№

Сабақ тақырыбы

Сағат саны

Негізгі ұғымдар

I бөлім. Кіріспе және таныстыру (1–4 сабақ)

1

Нейрондық желілермен танысу

1

Жасанды интеллект, нейрон

2

Интерактивті ойын дегеніміз не?

1

Ойын, әрекет

3

Қарапайым логикалық тапсырмалар

1

Логика, байланыс

4

Суреттер арқылы ойлау

1

Қиял, бейне

II бөлім. Логикалық ойлауды дамыту (5–12 сабақ)

5

Әңгіме құрастыру ойыны

1

Оқиға, кейіпкер

6

Құпия код шешу

1

Шифр, шешім

7

Әуенді жалғастыр

1

Әуен, есте сақтау

8

Математикалық жұмбақтар

1

Есеп, заңдылық

9

Сурет салу нейрондық желімен

1

Сурет, шығармашылық

10

Түстер ойыны

1

Түс, сәйкестік

11

Жұмбақ шешу

1

Жұмбақ, логика

12

Сөз ойыны

1

Сөздік қор, құрастыру

III бөлім. Шығармашылық ойлауды дамыту (13–20 сабақ)

13

Сюжетті ойындар

1

Сюжет, қиял

14

Лабиринттен шығу

1

Жол, шешім

15

Кейіпкер таңдау

1

Кейіпкер, сипаттама

16

Сандық ойлау

1

Сан, үлгі

17

Экологиялық ойындар

1

Табиғат, қорғау

18

Көркем сурет ойыны

1

Сурет, әңгіме

19

Шығармашылық эссе

1

Жазу, ой

20

Құрастырмалы ойындар

1

Құрастыру, модель

IV бөлім. Интеграциялық ойындар (21–28 сабақ)

21

Әуен құрастыру

1

Музыка, қиял

22

Командалық ойын

1

Ынтымақ, топ

23

Жаңа сөздер үйрену

1

Сөз, түсінік

24

Интерактивті тест

1

Тест, білім

25

Дыбыстық ойындар

1

Дыбыс, сәйкестік

26

Көркем ертегі ойыны

1

Ертегі, қиял

27

Геометриялық пішіндер

1

Пішін, кеңістік

28

Болашақ мамандықтар ойыны

1

Мамандық, арман

V бөлім. Жүйелеу және қорытынды (29–34 сабақ)

29

Жыл мезгілдері ойыны

1

Табиғат, мезгіл

30

Тарихи кейіпкерлер

1

Тарих, тұлға

31

Эмоция ойыны

1

Эмоция, сезім

32

Болашақ әлем

1

Фантастика, идея

33

Үйренгенді бекіту

1

Қайталау, нәтиже

34

Қорытынды сабақ

1

Жоба, жетістік

Критерий

Балл (10)

Дескриптор

Логикалық ойлау қабілеті

0–10

10 балл: тапсырмаларды дұрыс, толық, логикалық байланыспен шешеді. 7–9 балл: кейбір қателер болғанымен, жалпы логика сақталған. 4–6 балл: жартылай дұрыс шешімдер, логикалық қателер бар. 1–3 балл: тапсырманы толық орындай алмайды, логикалық байланыс жоқ. 0 балл: әрекет жасамады.

Шығармашылық қиял

0–10

10 балл: ерекше идея ұсынады, қиялға бай, жаңа шешімдер табады. 7–9 балл: шығармашылық бар, бірақ толық ашылмаған. 4–6 балл: стандартты ойлау, кейбір идеялар қарапайым. 1–3 балл: шығармашылық элементі аз. 0 балл: әрекет жасамады.

Тапсырманы орындау дәлдігі

0–10

10 балл: тапсырманы нақты, уақытында және толық орындайды. 7–9 балл: тапсырма орындалған, бірақ ұсақ қателері бар. 4–6 балл: тапсырма жартылай орындалған. 1–3 балл: көп қателік, толық емес. 0 балл: орындамаған.

Топта жұмыс жасау дағдысы

0–10

10 балл: белсенді, ынтымақтастық орнатады, басқаларды тыңдайды. 7–9 балл: топпен жұмыс істейді, бірақ белсенділігі төмен. 4–6 балл: топта аз қатысады, сирек сөйлейді. 1–3 балл: топпен байланыс орнатпайды. 0 балл: қатыспайды.

Цифрлық құралдарды қолдану

0–10

10 балл: нейрондық желіні, ойын платформасын дұрыс және белсенді қолданады. 7–9 балл: құралды қолдана алады, бірақ кейбір қиындықтар кездеседі. 4–6 балл: тапсырманың жартысын ғана орындайды. 1–3 балл: көмекпен орындайды. 0 балл: қолданбайды.

№

Сабақ тақырыбы

Оқу мақсаты

Сағат саны

Күтілетін нәтиже

Барлығы

Практика

Теория

1

Нейрондық желілермен танысу

Оқушыларға жасанды интеллект туралы қарапайым түсінік беру

1

Балалар нейрондық желінің ойындарда қолданылатынын біледі

2

Интерактивті ойын дегеніміз не?

Интерактивті ойынның ерекшелігін түсіндіру

1

Балалар ойын арқылы білім алудың тиімділігін түсінеді

3

Қарапайым логикалық тапсырмалар

Логикалық ойлауды дамытуға арналған ойындар ойнау

1

Оқушылар логикалық байланыстарды ажыратады

4

Суреттер арқылы ойлау

Суреттерді жалғастыруға үйрету

1

Шығармашылық ойлауы дамиды

5

Әңгіме құрастыру ойыны

Кейіпкерлер арқылы оқиға құрастыру

1

Балалар қиялын пайдаланып шағын әңгіме жазады

6

Құпия код шешу

Шифрланған сөздерді табу ойыны

1

Балалар логикалық шешім қабылдайды

7

Әуенді жалғастыр

Музыкалық ойындар арқылы есте сақтауды дамыту

1

Балалар әуенді есте сақтап, жалғастырады

8

Математикалық жұмбақтар

Қарапайым есептерді ойын түрінде шығару

1

Логикалық және математикалық ойлау қабілеті артады

9

Сурет салу нейрондық желімен

Жасанды интеллект көмегімен сурет құру

1

Балалар шығармашылық қабілетін дамытады

10

Түстер ойыны

Түстерді сәйкестендіру арқылы зейінді дамыту

1

Зейін тұрақтылығы артады

11

Жұмбақ шешу

Логикалық жұмбақтарды шешу

1

Балалар ойлау қабілетін дамытады

12

Сөз ойыны

Сөзден сөз құрау

1

Шығармашылық сөздік қоры дамиды

13

Сюжетті ойындар

Нейрондық желі ұсынған сюжетпен ойнау

1

Балалар қиялдайды, жаңа шешім табады

14

Лабиринттен шығу

Логикалық жол табу ойыны

1

Балалар шешім қабылдау машығын жетілдіреді

15

Кейіпкер таңдау

Жаңа кейіпкер ойлап табу

1

Балалар шығармашылық қабілетін дамытады

16

Сандық ойлау

Сандық үлгілерді табу

1

Балалар сандар арасындағы заңдылықты табады

17

Экологиялық ойындар

Табиғатты қорғау тақырыбындағы тапсырмалар

1

Балалар экологиялық ойлауды қалыптастырады

18

Көркем сурет ойыны

Суреттерден оқиға құрастыру

1

Оқушылар қиялымен жұмыс істейді

19

Шығармашылық эссе

Ойын барысында тақырыпқа байланысты шағын мәтін жазу

1

Балалар өз ойын жазбаша жеткізеді

20

Құрастырмалы ойындар

Үлгі бойынша жаңа нәрсе құрастыру

1

Балалар конструктивті ойлауын дамытады

21

Әуен құрастыру

Жасанды интеллект көмегімен әуен жасау

1

Балалардың музыкалық қиялы дамиды

22

Командалық ойын

Топпен жұмыс жасау

1

Әлеуметтік дағдылары артады

23

Жаңа сөздер үйрену

Нейрондық желі ұсынған жаңа сөздермен ойнау

1

Балалардың сөздік қоры байиды

24

Интерактивті тест

Қызықты викторина арқылы білімді тексеру

1

Оқушылар өз білімін ойын арқылы бағалайды

25

Дыбыстық ойындар

Дыбыстарды тану және сәйкестендіру

1

Есту қабілеті мен зейіні дамиды

26

Көркем ертегі ойыны

Ертегіні жалғастыру

1

Қиял мен шығармашылық қабілет дамиды

27

Геометриялық пішіндер

Пішіндерді сәйкестендіру

1

Логикалық ойлау мен кеңістіктік елестету дамиды

28

Болашақ мамандықтар ойыны

Әр түрлі мамандықтарды тану

1

Балалардың дүниетанымы кеңейеді

29

Жыл мезгілдері ойыны

Табиғат құбылыстарын тану

1

Экологиялық және танымдық ойлау дамиды

30

Тарихи кейіпкерлер

Нейрондық желімен тарихи ойындар

1

Оқушылар тарихқа қызығушылық танытады

31

Эмоция ойыны

Эмоцияларды тану

1

Балалардың эмоционалдық интеллектісі артады

32

Болашақ әлем

Нейрондық желімен фантастикалық әңгіме ойлап табу

1

Шығармашылық ойлау шыңдалады

33

Үйренгенді бекіту

Алдыңғы сабақтардағы білімді қайталау

1

Балалардың білімі жүйеленеді

34

Қорытынды сабақ

Жалпы нәтижелерді көрсету, шығармашылық жоба қорғау

1

Балалар өз жетістіктерін танытады

Барлығы

34

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Нейрондық желілермен танысу

Сабақтың мақсаты

• Жасанды интеллект пен нейрондық желі туралы қарапайым әрі нақты түсінік қалыптастыру.

• Нейрондық желілердің күнделікті өмірде қолданылуын мысалдар арқылы ажырату.

• Баланың қиялын дамытып, өз ойымен бөлісуіне жағдай жасау.

Құндылықтарды дарыту

• Ынтымақтастық: Топпен, жұппен талқылау кезінде өз пікірін айтып, басқаның пікірін тыңдау.

• Құрмет: Әр баланың ойын бағалау, дұрыс-бұрыстығына қарамай қолдау көрсету.

• Жауапкершілік: Берілген тапсырманы соңына дейін орындау және өз жұмысын қорғау.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс тар

Ұйымдастыру кезеңі

"Көңіл-күйіңді көрсет"

Мақсаты: Оқушылардың көңіл-күйін анықтау, сабаққа дайындық деңгейін бақылау.

• Мұғалім оқушыларға түрлі эмоцияларды білдіретін смайликтерді (эмодзилерді) көрсетеді.

• Оқушылар сабаққа қалай келгенін осы смайликтердің ішінен таңдап көрсетеді немесе тақтаға стикер жабыстырады.

• Мұғалім оқушылардың көңіл-күйіне қарай сабақты жандандыру әдістерін таңдай алады

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша, мадақтау

Жаңа сабақ

Тапсырма 1. «Мен кіммін?» сурет ойыны

Мұғалім балаларға жасанды интеллектке қатысты суреттерді (смартфондағы аудармашы, навигатор, робот шаңсорғыш, ақылды сағат) көрсетеді. Әр оқушы «Бұл не істей алады?» деген сұраққа нақты әрекет арқылы жауап береді.

Жауап үлгісі:

• Смартфондағы аудармашы – басқа тілді қазақшаға аударады.

• Навигатор – жолды көрсетеді, кептелісті айналып өтеді.

• Робот шаңсорғыш – еденді өзі тазалайды.

• Ақылды сағат – жүрек соғысын өлшейді, қадам санайды.

Дескриптор:

• Суретті дұрыс таниды.

• Құралдың қызметін нақты әрекетпен түсіндіреді.

• Өз ойымен бөлісіп, мысал келтіреді.

Тапсырма 2. «Ақылды машина» қимыл ойыны

Балалар «ақылды роботқа» айналады. Мұғалім бірізді бұйрық береді:

• «Алдымен оң қолыңды көтер, сосын бір қадам жаса, соңында қолыңды шапалақта».

• «Қолыңды басыңа қойып, сол аяқпен үш рет тарсылдат».
  Балалар робот сияқты әрекетті қайталайды. Соңында сұрақ қойылады: «Адам мен роботтың айырмашылығы неде?»

Жауап үлгісі:

• Робот тек бұйрықты орындайды, ойланбайды.

• Адам қателеспей-ақ өзі шешім қабылдай алады.

• Робот әрқашан бірдей істейді, ал адам қиялдайды.

Дескриптор:

• Күрделі қимылдарды дұрыс орындайды.

• Адам мен роботтың айырмашылығын түсіндіреді.

• Өз ойын мысалмен дәлелдейді.

Тапсырма 3. «Робот досым болса...» шығармашылық тапсырма

Балалар өз ойындағы «робот досын» суретке салады. Қасына «Менің робот досым не істейді?» дегенге нақты 2–3 әрекет жазады. Кейін жұмысты сынып алдында таныстырады.

Жауап үлгісі:

• «Менің робот досым үй тапсырмасын тексеріп береді».

• «Ол маған ағылшын тілін үйретеді».

• «Роботым маған сурет салуға көмектеседі».

Дескриптор:

• Өз ойын шығармашылықпен сурет арқылы жеткізеді.

• Роботтың нақты қызметін жазады (2–3 әрекет).

• Жұмысын сынып алдында түсіндіреді.

Қосымша тапсырма – «Сұрақ-жауап шеңбері»

Балалар шеңберге тұрады. Мұғалім: «Жасанды интеллект не істей алады?» – деп сұрайды. Әр бала бір мысал айтады, бірақ қайталамауы керек.

Жауап үлгісі:

• «AI музыка ойлап таба алады».

• «AI суретті өңдейді».

• «AI дәрігерге диагноз қоюға көмектеседі».

Дескриптор:

• Бірегей жауап береді.

• Тақырыпқа сай мысал келтіреді.

• Басқаның жауабын қайталамайды.

Сабақ соңында балалардан:
– «Нейрондық желі дегеніміз не?»
– «Адам мен роботтың айырмашылығы неде?»
деген сұрақтарға жауап алу. Әр оқушы қысқаша ойымен бөліседі.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор,

бағдаршам,

ауызша мадақтау

Сабақты бекіту

«Табыс сатысы»

• Мұғалім тақтаға баспалдақ суретін салады немесе дайын шаблон береді.

• Оқушылар өздерін қай деңгейде тұрғанын белгілейді:
  1️⃣ Тақырыпты түсінбедім
  2️⃣ Әлі де сұрақтарым бар
  3️⃣ Жартылай түсіндім
  4️⃣ Толық түсіндім, басқаларға түсіндіріп бере аламын

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Интерактивті ойын дегеніміз не?

Сабақтың мақсаты

• Интерактивті ойындардың ерекшелігін түсіну.

• Ойын мен сабақтың айырмашылығы мен ұқсастығын ажырату.

• Өз ойын шығармашылықпен жеткізу және ойынды тәжірибеде қолдану.

Құндылықтарды дарыту

• Ынтымақтастық: Топтық және жұптық жұмыс барысында бірлесіп шешім қабылдау.

• Құрмет: Әр оқушының идеясын тыңдау, пікірін бағалау.

• Шығармашылық: Жаңа идея ойлап табуға ынталандыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Ұйымдастыру кезеңі

"Құпия сыйлық" әдісі

Мақсаты: Оқушыларды ынталандыру, олардың сабаққа деген қызығушылығын ояту.

• Мұғалім оқушыларға бүгінгі сабақта белсенділік танытқан оқушы арнайы "құпия сыйлыққа" ие болатынын айтады.

• Сыйлық ретінде кішкентай заттар (бейдж, тәттілер, стикерлер) немесе мақтау сөздер жазылған карточкалар қолдануға болады.

• Бұл әдіс оқушылардың мотивациясын арттырады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Жаңа сабақ

Тапсырма 1. «Ойын мен сабақ» салыстыру постері

Балалар екі топқа бөлінеді. Бір топ «Ойын» ұғымын сипаттайтын постер жасайды (мысалы: қызық, қимыл, еркіндік, көңілді), екінші топ «Сабақ» ұғымын сипаттайды (мысалы: білім, жауапкершілік, тәртіп, мақсат). Соңында екі постерді салыстырады: қайсысы ұқсас, қайсысы өзгеше?

Жауап үлгісі:

• Ойын – көңілді, қызықты, шаршамайсың.

• Сабақ – пайдалы, білім аласың.

• Ұқсастығы – екеуінде де үйренесің, жаңа нәрсе білесің.

Дескриптор:

• Ойын мен сабақтың ұқсастығы мен айырмашылығын атайды.

• Постерді мазмұнды жасайды.

• Өз ойларын топпен бөліседі.

Тапсырма 2. «Ойын ойлап тап» шығармашылық жұмысы

Әр оқушыға: «Егер сен жаңа оқу ойынын ойлап тапсаң, ол қандай болар еді?» деген сұрақ беріледі. Балалар қысқаша сурет салып немесе ауызша сипаттап береді. Ойын міндетті түрде білім алуға көмектесуі керек.

Жауап үлгісі:

• «Мен сөз ойлап табатын ойын жасаймын. Ойын экранда әріптер береді, біз сөз құрастырамыз».

• «Мен есеп шығаратын жарыс ойынын ойлап табар едім».

• «Мен суретті жалғастыру ойынын жасар едім, ол қиялды дамытады».

Дескриптор:

• Жаңа ойынның идеясын ұсынады.

• Ойынның білімге пайдасын түсіндіреді.

• Өз ойын сурет немесе әңгіме арқылы жеткізеді.

Тапсырма 3. «Тақтаға шық» интерактивті тапсырмасы

Балалар кезекпен тақтаға шығады. Мұғалім интерактивті тақтада тапсырма береді:

• Суретті жалғастыру;

• Жасырын сөзді табу;

• Жауабы бар жұмбақты шешу.
  Балалар тапсырманы орындап, бүкіл сыныппен бірге талқылайды.

Жауап үлгісі:

• Жасырын сөз: «робот»

• Сурет жалғасы: «үйдің төбесіне шатыр сызу»

• Жұмбақ жауабы: «компьютер»

Дескриптор:

• Тақтадағы тапсырманы дұрыс орындайды.

• Өз шешімін нақты айтады.

• Сыныппен пікір алмасады.

Қосымша тапсырма – Қысқа викторина

Мұғалім балаларға 3–4 сұрақ қояды:

• «Интерактивті ойын дегеніміз не?»

• «Ойыннан не үйренуге болады?»

• «Ойын мен сабақ несімен ұқсас?»

Жауап үлгісі:

• Интерактивті ойын – компьютер арқылы немесе сыныпта бірге ойнайтын, үйрететін ойын.

• Ойыннан логика, есте сақтау, қиял дамиды.

• Екеуінде де жаңа нәрсе үйренесің.

Дескриптор:

• Сұрақтарға нақты жауап береді.

• Тақырыпты түсінгенін көрсетеді.

• Өз ойын қысқа әрі дәл жеткізеді.

Сабақ соңында балалардан:
– «Бүгін ойын мен сабақтың айырмашылығын қалай түсіндіңдер?»
– «Интерактивті ойынның қандай пайдасы бар?»
деген сұрақтар қойылады. Балалар өз ойымен бөліседі.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақты бекіту

«Екі жұлдыз, бір тілек»

• Әр оқушы екі жақсы нәрсе (жұлдыз) және бір ұсыныс (тілек) жазады:
  ⭐ Мен бүгін мынаны жақсы үйрендім…
  ⭐ Мен мына тапсырманы жақсы орындадым…
  ? Мен үшін мынаны жақсарту керек…

• Мұғалім оқушылардың жауаптарын жинап, талдайды.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Қарапайым логикалық тапсырмалар

Сабақтың мақсаты

Логикалық ойлауды дамыту, заңдылықты аңғаруға және дәлелдеп айтуға дағдыландыру, нейрондық желімен өзара әрекеттесу арқылы тапсырманы шешу тәжірибесін қалыптастыру

Құндылықтарды дарыту

Еңбек пен табандылық (қиындау тапсырманы соңына дейін жеткізу), ынтымақтастық (жұпта/топта талқылап, ортақ шешімге келу), құрмет (әр пікірді тыңдау, дәйекті дәлелдеуді бағалау).

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Ұйымдастыру кезеңі

"Сиқырлы сөз" әдісі

Мақсаты: Сабақтың тақырыбына қызығушылық тудыру, топтық жұмысқа ынталандыру.

• Мұғалім оқушыларға сабақ тақырыбына қатысты бір "сиқырлы сөз" айтады.

• Бұл сөздің мағынасын немесе сабақпен байланысын табу үшін оқушылар өз ойларын ортаға салады.

• Мысалы, "бөлшек" тақырыбында мұғалім "бөлу" сөзін айтып, оқушылардан оның мағынасын сұрайды.

• Оқушылар жауап берген соң, сабақ тақырыбы ашылады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Жаңа сабақ

«Жоғалған суретті тап» – AI үлгі жасайды
ChatGPT (OpenAI) – сілтеме
Мұғалім AI-ға: «Бастауыш сыныпқа арналған 5 элементтен тұратын пішіндер қатары керек: үшбұрыш – шаршы – үшбұрыш – ? – үшбұрыш. Бір орынды бос қалдыр. Балаларға түсінікті болатындай анық сипатта» деп жазады. AI мәтіндік сипаттама не қарапайым сурет-схема береді. Оқушылар бос орынға қандай пішін келетінін табады және неге сол екенін ауызша дәлелдейді. Қиындату: түстер мен өлшемді де қосыңыз (мысалы, «қызыл үшбұрыш – көк шаршы – қызыл үшбұрыш – ? – қызыл үшбұрыш»).
Жауап үлгісі: шаршы (үлгі «үшбұрыш–шаршы» болып кезектесіп тұр), түстері мен өлшемдері үлгімен сәйкес келуі керек.
Дескриптор: тізбектегі заңдылықты табады; бос орынды дұрыс толтырады; «неге дәл сол?» деген сұраққа 1–2 дәйекпен жауап береді.

«Жұмбақ шешу» – AI динамикалық көмекші болады
Google Gemini – сілтеме

Мұғалім AI-ға: «7–9 жастағы балаларға арнап 3 логикалық жұмбақ құрастыр. Әр жұмбаққа екі деңгейлі ишара (көрсетпе) бер. Соңында дұрыс жауапты бөлек тізімде» деп жазады. Жұмбақты сыныпқа оқиды, балалар өз бетінше жауап іздейді; тығырыққа тірелсе, AI-дың 1-ишарасын, қажет болса 2-ишарасын пайдаланады.
Жауап үлгісі (мысал):
Жұмбақ: «Көп болса, асықпайсың, аз болса, қиналасың. Ол не?» Жауап: уақыт.
Жұмбақ: «Көрінбейді қолға ұстасаң, сезіледі жел боп ұшсаң. Ол не?» Жауап: ауа.
Жұмбақ: «Таңнан тұрып, кешке кетем, жер бетінде ізім қалады. Ол не?» Жауап: күннің көлеңкесі.
Дескриптор: жұмбақ мазмұнын түсінеді; дұрыс жауап айтады не дұрыс бағыттағы болжам ұсынады; қажет кезде ишараны тиімді қолданады және логикалық қорытынды жасайды.

«Қайсысы артық?» ойыны
Төрт зат: алма, алмұрт, банан, кітап. Артықты тап және себебін айт. Қиындату: «алма, қызанақ, қияр, сәбіз» – мұнда «алма» артық (жеміс, қалғандары көкөніс). Немесе «қызыл шаршы, көк шаршы, жасыл үшбұрыш, сары шаршы» – мұнда жасыл үшбұрыш артық (пішіні бөлек).
Жауап үлгісі: кітап артық (тағам емес); жасыл үшбұрыш артық (пішіні өзгеше).
Дескриптор: артық элементті дұрыс таңдайды; таңдауды кемі бір негізбен дәлелдейді (түрі, қызметі, түсі, пішіні).

«Сандық тізбек жалғастыр»

1. 2, 4, 6, 8, … → 10 (әрі қарай әр сан 2-ге артады)

2. 1, 2, 4, 8, … → 16 (әрі қарай 2-ге көбейеді)
   Қиындату: 3, 6, 9, 13, … → 18 (алдымен +3, +3, +4, келесі +5 емес, логикаңызды дәлелдеңіз деп талқылау да болады; немесе тұрақты заңдылық беріңіз: 3, 6, 9, 12, … → 15).
   Дескриптор: заңдылықты айқындайды; келесі санды дұрыс жазады; өз шешімін қысқа түсіндіреді.

Қысқа ұйымдастыру кеңесі
AI-ды топтық форматта пайдалану: бір топ – сұрақ құрастырушы, екінші топ – шешуші; AI екі топқа да бірдей «жүргізуші» қызметін атқарады (ишара, тексеріс).
Қиындықты саралау: әлдеқайда жылдам оқушыларға түстері/өлшемі аралас үлгілер (пішін + түс), баяуырақ топқа тек пішін не тек түс бойынша үлгі беріңіз.
Қауіпсіздік және этика: AI-дың берген жауабы – «көмек» екенін, шешімді әлі де бала өзі дәлелдеуі керектігін ескертіңіз.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақты бекіту

«Бағдаршам» әдісі

• Мұғалім оқушыларға үш түсті (жасыл, сары, қызыл) карточкаларды береді.

• Жасыл – сабаққа дайынмын, барлығы түсінікті.

• Сары – кейбір сұрақтарым бар, бірақ жұмыс істеуге дайынмын.

• Қызыл – тақырыпты түсінбеймін, көмек қажет.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Суреттер арқылы ойлау

Сабақтың мақсаты

мақсаты

• Визуал ақпараттан заңдылықты байқап, дәлелмен жалғастыру.

• Суретке сүйеніп, қысқа әрі байланысты оқиға құрастыру.

• Уақыт шектеуінде назар мен ой жылдамдығын көрсету.

Құндылықтарды дарыту

у

• Құрмет: әр оқушының идеясын тыңдау, пікір алмасуда әдеп сақтау.

• Ынтымақтастық: жұпта/топта ортақ шешім шығару.

• Еңбек пен шығармашылық: тапсырманы мұқият аяқтау, жаңа әдіс ұсыну.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Ұйымдастыру кезеңі

"Бір сөзбен" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың сабаққа деген эмоционалдық дайындығын анықтау.

• Мұғалім оқушыларға "Сен бүгін сабақтан не күтесің?" деген сұрақ қояды.

• Әр оқушы бір сөзбен өз жауабын айтады (қызықты, пайдалы, қиын, жаңа, ерекше т.б.).

• Осы жауаптарға сүйене отырып, мұғалім оқушылардың сабаққа деген көзқарасын реттей алады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Жаңа сабақ

Тапсырма 1. «Суретті жалғастыр» (жеке/жұппен, орташа қиындығы)

1. Геометриялық өрнек
   Берілген қатар: ⭕ ▢ ⭕ ▢ ⭕ … — үлгіні жалғастыр.
   Жауап үлгісі: келесі белгі – ▢ (өрнек «шеңбер–шаршы» кезектесуімен жүреді).
   Дескриптор: үлгіні дұрыс таниды; келесі элементті дәл табады; «неге осылай?» деп 1 дәлел айтады.

2. Симметрия осі
   Беттің сол жағына салынған жарты көбелек беріледі, оң жағын айна симметриясымен толықтыр.
   Жауап үлгісі: қанаттың өрнегі, нүкте/сызық саны сол жақпен дәл сәйкес болуы керек.
   Дескриптор: оське қатысты сызықтарды дәл көшіреді; пропорцияны сақтайды; ұсақ детальдерді қайталайды.

3. Үлгі ережесін өзгертіп жалғастыр
   Берілгені: ▲ ▲ ◆ ▲ ▲ ◆ … – «екі үшбұрыш, бір ромб» үлгісін жалғастыр.
   Жауап үлгісі: ▲ ▲ ◆ (топтамалық қайталау: 2+1).
   Дескриптор: топтаманы дұрыс бөледі; қайталау ырғағын сақтайды; шешімін қысқа түсіндіреді.

Тапсырма 2. «Суреттен әңгіме құра» (жұппен/топпен, шығармашылық, бағытталған сұрақтармен)

1. Кейіпкер–Орын–Мәселе–Шешім
   Сурет: жаңбыр астында қолшатыр ұстаған бала мен қасында кішкентай ит.
   Бағыттаушы сұрақтар: Кейіпкер кім? Қайда тұр? Қандай қиындық болды? Қалай шешілді?
   Қысқа оқиға үлгісі (3–4 сөйлем): «Арман мектептен қайтып келе жатып, жаңбыр басталды. Қолшатырын өзіне де, итіне де жауып, екеуі тоқтаған автобусты күтті. Ит суықтап қалмасын деп, Арман оны қолына алды. Уақытында автобус келіп, екеуі үйіне аман жетті.»
   Дескриптор: оқиғада 4 бөлік бар (кейіпкер–орын–мәселе–шешім); сөйлемдер байланысқан; суретпен сәйкестік сақталған.

2. «Егер… болса?» бұрылысы
   Сурет: сыныптағы шағын робот көмекші. «Егер робот бүгін мұғалімге көмектессе, не істейді?» деген бұрылыспен қосымша 1–2 сөйлем қос.
   Жауап үлгісі: «Робот тақтадағы есепті үлкейтіп көрсетіп, жауаптарды жылдам тексерді. Балалар кезек күтпей, қателерін бірден көрді.»
   Дескриптор: «егер… болса» шарты қолданылған; қосымша сөйлемдер оқиғаға табиғи жалғанған; идеясы нақты.

3. 3 зат – 3 сөйлем
   Сурет ішінен 3 зат таңда (мыс: кітап, сағат, тәрелке). Сол 3 зат міндетті түрде қатысатын мини-әңгіме құрастыр (3 сөйлем).
   Жауап үлгісі: «Мен кітап оқып отырғанда, сағат үшті соқты. Тәрелкедегі печеньені алып, оқуды жалғастырдым. Уақыт тез өтіп кетті.»
   Дескриптор: таңдалған 3 заттың бәрі аталды; 3 сөйлем толық және байланысты; мазмұн сурет контекстімен үйлеседі.

Тапсырма 3. «Кім жылдам?» жарысы (топтық/жеке, уақыт шектеуі бар назар тапсырмалары)

1. 5 айырмашылықты тап
   Екі ұқсас сурет беріледі, 1 минутта 5 айырмашылықты белгіле.
   Жауап үлгісі: «мына ағашта жапырақ саны көп», «мына үйдің терезесі дөңгелек», «мына жерде бұлт жоқ», «мына мысықтың мойнында жаға бар», «жолақтың түсі басқа».
   Дескриптор: кемінде 4–5 айырмашылықты дұрыс көрсетеді; уақыт регламентін сақтайды; айырмашылықты сөзбен дәл атайды.

2. Көлеңке–пішін сәйкестігі
   4 зат және 4 көлеңке беріледі. Дұрыс жұптарды 40 секундта сызықпен байланыстыр.
   Жауап үлгісі: кесе ↔ кесенің көлеңкесі; кітап ↔ кітап көлеңкесі; қарындаш ↔ қарындаш көлеңкесі; доп ↔ доп көлеңкесі.
   Дескриптор: барлық жұпты дәл сәйкестендіреді; қателеспейді; тез және ұқыпты орындайды.

3. Пішіндерден нысан құрастыр
   Қиық пішіндер жиыны (үшбұрыш, шаршы, тіктөртбұрыш, дөңгелек). 2 минутта «үй» нысанын құрастыр (шағын эскиз не апликация).
   Жауап үлгісі: қабырға – тіктөртбұрыш, шатыр – үшбұрыш, терезе – шаршы, күн – дөңгелек.
   Дескриптор: нысан бөліктері логикалық орналастырылған; кемінде 3 түрлі пішін қолданылған; жалпы пішін оқылады («үй» екені көрінеді).

Қосымша (уақыт қалса). «Суретті тап» – жасырын бөлігін ашу

Үлкен сурет 6 «тереземен» жабылған. Әр ашылған терезе суреттің кішкене бөлігін ғана көрсетеді. 3 терезеден кейін оқушылар «болжам» айтады; 4–5-ін ашқан соң нақтылайды.
Жауап үлгісі: алғашқы бөлікте жасыл сызықтар мен домалақ дақ көрініп, «жапырақ болуы мүмкін» деп болжам жасалды; 4-терезеден кейін «жасыл алма» екені нақталды.
Дескриптор: ерте кезеңде қисынды болжам айтады; жаңа дәлел пайда болғанда болжамын түзетеді; соңында нақты жауап береді.

Қорытынды рефлексия

«Мен бүгін суреттен не байқай алдым?», «Қай тапсырмада дәлелім мықты болды?» деген 2 сұраққа қысқа жауап.
Күтілетін мінез-құлық: дәлелді сөйлеу, суретке сүйену, уақытты бағалау.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақты бекіту

«Бағдаршам» әдісі

• Мұғалім оқушыларға үш түсті (жасыл, сары, қызыл) карточкаларды береді.

• Жасыл – сабаққа дайынмын, барлығы түсінікті.

• Сары – кейбір сұрақтарым бар, бірақ жұмыс істеуге дайынмын.

• Қызыл – тақырыпты түсінбеймін, көмек қажет.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Әңгіме құрастыру ойыны

Сабақтың мақсаты

Сурет пен кілт сөздерге сүйеніп қысқа оқиға құрастыру, оқиға бөлшектерін (кейіпкер–орын–мәселе–шешім) логикалық ретке келтіру, кейіпкерді сипаттап, мәтінге дәл атау беру.

Құндылықтарды дарыту

Ынтымақтастық (жұпта/топта идея алмасу), құрмет (әр ойды тыңдау, кері байланыста әдеп сақтау), жауапкершілік (оқиғасын дәлелмен қорғау, уақыт тәртібін ұстану).

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Ұйымдастыру кезеңі

"Сиқырлы қорап" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың қызығушылығын арттыру, олардың сабаққа деген ынтасын ояту.

• Мұғалім қораптың ішіне сабаққа байланысты бір зат (символикалық түрде) салып қояды.

• Оқушылар қорап ішінде не барын болжап, өз ойларын айтады.

• Соңында мұғалім қорапты ашып, оның сабақпен байланысын түсіндіреді.

• Бұл әдіс оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Жаңа сабақ

«Сюжетті суреттер» – нейрондық желімен

Құрал: ChatGPT (OpenAI) – мәтіндік генератор (дайын 4 кадрлық сюжет сипаттамасын береді)
Ұсынылатын сұрау: «7–9 жастағы оқушыларға арналған 4 кадрлық, күнделікті өмірге жақын, жағдаяты айқын қысқа сюжет құрастыр. 1 кадрда басталуы, 2–3 кадрда мәселе өрбуі, 4 кадрда шешімі болсын. Әр кадр 1–2 сөйлем.»

Мұғалім AI ұсынған 4 қысқаша кадрды араластырып береді; оқушылар дұрыс ретін табады, жетіспейтін детальды 1 сөйлеммен толықтырады, соңында 3–4 сөйлемдік әңгіме жазады.

Мысал (AI ұсынған кадр сипаттамасы):

1. «Арман автобус аялдамасына келді, жаңбыр жаңа ғана басталды.»

2. «Жел көтеріліп, Арманның қолшатырын ішінен сыртқа аударып жіберді.»

3. «Аялдамада тұрған әже тоңып қалды, Арман қолшатырын түзеп, әжеге ұсынды.»

4. «Автобус келіп, екеуі ішке кірді, киімдері кебе бастады.»

Дұрыс рет: 1 → 2 → 3 → 4
Қысқа әңгіме үлгісі (оқушы жұмысы): «Арман жаңбыр астында аялдамаға келді. Жел қолшатырын бүлдірді, бірақ ол тез түзеп алды. Тоңып тұрған әжеге қолшатырын ұсынды. Автобус келгенде екеуі ішке кіріп, жылынып алды.»

Дескриптор
— Кадрларды логикалық ретке келтіреді
— Оқиғаның 4 бөлшегін сақтайды (кейіпкер–орын–мәселе–шешім)
— Қысқа мәтінді байланыспен жазады (3–4 сөйлем)

«Бір сөйлем – бір оқиға» – нейрондық желімен

Құрал: Google Gemini (мәтіндік жетелеу және кері байланыс)
Ұсынылатын сұрау: «Бастауыш сыныпқа бірлесіп әңгіме жазуға 5 әртүрлі бастамашы сөйлем дайында. Әр бастаудың жанында 2 бағыттаушы кеңес жаз: не қосуға болады, неге байланыс керек.»

Оқушылар шеңберде отырады: бірінші оқушы AI берген бастаудың бірін оқып, өз сөйлемін құрайды; келесі оқушы алдыңғы сөйлеммен байланысын сақтай отырып жалғастырады. 6–7 сөйлемнен кейін AI-ға «Байланыс, реттілік, уақыт пен себеп-салдар сақталды ма?» деп тексертеді (жылдам кері байланыс мәтінмен).

Бастау нұсқалары (мысал):
— «Бүгін біздің сыныпқа шағын робот көмекші келді…»
— «Кітапханадағы ең қалың кітап аяқ астынан сөреден түсіп кетті…»

Қысқа тізбек үлгісі:

1. «Бүгін біздің сыныпқа шағын робот көмекші келді.»

2. «Ол тақтадағы есептерді үлкейтіп көрсетті.»

3. «Бір есепте мен қателесіппін, робот оны белгіледі.»

4. «Мен қатені түзеттім, робот бас бармағын көтерді.»

5. «Сынып қуанып, роботқа ат қойдық — Ақыл.»

Дескриптор
— Әр сөйлем алдыңғысымен мағыналық байланыста
— Бастау–өрбу–аяқталу реті сақталған
— Бір орталық ой сақталады, артық өрісіп кетпейді

«Кейіпкерді сипатта» – нейрондық желімен

Құрал: ChatGPT немесе Copilot (кейіпкер карточкасын жасау)
Ұсынылатын сұрау: «7–9 жасқа лайық бір кейіпкер карточкасын жаса: аты, жасы, 3 мінез-қасиеті (1 күшті, 1 әлсіз), мақсаты, бір ерекше дағдысы. Соңында 2 ситуациялық сұрақ бер.»

AI ұсынған карточка негізінде оқушы 3–4 сөйлемдік сипаттама жазады және сол кейіпкерді алдыңғы тапсырмадағы сюжетке енгізудің бір жолын ұсынады.

Кейіпкер мысалы (AI карточкасы):
Аты: Аяулым, Жасы: 8
Күшті жағы: ұқыпты; Әлсіз жағы: көп ойланғанда баяу қимылдайды
Мақсаты: сынып жобасын уақытында аяқтау
Ерекше дағды: ұсақ детальдарды өте тез байқайды
Сұрақтар: «Егер топ кешігіп жатса, Аяулым не істейді?», «Егер робот қате тапса, ол қалай әрекет етеді?»

Сипаттама үлгісі (оқушы): «Аяулым өте ұқыпты, бірақ шешім қабылдауға ұзақ уақыт кетіреді. Ол сынып жобасын уақытында бітіргісі келеді және майда қателерді тез көреді. Робот қате тапса, Аяулым оны бірден түзетеді, ал топ кешіксе, жоспар құрып бөледі.»

Дескриптор
— Кейіпкердің кемінде 3 белгісі аталады (мінез, мақсат, дағды)
— Сипаттама нақты, сюжетпен үйлеседі
— Сұрақтардың кемі біріне қисынды жауап береді

«Әңгімеге ат қой» – офлайн

Дайын әңгімеге 3 түрлі атау ойлау: фактілік (не туралы), бейнелі (қысқа метафора), қызықтыратын (қызығушылық тудыратын сұрақ/құпия). Топ ішінен ең дәл атауды дауыс беріп таңдайды, неге сол атау ұтты — 1 сөйлеммен дәлелдейді.

Мысал
Фактілік: «Жаңбырдағы аялдама»
Бейнелі: «Қолшатырдың жылуы»
Қызықтыратын: «Автобус неге кешікті?»

Дескриптор
— Кемінде 2 түрлі типте атау ұсынады
— Атауы мәтін мазмұнына сай
— Таңдауын қысқа әрі дәйекті түсіндіреді

Қысқа бағалау (10 балдық ішкі шкала)
Сюжетті реттеу және байланыс – 0–4
Кейіпкерді нақты сипаттау – 0–3
Тақырып қою дәлдігі – 0–3

Күтілетін нәтиже
Оқушылар суреттен оқиға құрылымын таниды, сөйлемдерді байланыспен құрайды, кейіпкерді мақсат–мінез–дағдысы арқылы сипаттайды және мәтінге мәнді атау береді.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақты бекіту

«Табыс сатысы»

• Мұғалім тақтаға баспалдақ суретін салады немесе дайын шаблон береді.

• Оқушылар өздерін қай деңгейде тұрғанын белгілейді:
  1️⃣ Тақырыпты түсінбедім
  2️⃣ Әлі де сұрақтарым бар
  3️⃣ Жартылай түсіндім
  4️⃣ Толық түсіндім, басқаларға түсіндіріп бере аламын

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Құпия код шешу

Сабақтың мақсаты

Сандар мен әріптердің арасындағы сәйкестікті табу, жасырын заңдылықты ашып түсіндіру, ишараларды тиімді пайдаланып дұрыс сөзді қалпына келтіру.

Құндылықтарды дарыту

Еңбек пен табандылық (кодты ақырына дейін шешу), ынтымақтастық (жұпта/топта дәлелдеуді келісу), құрмет (басқаның болжамын тыңдап, дәлелмен жауап беру).