1-бөлім – Өзім туралы

3-бөлім Менің мектебім

5-бөлім – Дені саудың - жаны сау

7-бөлім – Қоршаған орта

• Әдептілікті сақтау қолымнан келе ме?

• Отбасы бюджеті деген не?

• Менің қандай құқықтарым бар?

• Міндеттерімді білемін бе?

• Үйірмеде не үйренуге болады?

• Мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлері

• Мектеп қоғамдастығы

• Мектеп ережесін сақтаудың тиімділігі

• Спорт сенің өміріңде

• Дұрыс тамақтану

• Дұрыс тамақтану пирамидасы

• Айналадағы қауіп қатер

• Адамдардың кеңістікте бағдарлануы

• Жер бедері дегеніміз не?

• Жергілікті жердің ауа райы

• Қазақстанның климаты

• Табиғи апаттар. Су тасқыны

2-бөлім – Менің отбасым және достарым

4-бөлім – Менің туған өлкем

6-бөлім – Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті

8-бөлім – Саяхат

• Туыстар арасында ұлттық салт-дәстүрлерді қалай сақтауға болады

• Отбасындағы қамқорлық

• Отан отбасынан басталады

• Неліктен атамекен бәрінен қымбат?

• Мен қазақстандықпын

• Карта бойынша саяхат

• Көлік және көлікте өзін ұстау ережесі

• Наурыз мерекесінің қандай мәні бар?

• Көненің көзі

• Әр заман батырлары: Еділ және Алпамыс

• Еділ - ғұн патшасы

• Әл Фараби және шығармашылық

• Жылқыны қолға үйретудің маңызы

• Туристерге арналған саяхат

• Қазақстандағы демалыс орындары

• Қазақстандағы танымал туристік орындардың ерекшеліктері

• Көне қалаларға саяхат

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

1-бөлім: Өзім туралы

Осыған дейін меңгерілген білім

1-сыныптан оқушылар Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерімен таныс. Бөлімді оқу барысында өткен сыныпта алған білімдерін қолдана біледі.

Мазмұны

Оқушылар жеке тұлға түсінігін өзінің отбасы, сенімдері, қоғамдық орта контекстінде қарастыра алуы тиіс. Сол арқылы тақырыптар жан-жақты қаралады. Бөлім оқушының қоршаған ортамен қарым-қатынасын қамтиды.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестері

• өз ойын еркін білдіру;

• диалогке қатысу

• әдептілік;

• жақсылық;

• құрмет;

• құқық;

• міндет;

• қажеттілік

Талқылауға арналған сұрақтар:

• Құқық деген не?

• Өз құқығың мен міндетіңді білудің маңыздылығы неде?

• Менің құқықтарым мен міндеттерімнің артықшылығы бар ма?

• Әдепті болуға не кедергі болуы мүмкін?

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

«Өзім туралы» бөлімінде оқушылар өз құқықтары мен міндеттері, әдептілік, өз қажеттіліктері мен отбасы бюджеті тақырыптарын қарастырады, жас туристер тобына таныстырылым дайындайды. Оқушылар түрлі дереккөздерді қолдану, сауалнама жүргізу арқылы этикалық нормаларды зерттейді. Бөлімді өзін- өзі тану, музыка және көркем еңбек пәндерімен байланысты қарастыруға болады.

Өзім туралы

1.1 Менің отбасым

2.1.1.3 Түрлі дереккөздерді зерттеу арқылы жалпыға ортақ әдеп нормаларын анықтау

Әдептілікті сақтау қолымнан келе ме?

(МК, Ұ) Сабақты оқушыларға айнаға қарауды ұсынудан бастаңыз. Балалар өзіне ұнайтын эмоцияларды (жақсылық, қорқыныш, қайырымды және т.б.) бейнелейді. Оқушылардан өз эмоцияларын парақшаларға жазып тақтаға ілуін сұраңыз.

Тақтада қандай эмоция басым екенін анықтау, нәтижесін диаграммаға салу.

Қоғамда қуаныш пен қайғы, әділдік пен әділетсіздік, жақсылық пен жамандық қтар кездесуі мүмкін. Неліктен бұлай? Қоғамда жақсы эмоцияға қайырымдылық көп орын алу үшін адамдар нені ескеру керек? Пікіралмасу.

(Ж,Т) Үлестірме қағаздарда берілген сұрақтарды өзара талқылайды.

• Жақсы іс атқарудың қандай артықшылығы бар?.

• Жамандықтың соңы неге әкеледі?

• Сенің жақсы дос болу қолыңнан келе ме?

Топта өз пікірлерін ортаға салады.

(Ұ) Жақсылық пен жамандық арасындағы күрес туралы шағын мәтінді оқып танысуға ұсыныңыз.

Талқылау сұрақтары:

• Неліктен екі қасқыр арасында күрес жүрді?

• Сен қай қасқырды асыраған дұрыс деп ойлайсың? Неліктен?

(Ж) «Домино» ойыны. Әдептілікке қандай іс-әрекеттер жатады? Әдептілікке қандай іс-әрекеттер жатпайды? Ой қорытындысын жасау.

(Т) «Әдептілік» терегін шағын топта құрастыру, әр оқушы өз қолынан келетін жақсы істер мен әдептілікті кеспе қағаздарға жазып, теректі безендіруді ұсыныңыз.

Топта оқушылар өз бойында кездеспеген, бірақ басқалар жазған жақсы істер мен әдепті мінез-құлықты анықтайды. «Бұл менің де қолымнан келуі мүмкін, егер мен ...» деп өз дерегін сыныпқа ұсынады.

Алдын ала оқушыларға сабақ өткізілетін күні айна алып келуін сұраңыз.

Жазылған парақтарды тақтаға орналастырамыз. Тақтаның қандай сөздермен толыққанын сұраңыз: жақсы сөздермен бе, жаман сөздермен бе?

Жақсылық және жамандық тақтадағы жазулардың оң және сол жағына орналастырыңыз.

«Екі қасқырдың адаммен күресі туралы мысал» мультфильмін көру.

Балалардан қасқырдың бейнесі нені білдіретіндігін және қасқырды басқаша қалай атауға болатындығын нақтылаңыз. Мүмкін, балалар бұл күрестің басқаша болу мүмкіндігін біледі.

Домино ойынына қатысушылардың өзара 2 сұраққа кезектесіп жауап беруі тиіс. Ойыншы сұраққа жауап айтқан соң ғана жүреді. Сұраққа жауап бере алмаса, бір жүрістен айырылады.

Алдын ала сөздер жазуға арналған жапырақ үлгісіндегі қағаздарды дайындап қою керек.

Оқушыларға 13 -қарашада атап өтілетін Дүниежүзілік Мейірімділік күні туралы жақсы дәстүрді әңгімелеңіз. Бұл қозғалысқа жағымды, шыншыл, салауатты іс жасаушы барлық үміткерлер қосыла алатындығы туралы айтыңыз. Қозғалыстың қатысушылары интернет көмегімен байланыса алады, олар өз ресурстарында жақсы істер идеялары мен оларды жүзеге асыру тәсілдері жөнінде жазады.

Суреттер

Сөздер: жақсылық, ыза, қуаныш, ашу, көз жасы, қорқыныш, достық, жалқаулық.

Жапырақсыз теректің суреті бар постер.

Екі қасқыр туралы аңыз.

ttps://www.youtube.com/watch?v=jCkyr1qeahQ

https://www.youtube.com/watch?v=6EVZfPJ6U-I

1.1 Менің отбасым

2.1.1.4 бақылау мен сұрақ-жауап арқылы тұтыну заттарына деген отбасы қажеттіліктерінің құрылымын, олардың қайдан келетінін анықтау

2.1.1.1 отбасылық мұрағат негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасау

2.1.1.2 мысалдар келтіре отырып, өз отбасындағы әдеп нормаларын түсіндіру

Отбасы бюджеті деген не?

(Ө,Т,Ұ) Оқушыларды шағын топтарға біріктіріңіз. Оқушылардың әрбіріне өзіне қажет заттардың тізімін дайындауды ұсыныңыз. Оқушылар тізімдегі қай заттарды міндетті алу , ал қай заттарды алу аса міндетті еместігін топта талқылап, анықтайды. Топтың тізімін құрастырады. Әр топ өз тізімінің аса қажет екенін дәлелдеулері тиіс. Топтардың ұсыныстарынан сыныптың жалпы тізімі құрастырылады.

(Т,Ө,Қ) Сыныптың жалпы тізіміндегі заттарды ұқсас белгілеріне/түріне қарай топтарға жіктеу. Тізімдегі заттарды сатып алу үшін орындалатын әрекеттерді анықтау.

• Қаржы қайдан алынады?

• Қаржыны кімдер табады?

• Отбасына қаржы алып келу қаншалықты маңызды?

• Оқушылар қаражат жұмсауды жоспарлауға қатыса ала ма?

• Сенің отбасың қаражат жұмсауды қалай жоспарлайды?

Талқылаулардан соң, отбасының кіріс және шығыс кестесін құрастыру.

(Т) «Отбасылық бюджет» ойыны. Топта әрбір отбасы бюджетін қалай толықтыруға үлес қосатынын ойластырып, кіріс көзін анықтатыңыз.

Алдын ала құрастырылған кірістер мен шығыстар кестесін қолдануға болады. Топтың әр мүшесі отбасына қажетті азық-түліктер мен тауарлардың тізімін құрастырады. Мысалы, анасы түскі ас әзірлеуге қажет болатын азықтардың тізімін жазады, әкесі машинаға қажетті аспаптар, құрал-жабдықтарға тапсырыс береді, баласы планшет немесе приставка алғысы келеді, т.б. Шығыс тізіміне кино, театрлар, саяхат және т.б. баруды қосуға болады

(Т,Ө) Ересек адамдардан отбасы қажеттілігі туралы сауалнама алуға арналған 3 сұрақ құрастыру. Сауалнама алу.

Оқушыларды топтастыру үшін түрлі тәсіл қолданыңыз. Мысалы, түстер, суреттер, цифрлар, банкноттар т.б

Көрнекі құралдардың көмегімен отбасы бюджеті қалай құрылғанын көрсетіңіз. Одан әрі балаларға отбасында қандай кіріс көздері болатынын талқылауды ұсыныңыз.

Ол үшін отбасы мүшелерінен тұратын отбасылық ағаш құрастыруға болады. Кім қандай кіріс алатынын жазу. Ата-аналар еңбекақы, ата мен әже – зейнетақы алады. Егер үлкен әпкелері мен ағалары – студенттер болса, олар шәкіртақы алады деп жорамалдауы мүмкін. Осылайша кірістің тұжырым-картасы жасалады. Шығыс картасын да осыған ұқсас жасаңыздар.

Оқушылармен бірлесіп қажеттіліктердің тұжырым-картасын құрастырыңыздар. Ол үшін топтар жазған азық-түліктер мен тауарлар тізімін қысқышпен қысып жіпке іліңіз. Содан соң жіпті шешіп алып «Қажеттіліктер» деген жазуы бар қапшыққа салыңыз.

Бюджет сызбасы

Қажеттіліктер сызбасы, кірістер мен шығыстар суреті, «Қажеттілік» деген жазуы бар қалташа, Кір жаятын жіп пен қыстырғыштар

«Отбасылық бюджет» мультфильмі http://rutube.ru/video/4e91c3de29861d812d52ac0e278ec44e/

1.1 Менің отбасым

2.1.1.4 бақылау мен сұрақ-жауап арқылы тұтыну заттарына деген отбасы қажеттіліктерінің құрылымын, олардың қайдан келетінін білу

Ақша не үшін қажет?

(Т) Берілген суреттерді (тері, асыл тас түрлері, бидай, ақша банкноттары, тұрмыстық қолданыстағы заттар ) қандай да бір белгісіне қарай топтастыру. Топтастыру себебін негіздеу. Ерте заманда адамдар өздеріне қажет заттарды қалай алған? Тауарды алудың қандай жолдары болған? Ой талқылау.

(Ұ,Т) Ақша қалай пайда болды деп ойлайсыңдар? Қандай валюта түрлерін білесіңдер? Қазақстандық валютаны қалай ажыратасыңдар? Шет елдік саяхатшыға өз валютамызды қалай таныстырар едіңдер?

(Т) Егер еліміздің жаңа банкнот ақшасын шығару керек болса, қандай дизайн ұсынар едіңдер? Топта жаңа банкнот дизайн ойлап табу. Сынып алдында таныстырылым жасау.

(Ж,Т) Ақшаны қалай үнемдеуге болады? Қандай қажеттіліктерді соңына қалдыруға болады. Ақшаны үнемдеу ережесін өзара құрастыру. Топтың ережесін құрастырып, сынып алдында өз жұмыстарын қорғайды.

(Ұ,МК) Оқушылардың үнемшіл және ысырапшыл сөздерінің мағынасын түсінуін анықтаңыз. Егер отбасы алынған шығысқа сыйса, онда бюджет үнемді болғаны. Егер кіріске сай келмесе және сұраныс артық болса, бұндай бюджет ысырапшылық болып саналады.

(Ө,Т) Сауалнама қорытындысын шығару.

Қаржылық білім күрделі экономикалық кеңістікте бағдарлану білігіне, сатып алумен, қаражат салумен және шығын шығарумен байланысты экономикалық шешім қабылдау білігіне, яғни қаржылық сауаттылығына тәуелді болады. Мектеп пен отбасы бірлесе отырып кіріс, шығыс, бюджет және қажеттіліктер тәрізді мәселелерді түсінуге көмектесулері тиіс. Оқушыларға бюджеттің барлық құрамдас бөліктерінің өзара байланыстарын көрсету өте маңызды. Егер кіріс шектеулі болса және қажеттіліктерге әрдайым сәйкес болмаса, онда балаларға міндетті және қалаулы сұраныс мысалында үнемдеу тәсілдерін көрсету қажет. Бастауыш сынып оқушысы экономикалық үдерістерге қатысады. Ол ата-аналарымен бірге дүкенге барады, сауда жасайды, осылайша алғашқы экономкалық тәжірибе алады.

Осылайша балалар отбасылық бюджет туралы неғұрлым ерте білсе, оның бойында соғұрлым ерте отбасылық қажеттіліктердің құрылымы туралы қаражаттық пайдалы білім қалыптасуы мүмкін. Бастауыш сынып оқушыларының ойлауы көрнекі-образдық ойлау сипатына ие болғандықтан, практикалық іс-әрекеттерді сүйемелдеуші көрнекі құралдар және кестелерді көбірек қолдану қажет болады.

Оқушылардың назарына фильм тамашалауды ұсыныңыз.

Әке мен бала:

https://www.youtube.com/watch?v=LxqudWHXZe4

Ақша қалай пайда болды: https://www.youtube.com/watch?v=qt0ZoW0EF1A

Азбука денег тетушки Совы: https://www.youtube.com/results?search_query=%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0+%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%B9+%D0%B1%D1%8E%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82

1.5 Құқық және міндет

2.1.5.1 өз өмірінен мысалдар келтіру негізінде құқықты, міндетті және жауапкершілікті ажырату

2.1.5.2 қоғамға қызмет етудің әлеуметтік маңыздылығын түсіндіру

Менің қандай құқықтарым бар?

(Ұ,Т) Топтастыру: «Құқық» сөзін естігенде ойға қандай ассоциациялар келеді? Ой бөлісу, тірек сөздерді белгілеу, жазу.

Оқушылардың құқық және міндет сөздерін қалай түсінетіндігін анықтаңыз.

Топтарға сюжетті суреттер тарату және бейнелер бойынша балалардың қандай құқықтары бар екенін анықтату.

(Т, Ж)

1. Балалардың құқықтары қандай жағдайларда бұзылуы мүмкін?

2. Балалардың арасында өзара кикілжің қандай жағдайларда туындайды?

3. Кімдікі дұрыс, кімдікі қате екендігін анықтаудың пайдасы бала ма?

4. Кім әділетті, кім әділетсіз?

Оқушылар суреттерді топта қарастырып және онда бейнеленген жағдаятты талқылайды. Балалардан бұл жағдаят оларға таныс па деп сұраңыз. Адамның дербес құқығының бар екендігін түсінуге және суреттегі баланың тәртібі жағымсыз екендігін түсінуге алып келіңіз.

Ойлан

• Балалар құқығын кімдер қорғайды?

• Неліктен оларды сақтау қажет?

Балалармен өз араңда кикілжің болдырмау үшін не істер едің?

(Т/Ж) Сабақты одан әрі оқушылар жұптасып бала құқығы дегенді қалай түсінетіндігін талқыласын. Ол үшін осы түсінікке ассоциациялар ойластырсын, оларды жазсын. Оқушыларда құқық ережелермен ассоциациялануы мүмкін. Бұл өте маңызды ережелерді мемлекет орындауға тиісті екендігін түсінуге жетелейді. Балалар «Балалар құқығы - бұл...» деген қорытынды жасасын. сонан соң балалар құқығын кім қорғайтынындығын және неліктен оларды орындау қажет екендігін сұраңыз.

• Балалар құқығын қорғай отырып мемлекет қандай мақсатты көздейді?

• Мүгедек балалар мен мүмкіндігі шектеулі балалар барлық балалармен бірдей құқыққа ие және мемлекеттің ерекше қамқорлығына бөленгендігін пысықтаңыз.

(Т) Балалар өздерін бала құқығы бойынша халықаралық сарапшылар рөлінің орнына қойып көрсін. «Менің құқығым» мультфильмін тамашалап, қандай мәселе көтерілгенін және оны қалай шешуге болатындығын анықтауды ұсыныңыз.

(Т,Ұ) Әр топқа түрлі тезистер тізімі мен суреттерді ұсыну.

Балалар тезисті талқыласын және оның мәнін берілген суреттің көмегімен «ашып көрсетсін». Балалар құқын қорғауға арналған тезистерді суреттермен бір топқа жинақтайды. Орындап болғаннан кейін, әр топ өз жұмысын презентациялап түсіндірсін.

Бұдан соң топтар бірігіп, өз жұмыстарынан «Балалар құқығының суреттік анықтамалығын» құрастыруына болады.

Кейбір елдерде қыз балаларға мектепке баруға тыйым салынатындығы жөнініндегі жағдаятты естеріне салуға болады. Білім алу мен прогрестен тыс қалған, кішкене кезден бірыңғай үйдегі еңбекпен айналысуға мәжбүр қыздар қандай сезімде болуы мүмкін? Әлемде кейбір елдерде балалар ауру және емделу мүмкіндігінен айырылған. Кейбір елдерде балалар кішкене кезден ауыр еңбекпен айналысуға мәжбүр.

Конвенция тезистерін тізімге қосыңыз: «Өмір сүру құқығы», «Білім алу құқығы», «Ақысыз медициналық көмек алу құқығы» т.б.

Плакаттар

«Балалар құқығы»,

Түйін сөздер бар карточкалар

Бала құқығы туралы тезистер

жазылған беттер

флипчарттар, фломастерлер топта жұмыс жасау үшін

Мультфильм «Менің құқығым»

https://www.youtube.com/watch?v=CZECWGL1pqg&index=2&list=PLrT1_ZnhJbRA5jIOh6e3jr8IymkPaVtkX

2.1.5.1 өз өмірінен мысалдар келтіру негізінде құқықты, міндетті және жауапкершілікті ажырату

Міндеттерімді білемін бе?

(Ж,Т) Міндет деген не? Құқық пен міндетіңді ажырата аласыңдар ма? Оқушылар жұпта құқық пен міндеттің арасындағы айырмашылықты талқылап, өз күнделікті тәжірибесінен мысалдар келтіруді ұсыныңыз. Топта қорытындылау.

Балалар қандай еңбек әрекетін атқара алады? Балалар атқарған істер айналасындағы адамдарға қалай әсер етеді?

Еңбек операцияларының суреттерін ұсыныңыз: ыдыс жуу, бөлмені жинастыру, үй тапсырмасын орындау, дүкеннен нан әкелу, т.б. Оқушылар отбасы мүшелері арасында еңбек әрекетін бөліссін.

(Т) Оқушыларға жолда жүру ережесін сақтаудың міндет екенін ескермеген жүргізуші немесе жолаушы туралы суретті талқылауға ұсыныңыз.

Оқушылар топта екі жағдайдың да салдарын тізбегін құрып және ой қортындысын жасатыңыз:

«Егер міндеттерді орындасам, онда ... », «Егер міндеттерді орындамасам, онда ...» . Әр істің қандай салдары болуы мүмкін екенін болжайды. Болжамын сызба түрінде ұсынады. «Үйде», «Мектепте», «Көшеде» суреттерінің бірін таңдап коллаж жасайды. Жұмыстарын басқа топтарға ұсынады.

(Ө) «Мен қандай міндеттерімді орындап жүрмін?» постерін құрастыру. Шығармашылық жұмысты үйде жалғастыруға болады. Оқушылар өз күнделікті өмірінен фотолар алып келіп постерді толықтырады.

Заңнамалық құжаттарда құқықтармен қатар міндеттер туралы да айтылатындығын түсіндіріңіз. Бұл сөзді балалар қалай түсінетіндігін, олар қандай мысалдар келтіре алатындығын сұрауға болады.

Отбасында кім қандай жұмыстарды атқарады және неліктен екендігі туралы пікірлерін анықтаңыз. Үйдегі еңбек әрекеттері ерікті түрде орындалады, бірақ оның орындалуына үй-ішінің жайлылығы мен тазалығы байланысты екендігін көрсету. Ананың демалуға құқығы бар, олай болса, оған көмектесу керек. Кәрі адамдар көмекке зәру, олай болса оларға көмектесу керек, бір кезде олар да саған қамқорлық жасаған еді.

Ал міндет – жүктелген жауапкершілік. Оқушыларға бір нәрсеге құқығы болуы, басқа адамда міндетті туғызуы мүмкін екендігін жеткізу керек. Құқық пен міндеттің арасындағы байланысты оқушылар ұсынған мысалдар арқылы қарастыруға болады.

Балалар жолда жүру ережесін ескермеген жағдайдың салдарынының тізбегін болжайды. Ережені орындамау Жол полициясымен арадағы мәселеге алып келеді. Жүргізуші куәлігінен айырылу мүмкіндігі, қоғамдық көлікпен жүру, жұмыстан кешігу, жұмыстан айырылу, жұмыссыздық, жоқшылық және т.б. Бұл болжамды сызба түрінде бейнелеуге болады. Бала өміріне қауіп төну, жарақат алуы, денсаулықты жоғалтуы....

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

2-бөлім: Менің отбасым және достарым

Осыған дейін меңгерілген білім

Оқушылар отбасылық салт-дәстүрлер, мерекелер және олармен байланысты нәрселер туралы біледі. 1-сыныпта оқушылар отбасы тақырыбын меңгеріп, отбасылық салтанаттарды, мерекелер мен салт-дәстүрлерді зерттеу үшін берік негіз дайындады.

Мазмұны 1-сыныпта өткен білімдерін толықтырады. Халқымыздың салт дәстүрлері түсіне отырып, жаңа туыстық атауларымен танысады. Отбасылық саяхаттарға, дәстүрлерге құрметпен қарауды қалыптастырады.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген.

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестері

• Тұрмыс салт жырларын айта білу;

• Салт-дәстүрлер туралы тыңдарманның назарын аударып сөйлеу;

• Мақал-мәтелдер қолдану

Мыналарды қамтиды:

• салтанаттар, салт- дәстүрлер;

• мерекелер, кештер, музыка;

• үйлену тойы, үйлену той салтанаты, молда, күйеу жігіт, қалыңдық, жезде, жеңге, құда;

• фотографтар, туыстар, отбасылық ағаш.

Талқылау үшін сұрақтар:

• Үйлену тойы фотосуретінен не байқадың?

• Қазақстандағы басты мерекелерді атап шығыңыз?

• Неліктен отбасылық салт-дәстүрлер маңызды?

• Отбасы нені білдіреді? Сіздің өміріңізде туыстарыңыздың рөлі қандай?

Сіз неліктен … екенін айта аласыз ба?

• …үйленуі тойлары маңызды әрі қуанышты?

• …отбасылар отбасы өміріндегі маңызды оқиғаларды атап өтеді?

• …ресми мерекелер бекітілген күндері тойланады?

Жазбаша анықтама:

• Үйлену тойын сипаттау үшін қажет болатын сөздер мен сөз тіркестерін жазыңыз.

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

Бөлімде отбасы тақырыбы «Дүниетану» бағдарламасының мазмұнына сүйеніп әр алуан тұрғыдан зерттеледі. Үйлену тойы басты отбасылық оқиға ретінде қарастырылады. Басқа отбасылық салтанаттарды енгізу үшін саланы кеңейтеді және салт-дәстүрлер мен мерекелерді отбасы контексінде қарастырады. Қазақ тілі, математика, музыка, көркем еңбек сабақтарымен пәнаралық байланыс жүзеге асырылады.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқыту мақсаттары

Сабақта ұсынылатын жұмыс түрлері

Мұғалім назарына (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

1.1 Менің отбасым

2.1.1.1 Отбасылық мұрағат негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасау

2.1.1.2 Мысалдар келтіре отырып, өз отбасындағы әдеп нормаларын түсіндіру

Туыстар арасында ұлттық салт-дәстүрлерді қалай сақтауға болады?

(Ұ) Қазақтың үйлену тойының бейнебаянын көрсетіңіз.

(Ұ) Суреттердің көшірмелерін үлестіріп беріңіз, көрсетіңіз немесе тақтаға орналастырыңыз. Оқушыларға жылдам, қарапайым сұрақтар қоя отырып, суреттен мейлінше көбірек ақпарат алуға көмектесіңіз. Мысалы:

• Сіз суреттен көріп тұрған адамдардың санын санаңыз.

• Сурет қайда түсірілген?

• Алдыңғы қатарда көрсетілген қыздың басында қандай баскиім бар?

• Үстелдің басында отырған адам кім болуы мүмкін?

• Суретте қандай отбасылық мереке бейнеленген?

• Үйлену тойында қандай салт-дәстүрлер сақталады?

(Ж)(Т) Әрбір топқа зерттеу үшін сурет бөліктерінің екі көшірмесінен беріңіз, яғни әрбір топқа бір данадан (Оқу дереккөздерін қараңыз). Жұптан олардың бөліктерін толығырақ қарап алып, «кім, не, неліктен?» деген сұрақтарға жауап беруді сұраңыз. Әрбір жұп өз суретін талқылайды. Содан соң жұптар қосылып, суреттерді өз тобында талқылайды (қосымша тапсырма ретінде топтар суретті зерделеп толығырақ қарап, оған ат береді, сұрақтар қояды).

(Ұ) Тақтада суретпен тұжырымдамалық негіздер желісін құрыңыз. Әрбір топ сыныпқа өз суреті туралы пікірін ұсынады. Алған білімдерін пайдаланып, суреттердің шетіне жауаптарын жазады (үлгі ретінде тақтадағы шаян тәрізді (формасы) тұжырымдамалық негіздер желісі сызбасын толтыру үшін жақсы жазатын оқушыны немесе жұпты таңдауға болады).

(Ұ) Үйлену тойы қазақ отбасылары салтанаттарының бірі екенін түсіндіріңіз.

(Т) Топтарда оқушылар кем дегенде үш отбасылық салт-дәстүр (мысалы, туған күн, шілдехана, тұсау кесу, т.б. мерекелер) туралы пікір алмасады.

(Ұ) Оларды тақтаға немесе қайырмалы блокнотқа жазып шығыңыз.

(Ұ) Тапсырманы талдаңыз және қамтылған түсініктер мен ойларды тексеріңіз. Оқушылардан негізгі сөздердің қарапайым және нақты анықтамасын беруін сұраңыз. Мысалы: «туыстар».

Тақырыпты ашу үшін, қазақтың үйлену тойы идеясын оқушылардың туыстар, отбасылық мерекелер және салтанаттар туралы, бұл мерекелердің уақыт өте келе қалай өзгергені туралы білімдерін дамыту мүмкіндігі ретінде қолданады.

Сынып оқушыларын топтарға бөліңіз. Әрбір топта жақсы оқитын, жазатын оқушы болады.

Іс-әрекет оқушының визуалды сауаттылығын дамыту мақсатында

құрылады. Көзге көрінетін бейнелерді дәлелдер ретінде «оқу» қабілеттілігін, өз білімін дамыту мен тақырыпты түсінуінде пайдаланады.

Тапсырма оқушыларға ұсынылған екі визуалды элементерден басталады – үйлену тойының бейнебаяны мен суреттері. Бұл - осы және кейінгі тапсырмалар үшін алғашқы саты.

Қолданылатын «суретті оқудың» көптеген әдістері бар. Олар суретті түсінуді қалыптастырады және ескертулер/түсіндірулер құрастыруды қамтиды. Сондықтан басып шығарылатын суреттің жиегіне тапсырма орындауға жеткілікті орын қалдырыңыз.

Тапсырма туыстар, салтанаттар мен салт-дәстүрлер тақырыбын қазақтың үйлену тойы арқылы таныстырады. Онда дәстүрлер, музыка, мақал-мәтелдер, олармен байланысты тарих, туыстарының қатысу рөлі мен сипаты қамтылған.

Үйлену тойы тақырыбы арқылы туыстар тақырыбының мазмұны кеңейеді. Бұл тапсырманың сөздік блогында мына сөздер қамтылған:

• қалыңдық;

• күйеу жігіт;

• жезде;

• жеңге;

• құда;

• мерекелер;

• салтанат;

• куәлік;

• неке қию;

• имам;

• туыстар;

• үйлену тойы.

Қазақтың үйлену тойының бейнебаяны

Заманауи қазақтың үйлену тойының суреті (мүмкін болса, әрбір жұп үшін бір көшірме), мысалы,

Қазақтың ұлттық киімін киген күйеу жігіт пен қалыңдық

Егер жұппен және топтарда жұмыс мүмкін болса, суреттерді кесіп/алты бөлікке бөліңіз:

• Үстел басында отырған адам

• Оң жақтағы бас киімі бар әйел – басы мен иығы көрініп тұр

• күйеу жігіт

• қалыңдық

• кітаптар және қағаздары бар үстел

• аудитория

1.1 Менің отбасым

2.1.1.3 Түрлі дереккөздерді зерттеу арқылы жалпыға ортақ әдеп нормаларын анықтау

2.1.1.1 Отбасылық мұрағат негізінде отбасы мүшелерінің ауызша портретін жасау

Отбасындағы қамқорлық

(Ұ) Оқушылардан кімнің үйлену тойында болғанын сұраңыз. Үйлену тойы кезінде не болғанын сипаттаумен осы тақырыпқа әңгіме құратыңыз. Оқушылардан кез келген мереке, кеш, музыка, би және басқа да шаралар секілді қызықты сәттер болатыны туралы ойлануын сұраңыз.

«Ыстық орындыққа» бір оқушыны отырғызыңыз. Ол сыныптың алдында оқушылардың қойған сұрақтарына жауап береді.

(Ж) Оқушыларды жұпқа бөліңіз. Әрбір жұп блиц- сұрақ алуға қатысатын оқушыға бір сұрақ қоюы тиіс.

(Ұ)(Ө) Блиц-сұрақ алуға қатысатын оқушы сұрақтарға жауап береді. Оқушылар қазақтың үйлену тойлары туралы ой-пікірлермен лексиканы жинақтайды.

(Ұ) Оқушылар үйлену тойы суреттерін зерттеуді жалғастырады. Оларға тарихи детективтер секілді суреттердегі адамдарды зерттейтінін айтыңыз.

(Ж) Оқушылар қолдың 5 саусағымен белгіленген сұрақтардың көмегімен жұпта, суреттегі адамдардың оларды күйеу жігітпен және қалыңдыққа туыстық қатынастарын анықтау үшін сұрақтар ойластырады, талқылайды.

(Ұ) Оқушының жауаптарын тақтада кесте, диаграмма немесе суреттегі отбасының отбасылық шежіре ағашын жасау үшін пайдаланыңыз. Бұл – келесі тапсырмада қолдануға арналған оқушылардың үлгісі.

(Ұ,Ж,Т) Оқушыларды шежіре ағашының үлгісімен қамтамасыз ету. Оқушылар үлгіні жұппен/жеке өз отбасы, туыстары туралы деректерді пайдаланып толтырады. (Мұғалім қажет жағдайда қосымша деректер ұсына алады)

(Ұ)(Т) Оқушылар топтарда Қазақстандағы туыстардың маңыздылығы мен рөлін талқылайды. Бұл қарапайым түсінік туыстардың маңыздылығы туралы оқушылардың білімін дамыту мен түсінуі үшін қолданылады.

(Ұ) Зерттелген материалды, соның ішінде жаңа сөздер мен сөз тіркестеріне шолу жасалады.

Оқушылар қосымша сыныптан тыс тапсырмадан отбасылық мерекелер мен салт-дәстүрлер туралы біле алады.

Тапсырма туыстар және отбасылық салт- дәстүрлер, мерекелер туралы.

Тапсырма суретті қолдану жауап алу, көзбен көру көмегімен жұмыс әдісіне сүйенеді. (алдыңғы тапсырманы қараңыз).

Бес саусақтағы сұрақтар бес сұраулы сөзден тұрады:

• Кім?

• Қайда?

• Қашан?

• Не?

• Неліктен?
  
  

Үйлену тойы суреттеріне қатысты сұрақтардан, адамдардың күйеу жігіт пен қалыңдыққа туыстық қатынасын талқылаудан тұрады. Мысалы: жақын туыстар, алыс туыстар, достары.

Суретті зерттеу 30 минутқа созылуы мүмкін, бірақ отбасылық құрылымдары мен үлгілеріне сәйкес аса қарапайым түрдегі шежіре ағашын жасау басты назарда болады. Ескертпе. Осы тақырыпқа аса мұқият болыңыз. Қажет болса, ұстаз өзінің жеке немесе ойдан шығарылған шежіре ағашын пайдалана алады.

Тапсырма тарихи және әлеуметтік білімдердің маңызды көзі ретінде ауызша ақпарат түсінігін енгізеді.

(Қ) Оқушылардың шежіре ағашын толтыруын оны әрі қарай қолдануын бақылау арқылы қалыптастырушы бағалауды жүзеге асыруға болады.

Бұл тапсырманың сөздік блогында мына сөздер қамтылған:

• тойлау;

• жауап алу;

• оқиға;

• отбасы тарихы;

• халық музыкасы;

• қабылдау;

• сұрақтар;

• дереккөздер.

Қазақтың заманауи үйленуі тойының суреті (алдыңғы тапсырмадан)

Қазақ отбасы мен оның мүшелерінің әр түрлі ұрпақтарын қамтитын отбасы ағашының бос сызбасы

Отбасы тарихын зерттеу үшін пайдаланылған дереккөздер

авторлық орындық

Бес саусақ атауына байланысты өлең.

Шежіре ағашының суреті

(Ұ) Тақтада жылдық күнтізбенің бос диаграммасын көрсетіңіз. Оқушылардан отбасылық салт-дәстүрлер ұлттық мейрамдар және олардың қалай өткізілетіні туралы ойлануды сұраңыз.

(Ө) Оқушылар диаграмма сызбасын көшіреді немесе жекелеген көшірме бойынша жұмыс істейді.

(Т)(Ж) Оқушыларды жұптарға немесе топтарға бөліңіз. Олардан өздері, сондай-ақ олардың туыстары қатысқан бір немесе бірнеше отбасылық салт- дәстүрлер, мерекелерді еске түсіріп талқылауды сұраңыз.

(Ұ) Жауаптарды тыңдаңыз. Оларды тақтаға жазып, атап шығыңыз.

(Ө) Жауаптар туралы жекелеген оқушылардың пікірін тыңдаңыз.

(Ұ) Оқушылардан бұл мерекелердің неліктен маңызды екенін сұраңыз. Үйлену тойы тақырыбының жоспарына мақал-мәтелдерді, әңгімелерді, ән мен музыканы қоса алатыны туралы оқушылардың ой-пікірлерін біріктіріңіз.

(Ұ) Оқушылардан білгендерінің ішінен ненің көбірек қызықты болғанын сұраңыз.

Бұл тапсырма үш негізгі мақсаттан тұрады:

• жыл ішіндегі мерекелерге талдау жасаңыз;

• оқушылардың үйлену тойы туралы ойлаған кезде қандай мақал- мәтелдер, әңгімелер, өлеңдер мен музыка естеріне түсетіні туралы пікірлерін біріктіріңіз

• үйлену тойы тақырыбын туыс балалар туралы білімдерін кеңейту мен тереңдету үшін қолданыңыз.

Жылдық күнтізбе оқушыларға Қазақстанда негізгі салтанатты мерекелер мен дәстүрлер қашан болатынын түсінуге және олардың мәнін ұғынуға көмектеседі.

Диаграмма мынадай тақырыптан («Ай» «Мереке» «Не болып жатыр») және айлар бағанында аталған жыл айларынан тұруы тиіс.

Бұл тапсырманың сөздік блогында мына сөздер қамтылған:

• отбасылық мереке;

• отбасылық дәстүрлер;

• уақыт диаграммасы.

Алдыңғы тапсырмадан: қазақтың заманауи үйлену тойының суреті. Жылдық күнтізбе (толық ақпарат үшін оқытушының ескертулерін қараңыз)

3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және

2.3.5.3 Қазақстан халықтары достығының маңыздылығын түсіндіру

Отан – отбасынан басталады

(Ұ,МК) Сурет негізінде Қазақстанды қандай ұлт өкілдері мекендейтінін сұраңыз. Қонақжайлылық постерімен жұмыс. Қонаққа қандай ұлт өкідері келді? Оларды қалай ажыраттың? Олар қандай мерекеге байланысты қонаққа келуі мүмкін? Олардың қарым-қатынасы туралы не деуге болады?

Адамдардың қандай эмоцияларын байқадыңдар? Өз мектептеріңде қандай ұлт өкілдері оқитындығын анықтаңдар.

(Т) Оқушыларға ойлануға және талқылауға тапсырма беріңіз:

• Отбасындағы сыйластық қарым-қатынас басқа ұлт өкілдерін сыйлауға қалай көмектеседі?

• Түрлі ұлт адамдарының ұқсастығы мен ерекшелігі неде?

• Қазақстандағы халықтар достығының маңыздылығы туралы ой қорытындысын жасауға бағыттау

(Ж,Т) Жұпта немесе топта талқылауды сұраңыз

• Сенің отбасыңда сыйласым мен келісім қалай қолдау табады?

• Сен «Отан отбасынан басталады» деген мақалды қалай түсінесің?

(Ұ) Оқушыларға 1 мамыр – Қазақстан халықтарының білігі мерекесі. Бұл халықтардың әрқайсысы ерекше, олар бірақ ынтымақтасқан бір халық. Бірінші мамыр мерекесінің мағынасы да осында екендігін нақтылаңыз.

2-сынып. Тіл дамытуға арналған постерлер топтамасы.

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

3-бөлім: Менің мектебім

Осыған дейін меңгерілген білім

Оқушылар осы тақырыпқа қатысты кейбір мәселелерді 1-сыныпта өткен. Бұл бөлім берілген тақырып бойынша бастапқы білімді негізге алады.

Мазмұны

Бөлім оқушылар сыныптан тыс қандай шараларды пайдаланғанын, олардың мәнін және рөлін зерттейді. Оқушылар мектепті екі басқа планетадан келушілерге таныстыру үшін 2-бөлімнің мазмұны бойынша бағдарлама жоспарлауы керек. Оқушы шығармашылығы оқу тапсырмалары арқылы дамиды.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестер

• Сыныптан тыс шараларды, соның ішінде ойындар мен ермек түрлерін талқылай алады.

Келесі сөздер қамтылады:

әуестік , ойындар, қызығушылықтар, қызмет түрі, би, футбол, атқа міну, музыка, спорт

басқа планеталық, ғарышкер, ғарыш кемесі.

Талқылауға ұсынылған сұрақтар:

• Сен неге қызығасың және ермек етесің?

• Сіздің әуестігіңіз жөнінде басқа планеталық қандай сұрақтар қояды?

Сіз .... неге екенін айта аласыз ба?

• … (қызығушылығыңыз және әуесқойлығыңыз) маңызды ма?

Олар басқа планеталықтарды қызықтыра ма?

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

Бөлімнің тұжырымдамалық келістірілуі сілтеме жасалатын бір топ мәселелерді қарастырады. Мысалы: Әл-Фараби шығармашылығы, мектептен тыс және мектеп қабырғаларында, жанұя мен достардың рөлін зерттеу.

Бөлімде оқушылар басқа планетадан келушілерге тақырыптарды үйрету арқылы, оқыту үдерісін жалғастырады. Өнермен пәнаралық байланыс стоп-кадрларды және бейнелі қимылды пайдаланған кезде жүзеге асырылады.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқыту мақсаттары

Сабақта ұсынылатын жұмыс түрлері

Мұғалім назарына (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы

2.1.2.1 Мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін түсіндіру

Үйірмеде не үйренуге болады?

(Ұ) «Сиқырлы ғарыш кемесі» тақырыбын енгізу үшін бейнебаян көрсетіңіз. Оқушыларға әңгіме айтып беріңіз: Ғарыш кемесі Қазақстан Республикасына келіп қонды. Бұл – басқа ғаламшардан келушілерге толы сиқырлы кеме. Олар мейірімді және жылы шырайлы, өздеріңмен жасты ұл бала және қыз бала. Олар сендердің сыныптарыңа келуді ұйғарыпты.

Ғарыш балалары сендердің бос уақыттарыңда мектептен тыс не істейтіндіктеріңді, мектептен тыс шараларды, ойындар мен қызығушылықтарыңды, отбасы және достарың туралы білгісі келеді. Басқа планеталықтардың оқушыларға қандай сұрақтар қоя алатынын сұраңыз.

(Ұ) Оқушылардан отбасы немесе достары айналысатын мектептен тыс шараларды/үйірмелерді атап өтуді сұраңыз (спорттық ойындар, музыка, домбыра, ермек, қызығушылық). Тізімді тақтаға жазыңыз.

(Т) Сыныпты топтарға бөліңіз. Әр топта екі жұп болу керек. Әр жұп тізімнің ішінен сыныптан тыс үш шараны/үйірмені таңдайды немесе өздерінің жеке идеяларын ұсынады.

Таңдаған шараларына төмендегідей талқылау жүргізуі керек:

• Ол несімен қызықты және жағымды?

• Достары және отбасы мүшелерінің қайсысы онымен айналысады?

Бұдан соң әр жұп өз идеяларын топтарында біріктіріп қайсысы ең жақсысы екенін талқылайды.

(Ұ) Басқа планетадан келушіге сипаттама беру үшін оқушылар ұсынылған материалдарды, интернетті пайдаланып, үйірмесі/ермегі нені қамтитынын зерттейді және олардың фотосуреттерін және бейнелерін ұсынады.

(Ұ) Аталған үйірмелер және т.б. неліктен адам үшін маңызды,

келушілерге қызықты екендігін талқылаңыз.

(Т)(Ө) Оқушымен немесе топ оқушыларымен үйірме немесе сыныптан тыс қызықты немесе тартымды шаралар туралы сауалнама өткізіңіз.

(Ұ) Оқушылар меңгерген ақпаратты қорытындылап, сөздік қорларына жаңа сөздер мен сөз тіркестерін қосады.

Мүмкін болса, негіз дайындау үшін БП туралы оқушыларға бейнефильм көрсету.

Егер ғарыш кемесі туралы идея өте қиын болса, мұғалім № 1 бөлімнің мазмұнына сүйеніп, оның орнына шетел оқушыларының келу идеясын пайдалана алады.

Ғарыш кемесі идеясы немесе оқушылар тобының келуі. Бағдарламаның түрлі бөлігі арасында байланыс орнатудың шығармашылық әдісі болып табылатындықтан, басқа бөлімдерде қайта пайдаланылады.

Сыныптан тыс шараларды атап өткенде шығармашылық тапсырмаларды қосыңыз. Мысалы: музыка, өнер, үлгілер жасау. Сонымен қатар атпен байланысты тапсырмалар (атқа міну, оларды күту).

Сыныптан тыс шараларды кітапхана қызметін, ақпарат құралдарын (мүмкіндік болса АКТ арқылы интернетті) пайдалана отырып зерттеу арқылы бұл шаралардың ауқымын кеңейте аласыз.

«Авторлық орындық» - бұл әдіс бойынша оқушы немесе оқушылар тобы сынып алдында отырады, ал басқа оқушылар осы тақырып бойынша оларға сұрақтар қоя алады.

Осы тапсырма шеңберіндегі тақырыптық сөздік (түсініктеме үшін 5-бетті қараңыз) төмендегі сөздерді қамтиды: би

• басқа планеталық;

• футбол;

• ойындар;

• әуесқойлық (әуес ісі);

• музыка;

• әңгімелер;

• робототехника;

• спорт.

YouTube-та БП туралы бейнебаян:

http://www.youtube.com/watch?v=s7BsDVArvMw

Сыныптан тыс шараларды зерттеу үшін интернетке шығу және материал жинақтау.

1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы

2.1.2.1 Мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін түсіндіру

Мектептегі оқу және оқудын тыс әрекет түрлері

(Ұ) Соңғы тапсырманы қараңыз. Сыныптан тыс шаралар тізімін қарап шығыңыз және олардың ішінен қайсысы мектепте өткізілетінін немесе басқа планеталықтардың (БП) мектебінде өткізуге болатынын айтыңыз. Тізімнен осы шараларды белгілеңіз. Бұл шараларды мектепте

БП-ды мектепте өткізілетін сыныптан тыс шаралармен таныстыру үшін арнайы күн жоспарланатынын оқушыларға айтыңыз.

(Т) Сыныпты топтарға, топты жұптарға бөліңіз. БП тізімде белгіленген кез келген шара жөнінде сұрауы мүмкін. Әр жұп тиісті шараларына байланысты үш сұрақтан дайындап, жазуын сұраңыз.

(Ұ) Оқушылардан жауабын алыңыз. Оқушылар сұрақтар мен жауаптарды талқылайды.

(Ұ) Сыныпқа БП балаларының қонаққа келетінін айтыңыз. БП балаларына мынадай іс-шаралар жүргізіледі: мектепке келу, сыныппен танысу, мектеп бойынша саяхат, сонымен қатар басқа оқушылармен және қызметкерлермен танысу.

(Т)(Ө) Әр топ күн кестесін дайындайды және оған БП келушілеріне көрсете алатын сыныптан тыс шараларды қосады (тізім ішінен).

Тақырыбы бар сызбаны кестені не жұлдыз сызбаны/тұжырымдамалық желінің элементтерін салыңыз. Тақырып мынаны қамтуы мүмкін:

• уақыт;

• қызмет атауы;

• орын;

• шараны таңдау себебі.

Топтар өз кестелерін немесе диаграмманы толтырады және өздеріне көшіріп алады.

(Т)(Ө) БП келушілеріне күн кестесін таныстыру үшін әр топ баяндамашысына кем дегенде бір минут беріледі.

Тақтадағы жазылған сөз тізбесін оқушылардың жазғанымен салыстырыңыз. Жұптық жұмыс жүргізіңіз. Бірнеше жауаптарды қарастырыңыз. Топтық жұмыс кезінде оқушылар өзара міндеттерін бөлісіп алады,тапсырманы орындаудың тиімді жағдайларын қарастырады. Бұл тапсырманы орындау жұмыс барысында тиімді тәсіл болып табылады. Келушілердің сапар жоспары – бір күндік сыныптан тыс шараларды ұйымдастыруға зейіндерін дамытуға көмектеседі.

Соңғы тапсырма тізімі тақтада, қағаз бетінде немесе басылған үлестірмелі материал ретінде

Оқушылардың толтыруына арналған шаблон немесе күн кестесінің жоспары (БП-ты өз мектебімен және сыныптан тыс кейбір шаралармен таныстыру)

1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы

2.1.2.2 Мектеп қауымдастығының құрылымын және оның мүшелерінің атқаратын қызметін анықтау

(Ұ) Оқушылардан БП келушілер қандай тілде сөйлейтінін және мектеп пен сыныптан тыс шаралар туралы ақпарат берген кезде қандай қиындықтар тууы мүмкін екенін сұраңыз. БП және оқушылар бір-бірінің сөзін/тілін түсіне алмауы мүмкін екенін хабарлаңыз.

(Ұ) Оқушылардан БП келушілерімен қатынас жасау үшін оларда қандай шығармашылық идеялар туындайтынын сұраңыз.

(Т) Бір күндік келу кестесін пайдалана отырып, әр топ мектеп бойынша саяхатты ойластырып, талқылайды. БП-ға серуен кезіндегі адамдар және орындар туралы таныстыру үшін оқушылар жеке қарапайым сөйлемдерді электронды аудармашы арқылы қарастырады.

(Ұ) Оқушылар БП-ға сыныптан тыс шаралар туралы баяндау үшін сценарий техникасындағы стоп-кадрды немесе кестені пайдаланатынын түсіндіріңіз.

(Т) Әр топ өзінің стоп-кадрлары үшін өз тақырыбын таңдайды. Оқушылар өз тақырыбына кем дегенде үш стоп-кадр әзірлеп, тәжірибе жүргізеді. Олар кадрдан кадрға бірқалыпты көшуді тәжірибеден өткізеді (бейнелі қозғалыс).

(Т) Топтар сыныпқа өз стоп-кадрларын ұсынады. Басқа топтар стоп-кадрларларда қандай әрекет көрсетілгенін таба білуі керек.

(Ұ) Оқушылардан алған білімдеріне өз ойын білдіруін сұраңыз.

Біз балалар алдына БП келушілермен қалай әңгімелесуге болатыны туралы міндет қоя отырып, жаңа сарынды шығармашылық енгіземіз.

Топтардың өз сапар кестесі болуы керек.

Қажет болғанда, еске түсіру жауаптары болуы мүмкін, олар келесіні қамтиды:

• адам/БП аудармашы;

• электронды аудармашы;

• ым/көрініс;

• визуалды бейнелеу – сюжетті суреттер, суреттегі әңгіме, үлгілер, кино/бейне;

• әзірлемені көрсету.

Сыныптан тыс шараларды түсіндіре отырып, оқушылар стоп-кадр өнер (қойылым) техникасын және бейнелі қозғалысты пайдаланатын болады.

Стоп-кадр немесе кесте іс-әрекеттің нақты түрінің «сәтін» ұсынады. Оларды бірізділікпен көрсету кезінде оқушылар, бір кадрдан екіншісіне көшіп, бейнелі қимылдарды көреді.

Мұғалім оқушыларға жазып алу үшін стоп-кадрларды көрсетеді.

Уақыт жетіспеушілігі іс-әрекетті бір стоп-кадрға дейін, яғни қозғалыссыз шектеуі мүмкін.

Күндізгі мектепке келу кестесі (ескі тапсырмадан)

1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы

2.1.2.3 Мектеп қоғамдастығындағы ұжымдық, топтық және тұлғааралық мінез-құлық нормаларын түсіндіру

2.1.2.4 өз сыныбын сипаттау

Мектеп қоғамдастығы

(Ұ) Оқушылардың өз беттерімен қағазға өздері білетін мектеп қызметкерлерінің тізімін жасауын сұраңыз. Кімде қанша шыққанын біліңіз. Оқушылар өз тізімдерімен алмасып және жұппен талқылауына болады. Ең көп тізімі бар баладан дауыстап оқысын. Одан әрі олар қандай қызметтерді атқаратынын әңгімелейді. Оны ойын түрінде «Кім не істейтінін тап» ойнауына болады. Оқушы бір мекетеп қызметкері жазылған карточканы таңдайды да сол қызметкердің атқаратын әрекетін бейнелейді. Қалған оқушылар оны табады.

Жауаптары: директор, мұғалім, директордың орынбасары, дәрігер, күзетші, аспаз, киім ілуші, техникалық кызметкер және т.б.

(ОТ) Оқушыларды шағын топтарға (4-5) біріктіріңіз, оларға сызықтармен 4 бөлікке бөлінген пирамиданың суреті салынған плакатты таратыңыз. Әр топқа берілген конверттің ішіне жазылған 4 карточка салыңыз: оқушылар, директор, директордың орынбасарлары, мұғалімдер. Берілген сөздерді атқаратын міндетіне қарай мектеп пирамидасына орналастыруды сұраңыз. Өз жауап нұсқасын түсіндіруін сұраңыз.

(Т) Оқушыларға төрт түсті қарындаш/карточканың бірін алуын сұраңыз. Түсіне қарай оларды 4 жаңа топқа біріктіріңіз: мұғалімдер, оқушылар, директордың орынбасарлары, директор.

Сонан соң мектеп директорының, оның орынбасарының және мұғалімнің видиожолдауын ұсыныңыз (олар өздерінің атқарып отырған жұмыстары туралы әңгімелейді)

Немесе олармен алдын ала келісіп алып, олардың сыныпқа 1-2 минутка кіріп әңгімелесуін немесе директордың, орынбасарының, мұғалімдер бөлмесінде олармен әңгіме өткізуін сұраңыз.

Көріп болғаннан (әңгімелесуден кейін) әр топ өздері таңдаған мектеп қоғамдастығы мүшесінің атқарып отырған басты қызметін және оның жұмысының мектеп өмірі үшін маңызы туралы қорытынды жасайды.

Мектеп ережесін сақтаудың тиімділігі

(Ұ,Т) Топтастыру «Мектеп ережелері» Мектепте қандай ережелерді сақтап жүрміз? Барлық оқушыларға ортақ ережелерді топтастырып, сыныпқа таныстырады.

(Т) Оқушыларды топқа бөліңіз, оларға өз мектебінің жарғысын/ережесін таратып беріңіз, сұрақтарға жауап даярлауын сұраңыз

• Өздері белгілеген ережелер мектеп ережесіне сәйкес пе?

• Қандай толықтырулар енгізуге болар еді?

(Ж) Спорт алаңындағы/залындағы, кітапханадағы немесе асханадағы тәртіп ережелері туралы пікір алмасу.

(Ж,Т) «Неліктен тәртіп ережелерін сақтау керек?

Мектептегі тәртіп ережелерін сақтамаса не болады?», - деген сұрақтардың көмегімен суреттерді талдап, сабақты қорытындылауға болады. Білім алушыларға мүмкін болатын жауаптардың ортақ құрылымын ұсынуға болады. Ол:

«Егер де біз мектептегі ... тәртіп ережелерін сақтамасақ, онда ... ».

«Мектеп ережесін сақтау тиімді, себебі....»

(Т) Өз сыныбындағы оқушылардың тәртіп ережелерінің сақталуын үлгіге ұсынуға болатын тұстарын анықтау. Өз сыныбын сипаттау. Қорытындылау.

Сабаққа дайындық

Алдын-ала камераға директордың, орынбасарының және мұғалімнің жолдауын түсіріңіз және 2 минуттық видео түсіріңіз.

Оқушулардың көңілін мектеп басқару құрылымы сыйластық пен сенімге құрылатынына аударыңыз.

Суреттер бойынша балаларға мектепте оқудың осы сатысында өзекті болып табылатын кейбір тәртіп ережелерін анықтауды ұсынуға болады.

Ресурстар

Мектеп қызметкерлерінің атаулары жазылған карточкалар

Пирамида суретімен 4-5 постер, мұғалім, оқушы, директор, орынбасарлар сөздері жазылған карточкалар салынған конверт (4-5дана)

А4 форматтағы қағаз, түрлі-түсті маркерлер

Ойыншық микрофон

«Мектеп жарғысы» т.б.

Түйін сөздер бар карточкалар

Мектеп жарғысынан ережелер

жазылған беттер

флипчарттар, фломастерлер топта жұмыс жасау үшін

Мультфильм «Менің құқығым»

https://www.youtube.com/watch?v=CZECWGL1pqg&index=2&list=PLrT1_ZnhJbRA5jIOh6e3jr8IymkPaVtkX

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

4-бөлім: Туған өлкем

Осыған дейін меңгерілген білім

Алдыңғы үш бөлімде оқушылар жергілікті жердің ерекшеліктері арқылы осы бөлімнің кейбір мәселелерімен танысты.

Мазмұны

Бөлім жергілікті жердің, сол секілді ұлттық масштабта оқушылардың білімдерін дамыту үшін Дүниетану бағдарламасының мазмұнын туризм және мерекелер тақырыбы бойынша бейімдейді.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестері

• туризм және мерекелер туралы әңгімелей алады

Мыналарды қамтиды:

• отбасылық, ұлттық және кәсіби мерекелер;

• демалыс орталығы, шипажай;

• орналасқан жері, мектеп мерекелері, теңіз жағалауы, спорт және ойындар;

• шаралар, көркем галереялар, шіркеулер, дін;

• саяжай, орналасқан жері, қалашық, ауыл;

• ойын-сауық, халық әндері;

• ауылдық жер, ормандар, жер бедері, бұлақтар, өзендер мен көлдер, ескерткіштер, мұражайлар, саябақтар.

Мысалы (тілдік мақсатқа)

байланысты)

Талқылау үшін тақырыптар:

• Мереке деген не? Ол нені білдіреді және нені қамтиды?

• Салтанатты мереке орталықтары қай жерде орналасқан? Онда қандай мерекелерді өткізеді?

Сіз неге … екенін айта аласыз ба?

• …біз демалысқа барамыз?

• …сіз демалыста рахаттанасыз?

• …сіз туристердің келу жерлерін таңдадыңыз?

• …Қазақстан туристер үшін танымал жер болды?

Жазбаша ескертулер:

• Өз постеріңіз үшін ақпарат таңдап алыңыз.

• Қазақстанды өте тартымды түрде таныстырыңыз.

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

4-бөлім оқушылардың жақсы идеяларымен өзімен жасты шетелдік келушілерге олардың жерлері туралы нақты түсінік беретін тамашалайтын орындарды таңдату идеясын пайдаланады. «Бізді қоршаған әлем» тұжырымдамасы бүкіл Қазақстанды қамтиды. Туристерге арнап орындарды таңдау арқылы оқушылар Қазақстанның климаты және жер бедерінің алуан түрлілігімен танысады.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқыту мақсаттары

Сабақта ұсынылатын жұмыс түрлері

Мұғалім назарына (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

1.3 Менің атамекенім

2.1.3.1 Өз зерттеулеріне сүйене отырып, аймағының көрнекі жерлерін сипаттау және бейнелеу

Неліктен атамекен бәрінен қымбат?

(Ұ) Қазақстан туралы мультфильмді тамашалау. Талқылау сұрақтары:

• Балалар қандай игі істер атқарды?

• Олар өз елін қалай таныстырды?

• Ал сендер қалай таныстырар едіңдер?

(Ұ,Т) Шетелдік қонаққа өз туған жері, атамекенін таныстыру керек. Оқушылар топта қонаққа өз туған жері туралы қандай мағлұматтар айтатынын ойластырады. Мәліметтерді қайдан алады, оларды жинақтау, негізгі тұстарын белгілеп, ой қорытындысын шығару.

Әр топ өздері көрсететін буклет пен таныстырылым дайындайды. Оқушылар өздеріне жас шетелдік туристер тобы қоюы мүмкін сұрақтар туралы ойланулары керек.

(Т,Ұ) Әр топ әзірлеген тақырыбына қатысты шетелдік жас турист қоюы мүмкін бір сұрақтан әзірлейді. Сұрақ олардың постері немесе презентацияларының атауы болуы да мүмкін.

Әр топтың сұрақтарын сыныпта талқылаңыздар.

(Т) Әр топ постері немесе презентация/сурет тақырыбын қолжетімді ресурстар мен материалдарды қолданып зерттейді және құрастырады. Қандай жаңа деректер қосуға шешім қабылдағанын айтады..

(Ұ, Ө, Қ) Топ баяндамашылары немесе топ құрамындағы оқушылар бірігіп бүкіл сыныпқа топтың постерін немесе презентациясын таныстырады. Топтар бір-бірінің орындаған жұмысына кері байланыс жасайды. Бағалау критерийлер бойынша

• Дереккөздерді атай білуі

• Туған жерінің көрнекті жерлерін сипаттауы

• Тыңдарманды қызықтыратын сөздерді қолдануын

• Таныстырылымның түсініктілігі

Оқушылар туған жер неліктен қымбат екендігін анықтау үшін зерттеушілер мен журналистер ретінде жұмыс істейді.

Әрбір топ жұмыс істейтін тақырыптар тізімін қолжетімді ету немесе тақтаға орналастыру керек (алдыңғы тапсырманы қар.).

Топты әр мүшесі белгілі бір рөлге ие: репортер (баяндамашы); ақпарат жинауға жауапты; топтың жұмыс процесін бақылаушы; топ іс-әрекетін тіркеуші.

Бұл тиімді топтық жұмыстың стандартты үлгісі (тек жай ғана топ ішінде ғана емес, топ ретінде де жұмыс істеу). Оқушылар осындай нысандағы жұмысқа 1-сыныптан бастап үйренген.

Әр топ жұмыстарын аяқтап презентация орындауға дайындалады.

Топтар өз зерттеулерін қалай жүргізгені туралы және мұны қалай жақсартуға болатынын қарастырған кезде қалыптастырушы бағалау үшін мүмкіндіктер бар.

Осы мақсатта сабақта:

• пікіралмасу және талқылау;

• сұрақтар қою;

• зерттеу;

• жазу;

• ұйымдастыру.

Ғажайыпстанға саяхат. Қазақстан туралы https://www.youtube.com/watch?v=hw6IWxIS8zc

3.5 Қазақстан тарихы: тәуелсіздік, мемлекеттілік және отансүйгіштік

2.3.5.2 бақылаулар негізінде ҚР мемлекеттік рәміздерінің қолданылу саласын анықтау

Мен қазақстандықпын

(Ұ)(Ж) Оқушыларды көздерін жұмып, олардың нағыз Қазақстандық екенін сезінуге немесе ұғынуға көмектесетін екі зат туралы ойлауын сұраңыз. Олар көздерін ашқан кезде оқушылар жауаптарын тыңдаңыз.

(Ұ) Интерактивті тақтадан елімізді дәріптейтін қысқаша бейнебаян көрсетіңіз.

(Ұ)(Ж) Оқушылардан өздерімен қатарлас шетелдік туристердің мектептерін тамашалауға келгенін көз алдарына елестетуді сұраңыз. Олардан келушілерге мемлекеттік рәміздеріміз туралы не айта алатынын сұраңыз.Тудағы әрбір элемент нені білдіреді?

(Ұ) Кішкентай туристерге Қазақстан туралы таныстырылым дайындайтынын айтыңыз.

Қорытынды презентация мыналарды қамтиды:

• сәлемдесу;

• өз елін таныстыру;

• мемлекеттік әнұранды айту.

(Т) Топтарға бөлініп жас туристерге еліміздің рәміздерінің өздері үшін қаншалықты маңыздылығын түсіндіру мақсатында буклет дайындайды. Сыныпты әр топта жақсы оқитын оқушы болатындай етіп топтарға бөліңіз. Оларды топ ішінде жұпқа бөліңіз. Ол жұптар бірге жұмыс істейтін болады.

(Ж) Мен Қазақстан азаматымын тақырыбын жұппен талқылауларын сұраңыз.

(Ө) Әр оқушы өз ойын ортаға сала отырып, Қазақстан азаматының бейнесін құрайтын факторларды көрсету үшін концептуалдық картасын жасайды.

(Ұ)(Ө) Мұғалім тақтаға оқушылар өз концептуалды картасынан ұсынған идеялардан кесте немесе тізім жазады. Кесте/тізім Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері мен оқушылар ұсынған басқа да кез келген элементтерді қамититындығына көз жеткізіңіз.

(Ұ) Оқушыларға концептуалды карталар мен тізімдерін тақырыпты зерттеу негіздемесі ретінде, ал содан кейін жас туристерге арналған бірқатар буклеттер немесе дайын презентациялар пайдаланатындықтарын айтыңыз.

(Ұ) Әнұранды орындау

Қазақ болмысы немесе Қазақстан азаматы – кең ауқымды тақырып. Бұл тақырыпты жүзеге асыруда төмендегі жағдайларды ескеру қажет:

• тақырып және ресурстарды оқушылар түсініп, салыстыра алатын деңгейде ұсыну

• жас туристерге сыныппен түсіндіре алатындай болуы керек.

Дайындық барысында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері мен картасының суреттерін сынып ішінде көрсетіңіз. Егер макеттер мен/немесе қол өнер бұйымдары, тұрмыстық жабдықтар, ұлттық киім-кешектер т.б. болса, оларды қолданыңыз.

Оқушы жұмысында концептуалық карталар стандартты элемент болуы керек. Оқушылар оларды тез дайындай алады және олар идея мен ақпаратты анықтау мен қалыптастыруда пайдалы құрал болып табылады .

Талқылауды толық сыныппен немесе жұппен жүргізе алады.

Талқылау үшін ықтимал мәселелер мыналарды қамтуы мүмкін:

• ауылшаруашылығы/өнеркәсіп /сауда

• ұстанымдар /құндылықтар;

• ғимарат – сәулет;

• этникалық этнос;

• мерекелер;

• ту;

• халық әндері– ертегілер;

• география/территория;

• тарих – батырлар және көшбасшылар;

• мемлекеттік Гимн;

• мемлекеттік рәміздер;

• поэзия/әдебиет/музыка;

• ауа райы/климат.

Тілдік мақсаттарды қолдау үшін, сабақпен байланысты ерекше лексикадан тұратын «сөздік блок» дайындай алады. Оқушылар сөздік қорларын толықтыра алады.

Осы тапсырма үшін сөздік блок Гимннен алынған негізгі сөздерді қамти алады:

• ежелден;

• Ел;

• бірлік;

• даңқ;

• тәуелсіз.

Мемлекеттік рәміздер туралы Таңшолпан бағдарламасы:

https://www.youtube.com/watch?v=bgiV_8YvbqI

«Али мен Айя» Астана туралы!

https://www.youtube.com/watch?v=L4JxCzJeKvM

Фортепиано. Мемлекеттік Гимн

https://www.youtube.com/watch?v=r_5FrzEATEU

Қазақстан Республикасының мемлекеттік гимн

https://www.youtube.com/watch?v=LnuS3Eh4A14

1.3 Менің атамекенім

2.1.3.2 Қазақстан картасынан ірі өзен-көлдерді қалаларды жолдарды, өз облысын,көрсету

Карта бойынша саяхат

(Ұ) Қазақстан картасы бойынша жұмыс.

Картадағы түстер нені білдіруі мүмкін?

Қоңыр түспен нені белгілеген дұрыс? Өзен, көлдерді қандай түспен белгілеген дұрыс деп ойлайсыңдар? Жолдарды қалай бейнелеуге болады? Талқылулар ұйымдастыру.

(Т) Қазақстан картасынан өз облысын анықтау. Қандай түстер кездеседі? Қандай өзен, көлдер бар? Олардың орнын табу. Өз облыс, аудан, ауыл төңірегінен қандай жолдар өтеді? Ол жолдар қай қалаларды/ аудандарды қосады? Карта көмегімен анықтау.

(Ж,Т) Өз өңіріңе қонаққа келген жас туристерге гид қызметін көрсету керек. Қонақтар міндетті түрде өзен, көлді барып көргісі келеді. Картаны қолданып, саяхат маршруты сызбасын/жобасын дайындау.

Өз жұмыстарын топта таныстыру. Түрлі идеяларды жинақтап, топ мүшелері бірігіп үздік саяхат маршрутын құрастырады. Қандай көлік түрімен саяхаттауды ұсынады? Неліктен?

• Жас туристер тобына арналған саяхат маршрутын топпен талқылайды.

• өз идеяларын барлық сынып алдында постер немесе буклеттер түрінде ұсынады.

(Ұ) Таныстырылым мазмұны төмендегідей болатынын айтыңыз:

• саяхат мкаршруты атауы,

• жол сызбасы;

• сурет немесе фотосурет (тер);

• 15 сөзге дейінгі мәтін.

(Т) Буклеттер мен таныстырылым жасау үшін қолданатын материалды әр топқа үлестіру. Топ оқушылары тақырып бойынша жұмыс жасайды және сыныпқа көрсету үшін дайындайды.

(Ұ)(Т) Әр топ сыныпта өз саяхат маршрутын немесе буклетін ұсынады. Мұғалім өз қорытынды презентациясы арқылы оқушылар таныстырылымын толықтырады.

Топтың өз идеяларын дайын постер/презентация немесе буклеті арқылы ұсынуы - сыныптың ақпарат алмасуының тиімді тәсілі.

Маршрут дизайны маңызды, сондықтан нақты үлгісі көрсетілуі тиіс. Ол визуалды, сондай-ақ жазбаша элементтерді қамтуы керек.

Оқушылардың топта қалай жұмыс жасайтынын бақылаңыз.

Ғажайыпстанға саяхат, Алакөлге саяхат https://www.youtube.com/watch?v=xVUyyJf0Bgw

1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік

2.1.4.3көлік түрлерін, олардың қажеттілігін ажырату

2.1.4.4 қоғамдық көліктегі өзін өзі ұстау ережелерін түсіндіру

Көлік және көлікте өзін ұстау ережесі

(Ұ) Бұл сабақты сынып бөлмесін көлік тәрізді жабдықтап, оқушылар жолаушы міндетін орындайтындай етіп ойын түрінде өткізуге болады.

(О\Т) Оқушылардың тәжірибесіне сүйене отырып, мұғалім көлікте өзін ұстауы жөнінде әңгіме жүргізеді. Көлік құралдары бейнеленген суреттерді пайдалана отырып, мұғалім сұрақ қояды: «Суреттен не байқадыңдар?», «Атаңдар». Әрбір жауаптан соң оқушыларға нақтылау қажет: «Адамдарға автобус не үшін қажет? »(жеңіл автокөліктер, поезд, ұшақ, т.б.) Көлік суреттерін тізбектей отырып, оқушыларды «көлік» ұғымымен танысады.

Ойынды жалғастыра отырып, мұғалім оқушылардан автобус салонында отырғандай сезінуін сұрайды, автобус жүргізушісін, кондукторды таңдайды, қалған оқушылар қайда баратыны жөнінде ойланады. «Сонымен, балалар бізде автобус жүргізушісі бар, ол ... (оқушылардың есімін айтады)»-дейді. «Жолаушы» түсінігімен таныстырады: «Көлікпен жүретін адамдарды «жолаушы» деп атаймыз. Міне, сендер автобус салонында отырсыңдар, ендеше сендер жолаушысыңдар». Автобус ішінде қандай ақпараттық бейнелер беріледі? Олардан қандай ақпарат алуға болады?

(Т) Оқушылар өзінен кіші бауырларына жолда жүру қауіпсіздігі туралы «Автобуста» жобасын құрастырады. Жол қауіпсіздігі туралы ақпараттық белгілер ойлап құрастыру немесе бейнелеу. Сайыс түрінде өткізуге болады. Әр топ жобасы түсінікті, есте сақтауға жеңіл болуына назар аудару керек.

Жолда қауіпсіздік сақтауға нелер көмектеседі? Жаяу жүргіншілерге арналған қандай жол белгілерін білесіңдер?

(Ж) Оқушылардың жұптаса отырып, талқылауын сұраңыз:

• Велосипедтерге, машиналарға, жылқыларға, мотоциклдер мен жүк машиналарына арналған қозғалыс жолдарында қыдырып жүрген кезде ең қауіпті нендей жағдай болуы мүмкін?

• Жолдағы ең қауіпті не болып табылады?

Оқушылар қауіптің түрлері мен қауіпті жерлер туралы ойлана отырып, осы сұрақ бойынша өздерінің естеліктері мен тәжірибелерін талқылайды. Ниет білдірген оқушылар өз естеліктері мен тәжірибелерімен сыныппен бөліседі.

(Ж) Оқушылардың жұптаса отырып жолдан қауіпсіз өтуге көмектесетін ережелер тізімі туралы ойлауын сұраңыз. Жұптар топ ішінде өздерінің тізімдерін салыстады және талқылайды, одан кейін әрбір топ өз тізімін үлкен қағаз парағына жазады.

(Ұ)(Ж)(Т) Бұл парақтарды қабырғаларға іліп қойыңыз және оқушылардың жақын келіп, басқа топтардың жұмыстарын қарап шығуын сұраңыз.

(Ө) Оқушылар топтық тізімдерді өздерінің дәптерлеріне көшіріп жазады.

(Ұ) Не оқып үйренгендіктеріне қорытынды жасаңыз.

Жол қауіпсіздігінің зор маңызы бар. Тапсырмалар оқушыларға мектептен үйге қарай жүрген кезде және үйлерінің жанында, ауылдарда, шағын қалаларда, ірі қалаларда немесе қала маңында серуендеген кезде қауіпсіздікте болуына көмектесу үшін идеялар жиынтығын келтіреді.

Тапсырма қауіпсіздікке және жолдан қауіпсіз өту туралы оқушылар не істеуі/білуіне қатысы бар бейнероликтен басталады.

Сайыс - қызықты жұмыс түрінің бірі, және бұл жерде қолданылған жарыс жолдан қауіпсіз өту жөніндегі өзінің жеке құралын жасау мен басқа оқушылардың жұмыстарын бағалау контексінде болады (алдыңғы тапсырманы қараңыз).

(Қ) Құралдарға шолу жасағанда және тізімдер солардың көмегімен қосылуы немесе жақсартылуы мүмкін болатын тәсілдерді қарастыру кезінде қалыптастырушы бағалауға мүмкіндік бар.

Бұл тапсырмаға арналған сөздік блокқа кіруі мүмкін сөздер:

• бұрылыс;

• ашық;

• күйме

• велосипедші;

• жүргізуші;

• жолжиек;

• жүк машинасы;

• көпір;

• жол қозғалысына қатысушы;

• жол белгісі.

ABC+ - Жолда жүру ережелері

https://www.youtube.com/watch?v=tHnx9wPGrb4

1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік

2.1.4.4 қоғамдық көліктегі өзін өзі ұстау ережелерін түсіндіру

Жол белгілері – қауіпсіз қозғалыс көмекшілері

(Ұ)(Ж) Оқушыларды жұптарға бөліңіз. Әр жұпқа сыныптағы (немесе мектептегі) белгілі бір орын туралы ойлап, серіктесіне осы орынға дейін қалай жетуге болатындығына, нұсқаулықтар жазып беруін тапсырыңыз. Олар нұсқаулықта белгіленген орынға жету үшін кілт ретінде қызмет атқаратын белгілерді енгізе алады. Одан кейін оқушылар өздерінің серіктерінен нұсқаулықтарды алып, оларды сыныптағы (мектептегі) орынды табу үшін пайдаланады.

(Ұ) Тапсырма бойынша оқушылар жолда жүру тәртібі туралы не үйрететіндігін және қалай қауіпсіз қозғалатындықтарын талқылаңыздар.

(Ұ) Мектептен кем дегенде километрдей жердегі жақсы таныс орынды таңдаңыз. Оқушыларға мектепке келген шетелдік балаларға мектептен осы жерге дейін қалай жетуге болатынын түсіндірулері керектігін айтыңыз. Шетелдік балалар қазақ немесе орыс тілінде сөйлей немесе оқи алмайды және қолдарында карталары жоқ. Оқушылардың нұсқаулықтары қонақтардың тіліне оңай аударуға болатындай анық әрі қарапайым болуы тиіс. Оқушылармен бірге талқылаңыздар:

• Олар келушілерге қайда бару керектігін қалай түсіндіреді?

• Олар маршрутты қалайша анық және толық түрде сипаттайды?

• Орынды табу үшін келушілерге қандай бағдарларды көрсетеді?

• Келушілердің қолында бағдар болу үшін олар сандық камера мен планшеттің немесе смартфонның көмегімен қандай көрнекті орындарды суретке түсіріп алады?

(Оқыту ресурстарын қараңыз)

• Келушілер қандай жаяу жүргіншілер және жол белгілерінен өтеді? Олардың мағынасын қалай нақты түсіндіре алады? (Оқыту ресурстарын қараңыз)

• Қауіпсіз саяхаттау үшін келушілер не істеулері керек?

• Келушілер көліктің қандай түрлерін және қалай пайдалана алады?

• Келушілерге қоғамдық көлікте өзін қалай ұстау керектігі туралы нені білулері керек?

(Ж) Оқушылар жұптасып жұмыс істейді. Ресурстарды пайдаланып, өздерінің нұсқаулықтарына анық және толық нақты бағытты, маршрутты қалай табу керектігіне қатысты кеңестерді қағазға (мүмкіндік болса планшет қолдануға болады) жазады. Жазбаның бар екендігіне көз жеткізу үшін бірін-бірі тексереді.

(Ұ)(Ө) Шетелдік балалардың мектептен белгіленген орынға дейін қалай жете алатындығы туралы өз нұсқаулықтарын сыныпқа айтып беруі үшін әр топтан бір оқушыны таңдап алыңыз.

(Ұ) Оқушылардың нені білгендігін және қандай жаңа сөздер мен сөз тіркестерін үйренгенін тексеріңіз.

Бұл тапсырмада, оқушылардың нұсқаулықтары ағылшынша сөйлейтін келушілерге арналып жазылған болса, ағылшын тілімен пәнаралық байланыс болады.

Тапсырманы орындау үшін визуалды образдарды жазатын, сұрыптайтын, ұйымдастыратын және көрсететін сандық технологияларды пайдаланыңыз, Бұдан басқа, баспа ресурстарын пайдалану арқылы оқытуға болады.

Жұптарды белсенділіктерін, сынып мүшелерімен үйлесімді жұмыс істеу қабілеттерін ескере отырып, өзгертуге болады.

Жұптар міндеттерді шешудің әртүрлі тәсілдерін, бір тақырыпқа әртүрлі көзқарастар мен пікірлер болатынын және олардың бәрі де міндеттерді шешудің дәлелі бола алатындығын түсіндіреді.

(Қ) Нұсқаулықтар жазу процесінде олардың қаншалықты нақты екендігін анықтау үшін оқушыларға «бес саусақты» пайдаландырыңыз. Бұл жерде қалыптастырушы бағалауды жүзеге асыруға мүмкіндік бар.

• Бұл тапсырмаға арналған тақырыптық сөздікке төмендегі сөздер енедібағыттар;

• километр;

• солға;

• қозғалу;

• қоғамдық көлік;

• оңға;

• жол белгілері;

• қауіпсіздік;

• тура;

• жаяу жүргінші белгілері.

Айжұлдыз. Жолда жүру ережесі https://www.youtube.com/watch?v=0e4SE-38dL0

«Жол жүру ережелері». Мультхикая (Испания, 2007 ж.)

https://www.youtube.com/watch?v=Uq5rfaWxNbo

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

5-тарау: Дені саудың – жаны сау

Осыған дейін меңгерілген білім

Қауіпсіздікке, тәртіпке, жаттығуларды орындауға, дұрыс тамақтануға қатысты мектепте және үйде күшті әрі дені сау болуы үшін не қажет екендігін біледі.

Мазмұны

Бұл тарауда дені сау болу үшін үйде және мектепте дұрыс тамақтану ережелерін қарастырады. Денсаулық пен гигиена «Өзім туралы», «Менің мектебім» және «Бізді қоршаған әлем» тарауын толықтырады.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестері

дұрыс тамақтану және салауатты өмірдің маңызды екендігін талқылай алады.

• дұрыс тамақтану;

• жаттығулар жасау;

• дені сау, сымбатты, күшті болу;

• диета, ауру, көміртектер, жемістер мен көкөністер;

• сүт өнімдері: сүт, ірімшік, май, йогурт, айран;

• жол қозғалысы қауіпсіздігі және жол белгілері;

• жолдан қауіпсіз кесіп өту ережелерін сақтауға және үйдегі және қоршаған ортадағы қауіптен аулақ болуға үйрену.

Талқылауға арналған сұрақтар:

• Дұрыс тамақтануды не құрайды?

• Дұрыс тамақтану не үшін қажет? ?

• Қалпында болу немесе қалпын сақтамау деген нені білдіреді?

Неліктен ... екендігін айта аласыздар ма?

• …бізге не үшін керек?

[Жазбаша ескертулер:]

• Сіздерге ұнайтын тағамның түсін, пішінін, дәмі мен исін сипаттайтын сөздер туралы ойлаңыздар.

• Жолдан қауіпсіз өтіп бара жатқанда сенімді болған кездегі ойларыңыз бен сезімдеріңізді сипаттаңыздар.

• Жолдан өткен кезде қауіпті сезінген сәттегі өзіңіздің ойларыңыз бен сезімдеріңізді және келесіде қауіпсіз өту үшін не істеуіңіз керектігін сипаттаңыз.

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

5-тарау оқушыларды салауатты тамақтану мәселесімен және дұрыс тамақтану үшін олар не істей алатындықтарымен таныстырады. Ол оқушылардың назарын ауру және сау өсімдікке немесе жануарға аударып, олардан бұлардың неліктен бір-бірінен ерекшеленетіндіктерін сұраудан басталады. Тапсырма тамақты және оның біздің салауатты өміріміздегі рөлін қарастыруға бағытталған. Бұл тарау «Жаратылыстану» пәнімен байланысты. Тараудың екінші компоненті қауіпсіз саяхатқа арналады, тапсырмалар жол қауіпсіздігімен танысуға мүмкіндік беретін түсінікті және белсенді әдіс-тәсілдерді ұсынады.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқыту мақсаттары

Сабақта ұсынылатын жұмыс түрлері

Мұғалім назарына (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

1.2 Мектеп және мектеп қоғамдастығы

2.1.2.1 Мектептегі оқу және оқудан тыс әрекет түрлерін түсіндіру

Спорт сенің өміріңде

(Ұ) Сабақты көңілді музыкалық дене жаттығуларынан бастаңыз. Спорттың бір түрін аталады, ал оқушылар соған сәйкес келетін қимылды көрсетеді. Шынықтыру шапшаң ырғақпен орындалуы керек.

(Ұ) «Қазақстан барсы» мульфильм тамашалау және талқылау.

Барыстың жеңіске жетуіне қандай қасиеттері ықпал етті деп ойлайсыңдар?

(Ж,Т) Өз денсаулығыңды жақсарту үшін қандай жаттығулар орындайсың? Күнделікті жаттығу орындауға қанша уақыт бөлесің? Қандай спорт үйірмесіне қатысасың немесе қатысқың келеді? Неліктен бұл спорт түрін таңдадың?

Қай спортшыларға ұқсағың келеді?

(Т) Әр топқа спорт және спортшылар туралы жазылған газет, журналдар, суреттер таратып беріңіз. Оқушылар коллаж жасасын және өз жұмыстарына ат қойсын, сонымен бірге спорт тақырыбына жазылған әр түрлі цитаталармен, мақал-мәтелдермен және суреттермен толықтырсын. Мағынасын сынып алдында түсіндіреді.

(ОТ) Оқушыларға шағын зерттеу жүргізуге уақыт беріңіз. Оқушылар сыныптастарының спорттың қай түрімен айналысатынын сұрап, мәліметті өзіне белгілеп алады. Оқушылар зерттеу нәтижесін шығарады, олар ер балалар арасында спорттың қандай түрлері кең таралғандығын, сол сияқты қыздар арасында қайсысы басым екендігі туралы нәтижені хабарлайды. Жұмыс нәтижесін диаграмма түрінде көрсете алады.

Сабақ басталар алдында Лондон және Сочи Олимпиадасында жеңіске жеткен спорт жүлдегерлерінің фото суреттерінің көрмесін даярлаңыз. Балалардан бұл адамдарды білетінін не білмейтінін сұраңыз. Олимпиадалық ойындарда жеңіске жеткен жүлдегерлер өз Отанының атын шығаратынын атап кетіңіз.

Егер мүмкіндік болса «Олимпиядалық ойындар» тақырыбына презентация немесе казақстандық спортшылар туралы видеофильмнен үзінді көрсетіңіз.

Қазақстан барысы: https://www.youtube.com/watch?v=P3fT69lOOhg

Біз сендерді мақтан тұтамыз, Олимпиада чемпиондары!

https://www.youtube.com/watch?v=2Y_MvDAKl2g

1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік

2.1.4.1 Түрлі дереккөздер негізінде пайдалы және зиянды тағамдардың арасындағы айырмашылықтарды анықтау

Дұрыс тамақтану

(Ұ)(Ж) Мүмкіндігінше, бүкіл сыныпты шеңбер бойымен отырғызыңыз. Оқушыларды жұптарға бөліп, әрбір жұпқа нөмір беріңіз. Оқушылардан олардың үйінде немесе бау-бақшасында қанша өсімдік бар және неліктен бұл өсімдіктер сау болуы және жайқалып тұруы керек екендігін сұраңыз. Олардың өсуіне және сау болуына не көмектесетіндігін сұраңыз.

(Ж) Шеңбердің екі жағынан немесе бөлменің әр тарапынан екі балаға екі түрлі өсімдіктің суретін таратып беріңіз. Оқушылар өсімдік суреттерін жұпта қарап, талқылап шығады. Оқушылардан гүлдерді қарап, талқылауын сұраңыз. Олар қандай айырмашылықты көріп тұр? Өсімдіктердің бірінің сау, ал екіншісінің ауру болуының қандай себептер болуы мүмкін?

(Ұ)(Ж) Әр жұп сұрақтарға жауап береді. Тақтадағы кестеге неліктен бір өсімдік сау, ал екіншісі ауру екендігі туралы оқушылар келтірген себептерді жазыңыз.

(Ө) Оқушылар тақтадағы кестеден ең сенімді себептерді дәптерлеріне көшіріп жазады.

(Ұ)(Ж) Оқушыларға біздің жануарлар мен өсімдіктерге ұқсайтындығымызды, біз немен тамақтанатынымыз, деніміз сау болуына не көмектесетіндігі туралы ой талқы ұйымдастырыңыз. «Дұрыс тамақтану», «Диета» сөздерінің мағынасын ашыңыздар.

(Ж)(Т) Оқушылардың алдымен жұптармен, одан кейін топ ішінде бізге салауатты диета қалай әсер ететіндігін талқылауын сұраңыз. Әрбір топ үш азық-түлік түрінен тұратын тізім құрастырады. Төрт адамнан тұратын әрбір топ осы үш фактордың қайсысы аса маңызды болып табылатындығын және олардың маңыздылық деңгейін анықтайды. Топ тізімін жасап, сынып алдында таныстырады.

Бұл тақырып оқушылардың өмірімен тығыз байланысты. Өсімдіктің жақсы өсіп-өнуіне нелер ықпал ететіндігін анықтаудан басталады. Кейін оқушылардың өсімдік мәселесіне ұқсас салауатты өмір және диета тақырыбына өтеді. Мұғалім гүлді көру аймағында барлық оқушылар көре алатындай ұстап тұрады. Егер өсімдіктер болмаса, онда өсімдіктер бейнеленген суретті қолдануға болады

Тақтаға екі тақырып жазыңыз – «Дені сау болудың себептері», «Әлсіз болудың себептері» – және оқушылардың жауаптарын сәйкес жауаптарын бағандарға жазыңыз.

Әр жұптың өсімдікті қандай жағдай ауруға шалдықтыратыны және қандай жағдай сау болуына ықпал етуі туралы жауаптарды жеткілікті мөлшерде келтіргендеріне көз жеткізіңіз.

Дұрыс диетаны қалыптастыратын факторларға басты назар аударылады. Жұптасып, кейін төрт-төрттен жасалған жұмыс барлық оқушылардың мәселені шешу процесіне қосылғандығына және олардың ауызша процеске толығымен қатысатындығына кепілдік береді.

Сабақта тапсырмаға арналған сөздік қор:

• диета;

• сырқат;

• тамақ;

• сау;

• ыстық;

• жарық;

• ауру;

• науқас;

• су.

Екі (немесе одан көп) құмырадағы өсімдіктер, бірі сау, екіншісі ауру және өлгелі тұрған

НЕМЕСЕ

Бірі сау, екіншісі ауру екі өсімдіктің суреттері, мысалы:

http://www.stockphotopro.com/photo-thumbs-2/AK25X2.jpg

https://www.youtube.com/watch?v=O7Lg63vLt2Y

1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік

2.1.4.1 түрлі дереккөздер негізінде пайдалы және зиянды тағамдардың арасындағы айырмашылықтарды анықтау

Дұрыс тамақтану пирамидасы

(Ұ)(Ж) Өсімдіктер немесе жануардың суреттерін сыныпқа көрсетіңіз. Оқушылардан олардың қайсысы дұрыс, қайсысы нашар күтіп-бапталғанын және неліктен екендігін сұраңыз. Оқушылардың жақсы бапталған өсімдік пен жануарды түсіндіру үшін қандай сөздер мен сәйкес идеяларды

пайдаланатындықтарын сұраңыз. Идеяларын тақтаға жазыңыз, бағыттары бар диаграмма түрінде жазуға болады. Жаңа сөздерді сөздік блогына қосыңыз.

(Ұ)(Ж) Жұптағы оқушылардан салауатты тамақтану және дұрыс тамақтанбау ағзаға қалай әсер ететіндігін сұраңыз. Әрбір жұптың сынып алдында айтып беруін сұраңыз. Олардың идеяларын «салауатты» және «дұрыс емес» деген тақырыптардың астына тақтаға жазыңыз.

(Ұ)(Ж) Сыныпқа, өсімдіктердің, жануарларды дұрыс күтіп баптау және дұрыс тамақтану адамдардың денін сау қылатындығын және олардың өсуіне көмектесетіндігін түсіндіріңіз. Неліктен балаларға дұрыс тамақтану пайдалы екендігін сұраңыз. Оқушыларға олардың өсіп келе жатқандығын және олардың қазір не жейтіндігі олар өскен кезде қандай болатындығына әсер ететіндігін айтыңыз.

(Ж) Әрбір жұпқа пирамиданың үлгісін және түсті фигуралардың жинағын таратып беріңіз. Оқушылар бұл фигуралардан пирамида қалай пайда болатындығын көру үшін бірге жұмыс істейді. Олар фигураларды пирамидадағы нақты бір жерге бекітеді.

(Ұ) Сыныппен олар дұрыс тамақтану туралы қандай маңызды нәрсені білгендігін талқылаңыздар.

Оқушыларға ауру, арық жануардың бейнесін өте аянышты болуы мүмкін, ондай жағдайда, жануардың суретін қолданбасаңыз да болады.

Ауру және сау өсімдіктер мен жануарларды салыстыра отырып, оқушылардың назарын осы тұжырымдаманың мысалдарына жинақтап аударыңыз. Оқушылар сондай-ақ олар көрген өсімдіктер мен жануарларды талқылай алады.

Өсімдіктер мен жануарларға өсуіне және сау болуына ненің көмектесетіндігін нақты, мысал келтіре отырып, түсіндіріңіз.

Пирамида идеясын және ол салауатты тамақтануды қалай көрсететіндігін енгізіңіз. Пирамида төрт қабатты алты бөлікке бөлінген (Оқытушы ресурстар).
Осы тапсырмаға арналған сөздік блокқа мына сөздер кіруі мүмкін (түсініктеме үшін 5-бетті қараңыз):

• дұрыс тамақтану көміртегі;

• сүт өнімдері;

• табиғи майлар мен жасанды майлар;

• жеміс;

• ет және балық;

• өсімдік;

• ашығу/аш;

• күшті;

• көкөністер;

• әлсіз.

http://3.bp.blogspot.com/_RgkheysTzdo/TLtykCJ1mNI/AAAAAAAAAFE/owJBMxhSipA/s1600/emaciated+foal.jpg

Салауатты өмір салтына байланысты мақал мәтелдер, жұмбақ, жаңылтпаштар

Салауатты тамақтану пирамидасының үлгісі (айналасында жазу және суреттерді жабыстыру үшін кеңістігі бар бос теңбүйірлі үшбұрыш – төмендегіні қараңыз)

Түрлі түсті фигуралар жинағы (дәлірек айтқанда,оқушылар сегменттерді пирамиданың үлгісіне дұрыс орналастыруы үшін, төменде көрсетілгендегідей, пирамида сияқты осындай үшбұрыштан 6 сегментті қиып алыңыз)

Желім

Дұрыс тамақтану пирамидасы (жалғасы)

(Ұ)(Ж) Алдыңғы тапсырманы, дәлірек айтқанда, деніміз сау болуы үшін және біз түрлі азық-түліктің дұрыс мөлшерін тұтынған кезде біз «дұрыс тамақтану» диетасын ұстанамыз деп айта алатындығымызды қайталаңыздар.

(Ұ)(Ж)(Ө) Салауатты тамақтану пирамидасын көрсетіңіз. Сегменттерді атаңыз және таңбалаңыз және оқушылардан бұл диетада қандай азық-түлік түрлері болуы керектігін сұраңыз. Әртүрлі азық-түліктің суреттері бар гиперсілтемелерді пайдаланыңыз және оқушылар оларды есте сақтай алуы үшін үстінен басыңыз. Азық-түлік атауларын тақтаға жазыңыз.

(Т) Оқушылар өткен тапсырмада жасаған пирамиданың әрбір алты сегментінде белгілеулер жасайды.

(Ұ)(Ж) Үйлестірілген диетаны ұстанып, деніміз сау болу үшін біз әрбір сегменттен қандай азық-түлікті тұтынуымыз керектігін түсіндіріңіз. Азық-түліктің суреттерін таратып беріңіз. Өздерінің тақтадағы сөздерін пайдалана отырып, оқушылар азық-түлікті қиып алып, диаграммаларының айналасына жапсырады (немесе суретін салады), олардың әрқайсысының астына атауын жазады және әрбір өнімнен ол жататын сегментке қарай сызық жүргізеді.

(Ж) Оқушылар жұптаса отырып, осы пирамидадағы қандай азықтар ұнайтындығын, қайсысы ұнамайтындығын, олардың қайсысын бірнеше күн бойы жегендерін, сондай-ақ олар тағамға пайдаланбайтын қандай да бір азық бар ма екендігін сұраңыз. Әрбір жұп олар нені анықтағандықтарын сыныпқа хабарлайды.

(Ұ)(Ж) Сынып қалай дені сау болып, үйлестірілген диетаны ұстауға болатындығы туралы қандай жаңа ақпарат білгендігін талқылайды.

Азық-түлік пирамидасымен жұмыс істеу оқушылардың назарын дұрыс тамақтануға ықпал ететін факторларға аударады.

Ескертпелері бар сегменттер:

1. төменгі қабат – көміртегілер (немесе нұсқа ретінде, нан, күріш, макарон, қызанақ);

2. екінші қабат, сол жақ сегмент – көкөністер;

3. екінші қабат, оң жақ сегмент – жемістер;

4. үшінші қабат, сол жақ сегмент – сүт;

5. үшінші қабат, оң жақ сегмент – ет және балық;

6. үстіңгі қабат (пирамиданың ұш арбасы) – жасанды май мен табиғи май.

Оқушылардың тамақтануы туралы сауалнама мұқият жүргізілуі тиіс.

Жоғарғы сыныптарда оқушылардың білімінің осы аспектілерін ұлғайту ақуыздар, дәрумендер мен басқа аспектілерге қатысты болады.

Неліктен кейбір азық-түліктер салауатты және дұрыс тамақтану үшін қажетті екендігін түсіндіретін суреттерге гиперсілтемелері бар пирамиданың слайды PowerPoint

Пирамидалар (алдыңғы тапсырмадан)

Пирамиданың барлық алты сегментінен алынған тамақ өнімдерінің суреттері бар шағын картинкалар (көшіру немесе қиыпалу үшін)

Қайшы

Желім

Сызғыш

1.4 Денсаулық пен қауіпсіздік

2.1.4.2 күнделікті жағдаяттардағы (үйде және қоғамдық орындарда,) қауіпсіздік ережелерін түсіндіру

Айналадағы қауіп-қатер

(Ұ)(Ж) Оқушыларға жанып тұрған шырақтың суретін көрсетіңіз. Шыраққа қарағанда қандай ойлар келетіндігі туралы сұраңыз. Оттың адам өміріне маңызы туралы сұраңыз. Отсыз өмір сүру мүмкін бе?

(Т) Оқушыларға оттың қауіпті болуы туралы ескертіңіз. Өрт шығу себептерін анықтаңыз. Оқушыларға өрт кезінде іс-әрекеттердің алгоритмін құруын тапсырыңыз. Әр топ құрған алгоритмін айтқан соң, ортақ бір алгоритм шығарыңыз.

(Ж) «Өрт» тренингін өткізіңіз. Өрт жағдайында құжаттарды алып тез арада сыртқа шығып кету керек. Ересек адамдарға немесе телефон қолжетімді болған жағдайда өрт қызметіне хабарласып, нақты мекен жайды айтып, хабар беру керек.

Бұл тапсырманың қорытындысы ретінде сұрақтар қойыңыз:

• Жиналуға қанша уақыт қажет болды?

• Қаншалықты нақты мекен жайды айтқандарың маңызды?

• Үлкендерден не үшін көмек сұрау керек?

• Құжаттан басқа қандай зат алып шықтыңдар?

• Көп қабатты үй жағдайында пәтерден шығу мүмкін болмаса, қай жер ең қауіпсіз орын болуы мүмкін? (ванна, киіміне, үстіне су ағызу)

(Ж) Оқушылар жұптасып жұмыс істейді.

Ботаның жұмбағын шешуін сұраңыз. Оқушылар жұпта біреуі «Су – біздің досымыз», екіншісі «Су қауіпті де болады» деген пірікірді дәлелдейді.

(Ұ)(Ө) «Жасап көр» тапсырмасын орындатыңыз. Олар сынып ішінде және мектептен тыс, аулада қандай қауіп болуы мүмкін туралы ойлайды. Солардың тізімін жазып шығуын сұраңыз. Қауіп-қатер кез келген уақытта, кез келген жерде болуы мүмкін.Олар айналамызда толы. Кез келген зат қауіпті болуы мүмкін. Бірақ біз олардан алдын ала сақтануымыз керек деген қорытындыға келу керек.

Ойын кезінде де әр түрлі жарақат алуы мүмкін. Сондықтан әрқашан абайлап жүру керек.

Бұл тапсырмада оқушылардың қиялын дамытуға болады. Сонымен қатар өмірмен байланыс білімдеріне сүйенеді.

Тапсырманы орындау үшін визуалды образдарды жазатын, сұрыптайтын, ұйымдастыратын және көрсететін сандық технологияларды пайдаланыңыз, Бұдан басқа, баспа ресурстарын пайдалану арқылы оқытуға болады.

Жұптарды белсенділіктерін, сынып мүшелерімен үйлесімді жұмыс істеу қабілеттерін ескере отырып, өзгертуге болады.

Жұптар міндеттерді шешудің әртүрлі тәсілдерін, бір тақырыпқа әртүрлі көзқарастар мен пікірлер болатынын және олардың бәрі де міндеттерді шешудің дәлелі бола алатындығын түсіндіреді.

Оқушылардың өмірде дұрыс іс-әрекеттер жасау, сақтанып жүру, айналадағы заттарға байқағынтықпен қарау деген түсініктерді қалыптастыру.

(Қ) Оқушыларға «Билеттер алу» тапсырмасын ұсыныңыз. Билетте мұғалім қойған сұраққа жауаптар жазылу керек («Өрттің алдын алу», «Судағы қауіпсіздік», «Көрінбейтін қауыптер» т.б. тақырыптар бойынша)

«Өрт кезіндегі қауіпсіздік» тақырыбына плакат;

фотосуреттері немесе PowerPointо презентациясы ( ойын алаңы, баспалдақтарбалкон, биік үйлердің терезесі және т.б..),

М/ф «Қауіпсіздік азбукасы»

http://etvnet.com/tv/multfilmyi-filmyi-i-peredachi-dlya-detej-online/smeshariki-azbuka-bezopasnosti-tushenie-elektropriborov-1-chast/142844/

«Дүниетану» пәні. Бастауыш мектеп. 2-сынып

6-бөлім: Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті

Осыған дейін меңгерілген білім

Оқушылардың Алтын адам және Бәйтерек монументі тақырыбы арқылы дәстүр және ауыз әдебиетінен 1-сыныптан меңгерген түсініктері бар. Алдыңғы тарауларда дәстүр және ауыз әдебиетінің тарихи тұжырымдамалық мағынасын оқып үйрену үшін негіз қалады.

Мазмұны

6-тарауда әр заманның батырлары туралы қарастырады. Ежелгі еліміздің негізгі тарихи оқиғалары Еділ патша және Әл Фараби туралы аңыз әңгімелер арқылы беріледі.

Осы бөлімнің тілдік мақсаты

Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді пайдалану бойынша тілдік мақсаттың үлгісі төменде берілген

Оқытудың тілдік мақсаты

Пәндік лексика және терминология

Диалог/жазылымға арналған сөз тіркестері

• Аңыз әңгімелер арқылы Қазақ елінің батырларымен танысады.

Біздің заманымызға дейін;

• батыр, Отан қорғаушы;

• жаулап алу;

• тарихи деректер;

• Ғұн империясы;

• басқыншылық;

• аңыздар;

• аңыздар

• кезең;

• хронология.

Талқылауға арналған сұрақтар:

• Сіз дереккөз нені көрсететіндігін толық сипаттап бере аласыз ба?

• Сіз тарихты өз сөзіңізбен айтып бере аласыз ба?

• Сіз тарихи дереккөздің түрін атай аласыз ба?

• Сіздің ойыңызша, бұдан әрі не болуы мүмкін еді?

• Алпамыстың тарихы бізге батырлар туралы не айтады?

• Сіздің пікіріңізше, қазіргі қазақтардың ішінен кім батыр бола алар еді?

• Ресурстарды оқығаннан сіз нені білдіңіз?

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін және академиялық тілді дамытуға қатысты қосымша нұсқаулықты жоғарыдағы «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімді қараңыз.

Қысқаша шолу

Бұл тарау Еділ патша мен Алпамыс батыр сияқты еліміздің тарихындағы басты тұлғалар арқылы қазақтың ұлттық болмысының дамуының тарихи негіздерін, сондай-ақ батырлар тұжырымдамасын зерттейді. Оқыту хронологиялық тәртіппен құрылған. Бұл тапсырмалар оқып үйренген тарихи кейіпкерлер туралы дәлелдерін бағалауды, олар туралы жеке болжамдарын ұсынуды және олардың маңыздылығы мен мәнділігін түсінуді талап етеді. Әңгімелер мен ертегілер арқылы әдебиетпен, тиындарды дайындау бөлімі бойынша өнермен пәнаралық байланыстар бар.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқытудың мақсаттары

Сабақта ұсынылатын жұмыс түрлері

Мұғалім назарына (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

1.6 Мерекелер

2.1.6.1 таңдауы бойынша ҚР ұлттық және мемлекеттік мерекелерінің мәнін түсіндіру

Наурыз мерекесінің қандай мәні бар?

(Ұ) «Наурыз» («Айт») мерекесіне байланысты бейнебаян немесе сюжетті суреттерді көрсетіңіз. Оқушылар «Наурыз» мерекесі туралы не білетіндіктерін сұраңыз, және еліміздегі үлкен мерекелердің бірі екені туралы түсіндіріңіз.

Оқушыларды топтарға бөліп алыңыз. Әр топқа Наурыз/айт дастарханына қалай дайындалатынын бейнелейтін суреттер салғызыңыз немесе нақты заттарды пайдаланып ұйымдастыруыңызға болады. Жарапазан айтқызуыңызға болады. Ораза айында айтылатын ұлттық ән екенін түсіндіріп кетіңіз.

(Ұ)(Ө) Оқушыларға мерекелер туралы нені біле алатындарын, ол мерекеге біздің қалай қарайтынымыз туралы айтыңыз. Оқушылардан мереке туралы түсінік беруін сұраңыз. Мерекенің өту барысына өздерінің қосатын үлесі туралы айтуқызыңыз.

(Ұ) «Мереке» сөзіне анықтама беріңіз. Ұлттық және қоғамдық мерекелер деп бөліп, Қазақстанда қандай мерекелер, сондай-ақ мектептік және отбасылық мерекелер барын нақты мысалдармен келтіріңіз.

(Ж)(Т) Оқушыларды топқа, топты жұптарға бөліңіз. Оқушылар бастапқыда Қазақстанның негізгі ұлттық мерекелерін жұптарда, сосын топтарда талқылайды. Әрбір топ осындай екі мерекені ұсынуы және талқылауы тиіс:

• бұл күндерде не болатынын

• өзі және отбасылары мерекеге қалай дайындалатынын

• оларды қалай тойлайтынын

• қандай әңгімелер, мақал-мәтелдер, музыка мен билердің бұл тақырыппен байланысты екенін

Олардың қайсысы сүйікті болып табылатынын және неге екенін талқылайды.

(Ұ) Мерекелердің аттарын және тойлайтын күндерді тақтадағы кестеде атап шығыңыз

(Ө) Оқушылар кестенің өз нұсқаларын сабақ соңына дейін толтырады.

Тапсырма оқушылардан бірлесіп мерекені қалай өткізетінінен сұраудан басталады.

Сонымен қатар балалар білмеген жағдайда, айттауды сынып ішінде топтармен ұйымдастыруға болады.

Сүйікті мерекесін таңдау ойлау дағдыларын қамтиды және оны таңдау. Оқушылар өз деңгейінде мерекелерді таңдауға әсер ететін бірқатар себептерге көзқарасын білдіру.

Келесі тапсырма берілген материалға сүйенеді және мүмкін мекерелерді өзінің зерттеуін қалыптастыру үшін белгілерді қолдану арқылы оқушылардың ойлауын дамытады.

Бұл тапсырманың сөздік блогында мына сөздер қамтылған:

• демалыс орталығы

• айт мерекесі;

• жарапазан;

• ораза;

• татуласу;

• кешіру.

Наурыз: https://www.youtube.com/watch?v=yETZNakHLBA

Әли мен Айя Наурыз мерекесі туралы

https://www.youtube.com/watch?v=f9ewhk9h7T4

Қош келдің, Наурыз!+караоке https://www.youtube.com/watch?v=pc0j3HaC-BU

3.1 Көне мәдениеттер мен өркениеттер

2.3.1.2 түрлі дереккөздерді зерделеу арқылы көне қалалар мен ескерткіштерді сипаттау

Көненің көзі

(Ұ) Оқушылардан тас дәуіріне саяхат жасауды көз алдарына елестетуін және тас дәуірінің адамдары туралы нені біле алулары мүмкін екендігін қалай ойлайтынын сұраңыз. Оқушыларға тас дәуірі кезеңі туралы кейбір басты жайттарды айтып беру үшін оқулықтың хронологиясын пайдаланыңыз.

(Ұ) А бейнебаянын көрсетіңіз. Бізге тас дәуірінен жеткен дәлелдер мен заттардың арқасында бүгін біз тас дәуірі туралы қалай біле алатындығымыздың негізгі тәсілдерін талқылаңыздар. Мысалы: В фотосуретіндегі сияқты, тастан жасалған еңбек құралдары мен қару-жарақтар.

(Ұ) Тас дәуірінің адамдары қалай өмір сүріп, не істегендіктерін, қайта қалпына келтіру үшін заттарды қалай пайдалана алатынымызды талқылаңыздар. (А және В ресурстарында көрсетілген тас дәуірінің адамдары заттарды қалай жасағандықтарын көрсететін) С бейнебаянын және (тас дәуірінің адамдары отбасылық топтарда өмір сүре алғандығын көрсететін) Д суретін көрсетіңіз.

(Ұ)Тас дәуірінің адамдары қалай өмір сүргенін – аң аулағандығын және азықты қалай тапқандықтарын, яғни аңшы-терімшілердің қоғамын талқылаңыздар және түсіндіріңіз.

Біз тас дәуірінің адамдары:

- өз бұйымдарын өткізу үшін ұзақ қашықтықтарға барғандығын;

- жануарларды аулап, азық іздеп алысқа сапар шеккендерін;

- хабар жібере алғандығын (жануарларға күтім жасаған кезде) оларды қайда және жылдың әр мезгілінде әр түрлі жерлерге қалай көшіру керектігін білулері тиіс болғандығын білеміз.

(Ұ) Оқушылардан көздерін жауып, жолдан алыс ауылдық елдімекенге серуендеуге жиналып жатқандығын елестетуді сұраңыз. Тосыннан олар адасып қалғандығын елестетсін. Олар өздерін қалай сезінеді? Олар үйге қайтатын жолды қалай таба алады? Оқудан тыс уақытта қосымша тапсырма ретінде оқушылардың мына міндетті шешуін сұраңыз: егер тек қана ашық жер болып, ешқандай жол болмаса, олар бір жерден екінші жерге баратын жолды қалай таба алар еді?

(Ұ)(Ө) Оқушылардың өздерінің пікірі бойынша ең маңызды деп ойлайтын оқып үйренген білетін жайттардың бірін таңдауын сұраңыз.

Оқулықтың хронологиясы оқушыларға тас дәуірі қалайша тарихымыздың жалпы дамуына кіретіндігін түсінуге мүмкіндік береді. Оқулықтың хронологиясы суреттерімен бірге, әрбір кезеңге арналған екі-үш анық әрі қарапайым сөздермен бүгінгі күнге дейінгі негізгі кезеңдерді көрсетеді.

Басты элементтерге мыналар кіреді: тастан, ағаш пен сүйектен жасалған құралдар, жолдар мен машиналардың болмауы, оқу мен жазу мүмкіндігінің болмауы.

A: Бұл бейнебаян тақырып бойынша брифинг үшін өте қолайлы – мұнда анық ақпарат бар. Бұл тас дәуірінің құралдары туралы анық және нақты ақпарат береді.

Бейнебаянды қалай пайдалану керектігін, яғни оқушылар үшін қай әдіс лайықты екендігін мұғалім шешеді. Оқушыларға көрсету үшін бейнебаянның сәйкес үзінділерін таңдап алыңыз. Осы тапсырманың тақырыптық сөздігіне мына сөздер кіреді: (түсініктеме үшін 5-бетті қараңыз)

• археология;

• жебе (лер);

• айғақ (зат)

• кесетін құрал – пышақ;

• дәлел;

• кремнийден жасалған пышақ;

• балта;

• аңшы-терімшілер қоғамы;

• оқиғаларды қалпына келтіру;

• найзалар;

• тас дәуірі;

• тас дәуірінің құралдары;

• елестету.

Оқулықтың хронологиясы

A: YouTube-тегі бейнебаян бетіндегі бейнебаян, Қазақстан-Әлемнің алғашқы салтаттысы [Ботай]

http://www.youtube.com/watch?v=ef1tXU0pHh8