БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ТАНЫМДЫҚ ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫН ОЙЫН ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ АРҚЫЛЫ АРТТЫРУ

Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті

Пәні: Ғылыми-педагогикалық зерттеу әдіснамасы

Тақырыбы: «Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын ойын технологиялары арқылы арттыру»

Студент: Махан Нұрай Жеңісбекқызы

Оқытушы: Архабаева Дина

Аңдатпа

Бұл мақалада бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыруда ойын технологияларын қолданудың маңызы қарастырылады. Ойын технологиялары оқушылардың сабаққа деген ынтасын арттырып, ойлау, есте сақтау, шығармашылық және өз бетінше жұмыс істеу қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мақалада ойын әдістерін оқу үдерісінде тиімді пайдалану жолдары мен мұғалімдерге арналған практикалық ұсыныстар берілген.

Түйін сөздер: бастауыш сынып, танымдық қызығушылық, ойын технологиялары, оқыту әдістері, оқу үдерісі, оқушы белсенділігі.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – білім алушылардың сапалы білім алуына жағдай жасау және олардың жеке қабілеттерін дамыту. Әсіресе бастауыш сынып кезеңінде оқушының білімге деген қызығушылығын қалыптастыру маңызды. Себебі осы кезеңде баланың оқу әрекетіне көзқарасы, ойлау қабілеті және жаңа ақпаратты меңгеру дағдылары қалыптасады.

Бастауыш сынып оқушылары қоршаған ортаны танып-білуге, сұрақ қоюға, жаңа нәрселерді үйренуге құштар келеді. Сондықтан сабақ барысында олардың жас ерекшеліктеріне сәйкес әдіс-тәсілдерді қолдану қажет. Осындай тиімді тәсілдердің бірі – ойын технологиялары.

Ойын технологиялары оқушылардың оқу материалын қызығушылықпен меңгеруіне, сабаққа белсенді қатысуына және алған білімдерін тәжірибеде қолдануына көмектеседі. Осыған байланысты бастауыш сыныпта ойын әдістерін тиімді пайдалану мәселесі өзекті болып табылады.

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері

Зерттеудің мақсаты – ойын технологияларын қолданудың бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттырудағы мүмкіндіктерін қарастыру.

Зерттеу міндеттері:

- танымдық қызығушылық ұғымының мәнін ашу;

- бастауыш сынып оқушыларының жас ерекшеліктерін ескеру;

- ойын технологияларының негізгі түрлерін сипаттау;

- сабақта ойын әдістерін қолдану жолдарын ұсыну;

- ойын технологияларын тиімді ұйымдастыру бойынша педагогикалық ұсыныстар әзірлеу.

Негізгі бөлім

1. Танымдық қызығушылықтың мәні

Танымдық қызығушылық – оқушының жаңа білімді меңгеруге, қоршаған ортаны танып-білуге және өз бетінше ізденуге деген ынтасы. Ол баланың сабаққа қатысу белсенділігіне, тапсырмаларды орындауына және білімді терең түсінуіне ықпал етеді.

Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын дамыту үшін сабақ мазмұны түсінікті, қызықты және оқушының жас ерекшелігіне сай болуы керек. Мұғалім оқушыларды дайын ақпаратты қабылдаумен ғана шектемей, оларды ойлануға, салыстыруға, сұрақ қоюға және өз пікірін айтуға бағыттауы қажет.

Оқушының қызығушылығын арттыруда көрнекіліктер, проблемалық сұрақтар, топтық тапсырмалар, зерттеу жұмыстары және дидактикалық ойындар маңызды рөл атқарады.

2. Ойын технологияларының білім берудегі маңызы

Ойын – бастауыш сынып оқушыларының белсенділігін арттыруға мүмкіндік беретін оқыту құралдарының бірі. Ойын барысында оқушылар белгілі бір тапсырманы орындап, ережелерді сақтап, өз білімдерін қолданады. Сонымен қатар, олар бір-бірімен қарым-қатынас жасап, ортақ шешім қабылдауды үйренеді.

Ойын технологияларын қолданудың негізгі артықшылықтары:

- оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру;

- логикалық ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту;

- білімді бекітуге және қайталауға мүмкіндік беру;

- оқушылардың өзіне деген сенімділігін қалыптастыру;

- ынтымақтастық пен қарым-қатынас дағдыларын дамыту;

- оқу тапсырмаларын орындауға ынталандыру.

Дегенмен, ойын оқу мақсатына сәйкес ұйымдастырылуы керек. Егер ойын сабақтың мазмұнымен байланыспаса, оның білімдік тиімділігі төмендеуі мүмкін. Сондықтан мұғалім ойынның мақсатын, ережесін, уақытын және күтілетін нәтижесін алдын ала анықтағаны жөн.

3. Бастауыш сыныпта қолдануға болатын ойын түрлері

«Кім тапқыр?» ойыны.

Бұл ойын оқушылардың жылдам ойлау және білімді қолдану қабілетін дамытуға бағытталған. Мұғалім оқушыларға математикалық есептер, жұмбақтар немесе сұрақтар ұсынады. Оқушылар дұрыс жауапты тауып, өз шешімдерін түсіндіреді.

«Сиқырлы қорап» ойыны.

Қораптың ішіне әртүрлі заттардың суреттері немесе сөздер жазылған карточкалар салынады. Оқушы бір карточканы таңдап, ондағы тапсырманы орындайды. Бұл әдісті қазақ тілі, әдебиеттік оқу және дүниетану сабақтарында қолдануға болады.

«Кім миллионер?» ойыны.

Оқушыларға төрт жауап нұсқасы бар сұрақтар беріледі. Әр дұрыс жауап үшін ұпай қосылады. Мұндай ойын оқушылардың өткен тақырыптарды қайталауына және өз білімін тексеруіне көмектеседі.

«Ойлан, тап!» ойыны.

Мұғалім оқушыларға логикалық тапсырмалар, ребустар немесе сөзжұмбақтар ұсынады. Оқушылар жеке немесе топпен жұмыс істеп, шешімін табады. Бұл ойын ізденуге және өз ойын дәлелдеуге үйретеді.

Аталған ойындарды сабақтың басында қызығушылық ояту үшін, ортасында жаңа материалды меңгерту кезінде немесе соңында білімді бекіту мақсатында қолдануға болады.

4. Ойын технологияларын тиімді ұйымдастыру жолдары

Ойын технологияларының нәтижелі болуы мұғалімнің оны дұрыс ұйымдастыруына байланысты. Ең алдымен, ойынның мақсаты оқу мақсатына сәйкес келуі қажет. Екіншіден, тапсырмалар оқушылардың жас ерекшелігі мен білім деңгейіне сай болуы керек.

Үшіншіден, ойынға барлық оқушының қатысуына мүмкіндік берілуі маңызды. Кейбір оқушылар тапсырманы тез орындаса, басқаларына қосымша уақыт немесе көмек қажет болуы мүмкін. Мұғалім әр оқушының мүмкіндігін ескеріп, қолайлы оқу ортасын қалыптастыруы тиіс.

Сонымен қатар, ойын барысында оқушылардың тек дұрыс жауабын ғана емес, тапсырманы орындау тәсілін, ізденісін және топпен жұмыс істеуін де бағалау қажет. Бұл олардың оқу әрекетіне деген сенімділігін арттыруға көмектеседі.

Ойын технологияларын интерактивті тақта, білім беру платформалары және электрондық тапсырмалар арқылы да ұйымдастыруға болады. Алайда цифрлық құралдарды қолдану сабақтың мақсатына сай болып, оқушылардың белсенді ойлау әрекетін алмастырмауы керек

Практикалық ұсыныстар

Бастауыш сынып мұғалімдеріне төмендегі ұсыныстарды ескерген жөн:

1. Әр сабақта оқу мақсатына сәйкес қысқа ойын тапсырмаларын қолдану.

2. Жеке, жұптық және топтық ойындарды кезектестіріп ұйымдастыру.

3. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес көрнекіліктер дайындау.

4. Ойын ережелерін қарапайым әрі түсінікті түсіндіру.

5. Оқушыларды тек жылдамдық бойынша емес, дұрыс ойлауына және тапсырманы орындау жолына қарай да бағалау.

6. Сабақ соңында оқушылардан ойынның қай бөлігі қызықты болғанын және нені үйренгенін сұрау.

7. Ойындардың тиімділігін бақылау, оқушылардың белсенділігін салыстыру және қажет болған жағдайда әдістерді өзгерту.

Ойын технологияларының ықпалын зерттеу үшін мұғалім сабаққа қатысу белсенділігін, тапсырмаларды орындау сапасын және оқушылардың сабаққа қызығушылығы туралы пікірлерін жүйелі түрде бақылауына болады. Мұндай бақылау нақты деректерге сүйенген қорытынды жасауға көмектеседі.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, ойын технологиялары бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыруға мүмкіндік беретін тиімді педагогикалық құралдардың бірі болып табылады. Олар оқушылардың сабаққа белсенді қатысуына, өз білімдерін қолдануына, ойлау қабілеттерін дамытуына және бірлесіп жұмыс істеуіне жағдай жасайды.

Ойындарды оқу мақсаттарына сәйкес жоспарлау, оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеру және олардың оқу әрекетін жүйелі бақылау маңызды. Мұғалім ойын технологияларын басқа оқыту әдістерімен ұштастыра отырып, оқушылардың білім алуға деген ынтасын қолдай алады.

Демек, бастауыш сыныптағы ойын технологиялары тек көңіл көтеру құралы емес, сонымен қатар білімді меңгеруге, танымдық белсенділікті дамытуға және оқушының тұлғалық қалыптасуына ықпал ететін педагогикалық әдіс болып саналады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – 2007 жылғы 27 шілде, № 319-III (өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып).

2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Бастауыш білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты.

3. Выготский Л. С. Педагогическая психология. – Москва: Педагогика-Пресс, 1996.

4. Эльконин Д. Б. Психология игры. – Москва: Педагогика, 1978.