Авторлық бағдарлама

Ұлттық құндылықтар

Алматы

2025жыл

Түсініктеме хат

Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық құндылықтардың мәні мен маңыздылығы күн өткен сайын артып келеді. Технология мен ақпарат легі шекараларды жойып, әлем халықтарын жақындастырғанымен, әр ұлттың өз болмысын, мәдениетін, тілі мен ділін сақтау мәселесі бірінші орынға шығып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық құндылықтар – тек өткеннің естелігі емес, бүгінгі және болашақтың тірегі деуге болады.

Ұлттық құндылықтар – бұл ұлттың рухани негізі, өзіндік ерекшелігін танытатын қасиеттер жиынтығы. Оларға ана тіліміз, салт-дәстүріміз, ұлттық киіміміз, өнеріміз, тарихымыз және ата-бабадан қалған өмір сүру дағдылары жатады. Бұл құндылықтар ұрпақ тәрбиесінде, ел бірлігінде, ұлттық сана қалыптастыруда айрықша рөл атқарады.

Қазіргі таңда жастардың батыс мәдениетіне қызығушылығы артып, өз ұлттық болмысынан алшақтай бастағаны жасырын емес. Осы тұста ұлттық құндылықтарды жаңғыртып, оны заман талабына сай бейімдеп жеткізу өте маңызды. Мысалы, киіз үй немесе домбыра тек этнографиялық мұра ретінде емес, қазіргі өнерде, дизайнда, заманауи өмір салтында да өз орнын табуы керек.

Сонымен қатар, ұлттық құндылықтар мемлекет үшін де стратегиялық маңызға ие. Ұлттың рухани тұтастығын сақтау, мәдени егемендігін қорғау – елдің қауіпсіздігі мен тұрақтылығының кепілі. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері өз тарихын түгендеп, мәдени мұрасын жаңғыртуға бағытталған көптеген жұмыстар атқарып келеді. Бұл да ұлттық құндылықтардың заман талабына сай жаңарып, өзектілігін жоғалтпағанын көрсетеді.

Қорытындылай келе, ұлттық құндылықтар бүгінгі күннің де, болашақтың да темірқазығы. Олар ұлтты ұлт ететін, халықты біріктіретін, мемлекетті нығайтатын ең басты рухани күш. Сондықтан да ұлттық құндылықтар тек актуалды ғана емес, аса қажет дүниелердің қатарында.

Өзектілігі: Қазіргі жаһандану заманында ұлттық болмыс, тіл, діл, салт-дәстүр сияқты құндылықтар екінші орынға ығысып, жастар арасында рухани жұтаңдану байқалуда. Осы орайда ұлттық құндылықтарды дәріптеу, оны жас ұрпақтың бойына сіңіру – еліміздің болашағы үшін маңызды міндет. Бұл бағыт қазіргі таңда білім беру саласында, әсіресе тәрбие жұмыстары мен оқу бағдарламаларында ерекше назар аударуды талап етеді.

Жаңалығы: Ұлттық құндылықтарды оқушының күнделікті өмірімен ұштастыра отырып, оларды заманауи тәсілдер арқылы (интерактивті сабақтар, жобалық жұмыстар, цифрлық технологиялар) меңгерту. Сонымен қатар, оқушының сыни ойлауын қалыптастыра отырып, ұлттық мұраларды өз көзқарасы тұрғысынан бағалауына мүмкіндік жасау.

Педагогикалық мақсаттылығы: Білім алушылардың бойында ұлттық сана-сезімді, отансүйгіштік қасиетті қалыптастыру арқылы елдің рухани-мәдени мұрасына деген құрметін арттыру. Жеке тұлғаның өзін-өзі тануына, ұлттық болмысын ұғынуына ықпал ету.

Мақсаты:

Оқушының ұлттық құндылықтарға деген көзқарасын қалыптастыру, оларды құрметтеуге, сақтауға және өмірде қолдануға баулу.

Міндеттері:

• Ұлттық құндылықтардың мәнін терең түсіндіру;

• Салт-дәстүрлерді, ұлттық өнер мен мәдениетті насихаттау;

• Оқушыларды шығармашылық жұмысқа тарту (жобалар, эссе, театрландырылған көріністер);

• Ұлттық құндылықтарды заманауи біліммен байланыстыру (ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы);

• Рухани-адамгершілік тәрбие беру.

Ерекшелігі:

• Ұлттық рух пен қазіргі заман талабын ұштастырады;

• Білім беру процесінде тек ақпарат беру емес, құндылықтар арқылы тәрбиелеу тәсіліне негізделеді;

• Жеке тұлғаның ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын оятады;

• Тәрбиелік ықпалы жоғары, практикалық қолдануға негізделген іс-әрекеттерге сүйенеді.

Күтілетін нәтижелері:

• Оқушылар ұлттық құндылықтарды таниды, оларды өмірде қолдана біледі;

• Ұлттық сана-сезімі, патриоттық рухы қалыптасады;

• Өз халқының тарихына, мәдениетіне, тіл мен дәстүрге деген құрметі артады;

• Салт-дәстүр мен мәдениетті жаңғыртуға өз үлесін қосуға дайын тұлға ретінде қалыптасады.

Нәтижелерді тексеру әдістері:

• Сауалнама, анкеталар арқылы көзқарасын бағалау;

• Жобалық жұмыстар мен шығармашылық тапсырмалар;

• Рефлексиялық жазбалар (эссе, пікір білдіру);

• Тәрбие сағаттары мен ашық сабақтардан кейінгі бақылау;

• Пікірталас, дебат, сұхбат арқылы білім мен таным деңгейін байқау.

2-ҚҰРЫЛЫМ

ТҰРАҚТЫЛАУ МАЗМҰНДЫҚ – БӨЛІМ

Оқу пәнінің құрылымы мен мазмұны барынша толық және нақты бейнеленген бағдарламадан тұрады. Бағдарламаның бұл бөлімінің негізі нақты пәннің мазмұндық құрылымы мен теориялық аспектісін таңдау болып табылады. Оқу пәнінің мазмұнын тұрақтылау бағдарлаа нақты және бағдарламаның түсінік хатында көрсетілген барлық мақсат пен міндеттерді жүзеге асыру бойынша жазылған.

1. Кіріспе. Ұлттық құндылықтар ұғымы

Ұлттық құндылықтар – белгілі бір ұлттың тарихи, мәдени, рухани болмысын айқындайтын, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан өмірлік мұралар жиынтығы. Оған тіл, діл, дәстүр, өнер, дін, салт-сана, ұлттық тағам мен киім, тарих пен әдебиет секілді рухани және материалдық байлықтар жатады. Бұл құндылықтар – ұлттың өзіндік ерекшелігін танытатын, ұрпақ тәрбиесінде үлкен рөл атқаратын тірек. Ұлттық құндылықтар адам бойында патриотизм, отансүйгіштік, имандылық, ізгілік сияқты қасиеттерді қалыптастырады. Сондықтан оларды сақтау, насихаттау, жаңа буынға жеткізу – маңызды әрі қажетті іс.

2. Ұлттық сана мен ұлттық болмыс

Ұлттық сана – адамның өз ұлтына деген көзқарасы, құрметі, тарихы мен мәдениетіне сүйіспеншілігі арқылы қалыптасатын рухани ұстаным. Ұлттық болмыс – осы сананың көрінісі, яғни адамның өмір сүру салтындағы, ойлау жүйесіндегі, мінез-құлқындағы ұлттық ерекшеліктер. Ұлттық сана мен болмысы қалыптасқан адам өз халқының тарихын біледі, тіліне құрметпен қарайды, мәдениеті мен дәстүрін мақтаныш етеді. Бұл – кез келген ұлттың тірегі. Қазіргі таңда ұлттық болмыс пен сананы сақтау жаһандану дәуірінде аса өзекті мәселе болып отыр. Ұлттық болмысын жоғалтқан елдің болашағы бұлыңғыр болмақ.

3. Қазақ халқының рухани құндылықтары

Қазақ халқының рухани құндылықтары – ата-бабалардан қалған адамгершілік қағидалар, ізгілік пен адалдық, үлкенді сыйлау, ата-ананы құрметтеу, мейірімділік пен кішіпейілділік. Сонымен қатар, ауыз әдебиеті, жыраулық өнер, ақындық дәстүр, діни сенімдер мен рухани ұстындар да осы ұғымға кіреді. Қазақ халқының рухани байлығы оның күнделікті өмірінен, той-томалақтан, салт-дәстүрден, батырлар жырынан, шешендік сөздерінен айқын көрінеді. Бұл құндылықтар ұлт ретінде сақталудың кепілі, ұрпақ санасын тәрбиелеудің негізі болып саналады.

4. Ата-баба аманаты – елдік пен ерлік

Ата-баба аманаты – ұрпаққа қалдырылған рухани және тарихи мұра. Бұл аманат тек сөз жүзінде емес, нақты іспен дәлелденетін, орындалуы тиіс ұлы міндет. Қазақ халқының ерлікке толы тарихы, жерін қорғаған батырлары мен елдің тұтастығын сақтаған билері – осы аманаттың жарқын үлгісі. Ел үшін жанын қиған бабалардың ерлігі мен отансүйгіштігі – бүгінгі ұрпаққа үлгі. Елдік пен ерлік қасиеттерін бағалау арқылы жастар бойында патриоттық сезім, ұлттық мақтаныш қалыптасады. Бұл – нағыз тәуелсіз елдің ұрпағына лайық қасиет.

5. Ана тілі – ұлттың тұғыры

Ана тілі – ұлттың жаны, болмысы мен рухани тірегі. Қазақ тілі – ғасырлар бойы қалыптасқан бай тілдердің бірі, халқымыздың мәдениеті мен дүниетанымының айнасы. Тіл арқылы ұрпақ ата-баба мұрасымен, тарихымен, салт-дәстүрімен танысады. Ана тілін құрметтеу – ұлтқа деген құрметтің белгісі. Тілді білмеу – өз тамырыңнан ажырау деген сөз. Бүгінде қазақ тілінің мәртебесін көтеру, оны күнделікті өмірде қолдану – әрбір азаматтың парызы. Себебі ана тілінің тағдыры – ұлттың тағдыры.

6. Тіл мен мәдениет арасындағы байланыс

Тіл мен мәдениет – бір-бірімен тығыз байланысты, ажырамас екі ұғым. Тіл – ұлттың рухани мәдениетін жеткізетін құрал болса, мәдениет – сол тілдің мазмұнын байытатын, өрісін кеңейтетін кеңістік. Қазақ халқының ауыз әдебиеті, салт-дәстүрі, мақал-мәтелдері, жыр-термелері – барлығы да тіл арқылы ұрпақтан-ұрпаққа жетіп отыр. Тіл жоғалса, мәдениет те бірге жоғалады. Сондықтан ұлттық мәдениетті сақтаудың бірден-бір жолы – ана тілімізді құрметтеу және оны күнделікті өмірде қолдану. Тілді дамыту арқылы ұлттық құндылықтарымызды жаңғырта аламыз.

7. Дін және дәстүр: үйлесімділік негізі

Қазақ халқының өмірінде дін мен дәстүр әрқашан қатар жүрген. Ислам діні халқымыздың салт-санасын, әдет-ғұрпын терең рухани мазмұнмен байытты. Қонақ күту, жеті шелпек тарату, дұға ету, бата беру сияқты салттарда дін мен дәстүрдің үйлесімі көрініс табады. Ата-бабаларымыз дін мен дәстүрді ешқашан бір-біріне қарсы қоймаған, керісінше, үйлестіре отырып ұлттың рухани тұтастығын сақтаған. Бүгінгі ұрпақ осы үндестікті түсініп, дінді де, дәстүрді де терең әрі дұрыс қабылдауы қажет. Бұл — ұлттық тұтастықтың кепілі.

8. Қазақ халқының дүниетанымы

Қазақ халқының дүниетанымы – табиғатпен етене жақын, адам мен әлемнің үйлесіміне негізделген терең философиялық көзқарас. Жаратылысқа деген құрмет, ата-баба рухына тағзым, жұлдызға қарап ауа райын болжау, төрт түлікті қадірлеу – бәрі де халық дүниетанымының бір бөлігі. «Жер-Ана», «Көк Тәңірі» ұғымдары арқылы қазақтар табиғатқа табынбаған, оны құрмет тұтқан. Халық даналығында: «Адам табиғаттың бір бөлшегі» деген түсінік бар. Қазақ дүниетанымы – ұлттық тәрбиенің, мінез-құлық пен салт-дәстүрдің іргетасы.

9. Салт-дәстүрдің шығу төркіні

Қазақ халқының салт-дәстүрлері – ұрпақ тәрбиелеудің ұлттық мектебі. Олардың шығу төркіні сонау көне түркі дәуірінен бастау алады. Әрбір салт-дәстүр – халықтың өмір сүру салтына, тұрмысына, дүниетанымына сәйкес қалыптасқан. Мысалы, бесікке салу, тұсау кесу, құда түсу, келін түсіру, сүндет той, ас беру секілді дәстүрлер — қазақтың отбасылық, әлеуметтік қарым-қатынас мәдениетінің көрінісі. Бұл дәстүрлердің әрқайсысы ұрпаққа үлгі беріп, тәрбие дәнін себеді. Салт-дәстүрді білу – ұлт тарихын білу деген сөз.

10. Төрт түлік және халық тіршілігі

Төрт түлік – қазақ халқының негізгі күнкөріс көзі ғана емес, оның тұрмыс-салты мен рухани өмірінің айнасы. Қазақтар малды ерекше қадірлеп, оны өсіру мен бағу мәдениетін ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырып отырған. Түйе – көшпенді өмірдің тірегі, жылқы – еркіндік пен батырлықтың символы, сиыр – молшылық пен берекенің белгісі, қой – жұрттың ырысы. Халық малдың әр түріне байланысты ырым-тыйым, мақал-мәтелдер, ән-жырлар, мейрамдар мен наным-сенімдер қалыптастырған. Мал шаруашылығы қазақтың экономикалық, әлеуметтік, мәдени өмірімен тығыз байланысты болған.

11. Қазақтың ұлттық тағамдары

Қазақтың ұлттық тағамдары – халқымыздың тіршілік-тынысы мен дәстүрлерінің ажырамас бөлігі. Тағамдар арқылы қазақ халқының өмір салты, мәдениеті мен табиғи орта туралы мол мағлұмат алуға болады. Бешбармақ, қазы-қарта, шелпек, бауырсақ, қуырдақ, наурызкөже – қазақтың басты ұлттық тағамдары. Әр тағамның өз ерекшелігі мен мәні бар. Мысалы, наурызкөже – Наурыз мейрамының символы, ал бешбармақ – қонақ күту дәстүрінде маңызды рөл атқарады. Қазақ тағамдары өте дәмді әрі пайдалы болып келеді, өйткені олар табиғи өнімдерден дайындалады, бұл халықтың ата-бабалардан қалған бай салт-дәстүрлерін сақтап, ұлттық құндылықтарды қадірлеуді білдіреді.

12. Ұлттық киім – қазақ сәні

Қазақ халқының ұлттық киімі – оның мәдениеті мен тарихын, тұрмысын көрсететін маңызды элемент. Қазақтың ұлттық киімдері табиғаттың түрлі қиын жағдайларына бейімделген, сонымен қатар, ұлттық ерекшеліктер мен эстетикалық құндылықтарды бейнелейді. Ерлер мен әйелдер киімдері түрлі өңірлік айырмашылықтарға байланысты әртүрлі болғанымен, олардың жалпы идеясы – қарапайымдылық, ыңғайлылық және табиғатпен үйлесім. Ұлттық киімдерде қолданылатын ою-өрнектер мен түстер әртүрлі мағынаны білдіреді. Мысалы, қызыл түс батырлықты, көк түс еркіндікті, ал ақ түс тазалықты білдіреді. Қазақ халқының ұлттық киімдері – тек күнделікті өмірдің элементі ғана емес, оның рухани болмысын айқындайтын символ.

13. Ұлттық ойындардың түрлері

Қазақ халқының ұлттық ойындары – халқымыздың мәдениеті мен тәрбие жүйесінің бір бөлігі. Олар тек ойын-сауық емес, сонымен қатар, дене шынықтыру, ойлау қабілетін дамыту, сондай-ақ, ұрпаққа жақсы тәрбие беру құралы. Қазақтың ұлттық ойындарына асық ату, арқан тарту, күрес, тоғызқұмалақ, көкпар, алтыбақан секілді ойындар жатады. Бұл ойындар балалар мен ересектердің арасында да кеңінен ойнаған, қоғамдық өмірдің маңызды бөлігі болып табылған. Ұлттық ойындардың ерекшелігі – оларда топтық рух, бірлікті сақтай білу, төзімділік пен шыдамдылық секілді қасиеттер дәріптеледі.

14. Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні

Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні өте жоғары, себебі олар баланың тұлғалық қалыптасуына ықпал етеді. Қазақтың ұлттық ойындары балаларды шыдамдылыққа, батылдыққа, әділдікке тәрбиелейді. Мысалы, асық ату ойыны баланың дәлдігі мен сабырлығын арттыруға көмектеседі, ал көкпар ойыны адалдық, батырлық, ерлік қасиеттерін қалыптастырады. Сонымен қатар, ұлттық ойындар балаларды бір-біріне көмектесуге, ұжымда жұмыс істеуге, өзара сыйластық пен жауапкершілікке тәрбиелейді. Ұлттық ойындар арқылы баланың физикалық дамуы мен ойлау қабілеті де жетіледі.

15. Домбыра – қазақтың қасиетті аспабы

Домбыра – қазақ халқының музыкалық мәдениетінің символы, ұлттық өнердің ең маңызды құралдарының бірі. Домбыра арқылы қазақ халқы өзінің ішкі дүниесін, сезімін, қуаныш пен қайғысын, өмір мен өлімді жеткізген. Ол – күйші мен әншілердің, дәстүрлі өнер иелерінің негізгі аспабы. Домбыраның қағысы арқылы халықтың жан дүниесі, ойы мен сезімі ашылады. Әрбір күй мен ән өзінің терең мағынасымен тыңдаушыны әсер етеді. Домбыра – қазақтың тарихи-мәдени мұрасының маңызды бөлігі және ол болашақ ұрпаққа жеткізілуі тиіс асыл қазына.

16. Күй мен ән – рухани қуат

Қазақтың күйі мен әні – оның рухани байлығы, халықтың ішкі дүниесінің айнасы. Күй – қазақтың ұлттық музыка өнерінің негізі, ал ән – қазақ халқының жүрегінен шыққан сөзсіз тілдесу құралы. Құдіретті домбыраның үнімен орындалған күй тыңдаушыны терең ойға салады, күйші мен тыңдаушы арасындағы рухани байланысты орнатады. Әндер мен күйлерді тыңдау арқылы халықтың қайғысы мен қуанышы, арман-мұраттары, өмірге деген көзқарасы беріледі. Күй мен ән – қазақ халқының жүрегінің жыры, рухани қуаты мен өмір сүру философиясын білдіретін өнер түрлері.

17. Қонақжайлық – ұлттық қасиет

Қонақжайлық қазақ халқының ең басты қасиеттерінің бірі. Қазақтар ежелден қонаққа үлкен құрметпен қарап, оның қажеттіліктерін мүмкіндігінше қамтамасыз етуге тырысқан. Қонаққа арналған дастарқан, көңіл бөлу, әрі қарайғы сыйластық – халықтың мәдениеті мен өмір сүру салтының белгісі. Қонақжайлықты қадірлеу арқылы адамгершілік пен ізгілік қасиеттері қалыптасады. Қазақтың «Қонақ келсе, құт келеді» деген ұғымы – қонақжайлықтың халық өміріндегі маңызды орнын көрсетеді. Бұл дәстүр бүгінде де өз маңыздылығын жоғалтпай, адамдар арасындағы достық пен сыйластықты нығайтуға ықпал етеді.

18. Жеті ата – ұрпақ сабақтастығы

Қазақ халқының «Жеті ата» ұғымы – қазақтың дәстүрлі отбасы тәрбиесіндегі ең маңызды тұжырымдардың бірі. Жеті ата – атадан-атаға, ұрпақтан-ұрпаққа берілетін тегінің, руының, отбасылық тұтастығының белгісі. «Жеті атаны білмеген – жетесіз» деген сөздер бұл дәстүрдің маңызын ашады. Бұл түсінік жастарға өз ата-бабасын құрметтеуді, өз тегін білу мен ұрпақтар арасындағы сабақтастықты түсінуді насихаттайды. Жеті ата арқылы адам баласының туған жеріне, халқына деген сүйіспеншілігі, патриоттық сезімдері де қалыптасады. Сондықтан «Жеті ата» – қазақ халқының ұлттық құндылықтарының бір бөлігі ретінде ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіліп келеді.

19. Ұлттық қолөнер – алтын мұра

Ұлттық қолөнер – қазақ халқының ғасырлар бойы дамыған өнер түрі. Әрбір қазақ қолөнер туындысы өзінше бір тарих, ұлттық сипатта жасалған ерекше шығарма болып табылады. Қазақтың қолөнері өзіне тән ерекшеліктерімен, түрлі материалдармен, әдіс-тәсілдермен ерекшеленеді. Әсіресе, кілем тоқу, өрнек салу, ағаштан түрлі бұйымдар жасау, күмістен және металдан әшекейлер жасау сияқты өнер түрлері ерекше мәнге ие. Ұлттық қолөнер шығармалары халқымыздың тұрмысын, өмірін, салт-дәстүрін көрсетеді. Бұл қолөнер туындылары тек сәндік ғана емес, сонымен қатар, адамның мәдениеті мен дүниетанымының айнасы болып табылады.

20. Киіз үй – дала мәдениетінің бейнесі

Киіз үй – қазақ халқының көшпелі өмір салтының басты символы. Ол – табиғатқа бейімделген, жеңіл әрі ыңғайлы тұрғын үй, оның құрылымы мен материалы қазақтың мәдениеті мен дүниетанымын көрсетеді. Киіз үйдің дөңгелек формасы мен қарапайым құрылымы – табиғаттың үйлесімділігіне негізделген. Қыста жылы, жазда салқын бола отырып, киіз үй дала өмірінің барлық талаптарына жауап берген. Киіз үйді жасау процесі де өнер, ол атадан балаға ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, ғасырлар бойы сақталған. Киіз үй – қазақтың көшпелі мәдениетінің бейнесі, оның тек әлеуметтік тұрмысы ғана емес, рухани дүниесінің де айғағы.

21. Бата беру дәстүрі

Қазақ халқының бата беру дәстүрі – ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлттық құндылықтардың бірі. Бата беру – тек тілдік сөз емес, рухани күш, өмір жолындағы жақсылықты тілей отырып, адамға қуат беру болып табылады. Бата арқылы адамға ақ жол, бақ-береке, ұзақ өмір мен денсаулық тілеген. Бата беру – үлкендер мен ата-әжелердің балаларға деген сүйіспеншілігін, оларды дұрыс жолға бағыттауын білдіреді. Қазақ халқы бата бергенде оның мән-мағынасына терең үңіліп, оның құдіретті күшіне сенген. Бұл дәстүр адамдар арасында жақсы қарым-қатынас орнатуға, жүректерді жақындастыруға бағытталған.

22. Той мен дәстүр

Қазақ халқының тойлары – ұлттың әлеуметтік өмірінде ерекше орын алатын, адамзаттық құндылықтар мен дәстүрлерді сақтауға көмектесетін маңызды шаралар. Тойлар тек мереке ғана емес, сол қоғамның дәстүрлері мен салттарын көрсету алаңы. Қазақ тойларының ішінде үйлену тойы, наурыз тойы, туған күндер мен құдалық сияқты маңызды шаралар бар. Той кезінде орындалатын дәстүрлер, жоралғылар, халық әндері мен күйлері – ұлттың рухани мұрасы. Сонымен қатар, тойлар қоғамның ынтымақтастығын, бірлігін нығайтатын орны болып табылады. Бұл – ұлттың өміріне қуаныш пен береке әкелетін маңызды мәдени оқиғалар.

23. Қазақ мейрамдары: Наурыз, Құрбан айт

Қазақтың ұлттық мейрамдары – халықтың рухани өміріндегі ең маңызды күндер. Наурыз мейрамы – көктемнің жаңаруы мен табиғаттың оянуын тойлайтын ұлы мейрам. Ол – ұлттың бірлігін, татулығын көрсететін, жыл бойына бақ-береке тілейтін мереке. Наурыз көже – Наурыз мейрамының символы, бұл тағамды дайындау барысында адамдар бір-біріне жақсылық пен татулықты тілейді. Құрбан айт – исламның басты мейрамдарының бірі. Ол күндері халықтар жомарттық пен қайырымдылық көрсету арқылы қоғамда бірлік пен достық орнатады. Қазақтың мейрамдары – ұлттық құндылықтарды сақтау мен дамытуда маңызды рөл атқарады.

24. Қазақ нақыл сөздері – тәрбие құралы

Қазақтың нақыл сөздері – халықтың ғасырлар бойы жинақтаған өмірлік тәжірибесі мен даналығын білдіретін құнды мұра. Мақал-мәтелдер мен нақыл сөздер баланың дүниетанымын, ойлау қабілетін қалыптастыруда маңызды құрал болып табылады. «Өзіңе не тілесең, өзгеге соны тіле», «Жақсы адам болу – қиын, бірақ жақсы болуды үйрену қажет» деген нақыл сөздер – адамгершілік қасиеттерді тәрбиелеуге көмектеседі. Қазақ халқының нақыл сөздері өмірлік сабақтар мен жолдар туралы терең ой салады. Олар ұрпақ тәрбиесінде маңызды рөл атқарып, адамдарды ізгілікке, әділдікке, патриоттыққа тәрбиелейді.

25. Ұлттық тәрбиедегі отбасы рөлі

Отбасы – адам өміріндегі ең маңызды институттардың бірі. Ұлттық тәрбиеде отбасының рөлі аса зор, өйткені ата-аналар балаға алғашқы білім мен тәрбие береді. Қазақ халқының тәрбиесінде ата-ананың, әсіресе, ананың орны ерекше. Ананың мейірімін, әкенің даналығын, отбасы мүшелерінің арасындағы өзара сыйластық пен қолдауды тәрбиелеу арқылы бала ұлттық құндылықтарды бойына сіңіреді. Қазақ отбасында балаға құрмет, еңбекке деген сүйіспеншілік, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды сақтау сияқты қасиеттер үйретіледі. Отбасы ұлттық тәрбиенің негізі, ол ұрпақ тәрбиесіне ерекше ықпал етеді.

26. Қазақ әйелінің болмысы

Қазақ әйелінің болмысы – оның қоғамдағы орны мен әлеуметтік рөлін айқындайтын күрделі және маңызды ұғым. Қазақ әйелінің өмірі дәстүрмен тығыз байланысты, ол отбасының ұйытқысы, ұрпақ тәрбиелеуші және ұлттық мәдениеттің сақтаушысы болып саналады. Қазақ әйелдері күш-жігері мен төзімділігі арқасында қиындықтарға төтеп беріп, отбасын, ауылды, тіпті тұтас қоғамды сақтауға үлес қосқан. Сонымен қатар, қазақ әйелдері қоғамда өз құқығы мен орнын тапқан, бүгінгі таңда олар саясатта, ғылымда, мәдениетте, бизнесте белсенді жұмыс істейді. Әйелдер әрдайым өзінің ұлттық болмысын сақтай отырып, қоғамның дамуына зор ықпал етіп келеді.

27. Ата – ақылдың иесі, ана – мейірімнің бұлағы

Қазақ халқының ұғымында ата мен ана – адам өмірінің ең қастерлі тұлғалары. «Ата – ақылдың иесі, ана – мейірімнің бұлағы» деген сөздер олардың қоғамдық өмірдегі маңызын сипаттайды. Ата ақылды, даналығымен танылса, ана мейірім мен сүйіспеншіліктің көзі болып табылады. Қазақтың тәрбиесінде ата мен ананың рөлі ерекше. Олар балаларға дұрыс бағыт беріп, олардың тұлғалық дамуына ықпал етеді. Ата мен ана болашақ ұрпақты тәрбиелеу арқылы ұлттың жалғасын сақтап, қоғамды дамытады. Бұл түсінік – қазақ халқының ұлттық тәрбие философиясының негізі.

28. Қазақ билері мен шешендік өнер

Қазақтың билері мен шешендік өнері – халқымыздың рухани байлығы, ұлттың әлеуметтік құрылымындағы маңызды бөлік. Билер мен шешендер қоғамда әділдік орнатушы, дау шешуші тұлғалар болып саналған. Олар шешендік өнердің шебері, тіл арқылы адамның жүрегіне әсер ете алатын үлкен тұлғалар болды. Қазақтың билері мен шешендері өз сөздерінде терең даналық, әділдік пен ақылдылыққа ерекше мән берді. Бұл өнер халық арасында қоғамдық қатынастарды реттеуде маңызды рөл атқарды. Шешендер мен билердің сөздерінде ұрпаққа берілетін тәрбиелік мән мен философиялық ойлар бар.

29. Ұлттық идеология және қазіргі жастар

Ұлттық идеология – әрбір халықтың өзіндік дүниетанымын, құндылықтарын және өмірлік бағыттарын көрсететін жүйе. Қазіргі жастардың ұлттық идеологияны түсінуі мен қабылдауы – ұлттың болашағы үшін маңызды фактор. Жастар ұлттық құндылықтарды ұстанып, өткен тарихты, дәстүрлерді сақтай отырып, қазіргі заманға бейімделуі керек. Ұлттық идеологияның негізінде патриотизм, ұлттық бірлік, өз халқының мәдениетіне құрмет көрсету сынды маңызды қағидалар жатыр. Жастардың өз мәдениетін, тілін, тарихын білуі және оларға құрметпен қарауы – елдің өркендеуі мен рухани жаңғыруына үлкен септігін тигізеді.

30. Ұлттық құндылықтар және жаһандану

Жаһандану процесі әлемдегі көптеген елдердің мәдениетіне және әлеуметтік құрылымына ықпал етуде. Бұл процесс ұлттық құндылықтар мен дәстүрлердің жоғалуына әкелуі мүмкін. Алайда, жаһандану дегеніміз тек дәстүрлердің жойылуы емес, сонымен қатар оларды жаңа деңгейде жаңғыртуға мүмкіндік беруі де мүмкін. Қазақ халқының ұлттық құндылықтарын сақтау және дамыту – жаһандану кезеңінде еліміздің рухани бірлігін нығайту үшін аса маңызды. Ұлттық тіл, мәдениет, салт-дәстүрлер мен ұлттық өнерді сақтай отырып, жаһандану үдерістеріне дұрыс жауап беру – болашақ ұрпақтың дұрыс бағытта дамуына мүмкіндік береді.

31. Қазақтың ұлы тұлғалары (Абай, Шоқан, Ыбырай т.б.)

Қазақтың ұлы тұлғалары – халқымыздың тарихында айрықша із қалдырған, ұлттық мәдениетіміздің, ғылымымыз бен әдебиетіміздің дамуына зор үлес қосқан ұлы адамдар. Абай Құнанбайұлы – қазақ әдебиетінің классигі, философ, ақын және композитор. Ол өз шығармаларында қазақ қоғамындағы әділетсіздік, білім мен тәрбие мәселелеріне терең тоқталған. Шоқан Уәлиханов – қазақтың ғалымы, зерттеуші, этнограф, тарихшы, шығыстанушы. Оның ғылыми еңбектері қазақ халқының тарихын, мәдениетін зерттеуде аса маңызды. Ыбырай Алтынсарин – қазақтың педагогы, жазушы, ағартушы, ұлттық мектептердің негізін қалаушы. Олардың еңбектері мен шығармалары қазақ мәдениетінің іргетасын қалауда, ұлттық рухты көтеруде үлкен рөл атқарды.

32. Мәдени мұра бағдарламасы – жаңғыру жолы

Мәдени мұра бағдарламасы – Қазақстанның ұлттық мәдениеті мен тарихи мұрасын сақтау, зерттеу және насихаттау мақсатында қолға алынған маңызды бағдарлама. Бұл бағдарлама еліміздің тарихы мен мәдениетін, ұлттық құндылықтарды зерттеп, оларды болашақ ұрпаққа жеткізуге бағытталған. Мәдени мұра бағдарламасы аясында археологиялық зерттеулер, тарихи ескерткіштерді қалпына келтіру, ұлттық өнер мен қолөнерді дамыту жұмыстары жүргізілуде. Бұл бағдарламаның жүзеге асырылуы еліміздің мәдени және рухани жаңғыруына, ұлттық бірліктің нығаюына, тарихи сананың қалыптасуына ықпал етеді.

33. Жобалық жұмыс. «Менің ұлттық болмысым»

«Менің ұлттық болмысым» жобасы – оқушылар мен студенттерге қазақтың ұлттық құндылықтары мен дәстүрлерін терең түсінуге, оларды жеке тәжірибелерінде қолдануға мүмкіндік беретін жоба. Бұл жоба аясында қатысушылар өздерінің ұлттық болмысын танып, қазақ халқының мәдениеті мен тарихына деген сүйіспеншіліктерін көрсетеді. Олар өздерінің ұлттық тағамдарын әзірлеп, ұлттық киімдерін киіп, салт-дәстүрлерді ұстанып, ұлттық ойындар мен мерекелерді ұйымдастырады. Жоба барысында қатысушылардың ұлттық құндылықтарды сақтауы, құрметтеуі және оларды жаңғыртуы туралы ой-пікірлерін білдіру мүмкіндігі пайда болады.

34. Қорытынды сабақ: Бекіту, рефлексия, бағалау

Қорытынды сабақ – барлық тақырыптарды қайта қарап, алынған білімді бекіту, сабақты талқылау және нәтижелерді бағалау үшін өткізіледі. Бұл сабақтың мақсаты – оқушылардың немесе студенттердің ұлттық құндылықтар туралы алған білімдерін толықтыру, қорытындылау және өздерінің білімдерін талдай білу қабілеттерін дамыту. Сабақ барысында қатысушылар өздеріне берілген сұрақтарға жауап береді, топтық талқылауларға қатысып, алған тәжірибелері мен жаңа ақпараттарын қорытындылайды. Сонымен қатар, бағалау арқылы оқушылардың білім деңгейі анықталады және олардың ұлттық құндылықтарды қаншалықты терең түсінгені бағаланады.

3-құрылым

Нормативті бөлім

Күнтізбелік тақырыптық жоспар

аптасына

Сынып -----------, аптасына – 2 сағат, барлығы – 34 сағат)

№	Сабақ тақырыбы	Сағат саны	Мақсаты	Күтілетін нәтиже
1	Кіріспе. Ұлттық құндылықтар ұғымы	1	Курспен таныстыру, негізгі бағытты түсіндіру	Ұлттық құндылыққа қызығушылығы оянады
2	Ұлттық сана мен ұлттық болмыс	1	Ұлттық сана түсінігін қалыптастыру	Ұлттық болмысты ажырата алады
3	Қазақ халқының рухани құндылықтары	1	Рухани байлықтың мәнін ұғындыру	Рухани құндылықтарды бағалайды
4	Ата-баба аманаты – елдік пен ерлік	1	Тарихи сабақтастықты түсіндіру	Тарихи тұлғаларға құрметі артады
5	Ана тілі – ұлттың тұғыры	1	Тілдің маңызын түсіндіру	Тілге құрметі артады
6	Тіл мен мәдениет арасындағы байланыс	1	Тіл мен мәдениеттің үндестігін көрсету	Байланысын түсінеді
7	Дін және дәстүр: үйлесімділік негізі	1	Ұлттық діл мен діннің үндестігін түсіндіру	Дін мен дәстүр үндестігін ұғады
8	Қазақ халқының дүниетанымы	1	Табиғатқа, өмірге көзқарасын көрсету	Ұлттық философиямен танысады
9	Салт-дәстүрдің шығу төркіні	1	Салт-дәстүрлердің маңызын түсіндіру	Салт-дәстүрлерді атай алады
10	Төрт түлік және халық тіршілігі	1	Мал шаруашылығы мен ұлттық таным байланысы	Қазақтың малға қатынасын түсінеді
11	Қазақтың ұлттық тағамдары	1	Тағамдар арқылы тәрбиелік мәнін ашу	Тағамдарды атай алады
12	Ұлттық киім – қазақ сәні	1	Киімдегі ұлттық нақышты тану	Киімнің мәнін ұғынады
13	Ұлттық ойындардың түрлері	1	Балалар мен ересектер ойынын таныстыру	Бірнеше ойын түрін меңгереді
14	Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні	1	Рухани және физикалық дамудағы маңызын ашу	Ойыннан тәрбие алады
15	Домбыра – қазақтың қасиетті аспабы	1	Домбыра мен күй туралы мағлұмат беру	Домбыра мен күйді таниды
16	Күй мен ән – рухани қуат	1	Музыканың адамға әсерін түсіндіру	Өнерге құрметпен қарайды
17	Қонақжайлық – ұлттық қасиет	1	Халық болмысындағы ашықтықты көрсету	Қонақ күту дәстүрін біледі
18	Жеті ата – ұрпақ сабақтастығы	1	Жеті ата институтының маңызын түсіндіру	Тектілік ұғымын ұғады
19	Ұлттық қолөнер – алтын мұра	1	Қолөнер түрлерімен таныстыру	Қолөнерге қызығушылығы артады
20	Киіз үй – дала мәдениетінің бейнесі	1	Киіз үйдің құрылысы мен маңызын түсіндіру	Киіз үйді сипаттай алады
21	Бата беру дәстүрі	1	Бата мәтіндері мен мағынасын түсіндіру	Бата түрлерін жаттайды
22	Той мен дәстүр	1	Қазақы той мәдениетін түсіндіру	Той элементтерін біледі
23	Қазақ мейрамдары: Наурыз, Құрбан айт	1	Ұлттық мейрамның мәнін түсіндіру	Мейрамды сипаттайды
24	Қазақ нақыл сөздері – тәрбие құралы	1	Мақал-мәтел мен нақыл сөздер арқылы тәрбиелеу	Қолдана біледі
25	Ұлттық тәрбиедегі отбасы рөлі	1	Ата-ана, бала тәрбиесі туралы айту	Отбасы құндылығын ұғады
26	Қазақ әйелінің болмысы	1	Әйел тұлғасының мәдениеттегі рөлін көрсету	Ана, әйел бейнесін бағалайды
27	Ата – ақылдың иесі, ана – мейірімнің бұлағы	1	Ата-анаға құрмет тақырыбында тәрбиелік бағыт беру	Құрмет сезімі оянады
28	Қазақ билері мен шешендік өнер	1	Шешендік өнерге баулу	Шешендік сөздерді таниды
29	Ұлттық идеология және қазіргі жастар	1	Жастардың ұлттық бағыттағы ұстанымдарын талдау	Ұлттық көзқарасы дамиды
30	Ұлттық құндылықтар және жаһандану	1	Қос мәдениеттілікті түсіну	Қазіргі өзгеріске көзқарасы қалыптасады
31	Қазақтың ұлы тұлғалары (Абай, Шоқан, Ыбырай т.б.)	1	Тұлғалардың ұлттық идеяға қосқан үлесін тану	Ұлы тұлғаларды біледі
32	Мәдени мұра бағдарламасы – жаңғыру жолы	1	Елбасының "Мәдени мұра" саясатын талдау	Бағдарлама мәнін ұғынады
33	Жобалық жұмыс. «Менің ұлттық болмысым»	1	Өзінің ұлттық келбетін танытуға мүмкіндік беру	Жоба қорғайды
34	Қорытынды сабақ: Бекіту, рефлексия, бағалау	1	Барлық білімді пысықтап, қорытындылау	Білімін саралап, өз пікірін білдіреді

4-құрылым

Ақпараттық-әдістемелік бөлім

«Ұлттық құндылықтар» бағдарламасындағы тапсырмаларды бағалау критерийі

1. Тақырыпты түсіну және талдау (1-10 балл)

Бұл критерий оқушының ұлттық құндылықтар мен олардың мәнін түсінуін бағалайды. Оқушы ұлттық құндылықтар туралы негізгі ұғымдарды, олардың қоғамдағы рөлін, тарихи және мәдени маңыздылығын түсініп, осы туралы терең ойлауы керек.

• 9-10 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар туралы толық түсінік береді, олардың қоғамдағы маңызы мен өмірлік рөлі туралы кең ауқымда түсінік ұсынады. Ұлттық құндылықтардың қазіргі таңдағы өзектілігі мен оларды сақтаудың маңызды екенін жақсы түсіндіреді.

• 7-8 балл – Оқушы тақырыпты жақсы түсінеді, бірақ кейбір мәселелерді толық талдай алмауы немесе түсіндірмеде кейбір жетіспеушіліктер болуы мүмкін.

• 5-6 балл – Оқушы ұлттық құндылықтарды түсінсе де, оларды талдау кезінде кейбір маңызды аспектілер немесе мәселелер ескерілмеген.

• 3-4 балл – Оқушы тақырыпты толық түсінбейді немесе дұрыс талдай алмайды. Ұлттық құндылықтардың маңызына қатысты қателіктер болуы мүмкін.

• 1-2 балл – Оқушы тақырыпты түсінбейді және ұлттық құндылықтар туралы түсінік жоқ.

2. Өмірлік жағдайлармен байланыстыру (1-10 балл)

Бұл өлшем оқушының ұлттық құндылықтар мен олардың өмірдегі қолданылуын байланыстыру қабілетін бағалайды. Оқушы өзінің білімін нақты өмірлік жағдайларға және қоғамдық мәселелерге қолдана білуі қажет.

• 9-10 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар мен оларды өмірлік жағдайлармен, қоғамның қазіргі мәселелерімен ұтымды байланыстыра алады. Ұлттық құндылықтарды сақтау және жаңғырту бойынша нақты ұсыныстарды келтіре алады.

• 7-8 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар мен олардың қоғамдағы орнын жақсы байланыстыра алады, бірақ кейбір жағдайлар толық ашылмаған немесе жалпы сипатта болуы мүмкін.

• 5-6 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар мен өмірлік жағдайлар арасындағы байланысты анық түсінсе де, кейбір жағдайларда байланыстыруда қиындықтар туындайды.

• 3-4 балл – Өмірлік жағдайлармен байланыс әлсіз, ұлттық құндылықтар мен қоғам арасындағы байланыс түсініксіз.

• 1-2 балл – Ұлттық құндылықтар мен өмірлік жағдайлар арасындағы байланыс жоқ немесе қате түсіндірілген.

3. Шығармашылық және логикалық ойлау қабілеті (1-10 балл)

Оқушының шығармашылық және логикалық ойлау қабілеті, мәселені жаңа тұрғыдан шешу мүмкіндігі мен ұлттық құндылықтар туралы ой-тұжырымдарын анық көрсетеді.

• 9-10 балл – Оқушы ұлттық құндылықтарды шығармашылық тұрғыдан зерттеп, оларды қазіргі заман талабына сай жаңғырту жолдарын ұсынады. Ұлттық құндылықтардың мәселелерін жаңа көзқараспен қарастырады.

• 7-8 балл – Оқушы логикалық ойлау қабілетін жақсы көрсетеді, бірақ кейбір мәселелерде шығармашылық шешімдер толық ашылмаған немесе жартылай ұсынылған.

• 5-6 балл – Логикалық ойлау қабілеті байқалады, бірақ шығармашылық шешімдер мен ұсыныстарды ұсынуда шектеулер болуы мүмкін.

• 3-4 балл – Шығармашылық ойлау қабілеті әлсіз, ұсыныстар қарапайым және жаңалық жоқ.

• 1-2 балл – Логикалық ойлау немесе шығармашылық қабілет мүлде байқалмайды, ұсыныстар өте қарапайым немесе қате болуы мүмкін.

4. Ғылыми түсінік пен теориялық негіздер (1-10 балл)

Оқушының ұлттық құндылықтар мен олардың теориялық негіздерін түсінуі мен ұғымдарды дұрыс қолдануын бағалайды.

• 9-10 балл – Оқушы ұлттық құндылықтардың ғылыми негіздерін жақсы түсінеді, оларды терең талдап, дұрыс ғылыми терминдер мен ұғымдарды қолданады. Ұлттық құндылықтардың теориялық негіздері мен олардың қоғамдағы маңызы түсінікті түрде көрсетіледі.

• 7-8 балл – Оқушы ғылыми түсініктерді жақсы түсінеді, бірақ кейбір тұстарда теория мен практика арасындағы байланыс түсініксіз болуы мүмкін.

• 5-6 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар туралы негізгі теориялық ұғымдарды біледі, бірақ кейбір түсініктер жартылай немесе қате түсіндірілген.

• 3-4 балл – Теориялық түсініктердегі кемшіліктер бар, ғылыми негіздер дұрыс түсіндірілмеген.

• 1-2 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар мен олардың теориялық негіздері туралы ешқандай түсінік бермейді.

5. Қорытынды жасау және шешімдердің дұрыстығы (1-10 балл)

Бұл өлшем оқушының ұлттық құндылықтар бойынша қорытынды жасап, ұсыныстарды ғылыми негізде дұрыс анықтай алу қабілетін бағалайды.

• 9-10 балл – Оқушы ұлттық құндылықтар туралы дұрыс қорытынды жасайды, мәселенің шешімдерін нақты әрі дұрыс анықтайды. Ұсыныстары ғылыми тұрғыдан негізделген және практикалық тұрғыда тиімді.

• 7-8 балл – Оқушы қорытынды жасайды, бірақ кейбір шешімдер толық емес немесе теориялық тұрғыдан дәлелденбеген.

• 5-6 балл – Қорытынды жасалған, бірақ ол толық емес немесе кейбір тұстарда қате болуы мүмкін.

• 3-4 балл – Қорытынды түсініксіз немесе қате, шешімдер ғылыми тұрғыда негізделмеген.

• 1-2 балл – Қорытынды жоқ немесе қате, шешімдер дұрыс жасалмаған.

Бағалау шкаласы:

• 45-50 балл – өте жоғары деңгейдегі білім және түсінік.

• 35-44 балл – жақсы деңгейдегі білім, бірақ кейбір ұсақ мәселелер толығымен қамтылмаған.

• 25-34 балл – орташа деңгейдегі түсінік, бірақ кейбір негізгі түсініктер түсіндірілмеген немесе жартылай түсіндірілген.

• 15-24 балл – төмен деңгейдегі түсінік және шешімдер, негізгі түсініктердің жетіспеушілігі байқалады.

• 1-14 балл – тақырып бойынша толық түсінік жоқ.

5-құрылым

Оқытуды ұйымдастыруға әдістемелік нұсқаулар

Әдістемелік нұсқауға кіретіндер:

- әрбір тарау немесе тақырып бойынша негізгі мазмұндық бөліктер;

- оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың әдістері мен тәсілдеріне сипаттама, сабақ өткізу формасы

№ 1
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Кіріспе. Ұлттық құндылықтар ұғымы
	Ұлттық құндылыққа қызығушылығы оянады
	Курспен таныстыру, негізгі бағытты түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға ұлттық құндылықтар ұғымын түсіндіру. Ұлттық құндылықтардың қоғамдағы маңызы мен олардың сақталуы туралы білім беру. Оқушыларды өздерінің ұлттық құндылықтарды бағалауға, олардың маңызын түсінуге бағыттау. Сабақтың міндеттері: Ұлттық құндылықтар ұғымын анықтау. Ұлттық құндылықтардың тарихи және мәдени маңыздылығын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық құндылықтар арқылы туған жерге, мәдениетке деген сүйіспеншілігін қалыптастыру. Оқушыларды ұлттық құндылықтарды сақтау қажеттілігі туралы ойлануға ынталандыру. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатымен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Ұлттық құндылықтар дегеніміз не? деген сұраққа жауап іздеу. Ұлттық құндылықтар туралы қысқаша түсінік беру. Мұғалімнің кіріспе сөзі: «Ұлттық құндылықтар – әр халықтың тарихында қалыптасқан, мәдениеті мен дәстүрлеріне негізделген құндылықтар жүйесі. Олар халықтың болмысын, тұтастығын, бірегейлігін сақтауға көмектеседі.» Түсіну (15 минут) Оқушыларға "Ұлттық құндылықтар" деген тақырып бойынша бірнеше сұрақтар қойылады: Сіздерге ұлттық құндылықтар қандай құндылықтарды білдіреді? Қазақ халқының қандай ұлттық құндылықтарын білесіздер? Неліктен ұлттық құндылықтар маңызды деп ойлайсыздар? Оқушылар өз пікірлерін ортаға салып, талқылау. Қолдану (15 минут) Оқушыларға жұптық жұмыс немесе топтық жұмыс ұсынылады: Тапсырма 1: Әр топ өздерінің «Ұлттық құндылықтар» тақырыбындағы тұжырымдамасын дайындап, басқа топқа ұсыну. Тұжырымдамада төмендегідей тармақтар болуы қажет: Ұлттық құндылықтар дегеніміз не? Қазақ халқының қандай ұлттық құндылықтарын айта аламыз? Ұлттық құндылықтардың маңызы неде? Ұлттық құндылықтар арқылы қоғамды нығайтуға қалай ықпал етуге болады? Тапсырма 2: Оқушыларға белгілі бір ұлттық құндылықтар туралы жазылған мәтін беріледі (мысалы, ұлттық тағамдар, салт-дәстүрлер, ұлттық ойындар). Осы мәтіндер бойынша сұрақтар: Мәтіннен қандай ұлттық құндылықтарды байқадыңыздар? Бұл құндылықтар қазіргі қоғамда қалай қолданылуы мүмкін? Ұлттық құндылықтардың сақталуы үшін не істеуіміз қажет? Талдау (10 минут) Оқушыларға өздері таңдаған ұлттық құндылықтарға қатысты анализ жасау тапсырмасы беріледі: Қазіргі заманғы өмірде сол ұлттық құндылықтың қандай маңызды рөл атқаратынын талдау. Топтар өздерінің қорытындыларын сынып алдында таныстырады. Жинақтау (5 минут) Оқушылардың сабаққа қатысуын бағалау және олардың пікірлерін тыңдау. Сабақ барысында алынған жаңа білімдерді жинақтап, негізгі қорытынды жасау. Ұлттық құндылықтар туралы соңғы сөз. Бағалау (5 минут) Оқушылардың жұмысы бағаланады. Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды орындау деңгейін және олардың ұлттық құндылықтарды қалай түсінгенін бағалайды. Бағалау критерийлері: белсенділік, тұжырымдардың негізділігі, ұлттық құндылықтардың маңызын түсіну. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Менің ұлттық құндылықтарым" тақырыбында шағын эссе жазу тапсырмасы беріледі.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 2
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық сана мен ұлттық болмыс
	Ұлттық болмысты ажырата алады
	Ұлттық сана түсінігін қалыптастыру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға ұлттық сана мен ұлттық болмыс ұғымдарын түсіндіру. Ұлттық болмыстың және ұлттық сананың қоғамдағы, адам өміріндегі маңыздылығын көрсету. Оқушыларды өздерінің ұлттық болмысын бағалауға және ұлттық санаға қатысты ойларын білдіруге ынталандыру. Сабақтың міндеттері: Ұлттық сана мен ұлттық болмыс ұғымдарының мағынасын түсіндіру. Ұлттық болмыс пен сана арасындағы байланысты анықтау. Ұлттық болмыстың қазіргі қоғамдағы рөлі туралы ойталқы жүргізу. Оқушылардың ұлттық санасын дамыту. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатын, міндеттерін түсіндіру. Сабақтың тақырыбы мен бағалау критерийлерімен таныстыру. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Ұлттық сана мен ұлттық болмыс дегеніміз не? Олардың қоғамда қандай рөлі бар? Ұлттық сана – әр адамның өз ұлтына деген сенімі, оны құрметтеуі және сол ұлттың мәдениетіне деген көзқарасы. Ұлттық болмыс – адамның дүниетанымында, мінез-құлқында, салт-дәстүрлерінде, тілінде көрініс табатын, ұлттық мәдениеттің көрінісі. Түсіну (15 минут) Оқушыларға жұптық жұмыс немесе топтық жұмыс тапсырмалары беріледі: Тапсырма 1: Оқушыларға ұлттық сана мен ұлттық болмыс туралы бірнеше сұрақ беріледі: Ұлттық сана дегеніміз не? Оған қандай факторлар әсер етеді? Ұлттық болмысқа нелер жатады? Оның негіздері қандай? Ұлттық сана мен ұлттық болмыс арасындағы байланыс қандай? Оқушылар жұптарда немесе топтарда бұл сұрақтарға жауап тауып, бір-біріне түсіндіріп береді. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Оқушыларға белгілі бір тарихи тұлғалар немесе әдеби кейіпкерлер (мысалы, Абай Құнанбаев, Ыбырай Алтынсарин, Төле би және т.б.) туралы мәлімет беріледі. Оқушылардан осы тұлғалардың ұлттық болмысқа және ұлттық санаға қосқан үлесін талдауды сұраңыз. Сұрақтар: Абай Құнанбаевтың шығармашылығы мен өмір жолы ұлттық сананы дамытуға қалай әсер етті? Ыбырай Алтынсариннің шығармаларында қандай ұлттық құндылықтар көрініс табады? Төле бидің шешендігі мен шешімдері ұлттық болмысты қалай бейнелейді? Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Оқушыларға жұптық талқылау тапсырмасы беріледі. Оларға келесі сұрақтар ұсынылады: Қазіргі заманда ұлттық сана мен ұлттық болмыс қалай сақталуда? Әр адамның ұлттық болмысы мен санасы қандай жағдайларда өзгеруі мүмкін? Заманауи қоғамда ұлттық құндылықтарды қалай сақтау керек? Оқушылар өз ойларын айтып, талқылап, нәтижесін сынып алдында ұсынады. Жинақтау (5 минут) Оқушылардың сабақтағы негізгі ойларын жинақтау. Ұлттық сана мен ұлттық болмыс туралы қорытынды сөз айту: Ұлттық сана әр адамның ұлтқа деген көзқарасы мен қатынасы, ал ұлттық болмыс – адамның мінезі мен дүниетанымындағы ұлттық құндылықтардың көрінісі екенін атап өту. Сабақ бойынша қорытынды жасау, оқушылардың сабақта белсенді қатысқанын бағалау. Бағалау (5 минут) Оқушылардың тапсырмаларды орындау деңгейін бағалау. Оқушылардың жеке ойларын тыңдай отырып, сабаққа қатысу белсенділіктерін бағалау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Ұлттық сана мен ұлттық болмыс" тақырыбында эссе жазу тапсырылады. Оқушылар өздерінің ұлттық болмысын қалай түсінетінін және ұлттық санаға қандай әсер ететін факторларды талқылайды.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 3
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ халқының рухани құндылықтары
	Рухани құндылықтарды бағалайды
	Рухани байлықтың мәнін ұғындыру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға қазақ халқының рухани құндылықтарын түсіндіру. Қазақ халқының рухани құндылықтарының тарихы мен мәдениеттегі маңыздылығын ашып көрсету. Оқушылардың рухани құндылықтарды қадірлеуге және оларды сақтау қажеттілігіне көздерін жеткізу. Сабақтың міндеттері: Қазақ халқының рухани құндылықтарының негізгі құрамдас бөліктерін анықтау. Рухани құндылықтардың қоғамдағы орны мен маңызын түсіндіру. Оқушыларды рухани құндылықтарды сақтауға ынталандыру. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатымен және міндеттерімен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Рухани құндылықтар дегеніміз не? Олардың адам өміріндегі, қоғамдағы маңызы қандай? Қазақ халқының рухани құндылықтары қандай ұғымдарды қамтиды? Қазақ халқының рухани құндылықтары – бұл халықтың тарихынан, салт-дәстүрлерінен, әдебиеті мен өнерінен көрініс табатын, моральдық және рухани байлықтары. Түсіну (15 минут) Оқушыларға жұптық жұмыс немесе топтық жұмыс тапсырмасы беріледі: Тапсырма 1: Оқушыларға қазақ халқының рухани құндылықтары бойынша бірнеше сұрақтар қойылады: Қазақ халқының қандай рухани құндылықтары бар? Рухани құндылықтар мен материалдық құндылықтар арасындағы айырмашылықтар қандай? Қазақтың рухани құндылықтарын сақтау қазіргі қоғамда қандай маңызды рөл атқарады? Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, топ ішінде пікір алмасады. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Қазақ халқының рухани құндылықтарына байланысты әр топқа бір тақырып беріледі. Тақырыптар бойынша оқушылар мәтіндер әзірлейді, презентация жасайды. Қазақтың ұлттық ойындары Қазақтың салт-дәстүрлері Қазақтың ұлттық тағамдары Қазақтың өнері мен әдебиеті (қазақтың әндері, күйлері, жырлары) Оқушылар өз тақырыптары бойынша зерттеу жүргізіп, топтарында талқылап, сынып алдында таныстырады. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Оқушыларға қазақ халқының рухани құндылықтарының қазіргі қоғамдағы маңыздылығы туралы шағын сұрақ-жауап сессиясы өткізу. Қазақ халқының рухани құндылықтарын сақтау үшін не істеуіміз керек? Қазіргі заманда қазақтың рухани құндылықтары сақталып отыр ма? Рухани құндылықтардың қоғамды дамытуға қосар үлесі қандай? Оқушылар өз ойларын ортаға салып, талқылайды. Жинақтау (5 минут) Сабақ барысында алынған негізгі ойларды жинақтау. Мұғалімнің қорытынды сөзі: Қазақ халқының рухани құндылықтары оның болмысының негізі, қоғамдағы тұтастықтың маңызды бөлігі. Оларды сақтау арқылы халық өзінің тарихын, мәдениетін, дәстүрін ұрпақтан ұрпаққа жеткізеді. Оқушылардан сабаққа қатысты пікірлерін сұрау, олардың қызығушылығын бағалау. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа белсенді қатысуы мен тапсырмаларды орындау деңгейін бағалау. Топтардың жұмыстарын талқылап, әрқайсысына кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Қазақ халқының рухани құндылықтарын сақтау" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Оқушылар өздерінің пікірлерін білдіріп, қазақ халқының рухани құндылықтарын сақтауға байланысты ұсыныстарын айтады.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 4
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ата-баба аманаты – елдік пен ерлік
	Тарихи тұлғаларға құрметі артады
	Тарихи сабақтастықты түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға ата-баба аманаты, елдік пен ерлік ұғымдарын түсіндіру. Қазақ халқының елдік пен ерлік дәстүрінің маңыздылығын ашып көрсету. Оқушылардың ата-баба аманаты туралы ой-пікірлерін дамыту. Сабақтың міндеттері: Ата-баба аманатының мазмұны мен мәнін түсіндіру. Елдік пен ерлік туралы түсінік қалыптастыру. Оқушыларды ұлттық құндылықтарды сақтауға, ата-бабаның аманатын орындауға тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын, мақсатын және міндеттерін таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Ата-баба аманаты дегеніміз не? Неліктен ата-баба аманаттарын сақтау маңызды? Елдік пен ерлік ұғымдарын түсіндіру: Елдік – ұлттың бірлігін, тұтастығын сақтау. Ерлік – халықтың өз жерін, Отанын қорғау, қиыншылықтарға қарсы тұру. Қазақ халқының тарихында елдік пен ерлік қандай жағдайларда көрініс тапқан? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Жұптық жұмыс Оқушыларға келесі сұрақтар беріледі: Ата-баба аманаты туралы қандай мақал-мәтелдер мен нақыл сөздер бар? Олардың мағынасын түсіндіріңдер. Ерлік пен елдік ұғымдарын өз өмірлеріңде қалай көріп отырсыңдар? Оқушылар жұпта талқылап, өз пікірлерін ортаға салады. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Әр топқа қазақ халқының белгілі бір тарихи кезеңі мен батырлары туралы тапсырма беріледі. Топтар сол батырлар мен олардың ерліктері туралы қысқаша баяндама жасайды: Қайраткер батырлардың ерліктерін көрсететін нақты мысалдар келтіру (мысалы, Абылай хан, Бауыржан Момышұлы, Қайрат Рысқұлбеков және т.б.). Батырлардың ел үшін жасаған еңбектері, ата-баба аманатын орындаудағы рөлдері қандай? Топтар өз баяндамаларын сыныпқа таныстырады. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Дискуссия (пікірталас) Оқушылар арасында "Елдік пен ерлік – ата-баба аманатын орындаудың жолдары" деген тақырыпта пікірталас өткізіледі. Тақырыпты екі топқа бөліп, оларды түрлі көзқарастарды қорғауға ынталандырыңыз: Топ 1: Елдік пен ерлік – бұл тек батырлардың аманаты емес, әрбір азаматтың аманаты. Топ 2: Елдік пен ерлік тек батырлардың немесе үлкен тұлғалардың ісі болуы мүмкін, бірақ елді қорғау және ерлік – қоғамның әр мүшесінің міндеті. Оқушылар өз ойларын ашық айтып, пікірлерін дәлелдейді. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Қазақ халқының тарихында көптеген ерліктер мен жеңістер бар. Ата-баба аманаты – бұл тек тарихта қалған аманат емес, бұл қазіргі қоғамның да өзекті мәселесі. Елдік пен ерлік – қазақ халқының болашағын қамтамасыз ететін екі негізгі құндылық. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа белсенді қатысуын бағалау. Топтық жұмыс және пікірталас кезінде қатысу белсенділігі ескеріледі. Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды қалай орындағанын бағалайды. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Ата-баба аманаты" туралы эссе жазу тапсырылады. Эсседе оқушылар өздерінің ұлттық құндылықтар мен ата-баба аманаты туралы ойларын, қазіргі қоғамда елдік пен ерлікті қалай сақтауға болатыны жайында пікірлерін білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жина	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 5
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ана тілі – ұлттың тұғыры
	Тілге құрметі артады
	Тілдің маңызын түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Ана тілінің ұлт өміріндегі маңызды рөлін түсіндіру. Оқушыларға ана тілінің сақталуы мен дамуының қоғамға, ұлтқа әсерін көрсету. Ана тіліне деген сүйіспеншілік пен құрметті қалыптастыру. Сабақтың міндеттері: Ана тілінің тарихы, маңызы мен мәнін түсіндіру. Оқушыларды ана тілінің сақталуы мен дамуына үлес қосуға шақыру. Оқушылардың тілге деген құрметін арттыру, ұлттық құндылықтарды ұстануға тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатын және міндеттерін таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Ана тілі дегеніміз не? Ана тілі – ұлттың рухани байлығы, оның мәдениетінің негізі. Қазақ тілінің тарихы мен оның ұлт үшін маңызы туралы қысқаша түсінік беру. "Ана тілі" сөзінің мағынасы мен оның өмірдегі рөлін түсіндіру. Қызығушылықты ояту: Оқушыларға мына сұрақтарды қойып, олардың пікірлерін тыңдаңыз: Ана тілін білу және оны сақтау неліктен маңызды? Қазіргі заманда қазақ тіліне деген көзқарас қандай? Ана тілі ұлтты біріктіретін фактор деп ойлайсыз ба? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Әңгіме құру Оқушыларға қазақ тілі туралы қазақ ақындарының, жазушыларының немесе халықтың даналық сөздерінен үзінділер беріледі (мысалы, Абайдың өлеңдерінен, Қадыр Мырзалиевтің сөздерінен). Оқушылар мәтіндермен танысып, онда қазақ тілінің маңызы туралы қандай ойлар айтылғанын талқылайды. Мәтіндермен жұмыс: "Тіл – қымбат қазына" (Абайдың өлеңінен үзінді). "Тіл – ұлттың жаны, тілі жоғалған ұлт та жоғалады" (Қадыр Мырзалиев). Топтар оқыған үзінділерінен қазақ тілінің маңыздылығы мен оның ұлт үшін рөлі жайлы қорытынды шығарады. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Кейс-талдау (топтық жұмыс) Әр топқа мынадай кейс тапсырмасы беріледі: 1-ші топ: "Қазақ тілінің елдегі рөлі мен маңыздылығын арттыру үшін қандай шаралар қабылдануы керек?" 2-ші топ: "Қазіргі жастардың қазақ тіліне деген көзқарасы қандай? Оны қалай өзгертуге болады?" 3-ші топ: "Қазақ тілі мен мәдениетінің сақталуы үшін мектептерде қандай шаралар өткізілсе жақсы болады?" Топтар өз ұсыныстарын талқылап, сыныпқа таныстырады. Талқылау барысында әр топтың өз пікірін дәлелдеуіне назар аударыңыз. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Миға шабуыл Оқушылардан "Ана тілін қалай қорғауға болады?" деген тақырыпта миға шабуыл жасау. Мұғалім оқушылардың әр пікірін тыңдап, қорытынды шығарады: Қазақ тілін қорғау үшін қандай іс-әрекеттерді жасау керек? Қазақ тілін үйренудің тиімді жолдары қандай? Қазақ тілінің дамуында қандай қиындықтар бар? Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Ана тілі – ұлттың тұғыры, оның мәдениеті мен тарихының негізі. Оны сақтау және дамыту – әр азаматтың міндеті. Ана тілі әр адам үшін қымбат, өйткені тіл – ұлттың ең басты байлығы. Тіл арқылы ұлт өзінің болмысын, рухани әлемін танытады. Тілдің құндылығын сақтап, оны келешек ұрпаққа жеткізу үшін барлығымыз жауаптымыз. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа белсенді қатысуын бағалау. Топтық жұмыс барысында қатысқан оқушыларды бағалау, олардың пікірталасқа қосқан үлесін ескеру. Мұғалім сабаққа қатысушыларға кері байланыс береді. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Ана тілі – ұлттың тұғыры" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар қазақ тілінің ұлт өміріндегі маңызы, оның қоғамдағы рөлі және қазақ тілін сақтау туралы ойларын білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 6
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Тіл мен мәдениет арасындағы байланыс
	Байланысын түсінеді
	Тіл мен мәдениеттің үндестігін көрсету
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға тіл мен мәдениет арасындағы тығыз байланысты түсіндіру. Тілдің мәдениеттің негізі және ұлттың рухани әлемін сақтау құралы екенін ұғындыру. Оқушыларды ұлттық мәдениетке деген құрметпен қарауға, тіл мен мәдениетті дамытуға ынталандыру. Сабақтың міндеттері: Тіл мен мәдениеттің өзара байланысын түсіндіру. Тіл арқылы мәдениеттің қалай сақталатынын, таралатынын көрсету. Оқушылардың тіл мен мәдениетті қорғауға деген жауапкершілігін арттыру. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатын және міндеттерін таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Тіл мен мәдениет дегеніміз не? Олардың арасындағы байланыс туралы сұрақтар қоя отырып, оқушылардың қызығушылығын ояту. Тіл – бұл халықтың ұлттық мәдениетінің айнасы. Тіл арқылы адам өзінің мәдениетін, тарихын, салт-дәстүрлерін сақтайды. Мәдениет дегеніміз – халықтың рухани және материалдық өмірінің барлық аспектілерін қамтитын жүйе. Тіл мәдениеттің ажырамас бөлігі, себебі ол халықтың ойлау, түсіну, қабылдау жүйесін қалыптастырады. Қызығушылықты ояту: Оқушыларға келесі сұрақтарды қойып, олардың жауаптарын тыңдаңыз: Тіл мен мәдениет бір-бірімен қалай байланысты деп ойлайсыздар? Тіл арқылы мәдениет қалай сақталады? Егер халықтың тілі жоғалса, оның мәдениеті де жоғалмай ма? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға тіл мен мәдениеттің байланысы туралы шағын мәтін беріледі. Мәтінді оқып, ондағы негізгі ойларды талқылаңыз. Мәтіннің үзіндісі: «Тіл мен мәдениет бір-бірімен тығыз байланысты. Тіл – халықтың мәдениетін сақтап, оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін құрал. Мәдениет тіл арқылы қалыптасып, дамиды. Егер тіл жоғалса, онда мәдениет те біртіндеп жоғалады, себебі тіл – бұл ұлттың ойлау жүйесі, дүниетанымы мен салт-дәстүрлерін түсіну тілі.» Мәтінді оқып болған соң, оқушыларға сұрақтар қойыңыз: Тіл мен мәдениет арасындағы байланыс қалай сипатталған? Мәдениет тіл арқылы қалай дамиды? Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды топтарға бөлу. Әр топқа белгілі бір мәдениет элементтері беріледі (мысалы, дәстүрлі ән, би, киім, тағам, ұлттық ойындар). Топтар осы элементтердің тілмен байланысын түсіндіретін мысалдар келтіруі керек. Мысалы: Ұлттық киімдер мен олардың атаулары Қазақтың дәстүрлі әндері мен олардың сөздері Қазақ халқының ұлттық тағамдары мен олардың сипаттамалары Топтар өз жұмыстарын сыныпқа таныстырады, сөйтіп тіл мен мәдениет арасындағы байланысты түсіндіріп өтеді. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Дискуссия Оқушыларды екі топқа бөліп, "Тіл мәдениетке қалай әсер етеді?" деген тақырыпта пікірталас ұйымдастырыңыз. Топ 1: Тіл – мәдениеттің негізі. Егер тіл жоғалса, онда мәдениет те жоғалады. Топ 2: Мәдениет тек тілге тәуелді емес, мәдениет өзге де факторлармен сақталады. Пікірталас барысында оқушылар тіл мен мәдениеттің өзара байланысын талқылап, әртүрлі көзқарастарды талдайды. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Тіл мен мәдениет әрбір ұлттың маңызды құндылықтары болып табылады. Тіл – халықтың мәдениетінің айнасы, ол оның дәстүрлерін, салттарын, ойлау жүйесін көрсетеді. Тіл мен мәдениетті сақтау – әр азаматтың міндеті. Қазақ халқының мәдениетін сақтап, дамытудың негізгі жолы – қазақ тілін меңгеру және оны ұрпаққа жеткізу. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа белсенді қатысуын бағалау. Топтық жұмыс пен пікірталас кезінде қатысқан оқушыларды бағалау. Сабақтағы тапсырмалардың орындалуына қарап, оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Тіл мен мәдениеттің байланысы" тақырыбында шағын эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар тіл мен мәдениеттің бір-бірімен байланысы туралы өз пікірлерін білдіреді және тілдің мәдениетті сақтау мен дамытудағы рөлін түсіндіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 7
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Дін және дәстүр: үйлесімділік негізі
	Дін мен дәстүр үндестігін ұғады
	Ұлттық діл мен діннің үндестігін түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Дін мен дәстүрдің өзара байланысын түсіндіру. Оқушыларға қазақ халқының діні мен дәстүрлері арасындағы үйлесімділік туралы мәлімет беру. Оқушыларды дін мен дәстүрді сыйлауға, мәдениетті және рухани құндылықтарды қадірлеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Дін мен дәстүр арасындағы байланысты түсіндіру. Оқушыларды дін мен дәстүрдің қоғамдағы рөлі туралы ойлануға шақыру. Оқушыларға дін мен дәстүрдің бір-бірін толықтыратын және үйлесімді негізде дамитынын көрсету. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатын таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Дін мен дәстүр дегеніміз не? Олардың өзара байланысы туралы түсінік беру. Дін мен дәстүр – әр халықтың өмірінде маңызды орын алатын екі құндылық. Олардың арасында үйлесімділік болу керек, себебі дәстүрлер мен діндер адам өмірінің әр түрлі қырларын қамтиды. Қазақ халқының дәстүрлері мен діні арасында үйлесімділік болғандықтан, дін мен дәстүр бір-бірін толықтырып отырады. Қызығушылықты ояту: Оқушылардан келесі сұрақтар арқылы пікірлерін сұрау: Дін мен дәстүр арасындағы байланыс қандай? Қазіргі заманғы қоғамда дін мен дәстүрдің өзара үйлесімділігі маңызды ма? Сіздер қандай дәстүрлер мен діндер туралы білесіздер? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға дін мен дәстүрдің байланысы туралы қысқаша мәтін беріледі. Мәтінді оқып, негізгі ойларды анықтап, топтар бойынша талқылау жүргізіңіз. Мәтіннің үзіндісі: «Дін мен дәстүр арасында терең байланыс бар. Дін халықтың өмірін, ұстанымдарын, моральдық құндылықтарын қалыптастырады. Ал дәстүрлер сол діннің қоғамда қалыптасып, өмірде қолданылуын қамтамасыз етеді. Қазақ халқының ислам дінімен байланысы дәстүрлерінде де көрініс тапқан. Мысалы, қазақтың «жаңа жыл» мерекесі Наурыз айында тойланады, бірақ бұл мереке ислам дінімен тығыз байланысты емес, бірақ халықтың бірлігі мен рухани тазалығын сақтауға қызмет етеді.» Мәтінді оқыған соң келесі сұрақтарды қойыңыз: Мәтін бойынша дін мен дәстүрдің байланысы қалай сипатталған? Діннің халықтың моральдық құндылықтарына қандай әсері бар? Қазақ халқының дәстүрлерінде діннің әсері қандай көрініс табады? Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Кейс-талдау (топтық жұмыс) Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа мынадай тақырыптар беріледі: 1-ші топ: «Ислам діні мен қазақ дәстүрлері арасындағы үйлесімділік» – бұл топ дін мен дәстүрдің арасындағы үйлесімділікті көрсететін мысалдар мен дәстүрлерді талқылайды. 2-ші топ: «Дін мен дәстүрдің өзара қарама-қайшылықтары» – бұл топ қазақ халқының тарихындағы кейбір дәстүрлер мен дін арасындағы келіспеушіліктерді талқылайды. 3-ші топ: «Дін мен дәстүрдің бір-бірін толықтыруы» – бұл топ дін мен дәстүрдің үйлесімділігі туралы мысалдар келтіреді және олардың қоғамдағы маңыздылығын талқылайды. Топтар өз ойларын сыныпқа таныстырады. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Топтық пікірталас Оқушыларды екі топқа бөліп, «Дін мен дәстүр бір-біріне қарсы келуі мүмкін бе?» деген тақырыпта пікірталас ұйымдастырыңыз. Топ 1: Дін мен дәстүрдің үйлесімділігі маңызды. Топ 2: Дін мен дәстүр кейде бір-біріне қарсы келуі мүмкін. Пікірталас барысында оқушылар бір-бірінің пікірлерін тыңдап, дін мен дәстүр арасындағы үйлесімділікті немесе қарама-қайшылықты анықтауға тырысады. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Дін мен дәстүр әр халықтың мәдениетін қалыптастырады. Олардың өзара үйлесімділігі қоғамның рухани өмірін байытады, адамдардың моральдық және адамгершілік құндылықтарын қалыптастырады. Қазақ халқының діні мен дәстүрлері бір-бірін толықтырып, халықтың рухани байлығын сақтауға көмектеседі. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа қатысуын және тапсырмаларды орындауын бағалау. Топтық жұмыс пен пікірталас нәтижесінде оқушылардың дін мен дәстүр арасындағы байланыс туралы түсінігін бағалау. Мұғалім сабақ барысында оқушыларға кері байланыс береді. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Дін мен дәстүрдің қоғамдағы рөлі" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар дін мен дәстүрдің қоғамдағы маңыздылығын, олардың үйлесімділігін және бір-біріне әсерін түсіндіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 8
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ халқының дүниетанымы
	Ұлттық философиямен танысады
	Табиғатқа, өмірге көзқарасын көрсету
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ халқының дүниетанымын түсіндіру. Қазақ халқының дүниетанымының негізгі құндылықтарын, көзқарастарын ашу. Оқушыларды қазақ халқының философиялық көзқарастары мен дүниетанымын құрметтеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Қазақ халқының дүниетанымының мәнін түсіндіру. Қазақ дүниетанымындағы табиғат, адам, қоғам және тәрбие туралы түсініктерді оқушыларға жеткізу. Оқушыларды қазақ халқының дүниетанымы арқылы адамдар арасындағы сыйластық, әділеттілік, теңдік сияқты құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатымен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының дүниетанымы дегеніміз не? Қазақ халқының дүниетанымы табиғат пен адам арасындағы үйлесімділікке негізделген. Қазақтар үшін табиғат – адамзаттың өмір сүруінің негізі, ал адам – табиғаттың бір бөлігі ретінде өмір сүреді. Қазақ халқының дүниетанымында адам мен қоғамның арақатынасы, адамның табиғатпен және қоғаммен үйлесімділігі басты орын алады. Қызығушылықты ояту: Оқушыларға келесі сұрақтарды қою: Сіздердің ойларыңызша, «дүниетаным» дегеніміз не? Қазақ халқының дүниетанымында қандай құндылықтар маңызды деп ойлайсыздар? Қазақ халқының дүниетанымы қазіргі қоғамға қалай әсер етеді? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға қазақ халқының дүниетанымы туралы мәтін беріледі. Мәтінді оқып, топтар бойынша талқылау жүргізу керек. Мәтін үзіндісі: «Қазақ халқының дүниетанымы адам мен табиғат арасындағы байланысқа, қоғам мен жеке тұлға арасындағы қарым-қатынасқа негізделген. Қазақтар табиғатты қастерлеп, оны қорғауға, оған деген құрмет көрсетуге тырысады. Адам мен табиғат арасындағы тепе-теңдік қазақ үшін өте маңызды. Қазақтың дүниетанымында әділеттілік, адалдық, достық, жомарттық сияқты адамгершілік қасиеттер маңызды орын алады.» Сұрақтар: Қазақ халқының дүниетанымында табиғаттың қандай орны бар? Қазақ халқының дүниетанымында адамның қоғаммен қарым-қатынасы қандай? Мәтіннен адамгершілік қасиеттер туралы не үйрендіңдер? Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа қазақ халқының дүниетанымының әр түрлі аспектілерін талқылауға тапсырма беріледі: 1-ші топ: Қазақ халқының табиғатқа деген көзқарасы. (Қазақтар табиғатқа қалай қарайды? Бұл дүниетанымда қандай құндылықтар бар?) 2-ші топ: Қазақ халқының адам мен қоғам арасындағы байланысы. (Қазақ қоғамында адамдар арасындағы қарым-қатынастар қандай болу керек?) 3-ші топ: Қазақ халқының моральдық құндылықтары. (Әділеттілік, адалдық, мейірімділік – бұл қасиеттердің маңызы неде?) Топтар өз ойларын сыныпқа таныстырады. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі жағдайлар беріледі, олар осы жағдайларға қазақ халқының дүниетанымын қалай қолдануға болатынын талқылайды: Жағдай 1: Қазақ отбасында үлкендердің айтқанын тыңдау және оларға құрмет көрсету. Жағдай 2: Ауылда тұрғындардың табиғатқа зиян келтірмей, экологиялық тұрғыдан дұрыс өмір сүруі. Жағдай 3: Әлеуметтік мәселелер мен қоғамдық қарым-қатынастарда әділеттілік пен теңдікті сақтау. Әр топ өз шешімдерін сыныпқа ұсынады. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Қазақ халқының дүниетанымында адамның табиғатпен, қоғаммен үйлесімді өмір сүруі басты орын алады. Қазақтар табиғатқа деген құрметін өз өмірінде сақтауға тырысады. Қазақтың дүниетанымында адамгершілік құндылықтар өте маңызды. Адалдық, әділеттілік, жомарттық сияқты қасиеттер қазақ халқының әлеуметтік құрылымында үлкен мәнге ие. Бағалау (5 минут) Сабақтың соңында оқушылардың тақырыпты қаншалықты түсінгенін бағалау. Топтық жұмыстарды бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Қазақ халқының дүниетанымындағы табиғаттың орны" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе қазақ халқының табиғатқа деген көзқарасы, табиғат пен адам арасындағы байланыс, табиғатқа деген құрметтің маңыздылығы туралы ойларын білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жина	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 9
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Салт-дәстүрдің шығу төркіні
	Салт-дәстүрлерді атай алады
	Салт-дәстүрлердің маңызын түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Салт-дәстүрдің шығу төркіні мен маңыздылығын түсіндіру. Салт-дәстүрдің қоғам өміріндегі рөлі туралы білім беру. Оқушыларды ұлттық салт-дәстүрлерге құрметпен қарауға тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Салт-дәстүрдің шығу төркіні мен мәнін түсіндіру. Қазақ халқының салт-дәстүрлерінің қоғамдағы орны мен рөлін ашу. Оқушыларға салт-дәстүрлердің маңыздылығын түсіндіріп, ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттыру. Сабақтың құрылымы: Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың мақсатымен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Салт-дәстүр дегеніміз не? Салт-дәстүрдің шығу төркіні әр халықтың тарихымен, мәдениетімен тығыз байланысты. Әрбір дәстүрдің өз тарихы, өзіндік ерекшеліктері мен мәні бар. Қазақ халқының салт-дәстүрлері көп ғасырлар бойы қалыптасып, ұрпақтан ұрпаққа мұра болып жетті. Салт-дәстүрлер тек қана мерекелер мен рәсімдер ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы тәртіп пен қарым-қатынасты реттейтін нормалар да болып табылады. Қызығушылықты ояту: Оқушыларға келесі сұрақтарды қою: Сіздер салт-дәстүрдің қандай түрлерімен таныссыздар? Салт-дәстүрдің шығу төркіні туралы не білесіздер? Салт-дәстүрдің қоғам өміріндегі рөлі қандай? Түсіну (15 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға салт-дәстүрдің шығу төркіні туралы мәтін беріледі. Мәтінді оқып, топтар бойынша талқылау жүргізу керек. Мәтін үзіндісі: «Салт-дәстүрлер — халықтың ғасырлар бойы жинақтаған тәжірибесі мен өмірлік танымдарының көрінісі болып табылады. Олар қоғамдағы өзара қарым-қатынастарды реттейді, адамдардың мінез-құлқын қалыптастырады. Қазақ халқының салт-дәстүрлерінің түп-тамыры ерте замандарға кетеді. Әр дәстүр халықтың тарихымен, тұрмысымен тығыз байланысты. Мысалы, „қонақ күту“ дәстүрі қазақ халқының қонақжайлылығы мен сыйластыққа деген ерекше көзқарасын білдіреді.» Сұрақтар: Салт-дәстүрдің шығу төркіні қалай қалыптасқан? Мәтінде қандай дәстүрлер туралы айтылған? Қазақ халқының салт-дәстүрлерінің қоғамдағы рөлі қандай? Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа қазақ халқының белгілі бір салт-дәстүрінің шығу төркіні мен мәнін зерттеуге тапсырма беріледі: 1-ші топ: Қазақтың қонақ күту салты. (Қонақжайлылықтың қазақ қоғамындағы маңызы, салт-дәстүрдің шығу тарихы) 2-ші топ: Тұсау кесу. (Бұл дәстүрдің шығу төркіні, мәні, әлеуметтік рөлі) 3-ші топ: Той мен мереке. (Қазақ халқындағы тойлардың шығу тарихы мен маңызы) Әр топ өз тақырыбы бойынша зерттеу жүргізіп, өз нәтижелерін сыныпқа таныстырады. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі жағдайлар беріледі, олар осы жағдайларға салт-дәстүрді қалай қолдануға болатынын талқылайды: Жағдай 1: Қазақ қоғамында адамдар арасындағы сыйластықты арттыру үшін қандай салт-дәстүрлерді пайдалану керек? Жағдай 2: Қазіргі кезде қазақтың салт-дәстүрлерін сақтау мен жаңғырту мәселелері. Әр топ өз шешімдерін сыныпқа ұсынады. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Салт-дәстүрлер қоғамның негізгі құрылымдарының бірі болып табылады. Олар тек ұрпақтан ұрпаққа өтетін мәдени мұра ғана емес, адамдардың өміріндегі тәртіпті, қатынасты реттейтін құрал болып табылады. Қазақ халқының салт-дәстүрлерінде адамгершілік, сыйластық, адалдық, қайырымдылық сияқты құндылықтар үлкен маңызға ие. Бағалау (5 минут) Сабақтың соңында оқушылардың тақырыпты қаншалықты түсінгенін бағалау. Топтық жұмыстарды бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Қазақ халқының бір салт-дәстүрінің шығу төркіні мен маңызы" тақырыбында қысқаша эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар салт-дәстүрдің шығу тарихы мен оның қазіргі қоғамдағы орны туралы өз ойларын білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 10
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Төрт түлік және халық тіршілігі
	Қазақтың малға қатынасын түсінеді
	Мал шаруашылығы мен ұлттық таным байланысы
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға төрт түліктің қазақ халқының өміріндегі маңызы мен рөлін түсіндіру. Төрт түлікке қатысты салт-дәстүрлер мен халықтың тіршілігіндегі орнын ашып көрсету. Төрт түліктің халық шаруашылығындағы және мәдениеттегі рөлін түсіндіру. Сабақтың міндеттері: Төрт түлік туралы түсінік беру және оның әрқайсысының маңызын ашу. Қазақ халқының төрт түлікпен байланысын және олардың халық шаруашылығындағы орнын көрсету. Оқушыларға төрт түлікке деген құрмет пен жауапкершілік сезімін тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын жариялау. Оқушыларды топтарға бөлу (әр топ төрт түлікке сәйкес бөлінеді: малшы, қойшы, жылқышы, түйеші). 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Төрт түлік дегеніміз не? Олар қандай жануарларды білдіреді? Қазақ халқының тіршілігінде төрт түліктің маңызы өте зор. Олар тек азық-түлік ретінде ғана емес, тұрмысқа, мәдениетке, салт-дәстүрге де терең әсер етеді. Әр түлікке қатысты қазақ халқының салт-дәстүрлерін атап өту. Сұрақтар: Қандай төрт түлік бар? Әр түліктің қоғамдағы рөлі қандай? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Төрт түлік туралы қысқаша ақпарат Оқушыларға төрт түлік туралы жалпы мәлімет беріліп, олардан әр түлік туралы не білетіндерін сұрау. Әр топ төрт түлік туралы өз білімдерін ортаға салып, келесі сұрақтарға жауап береді: Сиыр: Сиырдың ауыл шаруашылығындағы рөлі қандай? Қандай өнімдер алынады? Қой: Қойдың маңызы мен беретін өнімдері туралы не білесіздер? Жылқы: Жылқының тұрмыс-тіршіліктегі орны мен пайдалану салалары. Түйе: Түйенің ауыл шаруашылығында және тұрмыс жағдайында атқаратын рөлі. 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Әр топқа өздерінің төрт түлік жануары туралы зерттеу жүргізу тапсырылады. Олар келесі сұрақтарға жауап береді: Түйе, жылқы, қой және сиырдың қазақ халқының мәдениеті мен тұрмысындағы маңызын қалай түсіндіресіздер? Әр жануарға қатысты қандай салт-дәстүрлер бар? Мысалы, қонаққа мал шалу, жылқыны ерекше күтіммен асырау, қой сойғанда орындалатын рәсімдер туралы. Әр топ өз нәтижелерін сыныпқа таныстырады. Тақтаға төрт түліктің маңыздылығына қатысты негізгі ойларды жазып, талқылайды. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі кейстер ұсынылады, олар топ болып бұл жағдайларды талқылайды және шешім ұсынады: Жағдай 1: Қазіргі кезде қазақ халқының төрт түлігін асырау мәселелері қандай қиындықтарға әкелуі мүмкін? Қандай шаралар қолдану керек? Жағдай 2: Төрт түлікпен байланысты қазақ халқының дәстүрлері қандай? Қазіргі жастар бұл дәстүрлерді сақтап қалу үшін не істей алады? Әр топ өз пікірлерін таныстырады. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Төрт түлік жануарлар қазақ халқының тұрмысында маңызды орын алады. Олар халық шаруашылығында ғана емес, қазақ халқының салт-дәстүрлерінде, мәдениетінде үлкен рөл атқарады. Төрт түліктің әрқайсысының өзіндік маңызы бар және оларды бағалау мен құрметтеу, оларды асырау — қазақ халқының мәдени құндылықтарының бірі болып табылады. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың білімдерін бағалау. Топтық жұмыстың нәтижесін бағалау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Төрт түлік және қазақ халқының өмірі" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар төрт түліктің қазақ мәдениетіне, шаруашылығына, тұрмысқа әсерін жазады.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 11
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақтың ұлттық тағамдары
	Тағамдарды атай алады
	Тағамдар арқылы тәрбиелік мәнін ашу
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақтың ұлттық тағамдарының тарихы мен ерекшеліктері туралы білім беру. Ұлттық тағамдардың халқымыздың өмірі мен мәдениетіндегі маңызын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық тағамдарды құрметтеуге, дәстүрлерді сақтауға тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Қазақтың ұлттық тағамдары туралы түсінік қалыптастыру. Ұлттық тағамдардың түрлерін, олардың құрамын, ерекшеліктерін зерттеу. Оқушыларға ұлттық тағамдардың маңыздылығын ұғындыру, олардың денсаулыққа пайдасы мен құндылықтарын түсіндіру. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын жариялау және мақсатпен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу (әр топқа белгілі бір тағамның түрі беріледі: ет тағамдары, сүт тағамдары, ұннан жасалатын тағамдар және т.б.). 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының ас мәзірі ұлттық мәдениеттің маңызды бөлігі болып табылады. Ол ғасырлар бойы қалыптасып, ұрпақтан ұрпаққа жетіп, қазақ халқының тұрмысы мен дәстүріне тән қасиеттерді сақтап келеді. Қазақтың ұлттық тағамдары тек денсаулыққа пайдалы ғана емес, сонымен қатар ұлттық құндылықтарымызды айқындайтын элементтер болып табылады. Қазақ халқының негізгі тағамдары: ет, сүт, ұн өнімдері, бауырсақ, қымыз, шұбат, бешбармақ, сорпа, т.б. Сұрақтар: Қазақ халқының негізгі тағамдары қандай? Ұлттық тағамдардың құрамы мен ерекшеліктері қандай? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға қазақтың ұлттық тағамдары туралы қысқаша мәтін беріледі. Мәтін оқылып, талқыланады. Мәтін үзіндісі: «Қазақ халқының тағамдары негізінен табиғи өнімдерден дайындалады. Ет тағамдары, әсіресе жылқы мен қой етінен дайындалатын тағамдар ерекше орын алады. Сонымен қатар, қазақ халқының сүттен жасалатын тағамдары, оның ішінде қымыз, шұбат, айран мен ірімшік көп таралған. Ұн өнімдері, әсіресе бауырсақ, палауға қосылған ет пен сүт тағамдары да кеңінен қолданылады. Әр тағамның өз орны мен мәні бар, әсіресе салт-дәстүрлер мен мерекелерде.» Сұрақтар: Қазақ халқының тағамдарын сипаттаңыз. Қазақтың ұлттық тағамдарына қандай өнімдер кіреді? Қазақтың сүт тағамдары мен ет тағамдары арасындағы айырмашылықтарды түсіндіріңіз. 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа белгілі бір тағам түрін зерттеп, оның ерекшеліктерін және дайындалу жолын түсіндіру тапсырылады. Әр топ келесі тапсырмаларды орындайды: 1-ші топ: Ет тағамдары (Бешбармақ, қуырдақ, көже) Дайындалу тәсілдері мен құрамындағы негізгі өнімдерді талқылау. 2-ші топ: Сүт тағамдары (Қымыз, шұбат, айран) Дайындалу тәсілдері мен денсаулыққа пайдасы туралы ақпарат беру. 3-ші топ: Ұн тағамдары (Бауырсақ, палаулар) Ұннан жасалатын тағамдардың әртүрлі түрлерін зерттеу. 4-ші топ: Десерттер мен сусындар (Тартар, бал, шекер) Қазақтың ұлттық десерттері мен сусындары туралы түсінік. Әр топ өз зерттеген тағамы туралы презентация жасап, сыныпқа таныстырады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Жағдайды талдау Оқушыларға келесі жағдай беріледі, оны талқылайды: Жағдай: Қазақтың ұлттық тағамдарын сақтау және жаңғырту туралы ойларыңызды бөлісіңіз. Қазіргі таңда ұлттық тағамдарды ұмытпау үшін қандай шаралар қолдануға болады? Оқушылар бұл сұрақ бойынша өз ойларын айтады және әр түрлі көзқарастарды тыңдайды. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Қазақ халқының ұлттық тағамдары тек азық-түлік қана емес, олар біздің мәдениетіміздің, салт-дәстүріміздің айнасы болып табылады. Әрбір тағамның өз тарихы мен маңызы бар. Ұлттық тағамдардың пайдасы мен оларды дұрыс қолдану адамның денсаулығы үшін өте маңызды. Ұлттық тағамдарымызды сақтау және ұрпаққа жеткізу — бұл біздің міндетіміз. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ соңында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмыс бойынша кері байланыс беру. Әр топтың жұмысын бағалау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Қазақтың ұлттық тағамдарын сақтау және жаңғырту" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар қазақтың ұлттық тағамдарының маңызы мен қазіргі қоғамдағы орны туралы өз ойларын білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 12
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық киім – қазақ сәні
	Киімнің мәнін ұғынады
	Киімдегі ұлттық нақышты тану
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ ұлттық киімдерінің түрлері мен ерекшеліктері туралы білім беру. Ұлттық киімдердің тарихы, мәдениет және қоғамдағы маңызын түсіндіру. Оқушыларға ұлттық киімдерге деген құрмет пен оларды сақтауға деген қызығушылықты дамыту. Сабақтың міндеттері: Қазақтың ұлттық киімдерінің ерекшеліктері мен маңызын түсіндіру. Әр киімнің қолданылуы, оларды тігу процесі туралы ақпарат беру. Оқушыларды ұлттық киімдерді құрметтеуге, ұлттық дәстүрлерді сақтауға тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын жариялау және мақсатпен таныстыру. Оқушыларды топтарға бөлу (әр топқа киім түрлері бойынша тапсырма беріледі: ерлер киімі, әйелдер киімі, балалар киімі). 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақтың ұлттық киімдері — бұл тек денені қорғау құралы емес, сонымен қатар ұлттық мәдениеттің, дәстүрдің, ұлттың тарихының көрінісі. Қазақтың ұлттық киімдері табиғи материалдардан жасалып, әр киімнің өз мағынасы мен орны бар. Ерлер мен әйелдер киімдері, сондай-ақ балалар киімдері әртүрлі дәстүрлер мен салттарға байланысты ерекшеленеді. Сұрақтар: Қазақтың ұлттық киімдерінің қандай түрлері бар? Ұлттық киімдер не үшін маңызды? Қазақтың киімдерінде қандай ерекшеліктер бар? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға қазақтың ұлттық киімдері туралы қысқаша мәтін беріледі. Мәтін оқылып, талқыланады. Мәтін үзіндісі: «Қазақтың ұлттық киімдері ертеден бастап күнделікті өмірде, сондай-ақ той, мереке, рәсімдерде маңызды орын алған. Ерлер киімі — шапан, камзол, жеңсіз көйлек, тақия, түйе жүнінен тоқылған аяқ киімдерден тұрады. Әйелдердің киімдері көбірек сәнді болып келеді: ұзын көйлек, бүрмелі белдемше, желек, орамал, сәукеле. Балалар киімі де ұлттық дәстүрлермен сәйкес келеді. Барлық киімдер табиғи материалдардан жасалып, олардың әрқайсысында белгілі бір мағына жатыр.» Сұрақтар: Ерлер мен әйелдер киімдерінің арасындағы айырмашылықтарды атаңыз. Қазақтың ұлттық киімдерінде қандай табиғи материалдар қолданылады? Қазақ халқының киімдерінің символикалық маңызы қандай? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа ұлттық киімдер туралы зерттеу тапсырмасы беріледі. Топтар келесі сұрақтарға жауап іздейді және өз жұмысын сынып алдында таныстырады: 1-ші топ (Ерлер киімі): Ерлер киімдерінің түрлері мен олардың маңызын зерттеңіз. Шапан, камзол, тақия сияқты киімдердің ерекшеліктері қандай? 2-ші топ (Әйелдер киімі): Әйелдер киімдерінің түрлері мен оларды қолдану ерекшеліктерін зерттеңіз. Сәукеле мен желектің маңызы туралы айтып беріңіз. 3-ші топ (Балалар киімі): Балаларға арналған ұлттық киімдер мен олардың сәнділігі туралы ақпарат беріңіз. Балалар киімдері қандай мақсатта пайдаланылады? Әр топ өз зерттеген тақырыбын сынып алдында таныстырады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі жағдай беріледі, оны топтар талқылайды: Жағдай: Қазіргі таңда қазақтың ұлттық киімдері мен дәстүрлері жоғалып бара жатыр деген пікір бар. Оқушылар бұл мәселеге қалай қарайды? Ұлттық киімдер мен дәстүрлерді сақтау үшін қандай шаралар қабылдау керек? Әр топ өз пікірін айтады, топтар арасында талқылау жүргізіледі. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалім қорытынды сөз сөйлейді: Қазақ халқының ұлттық киімдері тек денені қорғауға арналған киімдер ғана емес, ол — халықтың тарихы мен мәдениетінің айнасы. Ұлттық киімдеріміздің әрқайсысында халықтың салт-дәстүрлері мен дүниетанымы көрініс тапқан. Қазіргі уақытта ұлттық киімдерді жаңғыртып, сақтап қалу өте маңызды. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмыс бойынша кері байланыс беру. Әр топтың жұмысын бағалау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға "Ұлттық киімдердің маңызы және қазіргі таңдағы орны" тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар қазақтың ұлттық киімдерінің бүгінгі қоғамдағы орнын, олардың маңыздылығын, киімдерге қатысты өз ойларын білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жина	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 13
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық ойындардың түрлері
	Бірнеше ойын түрін меңгереді
	Балалар мен ересектер ойынын таныстыру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ халқының ұлттық ойындары мен олардың тәрбиелік маңызын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық ойындардың түрлерімен таныстыру. Ұлттық ойындардың маңызын, мәнін түсініп, олардың дене шынықтыру мен әлеуметтік қатынастардағы рөлін түсіндіру. Сабақтың міндеттері: Қазақтың ұлттық ойындарын және олардың ерекшеліктерін таныстыру. Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні мен денсаулыққа пайдасын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық ойындарды қолданып, іс жүзінде көрсету. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын жариялау және мақсатымен таныстыру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару. 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының ұлттық ойындары — ата-бабаларымыздан қалған рухани мұра. Бұл ойындар ұлттың мәдениеті мен дәстүрін сақтап, келешек ұрпаққа жеткізуге қызмет етеді. Ұлттық ойындар дене шынықтыруға, ақыл-ойды дамытуға, ұжымдық тәртіпті қалыптастыруға, әрі қазақ халқының рухани дүниесін терең түсінуге септігін тигізеді. Оқушыларға сұрақтар: Сіздер қандай ұлттық ойындарды білесіздер? Ұлттық ойындардың қандай түрлері бар? Олар қандай мағынаға ие? Ұлттық ойындар қоғам өмірінде қалай қолданылады? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға қазақтың ұлттық ойындары туралы мәтін беріледі. Олар мәтінді оқып, негізгі ойларды түсініп, талқылайды. Мәтін үзіндісі: «Қазақтың ұлттық ойындары — халықтың мәдениетінің маңызды бір бөлігі. Ұлттық ойындардың арасында: Асық ату — жастар арасында өте танымал ойын, бұл ойында асықтарды дәл тигізу керек. Теңге ілу — атпен жүріп, жерге түскен теңгені көтеру ойыны. Көкпар — ат үстінде екі команда арасында қойды тартып алу ойыны. Алтыбақан — жастардың қыдырып, көңіл көтеретін, бір-бірімен тығыз қарым-қатынас орнататын ойыны. Бұл ойындар денені шынықтырып, ақыл-ойды дамытумен қатар, адамдарды бір-бірімен достыққа, ынтымақтастыққа үйретеді.» Сұрақтар: Қазақтың ұлттық ойындарының түрлерін атаңыз. Әр ойынның ерекшелігі неде? Ұлттық ойындар қандай мақсатта ойналады? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды 4 топқа бөліп, әр топқа бір ұлттық ойын беріледі. Олар келесі тапсырмаларды орындайды: 1-ші топ: Асық ату ойынының ережелерін түсіндіріп, оны демонстрациялау. 2-ші топ: Теңге ілу ойынының ережелерін түсіндіріп, оны көрсету. 3-ші топ: Көкпар ойынының ережелерін түсіндіріп, оның ерекшеліктері туралы ақпарат беру. 4-ші топ: Алтыбақан ойынының мақсатын түсіндіріп, оны көрсету. Әр топ өз зерттеген ойындары туралы презентация жасап, оны сыныпқа таныстырады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі жағдай беріледі, олар оны топта талқылап, жауап береді: Жағдай: Қазіргі таңда жастар арасында ұлттық ойындарға қызығушылық азайып бара жатыр. Бұл жағдайды қалай өзгертуге болады? Ұлттық ойындардың танымалдылығын арттыру үшін не істеу қажет? Әр топ өз пікірін білдіріп, сынып алдында қорғайды. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Ұлттық ойындар — бұл қазақ халқының мәдениеті мен тарихының айқын көрінісі. Олар дене тәрбиесіне, ақыл-ойды дамытуға ғана емес, сондай-ақ ұлттық рухты, достықты, бірлікті нығайтуға арналған. Қазақтың ұлттық ойындарын білу және сақтау — біздің ұлттық болмысымызды құрметтеу. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмысқа қатысу мен жеке жұмыс нәтижелерін бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе олар ұлттық ойындардың маңыздылығы туралы ойларын білдіріп, қазіргі қоғамда олардың рөлі туралы жазады.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 14
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні
	Ойыннан тәрбие алады
	Рухани және физикалық дамудағы маңызын ашу
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ халқының ұлттық ойындарының тәрбиелік мәнін түсіндіру. Оқушыларды ұлттық ойындардың маңызын және тәрбиелік әсерін түсінуге баулу. Ұлттық ойындардың балаларға, жастарға, қоғамға тигізетін әсерін талқылау. Сабақтың міндеттері: Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні мен қоғамдық рөлін анықтау. Қазақтың ұлттық ойындарының тәрбиеде алатын орнын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық ойындарды практикалық тұрғыдан түсінуге үйрету. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбын хабарлау. Оқушыларды сабаққа дайындау. 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының ұлттық ойындары – бұл халықтың тарихы мен мәдениетінің ажырамас бөлігі. Олар біздің рухани мұрамызды сақтап, келешек ұрпаққа жеткізу үшін аса маңызды. Ұлттық ойындардың балалар мен жастарға тәрбиелік әсері зор. Олар достыққа, ерлікке, адалдыққа, ептілікке, шыдамдылыққа, ұжымдық жұмысқа үйретеді. Сонымен қатар, ұлттық ойындар денсаулыққа пайдалы және көңілді уақыт өткізуді қамтамасыз етеді. Мұғалімнің сұрақтары: Ұлттық ойындар дегенде сіздер қандай ойындарды білесіздер? Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні қандай болуы мүмкін? Сіздерге қай ойын ұнайды және неге? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Мәтінмен жұмыс Оқушыларға қазақтың ұлттық ойындарының тәрбиелік мәні туралы мәтін беріледі. Оқушылар мәтінді оқып, негізгі ойларды талқылайды. Мәтін үзіндісі: «Қазақтың ұлттық ойындары – ұрпақтан-ұрпаққа жеткен мәдени мұра. Олар әрдайым балалар мен жастардың денсаулығын нығайтуға, ақыл-ойын дамытуға, қоғамға бейімделуге арналған. Мысалы, Асық ату ойыны балаларға дәлдік пен жылдамдықты, Теңге ілу ойыны ептілік пен батылдықты, Көкпар ойыны топтық бірлікті және батылдықты үйретеді. Алтыбақан ойыны жастарды көңілді әрі белсенді болуға тәрбиелейді. Ұлттық ойындар жастарды адамгершілік қасиеттерге, патриотизмге тәрбиелейді.» Сұрақтар: Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні неде? Қандай ойындар балаларды ептілікке, дәлдікке, батылдыққа үйретеді? Ұлттық ойындардың қоғамдағы рөлі қандай? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Топтық жұмыс Оқушыларды 4 топқа бөліп, әр топқа бір ұлттық ойын тағайындалады. Олар келесі тапсырмаларды орындайды: 1-ші топ: Асық ату ойынының тәрбиелік мәнін анықтап, оның балаларға қандай пайдасы бар екенін түсіндіру. 2-ші топ: Теңге ілу ойынының ережелерін түсініп, тәрбиелік маңызын талқылау. 3-ші топ: Көкпар ойынының тәрбиелік мәні туралы түсінік беру. 4-ші топ: Алтыбақан ойынының тәрбиелік әсерін зерттеп, ұрпақ тәрбиесінде оның маңызын түсіндіру. Әр топ өз ойындары туралы презентация жасап, сыныпқа таныстырады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Кейс-талдау Оқушыларға келесі жағдай беріледі, оларды топта талқылап, жауап береді: Жағдай: Қазіргі қоғамда ұлттық ойындар балалар арасында өте сирек ойналады. Бұл жағдайды қалай өзгертуге болады? Ұлттық ойындардың балалар мен жастар арасында танымал болуына не ықпал етуі керек? Әр топ өз пікірін білдіріп, сынып алдында қорғайды. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Ұлттық ойындар тек көңіл көтеру үшін ғана емес, адамның рухани және физикалық дамуына, патриоттық сезімін қалыптастыруға үлкен әсер етеді. Олар халықтың мәдениетін сақтап, ұрпақтан ұрпаққа жеткізілетін аса маңызды құндылықтарды білдіреді. Қазақ халқының ұлттық ойындары өз дәстүрлерін жоғалтпай, бүгінгі күнде де жастарға тәрбиелік мәнін береді. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмысқа қатысу мен жеке жұмыс нәтижелерін бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Ұлттық ойындардың тәрбиелік мәні» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе олар ұлттық ойындардың тәрбиелік әсерін талқылап, қазіргі қоғамда олардың рөлін түсіндіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 15
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Домбыра – қазақтың қасиетті аспабы
	Домбыра мен күйді таниды
	Домбыра мен күй туралы мағлұмат беру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Домбыраның қазақ халқының мәдениетінде, рухани өмірінде алатын орны мен маңызын түсіндіру. Домбыра аспабының шығу тарихын, оның ұлттық мәдениеттегі рөлін таныту. Оқушыларды домбыраның үнін тыңдап, оның қасиеттерін бағалауға баулу. Сабақтың міндеттері: Домбыраның тарихы мен оның қазақ халқының мәдениетіндегі рөлін түсіндіру. Домбыраның түрлері мен құрылымы туралы білім беру. Домбыра арқылы қазақ халқының дәстүрлерін, ұғымдарын, рухани байлығын ұғындыру. Оқушыларды ұлттық өнерді құрметтеуге, салт-дәстүрді сақтауға тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын түсіндіру. Сабақтың тақырыбын таныстыру: «Домбыра – қазақтың қасиетті аспабы». 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Домбыра – қазақ халқының ұлттық аспабы. Ол халқымыздың дәстүрін, мәдениетін, тарихын танытатын ерекше құнды құрал. Домбыраның дауысы – қазақтың жан дүниесінің көрінісі, ол қазақтың күйін, әнін, тарихын, табиғатын жеткізеді. Домбыраның қасиеті тек музыкалық аспап болып қана қоймай, ол сондай-ақ қазақтың рухани әлемінің бейнесі. Бұл аспаптың үні халқымыздың өміріне терең еніп, оның жүрегін түсінуге көмектеседі. Мұғалімнің сұрақтары: Домбыра қандай аспап? Домбыраның қандай түрлері бар? Домбыраның қазақ халқы үшін мәні неде деп ойлайсыздар? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Домбыра туралы мәлімет Оқушыларға домбыра туралы қысқаша мәтін беріледі, олар мәтінді оқып, негізгі ойларды анықтайды. Мәтін үзіндісі: «Домбыра – қазақтың ұлттық музыкалық аспабы. Оның екі ішегі болады, оларды тартқанда үні шығады. Домбыраның тарихы тереңде жатыр, ол қазақтың музыкалық мәдениетінде маңызды рөл атқарады. Домбыра арқылы күйші мен әнші өз сезімін, ойларын жеткізеді, ол ұрпақтан ұрпаққа салт-дәстүрлерді сақтап жеткізу құралы болып табылады. Қазақ халқының музыкасы домбыраның үнімен тығыз байланысты.» Сұрақтар: Домбыраның қандай қасиеттері бар? Домбыраның құрылымы мен түрлері туралы не білесіздер? Домбыраның қазақ мәдениетіндегі рөлі қандай? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Домбыраның әуенін тыңдау және талдау Мұғалім домбыраның белгілі күйін (мысалы, «Адай», «Сарыарқа» немесе «Көңіл толқиды» сияқты) тыңдатады. Тапсырма: Оқушылар күйдің әуенін тыңдап, оның эмоционалдық әсерін талдайды. Домбыраның күйін тыңдап, өз сезімдеріңізді қалай жеткізер едіңіздер? Күйдің қандай қасиеттері бар деп ойлайсыздар? Домбыраның үнінен қандай эмоциялар мен ойларды байқадыңыздар? 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Домбыраның түрлері мен маңызы Оқушылар топтарға бөлініп, домбыраның түрлерін және олардың айырмашылықтарын зерттейді. Әр топ өз зерттеулерін сынып алдында қорғап, домбыраның түрлері мен олардың ерекшеліктерін түсіндіреді. Топтармен талқылау сұрақтары: Домбыраның қандай түрлері бар? (Қазақ домбырасы мен басқа да ұлттардың домбыралары арасындағы айырмашылықтар). Домбыраның әр түрінің қандай ерекшеліктері мен құрылымдары бар? Домбыраның мәдениеттегі рөлі қандай? 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Домбыра – қазақ халқының рухани әлемінің, мәдениетінің ажырамас бөлігі. Ол музыкалық аспап қана емес, қазақтың ұлттық болмысын, дүниетанымын, тарихын көрсететін құндылық. Домбыраның үні арқылы біз қазақ халқының жан-дүниесіне терең үңіле аламыз. Оны тыңдай отырып, халықтың өмірін, оның күресін, қуанышы мен мұңын сезінуге болады. Қазақтың музыкалық өнері мен домбыраға деген құрмет біздің мәдени мұрамызды сақтаудың және оны болашақ ұрпаққа жеткізудің маңызды құралы болып табылады. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмысты, домбыра туралы талқылауларды, тапсырмалардың орындалуын бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Домбыраның қазақ мәдениетіндегі рөлі» тақырыбы бойынша эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе домбыраның қасиеттерін, оның қазақ халқының өміріндегі маңызын және оның мәдениетке ықпалын талқылайды.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 16
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Күй мен ән – рухани қуат
	Өнерге құрметпен қарайды
	Музыканың адамға әсерін түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақтың күйі мен әнінің мәдениеттегі, рухани өмірдегі мәнін түсіндіру. Күй мен әннің қазақ халқының дәстүріне, ұрпаққа әсері мен рөлін ұғындыру. Оқушылардың музыкалық тыңдау қабілеттерін дамыту және рухани мәдениетке деген құрметті қалыптастыру. Сабақтың міндеттері: Күй мен әннің қазақ халқының тарихындағы, мәдениетінде алатын орны мен маңызын түсіндіру. Қазақтың күй өнері мен әндерін тыңдап, олардың мазмұнын талдау. Оқушыларды музыкалық өнерге деген қызығушылығын арттырып, рухани мәдениетке құрметпен қарауға тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын түсіндіру. Оқушыларды сабаққа ынталандыру, күй мен әннің мәдениеттегі маңызы туралы пікірлесу. 2. Білу (10 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Күй мен ән – қазақ халқының музыкалық өнерінің ажырамас бөлігі. Бұл екі элементтің мәдениетіміздегі орны өте ерекше. Ән мен күй адамның жан дүниесін, сезімін, ой-өрісін жеткізетін құрал. Қазақ халқы үшін күй мен ән бірдей маңызды, себебі оларда тарих, дәстүр, өмірдің барлық сәттері көрініс табады. Күй мен ән ұлттық болмысымыздың айнасы болып табылады. Күй – терең сезім мен ойдың үнін білдіретін музыкалық түр, ал ән – адамның ішкі әлемін ашып көрсететін, көңіл-күйді жеткізетін ерекше өнер. Сұрақтар: Күй мен әннің қазақ халқы үшін қандай маңызы бар? Қазақтың күйі мен әнінің негізгі ерекшеліктері қандай? Күй мен әнді тыңдағанда қандай сезімдер туындайды? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Күй мен әннің мазмұнын түсіну Мұғалім оқушыларға екі түрлі музыкалық туынды тыңдатады: Күй: «Адай» (немесе басқа бір күй). Ән: «Қазақ вальсі» (немесе басқа қазақ әні). Тапсырма: Оқушылар тыңдаған туындыларды талдайды. Қайсысы күй, қайсысы ән? Күй мен әннің ерекшеліктері неде? Күй тыңдаған кезде қандай сезімдер пайда болды? Ән тыңдағанда қандай сезімдер туды? Күй мен әннің арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіздер. 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Күй мен әннің рөлін талдау Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа төмендегі тапсырмалар беріледі: Топ 1: «Күйдің қазақ мәдениетіндегі орны» туралы презентация дайындау. Топ 2: «Ән мен күйдің адамның рухани өміріне әсері» тақырыбы бойынша пікірталас өткізу. Топ 3: Қазақтың белгілі күйші-композиторлары мен әншілерінің өмірін зерттеп, олардың халық мәдениетіндегі рөлі туралы мәліметтер ұсыну. Топтар өз жұмыстарын сынып алдында қорғайды. Әр топ өздеріне берілген тапсырмаларды талқылай отырып, күй мен әннің қазақ халқындағы орнын және оның рухани қуат ретінде маңыздылығын ашып көрсетеді. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Қазақтың күйі мен әнін салыстыру Оқушыларға екі түрлі күй мен әннің мәтіні беріледі, оларды салыстыруға арналған сұрақтар қойылады. Сұрақтар: Күй мен әнде қандай ортақ ерекшеліктер бар? Күй мен әнді тыңдай отырып, қазақ халқының дүниетанымын, тарихын, мәдениетін қалай түсінесіздер? Күй мен ән арқылы қазақ халқының қандай қасиеттері көрініс табады? 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Күй мен ән – қазақ халқының рухани қуатының көрінісі. Олар халықтың сезімдерін, көңіл-күйін, тарихын, мәдениетін айқын жеткізіп, ұрпақтан-ұрпаққа мирас болып келеді. Күй мен әнді тыңдай отырып, біз тек музыкалық әлемді емес, сол музыкада жатқан терең философия мен өмірдің мәнін түсінуге тырысамыз. Қазақтың күйі мен әні рухани әлеміміздің бір бөлігі ретінде маңызды болып қала береді, олар біздің ұлттық болмысымызды көрсетеді. 7. Бағалау (5 минут) Сабақ барысында оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмысты, музыкалық талдауларды және тапсырмалардың орындалуын бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға қазақтың күйі мен әні туралы эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе оқушылар күй мен әннің қазақ халқының рухани өміріндегі маңызын, сондай-ақ олардың мәдениетімізге қосқан үлесін талқылайды.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

№ 17
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қонақжайлық – ұлттық қасиет
	Қонақ күту дәстүрін біледі
	Халық болмысындағы ашықтықты көрсету
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қонақжайлықтың қазақ халқының ұлттық ерекшелігі мен мәдениетіндегі маңызын түсіндіру. Қонақжайлық дәстүрі туралы оқушыларға терең түсінік беру, оны өмірде қалай қолдану керектігін көрсету. Оқушыларды қонақжайлықтың тәрбиелік мәні мен ұрпаққа беретін тәрбиесін түсіндіру. Сабақтың міндеттері: Қонақжайлық дәстүрі мен оның қазақ халқының мәдениетіндегі рөлін түсіндіру. Оқушыларды қонақжайлықтың тәрбие беруші қасиеттері туралы ойландыру. Оқушыларға қонақжайлықтың түрлерін, оның маңызын және қонаққа деген құрметті көрсету әдістерін талқылау. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын түсіндіру. Оқушыларды сабаққа дайындыққа шақыру. 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының ұлттық дәстүрі мен мәдениетінде қонақжайлық ерекше орын алады. Қонақжайлық – қазақтардың қонақтарға деген құрметі, оларға жақсы қызмет көрсетуі мен ізгі ниетін көрсететін қасиет. Қазақ халқы үшін қонақ – ерекше қадірлі, ал оны қарсы алу мен қонақжайлық көрсету – үлкен мәртебе болып табылады. Қонақжайлық – қазақ қоғамындағы үлкен әдеп пен мәдениеттің белгісі. Қазақ халқының қонақ қабылдау, онымен сөйлесу, оны құрметтеу сияқты дәстүрлерінде халықтың үлкен адами қасиеттері көрініс тапқан. Сұрақтар: Қонақжайлық дегенді қалай түсінесіздер? Қазақ халқы қонаққа қалай қызмет көрсеткен? Қонақжайлық дәстүрі сіздің ойыңызша, қазақ халқының қандай қасиеттерін көрсетеді? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Қонақжайлық туралы бейнемазмұн Мұғалім оқушыларға қонақжайлық туралы бейнемазмұн немесе қысқаша видеоролик көрсетеді. Бұл видео қонақжайлықтың қазақ халқының өміріндегі маңыздылығы мен әртүрлі қонақ қабылдау дәстүрлерін көрсетеді. Тапсырма: Видеоны көру барысында төмендегі сұрақтарға жауап беріңіздер: Қонаққа қалай құрмет көрсетіледі? Қонақжайлық қандай салт-дәстүрлермен байланысты? Қонақжайлықтың қоғамдағы орны туралы қандай ойларыңыз бар? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Қонақжайлықты талдау Оқушыларға қазақтың қонақжайлық дәстүріне байланысты нақты ситуацияларды талқылау ұсынылады. Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа қонақжайлықты сипаттайтын қысқаша сценарийлер беріледі. Сценарийлер: Сіз қонаққа келдіңіз, үй иесі сізді қалай қарсы алады? Үйге келген қонақтардың тамақтану рәсімі қалай өтеді? Қонаққа арналған сый-сияпат туралы не білеміз? Қонаққа мінез-құлық, әдеп тұрғысынан қандай талаптар қойылады? Тапсырма: Әр топ өз сценарийін талқылап, қазақ халқының қонақжайлығы туралы өздерінің пікірлерін білдіреді. Сценарийлерді талқылап, қонақжайлықтың қазақ халқының моральдық құндылықтарына қандай әсері бар екенін түсіндіреді. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Қонақжайлықтың мәнін талдау Оқушыларға «Қонақжайлық – ұлттық қасиет» деген тақырыпта жеке эссе жазу ұсынылады. Эссе тақырыбы: «Қонақжайлықты қалай ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге болады?» Оқушылар өз ойларын, қазақтың қонақжайлық дәстүрін қалай сақтап қалу керек екені туралы жазады. Сұрақтар: Қонақжайлықтың қазіргі қоғамда қандай мәні бар? Қонақжайлықтың тәрбиелік мәні туралы не ойлайсыз? Қонаққа деген құрметті қалай көрсетуге болады? 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Қонақжайлық – қазақ халқының ұлттық ерекшеліктерінің бірі. Бұл дәстүрді сақтап, оны бүгінгі күнде де қолдана білуіміз маңызды. Қонақжайлық – ұлттың ізгі қасиеттерін, мейірімділік пен құрметті, үлкенге деген сыйластықты білдіреді. Әрбір қонақпен жақсы қарым-қатынас орнатып, қазақ халқының ұлттық қасиеттерін көрсету – біздің міндетіміз. Қонақжайлықтың тәрбиелік мәні – тек қонақтарды дұрыс қарсы алу ғана емес, сондай-ақ адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруда да үлкен рөл атқарады. 7. Бағалау (5 минут) Оқушылардың белсенділігін бағалау. Топтық жұмыстарды, эсселерді және сабақтың жалпы барысын бағалау. Оқушыларға кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Қонақжайлық – ұлттық қасиет» тақырыбында шағын шығармашылық жұмыс жазу тапсырмасы беріледі. Оқушылар қазақ халқының қонақжайлығына қатысты өз ойларын жазып, бүгінгі күнде қонақжайлықты қалай сақтап, дамытуға болатыны туралы жазбаша пікірлерін білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 18
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Жеті ата – ұрпақ сабақтастығы
	Тектілік ұғымын ұғады
	Жеті ата институтының маңызын түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Жеті ата ұғымын түсіндіру, оның қазақ халқының мәдениетіндегі және ұлттық тәрбие жүйесіндегі маңызын ашу. Оқушыларға жеті атаға байланысты ұрпақ сабақтастығын түсіндіре отырып, оны қазақ халқының салт-дәстүрлерімен байланыстыру. Оқушыларды ұлттық құндылықтар мен ата-дәстүрлерді құрметтеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Жеті ата ұғымын түсіндіріп, оның маңызы мен қажеттілігін көрсету. Ұрпақ сабақтастығының негізі ретінде жеті атаның рөлін түсіндіру. Жеті атаға қатысты ұлттық дәстүрлер мен тәрбиені оқушыларға жеткізу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру. 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Қазақ халқының салт-дәстүрінде «жеті ата» деген ұғым өте маңызды орын алады. Бұл ұғым қазақтың ұрпақтар арасындағы байланысын, ата-бабаларынан бастау алған іргелі тәрбиені білдіреді. Жеті ата дегеніміз – адамның жеті буындық туысқандарын білу және оларға қатысты құрмет көрсету. Ата-бабаларымыз әрбір адамды өз ұрпағының сабақтастығы ретінде қарастырған, бұл дәстүрді сақтау үлкен маңызға ие. Сұрақтар: Жеті ата дегенді қалай түсінесіздер? Неліктен қазақ халқы жеті атаны біліп, оны құрметтеген? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Жеті ата туралы бейнемазмұн Мұғалім оқушыларға жеті ата, ұрпақ сабақтастығы туралы қысқаша бейнемазмұн немесе видеоролик көрсетеді. Тапсырма: Видеоны көру барысында келесі сұрақтарға жауап беріңіздер: Жеті ата дегеніміз не? Қазақтар жеті атаны неге білу керек деп есептеген? Жеті ата дәстүрі қазақ халқының тұрмыс-салтына қалай әсер еткен? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Жеті ата туралы пікірталас Оқушыларды 3 топқа бөліп, әр топқа «Жеті ата дәстүрінің маңызы» деген тақырыпта пікірталас ұйымдастыру ұсынылады. Әр топқа өз ойларын айту үшін 5 минут беріледі. Тақырыптар: Жеті ата ұғымын білу – ұрпақ арасындағы байланысқа қалай әсер етеді? Жеті атаны білу – ұлттық сана мен мәдениеттің негізі. Қазіргі қоғамда жеті ата дәстүрі қаншалықты өзекті? Тапсырма: Әр топ өз пікірлерін дәлелдеп, сұрақтарға жауап береді. Пікірталасты қорытындылау үшін әр топтан бір оқушы өз көзқарасын ортаға салады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Жеті атаның тәрбиелік мәні Мұғалім оқушыларға жеті ата дәстүрінің тәрбиелік мәні туралы ойлануды сұрайды. Әр оқушы жеке немесе жұппен жеті атаның тәрбиелік мәні мен ұрпақ сабақтастығына қалай әсер ететінін түсіндіруі керек. Сұрақтар: Жеті ата ұрпақ арасындағы байланысты қалай нығайтады? Жеті атаның тәрбиелік мәні қандай? Тапсырма: Оқушылар жеті ата дәстүрінің ұлттық тәрбие жүйесіндегі рөлін талдайды. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Жеті ата дәстүрі қазақ халқының ұрпақтар арасындағы жауапкершілікті, үлкенге құрмет көрсетуді және ата-баба жолын сақтауды білдіреді. Бұл дәстүрді ұстану арқылы біз ұлттық құндылықтарымызды, салт-дәстүрімізді сақтай аламыз. Жеті ата туралы білімді сақтау және ұрпақтан ұрпаққа жеткізу – біздің басты міндетіміз. Бұл ұрпақтар сабақтастығының негізі болып табылады. 7. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабаққа белсенді қатысуын бағалау. Топтық жұмыстарды және пікірталастарды бағалау. Сабақ бойынша кері байланыс беру. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Жеті ата дәстүрі және оның тәрбиелік мәні» тақырыбында шағын эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсселерде жеті атаның қазақ қоғамындағы маңызын, ұрпақ сабақтастығын сақтаудың қандай артықшылықтары бар екенін жазу қажет.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 19
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық қолөнер – алтын мұра
	Қолөнерге қызығушылығы артады
	Қолөнер түрлерімен таныстыру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға ұлттық қолөнердің маңызы мен тарихы туралы түсінік беру. Қазақ халқының қолөнерінің түрлерін таныстырып, олардың ұлттық мәдениеттегі орнын көрсету. Оқушыларды ұлттық мұраны сақтау және қадірлеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Ұлттық қолөнердің түрлерін және олардың ерекшеліктерін түсіндіру. Қазақ қолөнерінің тарихы мен маңызы туралы ақпарат беру. Оқушыларды ұлттық мәдениетке, қолөнерді қадірлеуге тәрбиелеу. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбын таныстыру: "Ұлттық қолөнер – алтын мұра". 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Ұлттық қолөнер – бұл халқымыздың ғасырлар бойы жасап келе жатқан шеберлігі мен өнерінің жиынтығы. Қазақтың қолөнерінің ерекше түрлері бар, олардың ішінде киіз басу, кілем тоқу, сүйек және ағаш ою, зергерлік өнер сияқты өнер түрлері маңызды орын алады. Қазақ халқының қолөнері ұрпақтан-ұрпаққа мұра болып беріледі және ол біздің мәдениетіміздің маңызды бөлігі болып табылады. Сұрақтар: Қазақ халқының қандай қолөнер түрлерін білесіздер? Қолөнердің ұлттық мәдениеттегі маңызы қандай деп ойлайсыздар? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Қазақтың ұлттық қолөнері туралы бейнемазмұн Мұғалім оқушыларға қазақтың ұлттық қолөнері туралы бейнемазмұн көрсетеді (киіз үй жасау, ою-өрнек, киіз басу, күміс зергерлік бұйымдар жасау, т.б.). Тапсырма: Видеоны көру барысында келесі сұрақтарға жауап беріңіздер: Қазақ халқының қолөнері қандай түрлерге бөлінеді? Қолөнердің қоғамдағы рөлі қандай? Ұлттық қолөнердің түрлерін жасап, біз қандай мақсатқа жетеміз? 4. Қолдану (15 минут) Тапсырма 2: Қолөнер түрлерінің топтастырылуы Оқушыларды 4 топқа бөлеміз. Әр топқа бір қолөнер түрін беріп, оның ерекшеліктерін зерттейді. Мысалы, бір топқа "киіз басу", екінші топқа "күміс бұйымдар жасау", үшінші топқа "сүйек ою", төртінші топқа "қазақ киімі" туралы тапсырма беріледі. Тапсырма: Әр топ өздері зерттеген қолөнер түрі туралы постер құрастырады. Постерде: Бұл қолөнер түрінің ерекшеліктері, Қолданылатын материалдар, Бұл қолөнер түрін жасау технологиясы, Қолөнердің мәдениеттегі орны туралы ақпарат болады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Ұлттық қолөнер мен қазіргі заман Оқушыларға қазақтың ұлттық қолөнерінің қазіргі өмірде қалай қолданылып жатқанын талқылауды ұсынамыз. Сұрақтар: Бүгінгі таңда ұлттық қолөнердің маңызы қандай? Қазіргі қоғамда ұлттық қолөнерді сақтау мен дамыту үшін не істеу керек? Ұлттық қолөнерді пайдалану қазіргі заманғы өнеркәсіпте немесе тұрмыста қалай қолданылуда? Тапсырма: Оқушылар осы сұрақтарға жауап беру арқылы ұлттық қолөнердің бүгінгі таңдағы маңызын түсінеді. Оқушылардың ойларын талқылай отырып, ұлттық қолөнерді сақтаудың және насихаттаудың қажеттілігін ұғындырады. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Ұлттық қолөнер – халқымыздың мәдени мұрасы, біз үшін ол үлкен маңызға ие. Әрбір қолөнер түрі біздің тарихымызды, дүниетанымымызды, шеберлігімізді білдіреді. Бұл қолөнер түрлерін сақтау және дамыту арқылы біз ұлттық мәдениетімізді келер ұрпаққа жеткізе аламыз. 7. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабақтағы белсенділігіне қарай бағалау. Топтық жұмыстарды бағалау және жеке тапсырмаларды тексеру. Сабақ бойынша кері байланыс алу: Оқушылардан қандай мәліметтер қызықты болғанын және не үйренгендерін сұрау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Қазақтың ұлттық қолөнері және оның маңызы» тақырыбында шағын эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе олар ұлттық қолөнердің түрлерін сипаттап, оның маңызын және қазіргі уақытта оны қалай қолдануға болатынын жазуы керек.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 20
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Киіз үй – дала мәдениетінің бейнесі
	Киіз үйді сипаттай алады
	Киіз үйдің құрылысы мен маңызын түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Киіз үйдің қазақ халқының мәдениетіндегі орны мен маңызын түсіндіру. Киіз үйдің құрылысы, оның құрамдас бөліктері мен қолданылуын зерттеу. Оқушыларды қазақ халқының дәстүрлі мәдениетін қадірлеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Киіз үйдің тарихи маңызы мен қазақ халқының өміріндегі рөлін түсіндіру. Киіз үйдің негізгі құрылымын және оның құрамдас бөліктерін таныстыру. Оқушыларды қазақ халқының көшпелі өміріне байланысты мәдениетке қызықтыру. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбын және мақсаттарын таныстыру: "Киіз үй – дала мәдениетінің бейнесі". 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Киіз үй қазақ халқының көшпелі өміріне байланысты негізгі тұрғын үй болып табылады. Ол өзінің жеңіл конструкциясымен, жылдам құрастырыла алатындығымен, ауа райына бейімделе алатындығымен ерекшеленеді. Киіз үй қазақ халқының мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады. Сұрақтар: Киіз үйдің қандай ерекшеліктері бар? Киіз үйдің құрылымы мен қолданылуы туралы не білесіздер? Киіз үйдің маңызы қазақ халқы үшін қандай болды деп ойлайсыздар? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Киіз үйдің құрылымын зерттеу Оқушыларға киіз үйдің құрылымы мен құрамдас бөліктері туралы ақпарат беріледі. Мұғалім киіз үйдің негізгі бөліктерін (киіз, уық, шаңырақ, кереге, т.б.) түсіндіреді. Тапсырма: Оқушыларға киіз үйдің бөліктерін атап, әрбір бөліктің атқаратын қызметін түсіндіру тапсырылады. Оқушылардан сұрақтар: Киіз үйдің әрбір бөлігінің ерекшелігін атаңыз. Киіз үйді құруға қандай материалдар қолданылған? Киіз үйдің көшпелі өмірде қандай артықшылықтары болды? Қолдану: Оқушылар топтарға бөлініп, әрқайсысы киіз үйдің бөліктерін түсіндіретін постер дайындайды. Постерде: Киіз үйдің құрылымы, Құрылым бөліктерінің атқаратын қызметі, Киіз үйдің қазақ халқының мәдениетінде алатын орны көрсетілуі қажет. 4. Қолдану (10 минут) Тапсырма 2: Киіз үйдің тарихи маңызы Оқушыларға киіз үйдің қазақ халқының тарихындағы және мәдениетіндегі маңыздылығын түсіндіретін тапсырма беріледі. Мұғалім киіз үйдің қазақ халқының көшпелі өмірі мен табиғатқа бейімделгендігін айтады. Сұрақтар: Киіз үйдің көшпелі өмірде қандай маңызы болды? Киіз үйдің жасалуы мен құрылымы қалай көшпелі өмірді қолдады? Киіз үйдің пайда болуынан кейін қазақ қоғамында қандай өзгерістер болды деп ойлайсыздар? Тапсырма: Оқушылар топта отырып, киіз үйдің құрылымын көшпелі тұрмысқа қалай бейімделгендігін талқылайды және өз ойларын ортаға салады. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 3: Киіз үйдің қазіргі заманға ықпалы Оқушылар киіз үйдің қазіргі таңда қалай қолданылып жатқанын талқылайды. Киіз үйдің көшпелі мәдениеттен қазіргі заманға қалай әсер еткенін талқылау қажет. Сұрақтар: Киіз үйдің бүгінгі күнде қандай маңызы бар? Киіз үйді заманауи құрылыс ретінде қайта жаңғырту қандай артықшылықтар береді деп ойлайсыздар? Қазіргі уақытта киіз үйдің қолданылу саласы қандай? Тапсырма: Оқушылар өз ойларын бөлісіп, киіз үйдің бүгінгі күнде мәдени мұра ретінде маңызын түсіндіріп, оның жасалған үлгілерін қарастырады. Оқушыларға тапсырма – киіз үйді қазіргі тұрмыста қолданудың жолдарын көрсету. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Киіз үй – қазақ халқының мәдениеті мен дәстүрінің айқын бейнесі. Оның ерекшеліктері мен маңыздылығы біздің тарихымызда ерекше орын алады. Киіз үйдің құрылысы мен жасалу әдісі көшпелі өмір салтымен тығыз байланысты болғандықтан, ол бүгін де ұлттық мәдениетіміздің маңызды элементі болып табылады. 7. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабақтағы белсенділігін бағалау. Топтық жұмыстарды бағалау. Сабақтың қорытындысы ретінде кері байланыс алу: Оқушылардан киіз үй туралы не үйренгендері және сабақтың қаншалықты қызықты болғаны туралы сұрау. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Киіз үй – қазақ халқының көшпелі мәдениетінің айнасы» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе киіз үйдің құрылымын, оның маңызын және қазіргі заманға ықпалын жазуы қажет.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 21
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Бата беру дәстүрі
	Бата түрлерін жаттайды
	Бата мәтіндері мен мағынасын түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Бата беру дәстүрінің қазақ халқының мәдениетіндегі орны мен маңызын түсіндіру. Бата сөздерінің құрылымы мен мәнін, оның тәрбиелік құндылығын талқылау. Оқушыларды ұлттық дәстүрлерді құрметтеуге тәрбиелеу. Сабақтың міндеттері: Бата беру дәстүрі туралы ақпарат беру. Бата сөздерінің тәрбиелік мәнін түсіндіру. Оқушылардың ұлттық құндылықтарды түсінуіне, құрметтеуге ықпал ету. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстыру: «Бата беру дәстүрі». 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Бата беру қазақ халқының үлкендері мен ақсақалдары тарапынан жасалатын ұлттық дәстүр. Бұл дәстүр бойынша адамға жолдама немесе тілектер айтылады, ол адамның өміріне, денсаулығына, қуанышына, бақытты болуына ықпал етеді. Бата беру сөзі кең мағынаға ие: ол өз кезегінде жақсылық тілеу, адамның өміріндегі жолдың сәтті болуын тілеу болып табылады. Сұрақтар: Бата сөздері қандай жағдайда беріледі? Қазақ халқы бата бергенде қандай сөздерді қолданады? Бата сөздері адамның өмірінде қандай рөл атқарады? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Оқушыларға бата беру дәстүрі туралы видеоролик көрсетіледі немесе мұғалім бата сөздерінің мысалдарын айтып береді. Осыдан кейін оқушылар төмендегі сұрақтарға жауап береді: Сұрақтар: Бата беру дәстүрінің қазақ мәдениетіндегі орны қандай? Бата сөздерінің мағынасы мен мәні туралы не білуге болады? Бата беру кезінде қандай жақсы тілектер айтылады? Тапсырма 2: Оқушылардың өздері әртүрлі жағдайларға байланысты бата беру мысалдарын ойлап табады. Мысалы, олар жаңадан үйленген жұпқа, білімін жетілдіруге ұмтылған оқушыға немесе елге ұзақ сапарға шығатын адамға бата береді. Тапсырма 3: Әр оқушыға екі түрлі жағдай беріледі: біріншісі – жас балаға бата беру, екіншісі – үлкен адамның денсаулығына бата беру. Оқушылар сол жағдайларға қатысты өз баталарын дайындап, сыныптастарымен бөліседі. 4. Қолдану (10 минут) Тапсырма 4: Оқушылар топқа бөлініп, әр топқа белгілі бір тақырып беріледі (мысалы: жаңа үй сатып алған адамға бата, сапарға шыққан адамға бата, жас баланы тілеу, денсаулыққа бата және т.б.). Әр топ бата сөздерінің құрылымын талдап, өз беттерімен бата мәтінін жазып шығады. Топтардың әрқайсысы өздерінің дайын баталарын сыныпқа оқып береді. Мұғалім мен оқушылар сол баталарды талқылайды, олардың маңыздылығын, мәнін, тілектердің дұрыс қолданылуын түсіндіреді. 5. Талдау (10 минут) Тапсырма 5: Бата сөздерінің тәрбиелік мәні мен өмірдегі ықпалы туралы пікірталас жүргізу. Мұғалім төмендегі сұрақтарды оқушыларға қойып, оларды талқылауға шақырады: Бата берудің адамға әсері қандай болуы мүмкін? Бата берудің маңызды рөлі қандай? Ұлттық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың тәрбиелік мәні туралы ойларыңыз қандай? Оқушылар бір-бірінің пікірлерін тыңдайды, өз ойларын жеткізеді. 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Бата беру – қазақ халқының мәдениетіндегі маңызды әрі қадірлі дәстүр. Бата сөздері адамның өміріне бағыт-бағдар беріп, жақсылыққа жетелейтін құнды тілектер болып табылады. Бұл дәстүр халықтың рухани байлығы, оның адамгершілік пен ізгілікке деген көзқарасын көрсетеді. 7. Бағалау (5 минут) Оқушылардың сабақтағы белсенділігі бағаланады. Топтық жұмыстардың нәтижесі бағаланып, дұрыс әрі мазмұнды баталар жазылғандығы тексеріледі. Сабақтың қорытындысы ретінде кері байланыс алу: оқушылар сабақтан не үйренгендерін айтады. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Менің өмірімдегі бата» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе бата сөздерінің жеке өмірде қандай рөл атқаратыны туралы өз ойларын жазады.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 22
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Той мен дәстүр
	Той элементтерін біледі
	Қазақы той мәдениетін түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Той мен дәстүрдің қазақ халқының мәдениетінде алатын орнын түсіндіру. Той рәсімдері мен олардың тәрбиелік мәні туралы ақпарат беру. Оқушылардың ұлттық салт-дәстүрлерді құрметтеуге және сақтауға деген көзқарасын қалыптастыру. Сабақтың міндеттері: Той мен дәстүрдің қазақ қоғамындағы орны мен маңызын түсіндіру. Тойға байланысты салт-дәстүрлер туралы толық мәлімет беру. Оқушыларды ұлттық құндылықтарды сақтау мен олардың тәрбиелік мәнін бағалауға үйрету. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбын және мақсаттарын хабарлау: «Той мен дәстүр». 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Той – қазақ халқының ең маңызды мәдени рәсімдерінің бірі. Той кезінде көп түрлі салт-дәстүрлер орындалады, ол ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, ұлттың тарихы мен мәдениетін сақтауға көмектеседі. Тойлардың түрлері өте көп: үйлену тойы, наурыз мерекесі, туған күн, қуанышқа арналған тойлар және тағы басқалар. Сұрақтар: Тойдың қандай түрлерін білесіңдер? Тойда қандай дәстүрлер орындалады? Тойлардың қоғамда қандай мәні бар? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Оқушыларға қазақ халқының түрлі тойларындағы дәстүрлер туралы бейнемазмұн немесе қысқаша мәтіндер ұсынылады (мысалы, үйлену тойы, Наурыз мейрамы, баланы тұсау кесу, т.б.). Осы мәтіндер немесе бейнемазмұн бойынша оқушылар төмендегі сұрақтарға жауап береді: Сұрақтар: Той барысында қандай дәстүрлер орындалады? Бұл дәстүрлердің тәрбиелік мәні неде? Тойларда қандай тілектер айтылады? Тапсырма 2: Оқушыларға әртүрлі той түрлері туралы мәлімет беріледі. Олардың міндеті – тойға қатысты бірнеше сұрақтарға жауап беру: Үйлену тойында қандай салт-дәстүрлер орындалады? Наурыз мейрамындағы дәстүрлер туралы не білесіздер? Тұсау кесер тойының ерекшелігі неде? 4. Қолдану (10 минут) Тапсырма 3: Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа бір той түрі беріледі. Әр топ тойға байланысты салт-дәстүрлердің тізімін жасап, оның маңыздылығын түсіндіреді. Мысалы: Үйлену тойы Наурыз мейрамы Құда түсу дәстүрі Тұсау кесу Балаға ат қою Топтар өз ойларын сынып алдында айтып, бұл дәстүрлердің халық өміріндегі маңыздылығын талқылайды. Тапсырма 4: Әр оқушы «Менің өмірімдегі той» тақырыбында жеке эссе жазады. Олар өздерінің өміріндегі маңызды тойлар мен мерекелер туралы жазады, қандай дәстүрлердің сақталғаны және тойдың адамға қандай әсері болатынын баяндап береді. 5. Талдау (7 минут) Тапсырма 5: Сыныпта шағын пікірталас ұйымдастырылады. Оқушылар төмендегі сұрақ бойынша өз пікірлерін білдіреді: Тойларда орын алатын дәстүрлердің қазіргі заманда маңызы қандай? Қазіргі тойларда ұлттық дәстүрлер сақтала ма? Олардың қаншалықты маңызды екенін түсіндіре аласыңдар ма? Той мен дәстүрдің қазіргі қоғамдағы рөлі қандай? 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Той мен дәстүр қазақ халқының рухани және мәдени байлығын, тарихын сақтайтын маңызды ұстанымдар болып табылады. Бұл дәстүрлер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, қоғамның бірлігін, мейірімділігін, сыйластықты нығайтады. Тойлар арқылы халық өзінің тарихи тәжірибесі мен ұлттық құндылықтарын балаларға үйретеді, ал олар сол құндылықтарды әрі қарай дамытып, сақтайды. 7. Бағалау (3 минут) Оқушылардың сабақтағы белсенділігі бағаланады. Топтық жұмыстың нәтижесі, эссе жазу тапсырмасы бойынша бағалау жүргізіледі. Кері байланыс алу: оқушылар сабақтан не үйренгендерін және қандай дәстүрлерді қазіргі заманда сақтаудың маңыздылығын айтады. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Менің ұлттық тойым» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Эсседе той мен дәстүрдің адамның өміріндегі маңызы, қазақ халқының салт-дәстүрлерінің тәрбиелік мәні жайлы жазылады.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 23
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ мейрамдары: Наурыз, Құрбан айт
	Мейрамды сипаттайды
	Ұлттық мейрамның мәнін түсіндіру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Наурыз және Құрбан айт мейрамдарының тарихын, маңызын және оларды өткізу дәстүрлерін түсіндіру. Оқушыларға мейрамдардың тәрбиелік мәнін ұғындыру. Ұлттық мәдениетті құрметтеу, дәстүрлерді сақтау мен ұстануға баулу. Сабақтың міндеттері: Наурыз және Құрбан айт мейрамдарының шығу тарихы мен ерекшеліктерін түсіндіру. Мейрамдардың ұлттық құндылықтарды сақтау және дәріптеу тұрғысынан маңызын түсіндіру. Оқушыларды ұлттық мейрамдарды құрметтеп, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге ынталандыру. Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын жариялау: «Қазақ мейрамдары: Наурыз, Құрбан айт». 2. Білу (7 минут) Мұғалімнің кіріспе сөзі: Наурыз – көктемнің басталуын, жаңару мен бірлікті білдіретін дәстүрлі қазақ мейрамы. Бұл мейрамның мәні – табиғаттың жаңаруы мен адамдардың бір-біріне жақын болуы. Құрбан айт – мұсылмандық дәстүр бойынша өткізілетін мейрам, ол Алланың разылығын алу мақсатында құрбандық шалу және мейрамда мұқтаждарға көмек көрсету дәстүрімен сипатталады. Сұрақтар: Наурыз мейрамының ерекшеліктері қандай? Құрбан айт мейрамының өткізілуі қандай дәстүрлерге негізделеді? Бұл мейрамдарда қандай ерекшеліктер мен салт-дәстүрлер орындалады? 3. Түсіну (10 минут) Тапсырма 1: Оқушыларға Наурыз мейрамының тарихы мен оның өткізілу ерекшеліктері туралы мәтін беріледі. Оқушылар осы мәтіннен негізгі ақпаратты бөліп алып, төмендегі сұрақтарға жауап береді: Сұрақтар: Наурыздың шығу тарихы қандай? Наурыз мейрамында қандай дәстүрлер орындалады? Наурызда халық неше күн бойы тойлайды және бұл күндерде не істеледі? Тапсырма 2: Оқушыларға Құрбан айт мейрамына қатысты ақпарат беріледі. Оқушылар мәтін бойынша келесі сұрақтарға жауап береді: Сұрақтар: Құрбан айттың мағынасы мен тарихы қандай? Құрбан айт кезінде қандай рәсімдер мен дәстүрлер орындалады? Құрбан айтта қандай тағамдар дайындалады? 4. Қолдану (10 минут) Тапсырма 3: Оқушыларды топтарға бөліп, әр топқа Наурыз және Құрбан айт мейрамдарының біреуі беріледі. Әр топ мейрамның шығу тарихын, өткізу дәстүрлерін және осы мейрамдардағы салт-дәстүрлердің тәрбиелік мәнін түсіндіреді. Топтар бұл мәліметтерді сынып алдында қорғап, өз ойларын ортаға салады. Тапсырма 4: Оқушыларға «Менің Наурыз мейрамындағы естелігім» немесе «Құрбан айт мерекесіндегі бір ерекше күн» тақырыбында қысқа әңгіме жазу тапсырылады. Әңгімеде оқушының өзіне ерекше әсер еткен дәстүрлер мен рәсімдер туралы айтылуы керек. 5. Талдау (7 минут) Тапсырма 5: Оқушыларға төмендегі сұрақтар бойынша пікірталас ұйымдастырылады: Наурыз мейрамы мен Құрбан айт мейрамы қазіргі қоғамда қалай тойланады? Наурыз бен Құрбан айт мейрамдарының қандай ортақ ерекшеліктері бар? Осы мейрамдардың тәрбиелік мәні қандай? Оқушылардың қазіргі қоғамда бұл мейрамдарды қалай атап өтулерін қалай бағалауға болады? 6. Жинақтау (5 минут) Мұғалімнің қорытынды сөзі: Наурыз мейрамы – ұлттың рухани байлығын көрсететін, көктемнің басталуын тойлау мен қайта жаңарудың символы. Ол елдің бірлігі мен табиғаттың жаңаруын білдіреді. Құрбан айт мейрамы – мұсылмандық дәстүрдің негізінде өтетін, адамдардың бір-біріне көмек көрсету мен Аллаға жақын болу үшін өткізілетін мейрам. Бұл мейрамдар халқымыздың рухани құндылықтарын дәріптеп, бірлік пен мейірімділікті ұстануға шақырады. 7. Бағалау (3 минут) Оқушылардың сабақтағы белсенділігі бағаланады. Топтық жұмыстың нәтижесі және жеке жазылған әңгіме бойынша бағалау жүргізіледі. Кері байланыс алу: оқушылар сабақтан не үйренгендерін және Наурыз бен Құрбан айт мейрамдарының маңыздылығын түсінгендерін айтып береді. Үй тапсырмасы: Оқушыларға «Наурыз мейрамы немесе Құрбан айт туралы қызықты деректер» тақырыбында эссе жазу тапсырмасы беріледі. Оқушылар мейрамдардың тарихы мен олардың ұлттық мәдениетіміздегі орны туралы жазып, қазіргі уақытта қалай сақталып келе жатқаны туралы өз пікірлерін білдіреді.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 24
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ нақыл сөздері – тәрбие құралы
	Қолдана біледі
	Мақал-мәтел мен нақыл сөздер арқылы тәрбиелеу
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Нақыл сөздердің мәнін түсіну, тәрбиелік мазмұнын анықтау; Талдау, салыстыру, өмірмен байланыстыру қабілеттерін дамыту; Халық даналығына құрметпен қарауға, ұлттық тәрбие құндылықтарын бағалауға баулу. ? Сабақтың құрылымы: 1. Ұйымдастыру кезеңі (2–3 минут) Амандасу, оқу құралдарын тексеру. Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таныстыру. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма. «Нақылды таны» (жұптық жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Оқушылардың бар білімін еске түсіру. Жұптарға нақыл сөздердің бірінші бөлігі мен жалғасын араластырып беру. Олар сәйкестендіру арқылы толық нақыл сөзді табады. Мысал: «Еңбек түбі — ...» (береке) «Ұяда не көрсең — ...» (ұшқанда соны ілесің) «Тәрбие — ...» (тал бесіктен) «Атаңның баласы болма, ...» (адамның баласы бол) ✅ Нәтижесі: Жұптар дұрыс сәйкестендірген соң, мұғаліммен бірге мағынасын қысқаша талқылайды. ? 2-тапсырма. «Ойды жалғастыр» (топтық жұмыс – 10 минут) Мақсаты: Нақыл сөздің мәнін ашу, өмірмен байланыстыру. Топтарға 1 нақыл сөзден беріледі. Олар: Мағынасын өз сөздерімен түсіндіреді; Сол нақыл сөздің бүгінгі өмірмен байланысын мысалмен дәлелдейді; Қандай тәрбие береді – соны сипаттайды. Мысал нақыл сөздер: «Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ.» «Білімдіге дүние жарық, білімсізге – қараңғы.» «Әдепті бала – арлы бала, әдепсіз бала – сорлы бала.» «Жақсы сөз – жарым ырыс.» ✅ Нәтижесі: Әр топ өз тапсырмасын 1-2 минутта сыныпқа таныстырады. ? 3-тапсырма. «Маған әсер еткен нақыл сөз» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Жеке пікір қалыптастыру, логикалық ойды дамыту. Нұсқаулық: Оқушы өзіне ұнайтын бір нақыл сөзді таңдайды және: Ол нақыл сөздің мағынасы қандай екенін жазады; Өмірінде ол сөздің маңызы бар ма? Қандай тәрбие береді? Мысалмен түсіндіреді. ✅ Нәтижесі: 2-3 оқушы өз жазғанын дауыстап оқиды. Өзара пікір алмасу ұйымдастырылады. ? 4-тапсырма. «Нақыл сөзден постер» (топтық шығармашылық – 7 минут) Мақсаты: Тақырыпты көрнекі жеткізу, шығармашылық қабілетті дамыту. Нұсқаулық: Әр топ таңдаған нақыл сөзін постерге жазады, суретпен, символмен бейнелейді және мазмұнын түсіндіреді. ✅ Нәтижесі: Топтар өз постерін 1-2 минутта қорғайды. ? Сабақтың соңы (10–12 минут) Қорытынды талқылау (5 минут) Нақыл сөздердің өмірлік маңызы қандай? Бүгін қандай тәрбие алдық? Халық даналығынан не үйренеміз? Бағалау (5 минут) Топтық және жеке жұмыс нәтижесіне қарай ауызша мадақтау немесе бағалау парағы арқылы. Белсенділік, түсініктеме беру, дәлел келтіру критерийлері бойынша. Үй тапсырмасы: «Нақыл сөз – өмір сабағы» тақырыбында шағын ойтолғау (эссе) жазу.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 25
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық тәрбиедегі отбасы рөлі
	Отбасы құндылығын ұғады
	Ата-ана, бала тәрбиесі туралы айту
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Отбасының ұлттық тәрбиедегі маңызын түсіну. Отбасылық құндылықтарды бағалауға үйрету. Қоғамдағы ұлттық дәстүр мен тәрбиенің байланысын тану. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Ойды баста» (жұптық жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Оқушылардың отбасы туралы ойын ояту. Нұсқаулық: Оқушылар жұппен жұмыс істейді. Тақтада төмендегі сөйлемдердің басы жазылады, оқушылар оны өз ойымен жалғастырады. Сөйлемдер үлгісі: Мен үшін отбасы — бұл … Отбасы маған … үйретті. Ұлттық тәрбие алдымен … басталады. Ата-анам мені … деп тәрбиеледі. ✅ Жұптар бір-біріне оқып береді. 1-2 оқушы сыныппен бөліседі. ? 2-тапсырма: «Отбасы – ұлттық тәрбие бастауы» (топтық жұмыс – 10 минут) Мақсаты: Отбасы мен ұлттық тәрбие арасындағы байланысты талдау. Нұсқаулық: Оқушыларды 3 топқа бөлу. Әр топқа бір сұрақ беріледі. Постер түрінде немесе ауызша жауап дайындайды. Сұрақтар: Отбасы ұлттық дәстүрлерді қалай сақтайды? Үлкенге құрмет, кішіге ізет отбасында қалай үйретіледі? Ұлттық тәрбие неге отбасынан басталады? ✅ Әр топ өз ойларын ортаға салады (2-3 минуттан). Топтар бір-бірін толықтырады. ? 3-тапсырма: «Отбасылық құндылықтар тізбегі» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Оқушының өз отбасы туралы ойлануға, баға беруге мүмкіндік беру. Нұсқаулық: Оқушылар жеке параққа өз отбасында қандай ұлттық тәрбиелік элементтер бар екенін жазады: Мысал: Үлкенмен амандасу; Бата сұрау; Үйдегі отырыс ережелері; Дастархан әдебі; Наурыз немесе айт мейрамын тойлау ерекшелігі. ✅ 2–3 оқушы жазғанымен бөліседі. ? 4-тапсырма: «Сахналық көрініс» (шығармашылық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Тақырыпты көркем тәсілмен түсіну. Нұсқаулық: Топтар «ұлттық тәрбиелік мәні бар» бір көрініс қояды. Мысалы: Үлкенге орын беру, Қонақ күту, Атадан бата сұрау, Әке мен ананың балаға ақыл айтуы. ✅ Қысқа (2-3 минуттық) сахналық көрініс көрсетіледі. ? Сабақтың соңы (10 минут) Қорытындылау сұрақтары: Отбасында алған тәрбиенің болашақ өмірге әсері қандай? Бүгін қандай құндылықтар туралы білдіңдер? Ұлттық тәрбие дегеніміз – ... (оқушылар аяқтайды). Бағалау: Жұптық, топтық, жеке белсенділікке қарай ауызша мадақтау немесе рубрикалық бағалау. Үй тапсырмасы: «Біздің отбасымыздың ұлттық дәстүрі» атты шағын шығарма жазу. (Отбасында сақталған ұлттық салт, тәрбие үлгісі туралы)		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 26
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ әйелінің болмысы
	Ана, әйел бейнесін бағалайды
	Әйел тұлғасының мәдениеттегі рөлін көрсету
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ әйелі туралы ұлттық көзқарасты түсіну; Ана, қыз, жар, әже ретіндегі әйел рөлін сипаттау; Қазақ әйеліне тән болмысты құрметтеу, үлгі ету. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Қазақ әйелі деген кім?» (ой шақыру – 5 минут) Мақсаты: Сабақтың тақырыбын оқушы түсінігімен байланыстыру. Нұсқаулық: Мұғалім «Қазақ әйелі десе ойыңа не келеді?» деген сұрақ қояды. Оқушылар стикерге немесе ауызша 1–2 сөзбен жауап береді. Мысал жауаптар: Ана, мейірімді, әже, дана, сабырлы, еңбекқор, отаншыл, сыйласым, ақ жаулықты. ✅ Мұғалім жауаптарды жинақтап, тақырыпты қысқаша таныстырады. ? 2-тапсырма: «Қазақ әйелінің төрт болмысы» (топтық жұмыс – 10 минут) Мақсаты: Қазақ әйелінің отбасындағы және қоғамдағы рөлін талдау. Нұсқаулық: Сынып 4 топқа бөлінеді. Әр топқа бір рөл беріледі: Ана Қыз бала Жар (әйел) Әже Тапсырма: Қазақта бұл рөл қандай қасиеттермен сипатталады? Ұлттық дәстүрде осы рөлге қатысты қандай тәрбие бар? Мысал келтір: мақал-мәтел, оқиға, өмірден көргенің. ✅ Әр топ 2–3 минутта өз ойларын сыныпқа таныстырады. ? 3-тапсырма: «Қасиетті есімдер» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Қазақ әйеліне деген құрметті нығайту. Нұсқаулық: Оқушы өз отбасындағы немесе қазақ тарихындағы бір әйел туралы жазады: Жазу жоспары: Кім туралы жазасың? Оның қандай қасиетін үлгі тұтасың? Ол сенің өміріңде қандай із қалдырды? ✅ Қаласа, 2–3 оқушы жазғанын сыныппен бөліседі. ? 4-тапсырма: «Рөлдік көрініс» (шығармашылық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Әйел бейнесін сахналық көрініс арқылы таныту. Нұсқаулық: Топтар отбасыдағы ананың, әженің немесе қыз баланың ұлттық дәстүрге сай бір көрінісін сахналайды. Мысалдар: Ананың баласына тілек айтуы Қыз баланың тәлім алуы Әженің ақыл-өсиеті Жас келіннің үлкенге иіліп сәлем салуы ✅ Көрініс қысқа (2–3 минут), мәні – тәрбиелік үлгі беру. ? Қорытынды сұрақтар (5 минут) Қазақ әйеліне тән қандай қасиеттерді бүгін үйрендіңдер? Қазіргі қоғамда сол болмысты қалай сақтауға болады? «Қазақ қызы қандай болуы керек?» деген сұраққа 1 сөйлеммен жауап бер. ✅ Үй тапсырмасы: «Менің анам – менің мақтанышым» тақырыбында шағын шығарма немесе эссе жазу (8–10 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 27
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ата – ақылдың иесі, ана – мейірімнің бұлағы
	Құрмет сезімі оянады
	Ата-анаға құрмет тақырыбында тәрбиелік бағыт беру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Отбасындағы ата мен ананың рөлі мен қасиетін түсіну; Үлкенге құрмет, кішіге ізеттілік сезімдерін қалыптастыру; Ата-анаға деген сүйіспеншілік пен алғыс білдіру дағдысын дамыту. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Мақалды жалғастыр» (жұптық жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Оқушылардың отбасына қатысты мақал-мәтелдерді білуін анықтау. Нұсқаулық: Мұғалім мақалдың бірінші бөлігін оқиды, оқушылар жалғасын табады және мағынасын ашады. Мақал үлгілері: Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келеді. Ата – бәйтерек, бала – жапырақ. Ана – өмір шуағы. Ананың сүті бой өсіреді, ананың сөзі ой өсіреді. Ата сөзі – ақылдың көзі. ✅ Жұптар 2-3 мақал таңдап, сыныпта түсіндіріп береді. ? 2-тапсырма: «Ата мен ананың болмысы» (топтық жұмыс – 10 минут) Мақсаты: Оқушылар ата мен ананың отбасындағы орнын сипаттап, ұлттық тәрбиемен байланыстырады. Нұсқаулық: 2 топқа бөлінеді. Әр топ өз рөліне сәйкес сұрақтарға жауап береді: 1-топ: Ата – ақылдың иесі Ата қандай болу керек? Ата тәрбиесі қандай ұлттық үлгілермен беріледі? Қазіргі қоғамда атаның орны қандай? 2-топ: Ана – мейірімнің бұлағы Ананың болмысы қандай? Ана тәрбиесінің мәні неде? Ана мейірімін қалай бағалаймыз? ✅ Әр топ 2–3 минуттан өз жұмысын қорғайды. ? 3-тапсырма: «Жүректен шыққан сөз» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Ата-анаға алғыс айту, өз сезімін ашық білдіру. Нұсқаулық: Оқушы төмендегі сұрақтарға шағын ойтолғау ретінде жауап жазады: Ата немесе анам маған қандай өнеге көрсетті? Мен оларға қандай алғыс айтар едім? Мен болашақта қандай ата-ана болғым келеді? ✅ Қалауы бойынша 2–3 оқушы оқып береді. ? 4-тапсырма: «Сахналық көрініс» (шығармашылық – 7 минут) Мақсаты: Ата мен ана бейнесін сахна арқылы көрсету. Нұсқаулық: Топтар шағын көрініс дайындайды. Мысалдар: Атаның баласына ақыл айту сәті. Ананың баласына мейірім көрсетуі. Немере мен атаның диалогы. Ана мен қыздың арасындағы сырласу. ✅ Әр көрініс 2–3 минуттан аспайды. ? Қорытынды (5 минут) Талқылау сұрақтары: Ата мен ананың отбасындағы рөлі қандай? Неліктен ақыл – атадан, мейірім – анадан деп айтылады? Өз үйіңде бұл сөздер шындыққа сай келе ме? ✅ Үй тапсырмасы: «Менің ата-анам – менің тірегім» тақырыбында эссе жазу (10–12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 28
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақ билері мен шешендік өнер
	Шешендік сөздерді таниды
	Шешендік өнерге баулу
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ билерінің ел басқарудағы рөлін түсіну; Шешендік өнердің тәрбиелік мәнін ашу; Дәстүрлі әділеттілік, тапқырлық, сөз шеберлігіне қызығушылықты арттыру. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Билер кім?» (топтық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Қазақ билерінің тарихи рөлін таныту. Нұсқаулық: Үш топқа бөлінеді. Әр топқа бір би туралы қысқаша мәтін немесе ақпарат беріледі. Топтарға бөлу: Төле би Қазыбек би Әйтеке би Тапсырма: Би кім болған? Елге сіңірген еңбегі қандай? Шешендік сөзінен бір мысал келтір (мәтіннен немесе жатқа). ✅ Әр топ 2–3 минутта постер не ауызша қорғайды. ? 2-тапсырма: «Шешендік сөзді талдау» (жұптық жұмыс – 8 минут) Мақсаты: Оқушы шешендік сөздің мазмұнын түсініп, мағынасын ашуға тырысады. Нұсқаулық: Жұптарға шешендік сөздің бір үзіндісі беріледі. Мысал: «Бірлік болмай, тірлік болмас» – Төле би «Біз қазақ деген мал баққан елміз, ешкімге соқтықпай жай жатқан елміз...» – Қазыбек би «Бақ қайда барасың – Талапқа, ырыс қайда барасың – Ынтымаққа...» – Әйтеке би Тапсырма: Бұл сөздің мағынасы қандай? Қандай жағдайда айтылуы мүмкін? Қазіргі өмірмен қалай байланыстырар едің? ✅ Жұптар талдағандарын ортада бөліседі. ? 3-тапсырма: «Сен шешенсің!» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Шешендік өнерге еліктеу арқылы сөз сөйлеу дағдысын дамыту. Нұсқаулық: Оқушыға жағдай беріледі, сол бойынша 3–4 сөйлеммен шешендік стильде сөйлеп көреді. Мысал жағдайлар: Достық туралы Әділдік туралы Қарияны құрметтеу туралы Бірліктің маңызы туралы ✅ Қалауы бойынша бірнеше оқушы сөйлеп шығады. ? 4-тапсырма: «Сахналық көрініс» (шығармашылық – 7 минут) Мақсаты: Шешендік сөз бен билік айту көрінісін сахналау. Нұсқаулық: Екі немесе үш оқушы «дау шешу» көрінісін сахналап береді. Мысал: Екі адамның жер дауы Жас баланың қателігі мен бидің шешімі Билер кеңесі кезіндегі сөз жарыс ✅ 3–5 минуттық қысқа көрініс. ? Қорытынды (5 минут) Сұрақтар арқылы бекіту: Қазақ билері қандай қасиеттерімен ерекшеленген? Шешен сөздің тәрбиелік мәні неде? Қазіргі қоғамда шешендік өнер қажет пе? ✅ Үй тапсырмасы: «Мен әділ би болсам...» тақырыбында шағын эссе (10 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 29
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық идеология және қазіргі жастар
	Ұлттық көзқарасы дамиды
	Жастардың ұлттық бағыттағы ұстанымдарын талдау
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	абақтың мақсаты: Ұлттық идеология ұғымының мәнін түсіну; Қазіргі жастардың қоғамдағы рөлін ұлттық тұрғыда бағалау; Жастардың бойындағы ұлттық рух, патриоттық сезім, жауапкершілік туралы ой қозғау. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Ұлттық идеология деген не?» (миға шабуыл – 5 минут) Мақсаты: Тақырыпқа қатысты оқушы түсінігін анықтау. Нұсқаулық: Мұғалім тақырыпты айтып, тақтаға «Ұлттық идеология» сөзін жазады. Оқушылар өз ойынша осы ұғымға қатысты сөздерді атап өтеді. Мысал: Ел, тіл, дәстүр, тәрбие, патриотизм, мәдениет, рух, бірлік. ? Мұғалім осы сөздер арқылы түсінікті толықтырып береді. ? 2-тапсырма: «Мен – ұлттық құндылық иесімін» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Оқушы өзінің ұлттық болмысын сезініп, оны сипаттай алады. Нұсқаулық: Оқушылар төмендегі сұрақтарға жауап бере отырып, шағын ойтолғау жазады: Мен өз ұлтымның қандай құндылықтарын жақсы көремін? Мен қазақ болуыммен мақтанамын ба? Неліктен? Мен болашақта ұлтым үшін не істей аламын? ✅ Қаласа, 2–3 оқушы сыныпта оқып береді. ? 3-тапсырма: «Бүгінгі жас – ертеңгі ел болашағы» (топтық пікірталас – 10 минут) Мақсаты: Жастардың ұлттық сана қалыптастырудағы орнын талдау. Нұсқаулық: Сынып 2 топқа бөлінеді. 1-топ: Жастар – ұлттық идеологияны сақтаушы. 2-топ: Жастар – жаһандануға бейім, ұлттық құндылықтар көмескіленуде. Тапсырма: Өз көзқарастарын дәлелдермен қорғау. Әр топ 2–3 минуттан сөйлейді. ✅ Мұғалім ойларды қорытындылап, екі пікірден де оң тұстарды көрсетеді. ? 4-тапсырма: «Болашақ Қазақстан қандай болу керек?» (шығармашылық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Оқушылар өз қиялындағы ұлттық рухты сақтаған ел бейнесін сипаттайды. Нұсқаулық: Плакатқа немесе А4 қағазына өз елінің болашағын сипаттайтын сурет салады немесе 3–4 сөйлеммен сипаттама береді. Мысал бағыттар: Ана тілі мен ұлттық дәстүрдің дамуы Жастардың ғылым мен өнерге ұмтылысы Бірлік пен бейбітшілік ✅ Жұмыстар тақтаға ілінеді, 2–3 оқушы өз жұмысын таныстырады. ? Қорытынды (5 минут) Бекіту сұрақтары: Ұлттық идеология дегеніміз не? Жастар ұлттық болмысын қалай сақтай алады? Сен өз бойыңда ұлттық рух бар екенін қалай көрсетесің? ✅ Үй тапсырмасы: «Мен – ұлтымның үмітімін» тақырыбында эссе жазу (10–12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 30
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Ұлттық құндылықтар және жаһандану
	Қазіргі өзгеріске көзқарасы қалыптасады
	Қос мәдениеттілікті түсіну
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Жаһандану үдерісінің ұлттық құндылықтарға әсерін түсіну; Өз мәдениеті мен тілін құрметтеу, ұлттық болмысты сақтау маңызын ұғыну; Оқушының сыни және шығармашылық ойлауын дамыту. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Түсінікті ажырат» (жеке жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Ұлттық құндылық пен жаһандану ұғымдарын салыстыра отырып түсіну. Нұсқаулық: Кестені толтыру: Ұлттық құндылық Жаһандану (мысалы: ана тілі, салт-дәстүр, ұлттық киім) (мысалы: интернет, жаһандық мәдениет, ағылшын тілі) ✅ Оқушылар 3-4 мысалдан жазады, 2-3 оқушы оқып береді. ? 2-тапсырма: «Пікір білдір» (жұптық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Жаһанданудың оң және теріс жақтарын бағалау. Нұсқаулық: Жұптарға мынадай пікір ұсынылады: «Жаһандану – ұлттық болмыстың жойылуына әкеледі.» Тапсырма: Осы пікірге келісесіз бе, әлде қарсысыз ба? Дәлелмен түсіндіріңіз (2-3 сөйлем). ✅ Әр жұп өз пікірін білдіреді. Мұғалім тараптар арасындағы теңгерімді көзқарасты көрсетеді. ? 3-тапсырма: «Мені қорғайтын қалқан» (топтық жұмыс – 10 минут) Мақсаты: Жаһандану дәуірінде ұлттық құндылықтарды сақтау жолдарын ұсыну. Нұсқаулық: 2 топқа бөлінеді. Топтар «Ұлттық құндылықтарды сақтаудың 5 жолы» атты идеялар картасын жасайды. Мысал: Қазақ тілінде сөйлеу Дәстүрлі мерекелерді тойлау Ұлттық аспап үйрену Қазақша кітап оқу Қарттарға құрмет көрсету ✅ Топтар постермен таныстырады. ? 4-тапсырма: «Менің таңдауым» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Оқушылар өз ұстанымын анықтайды. Нұсқаулық: Оқушылар мына сұраққа жауап жазады: «Жаһанданған заманда өз ұлтыңды, тіліңді, салтыңды сақтау үшін не істер едің?» ✅ Жұмыс соңында қалауы бойынша 2–3 оқушы оқып береді. ? Қорытынды (5 минут) Рефлексия сұрақтары: Жаһандану ұғымын қалай түсіндің? Ұлттық құндылықтар жаһандану кезінде неге маңызды? Сен өз ұлттық болмысыңды қалай сақтай аласың? ✅ Үй тапсырмасы: «Жаһандану және менің ұлттық келбетім» тақырыбында шағын эссе (10–12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 31
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қазақтың ұлы тұлғалары (Абай, Шоқан, Ыбырай т.б.)
	Ұлы тұлғаларды біледі
	Тұлғалардың ұлттық идеяға қосқан үлесін тану
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Қазақ халқының тарихындағы ұлы тұлғалардың еңбегі мен мұрасын түсіну; Олардың ұлттық құндылықтарды дамытудағы рөлін анықтау; Оқушы бойында үлгі аларлық қасиеттерді тануға мүмкіндік беру. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Тұлғаны таны» (топтық жұмыс – 8 минут) Мақсаты: Абай, Шоқан, Ыбырай туралы білімдерін нақтылау. Нұсқаулық: Сынып 3 топқа бөлінеді. Әр топқа бір ұлы тұлға туралы қысқаша ақпарат, сурет және дәйексөз беріледі. Тапсырма: Тұлғаның өмір жолы туралы қысқаша айтып беру Қай салада еңбек еткен? Қандай шығармасы немесе еңбегі есте қалды? Бір қанатты сөзін жатқа айтып, мағынасын түсіндіру ✅ Әр топ өз кейіпкерін 2–3 минутта қорғайды. ? 2-тапсырма: «Сәйкестендір» (жеке немесе жұптық жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Тұлғалар мен олардың шығармаларын сәйкестендіру. Нұсқаулық: Кестедегі бағандарды сәйкестендір. Тұлға Шығарма / Еңбек Абай Құнанбайұлы «Қыс», «Ғылым таппай мақтанба» Ыбырай Алтынсарин «Кел, балалар, оқылық» Шоқан Уәлиханов «Қазақ шежіресі», саяхат жазбалары ✅ Оқушылар дұрыс сәйкестендіріп, 1-2 сөйлеммен неге солай екенін түсіндіреді. ? 3-тапсырма: «Ұлыдан үлгі» (жеке жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Ұлы тұлғалардың өнегелі қасиеттерін тану. Нұсқаулық: Оқушылар төмендегі сұраққа жауап береді: Осы үш тұлғаның біреуін таңда. Ол сен үшін қандай үлгі бола алады? Неліктен? Мысал: – Абай – білімге құштарлық пен адамгершілікке үндейді. – Шоқан – ғылымға қызығушылығымды арттырады. – Ыбырай – оқу мен еңбектің маңызын түсіндірген. ✅ Жұмыстар ішінен 2–3 оқушы өз ойымен бөліседі. ? 4-тапсырма: «Ұлы тұлғалар – болашаққа бағдар» (топтық шығармашылық – 8 минут) Мақсаты: Ұлы тұлғалардың идеяларын қазіргі өмірмен байланыстыру. Нұсқаулық: Әр топқа тапсырма беріледі: "Ұлы тұлғаның қазіргі жастарға айтар үндеуі қандай болар еді?" Мысал бағыттар: Абай – рухани тазалық пен білім Шоқан – ғылым мен зерттеу Ыбырай – еңбек пен оқу ✅ Топтар 3–4 сөйлемнен тұратын «үндеу» жазады және дауыстап оқиды. ? Қорытынды (5 минут) Қысқаша сұрақтар: Қай тұлғаның сөзі саған ерекше әсер етті? Бұл адамдардың өмірінен не үйрендің? Қандай қасиетін өзіңе алғың келеді? ✅ Үй тапсырмасы: «Мен үлгі тұтатын қазақ тұлғасы» тақырыбында шағын эссе жазу (10–12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 32
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Мәдени мұра бағдарламасы – жаңғыру жолы
	Бағдарлама мәнін ұғынады
	Елбасының "Мәдени мұра" саясатын талдау
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Мәдени мұра бағдарламасының маңыздылығын түсіну және оның ұлттық жаңғырудағы рөлін анықтау; Оқушыларды мәдени мұраның сақталуы мен ұрпақтан-ұрпаққа берілу қажеттілігін түсіндіру; Қазіргі Қазақстандағы мәдени мұраларды сақтау шараларына назар аударту. ? Сабақтың ортасы (25–30 минут) ? 1-тапсырма: «Мәдени мұраға шолу» (топтық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Мәдени мұра бағдарламасының негізгі бағыттарын талқылау. Нұсқаулық: Оқушылар топтарға бөлініп, әр топқа «Мәдени мұра» бағдарламасының әрбір негізгі бағыттары туралы ақпарат беріледі. Әр топ сол тақырып бойынша сұрақтарға жауап береді. Бағыттар: Қазақстанның тарихи ескерткіштері мен мәдени мұрасын сақтау Ұлттық өнер мен дәстүрлерді сақтау Әлемдік мәдениеттің құндылықтарын тану мен насихаттау Білім беру жүйесінде мәдени мұра бағдарламасын енгізу ✅ Әр топ 3–4 минутта өз ойларын ортаға салады. ? 2-тапсырма: «Қазақстандағы мәдени мұра» (жеке жұмыс – 5 минут) Мақсаты: Оқушылардың өз еліндегі мәдени мұраға деген көзқарасын қалыптастыру. Нұсқаулық: Оқушыларға Қазақстандағы тарихи және мәдени маңызы бар 1 ескерткіш немесе мәдени нысанды таңдауды ұсыныңыз. Оларға төмендегі сұрақтарға жауап беруді тапсырыңыз: Бұл ескерткіш немесе нысан не үшін маңызды? Ол қандай тарихи оқиғамен байланысты? Мәдени мұраның сақталуына қандай қауіптер бар? Осы мұраны сақтау үшін не істей аламыз? ✅ Оқушылар өз жұмыстарын 1-2 сөйлеммен қорғайды. ? 3-тапсырма: «Ұрпаққа аманат» (жұптық жұмыс – 7 минут) Мақсаты: Мәдени мұраның ұрпақтан-ұрпаққа берілуінің маңыздылығын түсіну. Нұсқаулық: Жұптар арасында келесі сұрақтарға жауап беріңіздер: Мәдени мұраларды сақтау неге маңызды? Қазақ халқының мәдени мұрасына қандай үлестер қосқан ұлы тұлғалар бар? Қазіргі жастар мәдени мұраны қалай сақтай алады? ✅ Оқушылар өз пікірлерін ортаға салып, жауаптарын қорытындылайды. ? 4-тапсырма: «Жаңғыру жолы – Болашаққа бағдар» (топтық шығармашылық жұмыс – 8 минут) Мақсаты: Қазіргі жастарға мәдени мұраның жаңғыру жолында атқаратын рөлі туралы ойландыру. Нұсқаулық: Әр топқа «Мәдени мұра бағдарламасының» жаңғыру жолы атты тақырып бойынша шағын шығармашылық жобаны ұсыныңыз. Топтар келесі бағыттарды қарастыруы керек: Мәдени мұраны сақтау жолдары Жастардың атқаратын рөлі Мемлекет тарапынан қолдау көрсету шаралары Мәдени мұраларды сақтау үшін әрбір азамат не істей алады? ✅ Топтар өз жобаларын 3-4 минут ішінде таныстырады. ? Қорытынды (5 минут) Қысқаша сұрақтар: Мәдени мұраның сақталуы біздің міндетіміз бе? Қазіргі жастар осы бағдарламаның жаңғыру жолында қандай рөл атқаруы керек деп ойлайсың? Әлемдік мәдениетті сақтау үшін еліміз не істей алады? ✅ Үй тапсырмасы: «Мәдени мұра және менің үлесім» тақырыбында эссе жазу (10–12 сөйлем). Қосымша ақпарат: Мәдени мұра бағдарламасы 2003 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың бастамасымен іске қосылған болатын. Оның мақсаты – қазақ халқының бай тарихын, мәдениетін сақтау, зерттеу және насихаттау.		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 33
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Жобалық жұмыс. «Менің ұлттық болмысым»
	Жоба қорғайды
	Өзінің ұлттық келбетін танытуға мүмкіндік беру
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Жобаның мақсаты: Оқушыларға ұлттық болмысын, мәдениетін, дәстүрлерін терең түсінуге мүмкіндік беру; Ұлттық құндылықтарды қастерлеу мен оларды заманауи қоғамда сақтап, дамыту қажеттілігін көрсету; Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту. ? Жобаның тақырыбы: Менің ұлттық болмысым ? Жобаның міндеттері: Ұлттық болмыстың құрамдас бөліктерін (ұлттық киім, салт-дәстүр, тіл, өнер, т.б.) зерттеу; Қазақ мәдениетінің ерекшеліктерін түсініп, оларды бүгінгі күнмен байланыстыра білу; Ұлттық болмыстың әртүрлі аспектілерін шығармашылықпен көрсету (фото, бейнемазмұн, презентация, т.б.). ?‍? Жобаны орындау әдіс-тәсілдері: Кіріспе бөлім: Ұлттық болмыс дегеніміз не? Ұлттық болмысымыздың негізгі компоненттерін талдау (тіл, дәстүр, киім, тағам, өнер, т.б.). Негізгі бөлім: Оқушылар өз ұлттық болмысын сипаттайтын бөлімдерге бөлініп жұмыс істейді. Олар келесі бағыттар бойынша ақпарат жинап, өз ойларын білдіреді: Ұлттық киімдер: Қазақтың ұлттық киімдері, оның маңызы, тарихи мәні. Қазақтың салт-дәстүрлері: Мысалы, той, бата беру, қонақ күту, жоралғылар және олардың тәрбиелік мәні. Қазақтың ұлттық тағамдары: Ұлттық тағамдардың тарихы, дайындалу әдістері, олардың қоғамдағы орны. Қазақ өнері: Домбыра, күй, ән, айтыс – қазақ өнерінің рухани мұрасы. Қазақ тілі: Тілдің маңызы, тіл арқылы ұлттық бірегейлікті сақтау. Шығармашылық жұмыс: Оқушылар өз жобаларын түрлі тәсілдермен жүзеге асырады: Презентация: Қазақтың ұлттық болмысын танытатын презентация жасау. Эссе: «Менің ұлттық болмысым» тақырыбында жазбаша эссе. Көрнекі жұмыс: Ұлттық киім үлгісін жасау немесе қазақтың дәстүрлі тағамдарын сипаттайтын постер әзірлеу. Фото немесе бейнемазмұн: Оқушылар өздерінің ұлттық болмысы мен дәстүрлерін бейнемазмұн немесе фотосуреттер арқылы көрсетеді. ? Жұмысты орындау кезеңдері: Жобаны таныстыру (1 күн): Оқушыларға жоба тапсырмасын таныстыру, жобаның мақсатымен таныстыру. Ақпарат жинау және жұмыс жасау (3–4 күн): Оқушылар тақырыпты зерттейді, қажетті ақпаратты жинайды және жобасын жүзеге асырады. Жобаны қорғау (1 күн): Оқушылар жобаларын сынып алдында қорғайды, әрқайсысы өз жұмысына қысқаша шолу жасап, негізгі идеясын түсіндіреді. ? Жоба қорғау кезеңі: Оқушылар өз жобаларын сынып алдында таныстырып, ұлттық болмысқа қатысты өз түсініктері мен ойларын айтады. Әрбір оқушы өз жобасын қорғағаннан кейін, басқа оқушылар сұрақтар қойып, пікірлерін білдіреді. ? Қорытынды нәтиже: Оқушылардың ұлттық болмысқа қатысты түсініктері кеңейеді. Шығармашылық ойлау қабілеттері дамиды. Ұлттық мәдениетті сақтауға және дамытуға деген қызығушылық пайда болады. Оқушылардың қоғамдағы рөлі мен ұлттық құндылықтарға деген көзқарасы нығаяды. ? Жобаны бағалау критерийлері: Мазмұнның толықтығы (1-10 балл): Жоба ұлттық болмыстың негізгі аспектілерін қамти ма? Шығармашылық және originality (1-10 балл): Жоба бірегей және шығармашылық тұрғыда ерекшелене ме? Тіл мен стиль (1-5 балл): Тілдің анықтылығы, түсініктілігі, грамматикалық сауаттылығы. Презентацияның визуалды әсері (1-5 балл): Жұмыстың көрнекілігі мен жобаның стильдік орындалуы. Қорғаудың сапасы (1-5 балл): Оқушының жобасын қорғау қабілеті, өз ойларын дұрыс жеткізе білуі. ? Үй тапсырмасы: Жазбаша эссе: «Менің ұлттық болмысым» тақырыбына эссе жазу (10-12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.
№ 34
Сынып:	Қатысушылар саны: -	Қатыспағандар саны:
	Қорытынды сабақ: Бекіту, рефлексия, бағалау
	Білімін саралап, өз пікірін білдіреді
	Барлық білімді пысықтап, қорытындылау
Сабақ барысы
Сабақ кезеңдері	Мұғалімнің оқу іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Ұйымдастыру кезеңі. оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарларын сабаққа аудару. Оқушыларға сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.		Оқушылар сабаққа дайындалады Сабақтың мақсаты мен тақырыбын біледі
Сабақтың ортасы	Сабақтың мақсаты: Ұлттық құндылықтар туралы алған білімді қорытындылау және бекіту; Оқушылардың алған білімдерін бағалау және олардың өз ойларын жеткізе алу қабілеттерін дамыту; Тақырып бойынша рефлексия жүргізу арқылы оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру. Сабақтың құрылымы: I. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут) Оқушылармен сәлемдесу. Сабақтың мақсатымен таныстыру. Сабаққа дайындықты тексеру. II. Бекіту кезеңі (15 минут) Ойын түріндегі бекіту Оқушыларды топтарға бөлу. Әр топқа түрлі ұлттық құндылықтарға қатысты сұрақтар мен тапсырмалар беріледі. Мысалы: Қазақтың қандай ұлттық тағамдары бар? Домбыраның қазақ мәдениетіндегі орны қандай? Жеті ата туралы қандай білесіңдер? Ұлттық киімдердің ерекшеліктері қандай? Наурыз мерекесінің мәні мен маңызы. Әр топ өз сұрақтарына жауап береді. Топтар бір-бірінің жауаптарын тексереді. Кроссворд Ұлттық құндылықтар мен салт-дәстүрлер туралы сұрақтардан құралған кроссворд жасау. Оқушылар кроссвордты шешіп, әрбір жауапты толық түсіндіреді. III. Рефлексия (10 минут) Жеке рефлексия Оқушыларға төмендегі сұрақтар бойынша ойлануға уақыт беріледі: Осы сабақта мен не білдім? Қандай ұлттық құндылық мен үшін ең маңызды деп санаймын? Ұлттық құндылықтарды сақтау мен дамытудың қазіргі қоғам үшін маңызы қандай? Әр оқушы өз ойларын бөліседі. (Жазбаша немесе ауызша түрде) Сабаққа бағалау Сабақтың соңында оқушылардан сабақтың өтелуін бағалауды сұраңыз. Оқушылар өз пікірлерін білдіреді: Сабақ қызықты әрі пайдалы болды ма? Қандай жаңа ақпарат алдым? Қандай тақырыптар бойынша көбірек түсіндірме алғым келеді? IV. Бағалау (10 минут) Жобалық жұмыстарды бағалау Оқушылардың «Менің ұлттық болмысым» жобаларын қорғауы немесе презентациялары бойынша бағалау жүргізіледі. Әр оқушыға критерийлер бойынша баға қойылады: Мазмұнның толықтығы мен дәлдігі. Шығармашылық және оригинальды шешімдер. Тілдік қор мен презентацияның сапасы. Тақырыпқа сәйкес келуі. Қорытынды баға қою Оқушылардың сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындауы мен рефлексиясы негізінде қорытынды баға қойылады. V. Қорытынды (5 минут) Сабақтың нәтижесі мен жалпы бағалау туралы қысқаша қорытынды жасау. Оқушыларға өздерінің ұлттық құндылықтарға деген көзқарасын өзгертіп, оларды келешекте күнделікті өмірде қолдануға шақыру. Оқушыларға алған білімдерін өз отбасында, достарымен бөлісуге және ұлттық құндылықтарды сақтау жолында жұмыс істеуге ұсыныс беру. Үй тапсырмасы: Эссе жазу: «Ұлттық құндылықтарды сақтау – менің міндетім» (10-12 сөйлем).		Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды. Нәтижеге бағытталған білім алады. Берілген тапсырманы орындайды. Қосымша деректер жинақтайды.	ҚБ «Бағдаршам» ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек» ҚБ «Бір түйін сөз» әдісі ҚБ: «Бас бармақ»	презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары презентация, таратпа материалдар карточкалар, ғаламтор ресурстары карточкалар, ғаламтор ресурстары
Сабақтың соңы 5 мин	Қорытындылау. Бүгінгі сабақтан үйренген жақсы қасиеттерін еске түсіріп, айтып береді.		Сабаққа кері байланыс береді.

6-ҚҰРЫЛЫМ

Пайдаланылған әдебиеттері тізімі

Мұғалімдер үшін пайдаланылатын әдебиеттер:

1. "Қазақстанның ұлттық мәдениеті" – Қ. Қараев, М. Құдайбергенов

2. "Қазақ халқының салт-дәстүрлері" – Ә. Аманжолов

3. "Қазақ мәдениеті және ұлттық тәрбиенің негіздері" – З. Тұрысбекова

4. "Ұлттық құндылықтар және олардың тәрбиелік мәні" – К. Әлімбекова

5. "Жаңа білім беру стандарттары мен оқыту әдістемелері" – Н. Жұманиязова

6. "Қазақстанның этнографиясы мен мәдениеті" – Қ. М. Сарбасова

7. "Ұлттық білім беру жүйесінде ұлттық құндылықтарды қалыптастыру" – О. Ахметова

Оқушылар үшін пайдаланылатын әдебиеттер:

1. "Қазақ халқының тарихы" – М. Қозыбаев

2. "Ұлттық ойындар" – Ә. Жүнісбек

3. "Қазақтың ұлттық тағамдары" – Г. Махмұтова

4. "Қазақ мәдениеті" – Ш. Уәлиханов

5. "Қазақтың салт-дәстүрлері" – С. Тәуекел

6. "Қазақтың ұлттық өнері" – Қ. А. Мұхамедқали

7. "Әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер" – С. Сейітжан