Педагогтің Т.А.Ә.

Мырзабекқызы Индира

Күні:

27.11.2023

Сынып: 5 б

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Тәрбие тақырыбы

Бабалар салған ізімен...

Қорқыт  ата  және  қобыз  сазы

Құндылық

Ар-ұят құндылығы

Мақсаттары

Оқушыларға Қорқыт атаның өмір жолынан күйлерінің шығу тарихынан түсінік беру. Қобыздың жасалуы туралы мағлұмат беру.Қорқыт ата кесенесінің тарихи мәнін ашып түсіндіру

Көрнекіліктер

Плакатқа  салынған  қобыздың  суреті,  

Қорқыт  ата  портреті  мен  кесенесінің  суреті.

Интербелсенді тақта, бейнероликтер

Сабақтың басы Ұйымдастыру кезеңі.

Сабақтың ортасы

Сабақтың соңы

Сəлемдесу, оқушыларды түгендеу. Қызығушылықты ояту

«Күн! Тас! Қоршау!» ойыны

Ойын оқушылардың зейіні мен қозғалыс жылдамдығын дамытуға бағытталған. Ойын шарты: оқушылар бірнеше топтарға бөлініп отырады. Кезек-кезек балаларға «Күн!»,«Тас!», «Қоршау!» атты бұйрықтар беріледі. Сөздердің айтылу ретін үнемі өзгерту қажет. Оқушылар əрбір сөзге қимылмен жауап берулері шарт. Егер «Күн!» деген сөз айтылса, олар алақандарын ашып, саусақтарын тарбитып, қолдарын жоғары көтереді.

«Тас!» сөзінде қолдарын түюлі жұдырықтарымен көтереді. «Қоршау!» сөзінде алақандарын ашып, қолдарын көтереді, бірақ саусақтары бір-біріне тығыз жанасып тұруы керек. Ойын жылдамдығы біртіндеп жоғарылауы қажет. Ешбір қате жібермеген топ жеңімпаз атанады.

Бүгінгі  тәрбие  сағатымыздың  тақырыбы,  «Қорқыт  ата  және қобыз  сазы»  деп  аталады. (Тәрбие  сағатының  жоспарымен  таныстырып  өтіледі.)

Күй  атасы-Қорқыт.

       Қорқыт (VІІІ  ғасырда  өмір  сүрген)- ақын,  асқан  күйші,  аты  аңызға  айналғын  кемеңгер  тұлға,  ұлы  ойшыл  адам  болған. Оның  әкесі  Қарақожа  сыр  бойын  мекендеген  оғыз  тайпасына  жататын  Баят  дейтін  рудан  шыққан. Анасы  Алтыншаш  қазақ  құрамына  Қыпшақ  руынан,  туған  жері  қазіргі  Қостанай  облысы,  Аят  өзенінің  Тобылғыға  құятын  сағасында   туған.Қорқыттың  дүниеге  келуі  туралы  аңызда   былайша  әңгімеленіледі.Қорқыт  анасының  құрсағында  үш  жыл  бойына  жатқан  көрінеді.Қорқыт  ерекше  бір  ғаламат  жағдайда  дүниеге  келеді.Сол  күні  яғни  Қорқыт  дүниеге  келген  күні  алай-дүлей  боран  соғады. Айналаға  қара  түнек  орнап,  нөсерлі  жуын  жауыпты.Күн  тұтылып,  үш  күн  бойы  күннің  көзі  көрінбепті.Сырдарияның  жағасы  мен  Қаратаудың  айналасын  қара  тұман  бұлт  басып,  оны  халық  «Қараспан»  деп  атаған.Анасының  құрсағында  үш  жыл  жатқан  нәресте  дыбыс  шығарып,  елдің  үрейін  алған.Қорқыт  дүниеге  келгеннен  кейін  бірден  сөйлей  бастап,  бірден  жүріп  кеткен.Қорқытқа  нағашылары  «Таутайлақ»  тұқымынан  туылған  ботаны   сыйға  тартыпты.Қорқыт  жиырма  жастан  бастап  асқан  күйші,  қобызшы  болады.Ол  бір  жерде  отырмай  елелді  Желмаямен  кезіп,  қобызымен  күй  тартып,  бақсылықпен  айналысқан.Өзінің  күйімен  адамды  аурудан  жазып,  өлімнен  арашалайтынжұртты  аузына  қаратқан  шешен,  болашақты  болжайтын  бақсы,  ел  басқаратындарға  ақыл  айтатын  кемеңгер  көсем  болған.

Ақын абыз Шешен,  көсем,

Қорқыт   Күйші,  балгер

Әуезші,  елші

    Қорқыт  және  басқа  бақсылардың  ой-санасы өзгелерден  ерекше,  өзі  әрі  әуезші,  әрі  елші,  болашақты  болжай  алатын  көреген  көсем  болған.

Ажалдан қашқан - Қорқыт

Қобыздың  жасалуы  туралы.

 Қылқобыз- ысқышпен  ойнайтын,  қос  ішекті  ескі  музыкалық  аспап. Халық  арасындағы  аңыздарға  қарағанда  қылқобыздың  пайда  болуы  8  ғасырда  өмір  сүрген  күй  атасы  Қорқыттың  есімімен  тығыз  байланысты.Қорқыт  туралы  аңыздарда  оның  қылқобызының   дүниеге  келуінде  мынадай  аңыз  бар.Қолына  тиген  аспаптың  бәрін  де  сөйлете  білетін  асқан  күйші  және  түрлі  музыкалық   аспапты  жасаушы,  қолының  месекері  бар  ұста  болған.Ол  домбыра,  сырнай  жасаумен  қанағаттанбай  жаңа  бір  аспап  жасап  шығарып,  табиғаттың  тылсым  тіршілігін  музыка  аспабының  үніне  мүлгіткісі  келеді.Құшақ  жетпес  қарағайды  кесіп,  содан  жасамақ  болады.Оның  үңгіп,  шауып,  күнге  кептіріп,  бірнеше  күн  әуре  болады. Бір  күні  ұйықтап  жатып  түс  көреді. Түсінде  періште  аян  келтіреді. Сонда,  Қорқыт  жасап  жатырған  қобызың  алты  жасар  нар  түйенің   жілігіндей  екен. Енді  оған  нар  түйенің  терісінен  шанақ,  ортекенің  мүйізінен  ойылған  тиек,  бесті  айғырдың  құйрығынан  қыл  ішек  керек. Осылардың  басын  қосып  жасаған  қобызың  сарнағалы  тұр,- деп  ақыл  береді.

     Қылқобыз  жасап  алып,  әлемді  күңірентіп  күй  толғаған  дейді.

Қорқыт кесенесі туралы

Сабақты қорытындылау мақсатында оқушыларға жасырынған сөздерді табу ойынын ойнату

Оқушылар əрбір сөзге қимылмен жауап берулері шарт

Мұғалімді тыңдайды

https://www.youtube.com/watch?v=g6NzgicQxRQ&t=5s

https://www.youtube.com/watch?v=rW3CSsVJg0Q

https://wordwall.net/ru/resource/64566725