Бөлім: Әлемдегі ірі кітапханалар

Күні:

Сынып: 6

Мектеп:

Мұғалімнің аты-жөні:

Қатысқан оқушылар саны: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Отырар кітапханасы

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

Т/А.3. Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, детальді ақпаратты анықтау.

Ж.5.Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ойды білдіретін сөйлемдерді іріктей отырып, жинақы мәтін жазу.

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар:

Тыңдалған мәтіннің мазмұнынан детальді ақпаратты анықтайды, негізгі ойды іріктеп, жинақы мәтін жазады;

Оқушылардың басым көпшілігі: Мәтіндегі негізгі ойды анықтайтын детальді ақпараттарды қолдана отырып, жинақы мәтін жазады.

Оқушылардың кейбірі:

Оқылым және тыңдалым материалдарынан анықталған детальді ақпараттар мен негізгі ойларды талқылап, тұжырымдайды;

Бағалау критерийлері

1.Мәтін мазмұнын түсінеді, детальді ақпаратты анықтайды.

2. Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ойды білдіретін сөйлемдерді іріктейді, жинақы мәтін жазады.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады: Детальді ақпараттар мен негізгі ойды іріктеп, жинақы мәтін жазады.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: мәшһүр, рәсім, көпес, қолжазба

Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: Отырар кітапханасы, сына жазу, сүбелі үлес, папирус орама қағаздары, кітап қоры т.б.

Талқылауға арналған сұрақтар:

Кітап - басты байлық, аса маңызды сыйлық па?

Құндылықтарға баулу

Рухани байлығымыз кітап қорын сақтауға, кітапты сүйіп оқуға баулу. Мәдени орталықтарда өзін-өзі ұстай білетін, өмір бойы білім алуға құштар, парасатты тұлға тәрбиелеу.

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы

Алдыңғы оқу:

«Ой қозғау» әдісі арқылы кітап, кітапхана қоры, әлемдегі ірі кітапханалар туралы білетіндерін еске түсіріп, жинақтау

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі

«Мозайка» әдісі арқылы сыныпты топқа бөлу.

Кітап, кітапхана, оқырмандардың суреттерін топ құрамындағы оқушылар санына қарай бөлініп, оларды араластырып, оқушыларға таратып беріледі. Олар қиындыларды құрастырып, бүтін сурет шығарады. Сол арқылы топқа бөлінеді.

1-топ «Кітап»

2-топ «Кітапхана»

3-топ «Оқырман»

Қызығушылықты ояту

«Бес қадам» әдісі.

Ортаға табан іздері тасталады.Әр топтан 1 оқушы ойынға шығады. Оқушы берілген табан іздерін баса отырып, жылдам жауап береді.

Сұрақтары:

-Халқымыз неге кітапты қазынаға балаған?

-Кітап қорын сақтап қалу үшін не істеу керек?

-Қандай ірі кітапханаларды білесіңдер?

- Соңғы рет кітапханаға қащан бардың және қандай кітап оқыдың?

-Әлемдегі екінші кітапхана-Отырар кітапханасы қайда орналасқан?

Суреттер

Табан іздері

Сабақтың ортасы

Топтық жұмыс. Интербелсенді тақтадан «Отырар кітапханасы» туралы аудиожазба ұсынылады. Оқушы бойында таным түсінігін қалыптастыру мақсатында «Түртіп алу» әдісін пайдаланамын.

1-топқа

Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсініп, детальді ақпаратты анықтаңдар.

2-топқа

Тыңдалған мәтіннен негізгі ойды білдіретін сөйлемдерді іріктеңдер.

3-топқа

Мәтіннің мазмұнын түсініп, негізгі ойларды талқылап, тұжырымдаңдар.

Дескриптор:

-аудиожазбаны мұқият тыңдайды,мазмұнын түсінеді;

-детальді ақпараттарды анықтайды;

- негізгі ойды білдіретін сөйлемдерді іріктейді;

-негізгі ойларды талқылайды;

-мәтіннің мазмұнын тұжырымдайды;

«Басбармақ» әдісі арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізіледі. Топтар бірін-бірі бағалайды. Бұл бағалау топтарды келесі тапсырмаларды орындауға ынталандырады.

2-тапсырма. Жеке және топтық жұмыс

«Сканерлеу» әдісімен мәтін мазмұнымен танысады. Тапсырмалар сараланып беріледі.

Отырар кітапханасы

Жібек жолы бойымен кіре тартқан көпестер ең құнды сыйлық ретінде Отырар әкіміне кітап сыйлауды дәстүрге айналдырды, тіпті бұл мемлекеттік рәсім ретінде қабылданып, ресми сипат алды.Бұқаралық ғұлама Рузбехан: «Отырар кітапханасындағы қолжазба кітаптарды тек қала тұрғындары емес, шалғайдағы Сығанақ қаласының тұрғындары да пайдаланып отырды»,-деп жазады.

Әлемнің екінші үлкен білім бұлағы-Отырар кітапханасы Шыңғысхан шапқыншылығы кезінде жоғалып кетті. Бұрын Фараб аталған бұл қаладан тек ислам әлеміне емес, күллі дүние жүзіне аты мәшһүр, әлемдік ғылымға сүбелі үлес қосқан оқымыстылар шыққан-ды.Солардың ішіндегі ең атақтысы-біздің ұлы бабамыз Әбу Насыр әл-Фараби. Ол әлемнің екінші ірі кітапханасынан білім нәрімен сусындап өсті. Мұнда ежелгі сына жазуымен жазылған туындылар мен папирус орама қағаздарынан бастап, ортағасырлық еуропа, араб және қытай ғалым-оқымыстыларының шығармаларына дейін жинақталған. Міне, осындай кітап қоры бай кітапхана шапқыншылардың аяғына тапталады. Бұл-1218 жыл болатын.

1. «Фишбоун» әдісі арқылы «Отырар кітапханасы» мәтінін талқылайды. Мәтіннен алған түсінігін қорыту, өмірмен байланыстыру, дәлелдеуді қажет ететін «Фишбоун» әдісімен жұмыс жасауда   оқушылар  берілген балық қаңқасына проблеманы, оның туындау себептерін анықтайды,  дәлелдерін келтіреді, қорытынды жасайды. Негізгі проблема мен қорытындыны оқушылар топта бірлесіп анықтайды. 

Проблема «Отырар кітапханасының күйреуі»

Себебі...

Салдары...

Проблемның шешілу түйіні немесе қорытынды.

Дескриптор:

-мәтін бойынша «Отырар кітапханасының күйреуі» туралы мәлімет жазады;

-Күйреудің себебі мен салдарын анықтай алады;

-өз ойын жүйелі түрде қорытындылап, түйінін шеше алады.

2. «Өзіңізді тексеріңіз» әдісімен берілген мысалдардың мәтінде бар, жоғын анықтайды. Оқушылардың есте сақтау қабілеті (мұқият оқылым) қалыптасады.

Дескриптор:

-мәтінді түсініп оқиды;

-нақты ақпаратты анықтайды;

-берілген мысалдардың мәтінде бар,жоғын ажыратады.

Тапсырмалардағы дескрипторларға сүйеніп, «Бағдаршам» түстері арқылы өзін-өзі бағалау жүргізіледі.

Сергіту сәті: «Қолтырауын ойыны»

3-тапсырма: Жеке жұмыс. Тапсырма жалпы беріледі. Оқушылар өз қажеттілігіне қарай орындайды

«Артығын тап» әдісі. Мәтіннің ішінен қажет емес сөздер мен сөз тіркестерін анықтап, мәтінді жинақтайды.

Отырар кітапханасы

Жібек жолы бойымен кіре тартқан көпестер мен қала тұрғындары ең құнды сыйлық ретінде Отырар әкіміне қала макеті, кітап, суретті альбом сыйлауды дәстүрге айналдырды, тіпті бұл мемлекеттік рәсім ретінде қабылданып, ресми сипат алды, міндетті еді. Бұқаралық ғұлама Рузбехан: «Отырар кітапханасындағы қолжазба кітаптарды, оқулықтарды тек қала тұрғындары емес, шалғайдағы Сығанақ қаласының тұрғындары да пайдаланып отырды»,-деп жазады.

Әлемнің екінші үлкен білім бұлағы - Отырар кітапханасы Шыңғысхан шапқыншылығы кезінде өртке оранды, жоғалып кетті. Бұрын Фараб аталған бұл қаладан тек ислам әлеміне емес, күллі дүниежүзіне аты мәшһүр, әлемдік ғылымға сүбелі үлес қосқан оқымыстылар шыққан-ды.Солардың ішіндегі ең атақтысы-біздің ұлы бабамыз Әбу Насыр әл-Фараби мен Мәшһүр Жүсіп. Ол әлемнің екінші ірі кітапханасынан білім нәрімен сусындап өсті, білімін жетілдірді. .Мұнда ежелгі сына жазуымен жазылған туындылар мен папирус орама қағаздарынан бастап, ортағасырлық еуропа, араб және қытай ғалым-оқымыстыларының шығармаларына дейін жинақталған. Міне, осындай кітап қоры бай кітапхана мен қала шапқыншылардың аяғына тапталады. Бұл-1218 жылдың күзі болатын.

(қою қарамен жазылған сөздер мен сөз тіркестері қажетсіз сөздер)

«Ақпаратты жинақта» әдісі бойынша мәтін бөліктерін біріктіреді. Бұл әдіс бойынша оқушының ойы бір жерге шоғырланады, зейіні тұрақталады.

«ПОПС» формуласы арқылы жиналған мәліметтер негізінде жинақы мәтін жазыңдар. «ПОПС» формуласы нәтижесінде оқушылар өз ойларын жазып, топта талқылай жүйелеп, ортақ пікір қалыптастыру арқылы мақсатқа сай идеяны толық анықтайды. Осы тапсырмада саралау жұмысы жүреді. Оқушының өзіне көмек алатындай орта қалыптасады.

Кітап - басты байлық, аса маңызды сыйлыққа жата ма?»

1-сөйлем: «Менің ойымша....»

2-сөйлем: «Өйткені....»

3-сөйлем: «Тағы да бір айта кетерлігі..»

Соңғы сөйлем : «Қорытындылайтын болсам...»

Дескриптор:

• мәтіндегі негізгі ақпараттарға сүйеніп, жинақы мәтін жазады.

• негізгі ойға қатысты сөйлемдерді іріктейді.

• Мәтін бөліктерін ретімен біріктіреді.

• негізгі ақпараттарға өз көзқарасын білдіреді.

Дескриптордың негізінде «Жұлдызша» арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізіледі. Бұл әдіс оқушыларға мотивациялық күш береді.

https://www.youtube.com/watch?v=0u4ICe4Qj3g

Мәтін

«Балық қаңқасы» сызбасы, маркерлер.

Кесте, маркерлер

Мәтін

Мәтін бөліктері

Сабақтың соңы

5 мин

Рефлексия. «Пікірлер кітабы»

Оқушылар сабақ бойынша:

• нені білгенін;

• нені үйренгенін;

• нені білгісі келетіндігін жазады.

Үйге тапсырма:

Өзі тұратын ауылдағы кітапхана туралы шағын мәтін жазу.

Кітап макеті, желім.

Қосымша ақпарат

Әлемде Мысырдағы Александрия кітапханасынан кейінгі екінші орынды иемденетін Отырар кітапханасы туралы не білесіңдер?

Саралау – сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?

Бағалау – Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік ережелері

АКТ-мен байланыс
Құндылықтармен байланыс (тәрбиелік элемент)

Жалпы баға

Сәтті өткен екі нәрсені атап көрсетіңіз? (сабақ беру және оқытуға қатысты)

1. «Бес қадам» әдісі сабағымның тақырыбын ашуға көмектесті.

2. «ПОПС» формуласы оқушылардың жинақы мәтін жазып шығуына ықпал етті.

Қандай екі нәрсе сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (сабақ беру және оқытуға қатысты)?

1. Сабақта әдіс-тәсілдерді барынша түрлендіріп, қызығушылығын арттыру.

2.Әр оқушының жеке қабілетін ескере отырып тапсырмалар дайындау.