қандай? Қазақ
-
Қазақ ұлттық ойын түрлерін ата?
Көкпар ойыны, Соқыртеке ойыны, Ақ сандық, көк сандық ойыны, Арқан тарту ойыны, Қазақ күресі ойыны, Жасырынбақ ойыны Ақ сүйек ойыны,
Хан талапай ойыны.
4. Төрт – түлікті ата? Түйе, Сиыр, Жылқы, қой.
5. Сүт тағамдарын ата? Айран, құрт, ірімшік, қаймақ.
Ата: Жарайсыңдар балаларым! Бүгінгі «Ханталапай» ойынында барлығыңда ұйымшылдықпен өте жақсы атсалыстыңдар.
Апасы: Мына құрттан дәм татыңдар.
Жамболат: Ата, біздің қайтатын уақытымыз болды. Бізге батаңызды беріңіз.
Ата бата береді:
Көтерейік білекті,
Нұрға бөлеп жүректі.
Ел үмітін ақтап өс,
Ата-салтын сақтап өс.
Елдің ұлы бол,
Ортаның гүлі бол.
Мақтан тұтар ағайын,
Жақсылардың бірі бол.



жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Ашық сабақ "Ақ тиін мен қасқыр"
Мақсаты: Балаларға «Қазақтың ұлттық ойындары» туралы мәлімет беру. Ұлттық ойынға деген қызығушылығын арттыру. Балалардың ойлау, көру қабілеттерін дамыту. Балаларды әдептілікке, ұйымшылдыққа, мергендікке, шапшаңдыққа, бірін - бірі сыйлауға тәрбиелеу.
Атасы мен баласы дастархан басында отырады. Әжесі немере қыздарына құрақты қалай құрау керектігін түсіндіріп отырады.
Немере ұлы Бисұлтан әпкелеріне жүгіріп келіп:
-
қазір көрші ауылдан менің достарым келеді.
Еңілік:
-
аааа олар қыдырып келе ме?
Бисұлтан:
-
мен оларды ханталапай асық ойнауға шақырдым. Атам асықты кімнің жақсы ойнайтынын көргісі келді. Жақсы ойнағандарға сыйлығы бар екен.
Еңілік:
-
мм жақсы екен. Қандай сыйлық екен?
Бисұлтан:
-
мен өзім де білмеймін, ол құпия.
Апасы:
-
балам анау келе жатқан сенің достарың ба? Көзім көрмей тұрғаны..
Бисұлтан:
-
Иа, әже
Апасы:
-
бәрекелді, достарыңды қарсы ала ғой.
Балалар әжемен амандасып, төрде отқан атасы мен баласына сәлем береді.
Бисұлтан: Ата, бұлар менің достарым. Ханталапай асық ойнауға келді.
Атасы: Аа бәрекелді.. Келіңдер, отырыңдар балаларым. Балаларым алдымен мен сендерге бір әңгіме айтып берейін.
Ежелден ерте заманда бір қойшы болыпты. Оның кішкентай жасқа толмаған баласы болыпты. Қойшының отбасы күнде ет асып жейді екен. Дастарханға ет әкелгенде жаңағы кішкентай балақай асық жілікке ұмтылып, қолына ұстап ойнағанды ұнатыпты. Оны байқаған қойшы
ойланып, асық жіліктің асықтарын тазартып, кептіріп жинаймын да, ұлым есейген соң беремін деп шешіпті. Содан бала ер жетіп, өздерің сияқты есейіпті. Қойшы баласына жинаған асықтарын сыйға тартыпты. Бала қуанып асықты алып өзі ғана ойнай бастапты. Оны көріп ауыл балалары қызығып келіп бірге ойнаған екен.
Міне осыдан басатап қазақтың дәстүрлі, әр-түрлі тәсілдегі асық ойындары атадан-балаға қалған асыл мұралардың бірі болып саналады екен. Асық ойыны күндіз де, түнде де ойнала береді. Күндізгі асық ойыны – мергендікке, түндегі асық ойыны ептілікке баулыйды екен. Бұған қоса аяқ-қолдың қимылын жақсартып, денсаулыққа көп пайдасын тигiзедi. Мен де ханталапай асық ойынын өзімнің балама да үйреткем. Қане балам, мына балаларға ханталапай ойынын үйрете ғой.
Баласы: Олай болса жүріңдер.Ойын алаңына барайық. Аталарың төреші болсын.
Балалар қане бәріміз шеңберді айнала отырайық. Ойынға дайынбыз ба? (балалар: иа)
Балалар мынау менің қолымдағы асық я. (иа)
Асық неден алады екенбіз? (қойдың жілігінен)
Балалар қараңдаршы асықтың мына жерін қалай атаймыз?
алшы, тәйке, бүк, шік деп, ал атуға арнап арнайы қорғасын құйылып жасалғаны – сақа деп аталады
-
«Ханталапай» ойыны бүкіл қазақ жеріне кең тараған. Ойынға екеуден он адамға дейін қатысады. Асықтың көп болғаны жақсы. Көп асықтың ішінде біреуін қызыл түске бояйды. Сол асық «хан» деп аталады.
«Талапай - ау, талапай, табылды ойын алақай»- деп қоржындағы асықтарды балалар алдына тастаймын. Балалар жарыса асықтарды «ханталапай» деп дауыстап асықтарды таласып, бөліп алады. Жинаған асықтарын санап, әр бала 5 асықтан тігіп ойынға қатысады. Хан асығы қолына түскен бала алғашқы болып ойынды бастайды. Асықтарды атады да, тигізген асықтарын ұтып алады. Тигізе алмай қалған жағдайда, мұғалім қойған тапсырмаға жауап береді. Егер ойыншы бала жауап бере алмаса, қатысушы басқа балалар жауап береді. Осылайша ойын жалғасады.
Тапсырмалар:
-
Елбасымыз кім? Нұрсұлтан Назарбаев
-
Біздің ұлтымыз қандай? Қазақ
-
Қазақ ұлттық ойын түрлерін ата?
Көкпар ойыны, Соқыртеке ойыны, Ақ сандық, көк сандық ойыны, Арқан тарту ойыны, Қазақ күресі ойыны, Жасырынбақ ойыны Ақ сүйек ойыны,
Хан талапай ойыны.
4. Төрт – түлікті ата? Түйе, Сиыр, Жылқы, қой.
5. Сүт тағамдарын ата? Айран, құрт, ірімшік, қаймақ.
Ата: Жарайсыңдар балаларым! Бүгінгі «Ханталапай» ойынында барлығыңда ұйымшылдықпен өте жақсы атсалыстыңдар.
Апасы: Мына құрттан дәм татыңдар.
Жамболат: Ата, біздің қайтатын уақытымыз болды. Бізге батаңызды беріңіз.
Ата бата береді:
Көтерейік білекті,
Нұрға бөлеп жүректі.
Ел үмітін ақтап өс,
Ата-салтын сақтап өс.
Елдің ұлы бол,
Ортаның гүлі бол.
Мақтан тұтар ағайын,
Жақсылардың бірі бол.



шағым қалдыра аласыз













