Мекеме атауы

Ақтөбе қаласы «№51 гимназия» КММ

Бөлім

Қолданбалы кіріктірілген ғылымдар

Бөлімше

Жасушалық биология

Педагогтың аты-жөні

Жоламан Аяжан Еламанқызы

Күні

Сынып: 9

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары. Құрылыстары және атқаратын қызметтері.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

9.4.2.1 - өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметтерін түсіндіру

Сабақтың мақсаты

1. Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтау;

2. Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін салыстыру;

3. Жасуша құрылымын сипаттау (ЕББҚ сөйлеу қабілеті бұзылған оқушыға арналған).

Бағалау критерийі

• Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтайды;

• Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысын мен қызметін салыстырады;

• Жасуша құрылымын сипаттайды (ЕББҚ сөйлеу қабілеті бұзылған оқушыға арналған).

Ойлау дағдысы деңгейлері

Білу, түсіну, қолдану

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі:

а)оқушылармен амандасу, түгендеу;

ә)оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, оқушылар зейінін ұйымдастыру;

Психологиялық тренинг «Бумба-Юмба»

Мұғалім оқушыларға тренингтің ережесімен таныстырады. Біз сіздермен Бумба-Юмба тайпасына қоршауға түсіп қалдық. Қоршаудан шығу үшін сол тайпаның дәстүрі, салты бойынша (баспен, арқамен, қолмен, тіземен, тобықпен, мұрынмен) амандасу керек.

«Плитка» әдісі бойынша 3 топқа бөлу. Оқушыларға плитка түріндегі қағаздар таратылады. Қағаздың екінші жағында 3 түрлі органоидтың суреті жасырылған.

І-топ: митохондрия

ІІ-топ: хлоропласт

ІІІ-топ: ядро

Оқушылар мұғаліммен амандасады. Кезекші сыныптың және оқушылардың сабаққа даярлығын баяндайды.

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-бірімен Бумба-Юмба тайпасының ережесіне сәйкес (баспен, арқамен, қолмен, тіземен, тобықпен, мұрынмен) амандасады.

Оқушылар берілген суреттерді құрастырып, жаңа сабақтың тақырыбын ашады және сол бойынша 3 топқа бөлінеді.

Мұғалім кері байланыс береді.

Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп,тақылауға белсенділікпен қатысқан оқушыларды «Жарайсың!»

«Бес бармақ» әдістерімен, мадақтау сөзімен ынталандыру.

Оқу құралдары, сурет қиындылары, презентация, суреттер (митохондрия, хлоропласт, ядро)

Сабақтың ортасы

Ұжымдық жұмыс – «Таза тақта» әдісі

Жасуша органоидтерінің атауларын суреттерімен сәйкестендіру

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу.

Бұл суреттер мен терминдердің байланысын анықтай отырып, сабақтың оқу мақсаты тұжырымдалады.

«Кинометафора» әдісі арқылы «Жануар және өсімдік жасушаларының құрылысы мен қызметі» туралы видеоролик көрсету арқылы жаңа сабақ қысқаша түсіндіріледі.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Жаңа тақырыппен танысу үшін оқулық пен видео ақпараттар қолданылады

«Мадақтау» әдісі

«Үш шапалақ» әдісі

интербелсенді тақта, оқулық

https://learningapps.org/watch?v=pubadguq223

https://youtu.be/X1_LEmB8ifA

(Топтық жұмыс) « SWOT- талдау» әдісін жаңа сабақ материалын меңгеру мақсатыңда қолданылады. Әр топқа мәтін таратылады.

І-топ Өсімдік жасушасының құрылысы мен қызметі;

ІІ- топ Жануар жасушасының құрылысы мен қызметі;

ІІІ- топ Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін салыстыру; Берілген мәтінді SWOT ұяшықтарына орналастыру тапсырылады.

Оқушылар берілген мәтінді топта талқылайды. Кестені толтырады.

«Лайк, дизлайк» әдісі

Жаңа сабақ меңгеріліп болған соң, оқушылардың нәтижесін көру мақсатында қалыптастырушы бағалау тапсырмалары таратылады.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы №1

«Иә немесе жоқ» әдісі арқылы төменде берілген кесте бойынша органоидтардың өсімдік және жануар жасушаларында бар немесе жоқ екенін анықтаңыз.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы №2

(Жұптық жұмыс) Төменде берілген кестені пайдалана отырып, жасуша құрылымдары туралы дұрыс жазылған қатарды анықтаңыз.

(Жеке жұмыс) Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы №3

«Суреттер сөйлейді» әдісі арқылы төменде берілген суреттерді пайдаланып, берілген тапсырмаларды орында.

А В

а) А және В суретіндегі берілген жасуша түрін анықтаңыз.

в) Суреттерді пайдалана отырып, өсімдік және жануар жасушаларының ұқсастықтары мен айырмашылығын салыстыра отырып, Венн диаграммасын толтырыңыз.

Айырмашылығы

Айырмашылығы

Ұқсастығы

Оқушылар қалыптастырушы бағалау тапсырмасын дескрипторге сүйеніп орындайды.

Оқушылар қалыптастырушы бағалау тапсырмасын дескрипторге сүйеніп орындайды.

Оқушылар берілген тапсырмаларды дескриптор бойынша орындай отырып, суретпен жұмыс жасайды.

Дескриптор

Білім алушылар

-Өсімдік жасушасының органоидтерін анықтайды;

-Жануар жасушасының органоидтерін анықтайды;

Дескриптор

Білім алушылар

- пластидтің қызметін анықтайды;

- митохондрияның қызметін анықтайды;

- эндоплазмалық тордың қызметін анықтайды;

- гольджи аппаратының қызметін анықтайды;

- жасуша қабырғасының қызметін анықтайды;

Дескриптор

Білім алушылар

- өсімдік жасушасын ажыратады;

- жануар жасушасын ажыратады;

- өсімдік және жануар жасушаларын салыстырады;

қалыптастырушы бағалау парағы

Қосымша № 1

қалыптастырушы бағалау парағы

9-сынып

биология

оқулығы –Атамұра, 2019

Интербелсенді тақта, тарапта қағаздар

(Жеке жұмыс) Функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған тапсырма №3

Мәтін. Генератор - ол,ток өндіріп шығаратын құрылғы.Оның түрлері көп.мысалы: Су электор станцияларында үлкен генераторлар орналасқан,судың күшімен ол айналады да,тоқ береді.Машиналарды кішкентайлары тұрады,ол мотордың көмегімен айналған сайын 12 -24 вольт ток береді,ол ток аккумуляторды зарядтайды. Электр генераторы – әр түрлі энергияны (механикалық, химиялық, жылулық, жарық) электр энергиясына түрлендіруге арналған құрылғы. Халық ш-нда пайдаланылатын электр энергиясының басым көпшілігі мех. энергияны түрлендіру жолымен алынады. Хим. энергия электр энергиясына гальвани элементі, жылу энергиясы – термобатарея мен магниттік гидродинам. генератор, ал жарық энергиясы – фотоэлемент арқылы түрленеді; қ. Айнымалы ток генераторы, Тұрақты ток генераторы.

Жағдаят. Руслан мен Мағжан жеңіл автокөлікпен ұзақ жолға сапарға шықты. Бір мезетте көлік өзімен-өзі сөніп қалды. Руслан мен Мағжан көлікті қоса алмай ұзақ тұрды. Жолда өтіп бара жатқан адамдар көріп, көмектеспекші болады. Барлығы қосылып көлікті артынан 50 шақырымдай итерген кезде, көлік оталып, жүріп кетті.

Сұрақ: а) Берілген мәтін мен жағдаяттың байланысын анықта

в) Төменде берілген суреттің мәтінмен ұқсастығы бар ма? Үш дәләл келтіріңіз.

(ЕББҚ сөйлеуінде кешеудеуі бар оқушыға арналған )

Тапсырма №4 «Биологиялық диктант»

1. ........... – организмдегі ақуыздық алмасуды реттеу арқылы тұқым қуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі.

2. Лизосома – қабырғасы мембранамен шектелген, қуысында ас қорыту ............. бар ұсақ көпіршіктер.

3. Рибосома - цитоплазмада бос күйінде, жарғақшаға (ЭПТ) бекінген күйінде болатын нәруызды дөнек тәрізді өте ұсақ органоид. Ол ............ синтезіне қатысады

4. Эндоплазмалық тор (ЭПТ) - жасушаның ішін түгелдей бірімен-бірі тығыз байланысқан түтікшелермен торлап жататын .... жарғақшалы түзіліс.

5. .................. – жасушаның тыныс алу процесін қамтамасыз ететін органоид.

Оқушылар мәтін мен жағдаятты оқи отырып, сұрақтарға жауап береді.

Оқушы дескрипторге негізделе отырып, тапсырманы орындайды.

Дескриптор Білім алушылар

-  Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтайды;

-Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысын мен қызметін салыстырады;

Дескриптор

Білім алушы

-Жасуша құрылымын сипаттайды;

https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B

https://surak.baribar.kz/574857/

Қосымша № 2

https://www.poznavayka.org/biologiya/mitohondrii/

ЕББҚ ететін оқушыларға арналған тапсырмалар жазылған парақтар.

Қосымша № 3

Сабақтың соңы

Сабақты бекіту мақсатында WordWall платформасында «Лабиринт» әдісі арқылы ойын түрінде тест сұрақтары беріледі.

Рефлексия «Шульманның 3 ілімі» әдісі

Оқушылар тест сұрақтарына WordWall платформасын қолдана отырып орындайды. Оқушылар жаңа сабақтан алған білімдерін тест тапсырмасын орындау арқылы бекітеді.

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Дескриптор

Білім алушылар

• Өсімдік жасушасына қатысты термин сөздерді анықтайды;

• Жануар жасушасына қатысты термин сөздерді анықтайды;

https://wordwall.net/resource/36532550

Рефлексия парағы

Жасушалық биология

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары. Құрылыстары және атқаратын қызметтері.

Оқу мақсаты:

9.4.2.1 Өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

Бағалау критерийі

Білім алушы

• Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтайды;

• Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін салыстырады;

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану

Тапсырма №1

«Иә немесе жоқ» әдісі арқылы төменде берілген кесте бойынша органоидтардың өсімдік және жануар жасушаларында бар немесе жоқ екенін анықтаңыз.

Органеллалар	Өсімдік жасушасы	Жануар жасушасы
Цитоплазма
Плазмалық мембрана
Ядро
Эндоплазмалық тор
Пластидтер
Рибосома
Гольджи аппараты
Лизосома
Митоходрия

Дескриптор Білім алушылар

-Өсімдік жасушасының органоидтерін анықтайды;

-Жануар жасушасының органоидтерін анықтайды;

Тапсырма №2

«Ізден, тап» әдісі бойынша төменде берілген кестені пайдалана отырып, жасуша құрылымдары туралы дұрыс жазылған қатарды анықтаңыз.

Дескриптор Білім алушылар

- пластидтің қызметін анықтайды;

- митохондрияның қызметін анықтайды;

- эндоплазмалық тордың қызметін анықтайды;

- гольджи аппаратының қызметін анықтайды;

- жасуша қабырғасының қызметін анықтайды;

Тапсырма №3

«Суреттер сөйлейді» әдісі арқылы төменде берілген суреттерді пайдаланып, берілген тапсырмаларды орындаңыз.

Ұқсастығы

Айырмашылығы

Айырмашылығы

А В Венн диаграммасы

а) А және В суретіндегі берілген жасуша түрін анықтаңыз.

в) Суреттерді пайдалана отырып, өсімдік және жануар жасушаларының ұқсастықтары мен айырмашылығын салыстыра отырып, Венн диаграммасын толтырыңыз.

Дескриптор Білім алушылар

- өсімдік жасушасын ажыратады;

- жануар жасушасын ажыратады;

- өсімдік және жануар жасушаларын салыстырады;

Жасушалық биология

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары. Құрылыстары және атқаратын қызметтері.

Оқу мақсаты:

9.4.2.1 Өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

Бағалау критерийі

- Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтайды;

-Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысын мен қызметін салыстырады;

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану.

Тапсырма

Мәтін. Генератор - ол,ток өндіріп шығаратын құрылғы.Оның түрлері көп.мысалы: Су электор станцияларында үлкен генераторлар орналасқан,судың күшімен ол айналады да,тоқ береді.Машиналарды кішкентайлары тұрады,ол мотордың көмегімен айналған сайын 12 -24 вольт ток береді,ол ток аккумуляторды зарядтайды. Электр генераторы – әр түрлі энергияны (механикалық, химиялық, жылулық, жарық) электр энергиясына түрлендіруге арналған құрылғы. Халық ш-нда пайдаланылатын электр энергиясының басым көпшілігі мех. энергияны түрлендіру жолымен алынады. Хим. энергия электр энергиясына гальвани элементі, жылу энергиясы – термобатарея мен магниттік гидродинам. генератор, ал жарық энергиясы – фотоэлемент арқылы түрленеді.

Жағдаят. Руслан мен Мағжан жеңіл автокөлікпен ұзақ жолға сапарға шықты. Бір мезетте көлік өзімен-өзі сөніп қалды. Руслан мен Мағжан көлікті қоса алмай ұзақ тұрды. Жолда өтіп бара жатқан адамдар көріп, көмектеспекші болады. Барлығы қосылып көлікті артынан 50 шақырымдай итерген кезде, көлік оталып, жүріп кетті.

Сұрақ: а) Берілген мәтін мен жағдаяттың байланысын анықта

в) Берілген суреттің мәтінмен ұқсастығы бар ма? Үш дәләл келтіріңіз.

______________________________________________________________________

Дескриптор Білім алушылар

-  Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысы мен қызметін анықтайды;

-Өсімдік және жануар жасушаларының құрылысын мен қызметін салыстырады;

Жасушалық биология

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары. Құрылыстары және атқаратын қызметтері.

Оқу мақсаты:

9.4.2.1 Өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

Бағалау критерийі

Білім алушы

• Жасуша құрылымын сипаттайды (ЕББҚ сөйлеу қабілеті бұзылған оқушыға арналған)

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану

Тапсырма

«Биологиялық диктант»

1. ........... – организмдегі ақуыздық алмасуды реттеу арқылы тұқым қуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі.

2. Лизосома – қабырғасы мембранамен шектелген, қуысында ас қорыту ............. бар ұсақ көпіршіктер.

3. Рибосома - цитоплазмада бос күйінде, жарғақшаға (ЭПТ) бекінген күйінде болатын нәруызды дөнек тәрізді өте ұсақ органоид. Ол ............ синтезіне қатысады

4. Эндоплазмалық тор (ЭПТ) - жасушаның ішін түгелдей бірімен-бірі тығыз байланысқан түтікшелермен торлап жататын .... жарғақшалы түзіліс.

5. ................. – жасушаның тыныс алу процесін қамтамасыз ететін органоид.

Дескриптор Білім алушы

-Жасуша құрылымын сипаттайды;