Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

Мен балаң жарық күнде сәуле қуған...

Пәні: қазақ әдебиеті

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 6

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Қалмақан Әбдіқадыров «Қажымұқан» хикаяты

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

Т/Ж1 Әдеби шығарманың жанрын, фабуласын, сюжетін анықтау.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Мәтінге сай шығарманың жанрын, фабуласын, сюжетін ажыратады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:  Мәтін мазмұны арқылы сюжеттік құрылымын анықтайды.

Кейбір оқушылар орындай алады: Тақырып бойынша шығарма фабуласының желісіне ұқсас шығармамен салыстырып, өз көзқарасымен дәлелдейді, өмірмен байланыстырады.

Бағалау критерийі

-шығарманың жанрын, фабуласын, сюжетін анықтайды, - хикаят кейіпкерлерінің қарым -қатынасы арқылы іс-әрекетін, сюжеттік құрылымын талдайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Мәтін мазмұны бойынша бірқатар сұрақтарға жауап беру үшін жеке, жұптық, топтық жұмыс атқарады, шығарма фабуласы мен идеясын анықтайды, сюжеттік құрылымын талдайды.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

Қызылжар, кіресін алу, пұт, кеспек, кіре, городовой, полицмейстер, шабата, галстук, жанр, фабула, хикаят, сюжет.

Диалог құруға/шығарма жазуға, әңгіме құруға арналған пайдалы тіркестер: Қар күреген бала, жаяу сүйреген шана, ұлы Петр қаласында, қарт палуанның хаты, Мұқанның қосқан үлесі.

Талқылауға арналған сұрақтар: Шығарманың негізгі идеясы мен тәрбиелік мәні қандай? Бүгінгі күні Тәуелсіз Қазақстанның спорт саңлақтары туралы пікірің қандай?

Құндылықтарға баулу

Азаматтық, адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруға, шынайы достыққа, жауапкершілік ұғымын түсінуге, айналасыны қамқорлық көрсетуге және патриоттыққа тәрбиелеу.

Пәнаралық байланыс

Тарих, география, қазақ тілі, математика.

Алдыңғы оқу

«Он қадам» әдісі арқылы осы тақырып туралы білетіндерін еске түсіріп жинақтау.

Сабақ барысы

Жоспарланған уақыты

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин

Сәлемдесу.

Ұйымдастыру кезеңі. Топтарға бөлу. «Менің сүйікті түстерім»

Психологиялық ахуал қалыптастыру: «Шаттық шеңбері»  Шеңберді күн бейнесіне баламалап, оқушылар бір-біріне жақсылық пен жылулық тілейді .

Сынып реттілігін қадағалау.

Оқушыларды түгелдеу.

«Қызығушылықты ояту» «Адасқан әріптер» әдісі арқылы тақырыпты ашыңыз. (сыныппен жұмыс)

Қ л а а н х м а д қ б Ә д о р а ы в і Қ м ж қ а н а ы ұ

Жүйесіз қойылған әріптерді орнына қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашады.

Бұл әдістің ерекшелігі оқушыларды жылдамдыққа, шапшаң ойлауға бағыттайды, қызығушылықты арттырады.

1-топ: Белсенділер

2-топ: Алғырлар

3-топ: Күштілер

4-топ: Саңлақтар

Стикер, топқа бөлуге арналған түстер,

Слайд, ватман, маркерлер

Сабақтың ортасы

15 минут

5 мин

Сергіту сәті

«Сымсыз телефон» ойыны (3 мин)

7 мин

1-тапсырма.

«Джигсо» әдісі. Джигсо әдісі ауқымды материалдарды игеру тәсілі. ( оқушылар деңгейіне ерекше бақылау) Саралау жұмыстары оңтайлы орындалады; зейіндері шоғырланады.

Мәтін үзінділерін топта және басқа топтарға өкіл жіберу арқылы шығарманың жанрын, фабуласын, сюжетін анықтаңыз.(Топтық, жеке жұмыс)

Оқушылар топта қажеттілігіне қарай: «Баяндаушы», «Зерттеуші», «Рәсімдеуші», «Сұрақ қоюшы» қызметтерін өзара бөліседі. Өз топтарында мәтінді талқылайды, түйінді ойды саралап, шығарманың жанрын ажыратады, фабуласын өз сөздерімен баяндайды.

1.«Баяндаушы» - мәтіннің жанрын, фабуласын қысқаша баяндайды; (ресурст негізінде) 2.«Зерттеуші»- сюжетін анықтап, осы мәтінге ұқсас әңгіме үлгісін табады, шығармадағы образдарға баға беріп, өмірмен байланыстырады.

Джек Лондон «Мексика ұлы» шығармасы туралы шолу жасайды.

 ...1948 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Бөген ауданында қайтыс болды. Темірлан деген ауылда, қабырының басына ескерткіш орнатылған.Егер ол өз заманында тәуелсіз елдің азаматы болса, оның Мұқан Мұңайтпасұлы деген шын есімі әлемдік спорт тарихында алтын әріптермен жазылар еді. Өмірінің 55 жылын күрес пен цирк өнеріне арнап, жеңіс тұғырынан түспеген дара тұлға — қазақтың нағыз хас батыры болар еді....

«Рәсімдеуші» - фабула, сюжеті бойынша композицилық жоспар құрады, Сюжеттерін ретімен қояды, постерге жазады, таныстырады.

1.Басталуы:Мұқанның саудагер Иван Ногичке жалданып жұмыс жасауы;

2. Дамуы:  Орлий Масликовтың  қызметіне ауысуы;

3. Шиеленісуі: Бір шана шөпті бай үйіне жая сүйретіп келуі;

4. Шақыртау шегі: Иван Лебедевтің мектебінен дәріс алуы, өзіне жақын дос табуы;

5. Шешімі:  Париж сахнасында өнерін көрсетіп, құрметке бөленуі.

«Сұрақ қоюшы»- мәтін мазмұнына сәйкес басқа топқа «ашық» және «жабық» сұрақтар дайындайды.

— Мұқанның балалық шағы қайда, қандай жағдайда өтті?
— Отыз пұт май қатырған кеспекті бала шанаға қалай салды?
— Мұқан бір шана шөпті бай үйіна қалай жеткізді?
— Мұқанның ерекше күшін байқап, оған достық көмекке келгендер кімдер?
— Добрый-Рабый, Лебедев дегендер кімдер?
— Лебедев мектебі Мұқанға нелерді үйретті?
-Қазақтың ата-анаға мейірімді болу өнегесі шығармада қалай берілген? Мұқан бойында тағы қандай үлгі қасиеттер көрінеді?

1.Күрес дегенді қалай түсінесіңдер? 2.Күресе білу үшін нені білу керек?

Бұл тапсырма оқушылардың ауқымды мәтін мазмұнын түсінуде ойлау танымдылықтарын кеңейтеді; сөздік қоры дамиды; оқушылар деңгейі сараланады; сұрақ қою мен жауап беруде айтылым, тыңдалым дағдылары жүзеге асады; топтық жұмыстың жауапкершілігі мен ынтымақтастығы артады, зейіндері шоғырланады.

Дескриптор

-шығарма фабуласын, жанрын анықтайды;

- сюжетін өз сөздерімен жеткізеді;

-сюжетін түсінеді, кейіпкерлер әрекетін өзара талдайды;

-ұқсас шығармамен салыстырады.

2 -тапсырма “Қос диаграмма” әдісі. Әңгіме фабуласындағы кейіпкерлерге сюжеттік құрылымы арқылы сипаттама беріңіз, әрекеті арқылы салыстырыңыз. (Жұптық жұмыс)

Оқушылар жұптаса отырып, мәтіндегі кейіпкерлердің іс-әрекеттерін қарым-қатынастары арқылы сипаттама беріп салыстырады, қос диаграммаға түсіреді. Жұптаса талдайды, өз пікірлерімен бөліседі. Жазылым, айтылым дағдысы іске асырылады. .

Дескриптор

-кейіпкерлерді сипаттайды;

--жұптасып талқылайды;

- диаграммада көрсетеді.

ЖАДА, жағымды ахуал қалыптастыру. Дұрыс тындалым, айтылымға бағыттау.

3-тапсырма: «Еркін әңгіме» әдісі. (жеке жұмыс)

Оқыған мәлімет бойынша өз ойларына талдау жасайды. Соның ішінде: -қазақ спортының атасы Қажымұқанды бүгінгі спорт саңлақтарымен салыстырады; -әңгіме кейіпкерлерінің әрекеті арқылы адамгершілік қасиеттерді атап көрсетеді; -шынайы достық қарым-қатынасты шыңдайды; -жауапкершілікті, айналасына қамқорлық көрсетуді, патриоттық көзқарасты түсінеді ; -тірек сөздерді тиімді қолданады.

Дескриптор:

- қазақ спортыныңұлы тұлғасы туралы мәліметтер береді;

- шығарма идеясын фабуласы арқылы ашады;

- қазақ спортының қазіргі саңлақтарының жетістіктерін өз ойымен жеткізе алады;

Әдістің тиімділігі оқушылардың сын тұрғысынан ойладырады; оқылым, тындалым, жазылым дағдылары қалыптасады. Әңгіме бойынша өз қөзқарасына рефлексия жасай алады.

Бағалау парағы

Бағалау парақтарын толтыру, оқушыларды бағалау.бір топтағы оқушылар бірін-бірі бағалайды. Әр кезеңде 0-5 ұпайға дейін береді.

5-10 ұпай «3»-тік баға

10-20 ұпай «4»-тік баға

20-25 ұпай «5» -тік баға

Оқушыла Бағалау – одан арғы оқу туралы шешімді қабылдау мақсатымен оқытудың нәтижелерін жүйелі түрде жиынтықтауға бағыталған қызметті белгілеу. Осы мақсатта сабақ барысында орындалған өздерінің әрекетін білу үшін өзін-өзі бағалайды.

Ресурстар (мәтін мазмұны),постер

Дескриптордың нәтижесінде «Эмоция символдары» арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізіледі

-керемет

-жақсы

-ойыңды жинақта

Дескриптордың нәтижесінде «Басбармақ» әдісімен қалыптасырушы бағаланады.

Шаттық шеңберге тұрып бастаушы келесі адам құлағына бір сөз сыбырлайды соңында бастаушыға қайта келгенде сол сөз жету керек, кейін сөзді ауыстырып жіберген адам анықталады

Дескриптордың нәтижесінде «Бағдаршам» әдісі арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізіледі. “жасыл” – 5 , “сары” – 4, “қызыл” –3.

Сабақтың

соңы

5 мин

4-тапсырма:

Кері байланыс

«Блоб ағашы»

Ағашта отырған әрбір адамның өзіне тән көңіл-күйі мен ішкі жан дүниесі бар, оны бет әлпетінен ажыратуға болады. Ағаштың қай жеріне өзіңді орналастырар едіңіз? Сіз қай кейіпкерге ұқсайсыз? Неліктен? Өзіңе ұқсаған адамды қарындашпен белгілеңіз.

Үй тапсырмасы. «Елдің даңқын ер шығарар» тақырыбында эссе жазып келу. (60-70 сөз) Дескриптор -берілген тіркестерге түсінік береді; -нақты дәлелдер келтіреді; -сөз санын сақтайды.

Кері байланыс

Қарындаш

Қосымша мәлімет

Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс – денсаулық және қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс. Құндылықтар мен байланыс(тәрбие элементі)

Қысқы мерзімді жоспарлау сабақты тиімді құрылымдауына көмектеседі. Ол үшін оқу материалы мен сабақтағы әрекет мұқият іріктеледі. Қысқа мерзімді жоспарлау оқушылардың жеке қажеттіліктерін ескере отырып, саралап оқыту тәсіліне ерекше назар аударылады. Сабақтағы іс-әрекеттер де бірізді реттеліп, саралап оқытуға тиімді әдістер қолданылады.

Қолдауды аз қажет ететін оқушылар: «Жигсо»әдісімен талдау,салыстыру,ой дамыту, таныстырылым жасау әрекеттерін, мәтін мазмұны бойынша сұрақтар құрастыру, жауап беруде өз үлесін қосады.

Қолдауды көп қажет ететін оқушылар: тақырыпқа қатысты сұрақтарға жауап беруде; «Топтастыру», «Джигсо» әдісі барысында тақырыпты, кейіпкер образын ажыратуда, фабуласын, сюжетін өз сөздерімен баяндауда арнай тапсырмаларды орындайды.

Қолдауды мүлдем қажет етпейтін оқушылар  Тақырып бойынша шығарма фабуласының желісіне ұқсас шығармамен салыстырып, күрделі тапсырмаларды орындауда өз көзқарасымен дәлелдеу, өмірмен байланыстыруды өздігінен ізденеді. «Еркін жазу» немесе «Еркін айту», әдістерінде ұтымды ойды қолданады. Ізденіс, дәлелдеу, реттеу жұмыстарын белсенді орындай біледі.

Сабақ кезінде дескриптор нәтижесінде қалыптастырушы бағалау тәсілдері жүргізіледі «Бас бармақ», «мадақтама сөздер», «Бағдаршам» және «Эмоция белгілері», ««Блоб ағашы» әдістері арқылы кері байланыс орнатылады.

Өзін-өзі тану пәнінде адамгершілік қасиеттерді оқыту арқылы оқуы пысықталады, жақсарады. Оқуды жақсарту үшін АКТ сабақтың өн бойында қолданылады.

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар нені білді? Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыттың ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?