БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНДА СЫНИ ЖӘНЕ КРЕАТИВТІ ОЙЛАУДЫ ДАМЫТУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІҢ РӨЛІ

Автор: Еркебуланова
Ұйымы: «№107 жалпы білім беретін мектеп»ШЖҚ МКК

Аннотация

Мақалада бастауыш сынып оқушыларының сыни және креативті ойлау дағдыларын дамытудағы жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының педагогикалық мүмкіндіктері ғылыми-теориялық тұрғыда талданады. Жасанды интеллект құралдарын оқу үдерісіне енгізудің тиімді жолдары, мұғалімнің бағыттаушы рөлі және оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудағы ықпалы қарастырылады.

Түйін сөздер: жасанды интеллект, бастауыш білім, сыни ойлау, креативті ойлау, цифрлық педагогика.

Кіріспе

Қазіргі білім беру кеңістігінде оқушының тек білімді меңгеруі емес, оны талдай алуы, шығармашылықпен қолдануы басты талаптардың біріне айналды. Осы тұрғыда бастауыш сынып кезеңі тұлғаның зияткерлік және шығармашылық әлеуеті қалыптасатын негізгі саты болып табылады. Цифрландыру үдерісінің жеделдеуі жасанды интеллект технологияларын білім беру саласына енгізуді өзекті мәселеге айналдырды.

Сыни және креативті ойлаудың педагогикалық мәні

Сыни ойлау – оқушының ақпаратты сараптау, дәлелдеу, салыстыру және негізделген шешім қабылдау қабілеті. Креативті ойлау – жаңа идеялар ұсыну, стандартты емес тәсілдермен мәселе шешу, қиялды қолдану арқылы шығармашылық өнім жасау үдерісі. Бұл дағдылардың қалыптасуы бастауыш сыныпта оқыту әдістерінің мазмұны мен формасына тікелей байланысты.

Жасанды интеллекттің білім беру үдерісіндегі орны

Жасанды интеллект – деректерді талдау, үйрену және болжам жасауға қабілетті цифрлық жүйелер жиынтығы. Бастауыш білім беру саласында ЖИ:

• оқыту мазмұнын жекелендіруге;

• оқушының оқу қарқыны мен деңгейіне сай тапсырмалар ұсынуға;

• жедел кері байланыс ұйымдастыруға;

• оқу мотивациясын арттыруға мүмкіндік береді.

Жасанды интеллект арқылы сыни ойлауды дамыту жолдары

ЖИ негізіндегі білім беру платформалары логикалық есептер, проблемалық жағдаяттар, талдау сұрақтары арқылы оқушыны ойлануға жетелейді. Интерактивті чат-боттар мен цифрлық тапсырмалар оқушының өз пікірін дәлелдеуіне, себеп-салдарлық байланыстарды анықтауына ықпал етеді. Бұл өз кезегінде сыни ойлау дағдыларының жүйелі дамуын қамтамасыз етеді.

ЖИ арқылы креативті ойлауды дамыту мүмкіндіктері

Креативті ойлауды дамытуда жасанды интеллект шығармашылық орта қалыптастырады. Әңгіме, ертегі құрастыру, сурет салу, шағын жоба әзірлеу барысында ЖИ оқушының қиялын кеңейтіп, жаңа идеялар ұсынуға мүмкіндік береді. Мұндай жұмыстар бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық белсенділігін арттырады.

Мұғалімнің бағыттаушы рөлі

Жасанды интеллект оқыту үдерісінде мұғалімді алмастырмайды, керісінше оның кәсіби қызметін толықтырады. Мұғалім ЖИ құралдарын мақсатты түрде қолданып, оқушыны сыни тұрғыдан ойлауға және шығармашылық ізденіске бағыттауы тиіс. Сонымен қатар, оқушылардың цифрлық сауаттылығын қалыптастыру мұғалімнің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.

Қорытынды

Бастауыш сынып оқушыларында сыни және креативті ойлауды дамытуда жасанды интеллекттің рөлі айқын. ЖИ технологияларын тиімді қолдану оқыту үдерісінің сапасын арттырып, оқушының тұлғалық дамуына оң әсер етеді. Сондықтан жасанды интеллектті педагогикалық тұрғыда орынды және жүйелі пайдалану – қазіргі білім берудің маңызды бағыттарының бірі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

3. Бастауыш білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.

4. Блум Б. Ойлау дағдыларын дамыту таксономиясы. – Педагогика, 2019.

5. Выготский Л.С. Ойлау және сөйлеу. – Алматы: Рауан, 2018.

6. Полат Е.С. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және білім беру. – Мәскеу, 2020.

7. Сыни тұрғыдан ойлауды оқу мен жазу арқылы дамыту бағдарламасы. – Алматы, 2017.

8. Кириллова Н.Б. Цифрлық педагогика негіздері. – Мәскеу, 2021.

9. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Ана тілі, 2016.