×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512

Хабарландыру Республикалық чаттарға қосылу нұсқаулығын көру үшін осы сілтемені басу керек https://blog.ust.kz/422
Сайт бойынша сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады

Баяндама Ислам және жастар

Автор:Мухатов Фархат Хайроллаұлы
Бағыты: Дінтану
Бөлімі: Баяндамалар, реферат
Сыныбы: 9 сынып
Жарияланған уақыты: 2019-03-15

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

баяндама дінтану пәнінен қосымша ретінде пайдалануға болады

1.Ғ.Есім Дінтану оқулығы 9-сынып, «Білім» 2013

2.www.google.kz

3.А.Мұқашев «Дінаралық татулық тыныштық кепілі»

«Егемен Қазақстан» 1 қаңтар,2006ж

4.Ж.Ықылас қажы «Ислам ынтымаққа үндейді»

«Егемен Қазақстан» 15 сәуір,2005ж

5.Қ.Ахметов «Ислам және рухани тазалық»

«Егемен Қазақстан» 13 сәуір, 2005ж

6.Р.Мамырбек «Исламды террор

құралына айналдыратын кімдер»

«Орал өңірі»24 сәуір,2004ж

7.islamdini.kz

ИСЛАМ ЖӘНЕ ЖАСТАР



Мухатов.Ф.Х жоғары білімді Дінтану пәнінің мұғалімі. Ш.Жексенбаев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп – балабақшасы



Қазіргі таңда қоғамның тұрмыс – салты мен дүниетанымының жүйесі ретіндегі діннің рөлі айтарлықтай өсті. Діннің қоғамдық қатынастарға, қоғам санасының діни компонентін қалыптастыруға ықпал ету спектрі күшейіп, кеңейе түсуде. 2011 ж Қазақстан Республикасының «Діни Қызмет және діни бірлестіктер туралы» заңы өз күшіне енді, онда алғаш рет ханафи бағытындағы исламның рөлін атап өттік.\1\ Діни бірлестіктерді қайта тіркеудің нәтижесінде конфессиялардың нақты саны белгіленді. Сонымен, қайта тіркеу қорытындысы бойынша республикамызда қазіргі кезде 17 конфессия өкімдерінен құралған 3088 діни бірлестік жұмыс істейді. 3088 діни бірлестіктің басым бөлігі мұсылмандық бірлестіктер (2229) құрайды. Республикамызда 3226 ғибадат үйі жұмыс істейді, олардың 70% - ы (2269) мешіттер.

Елімізде әртүрлі діндер мен конфессия өкімдерінің бейбіт қатар өмір сүруі және өзара тиімді іс – әрекет етуі үшін қолайлы жағдайлар жасалған. Мұсылмандар, християндар және басқа діни сенім өкімдері біздің көпконфессиялы және көпұлтты ортақ үйімізде қоян – қолтық араласа өмір сүріп жатыр. Қазақстандағы конфессиялық қатынастар әлемдегі көптеген елдер үшін үлгі болып тұр. Жалпы, дін қоғам мен мемлекет дамуының қажетті және сөзсіз жағымды факторына айнала бастады.

Дей тұрғанмен, дінмен байланыстының бәрі бірдей оң сипатқа ие бола бермейді. Сондықтан біз діннің жағымды жақтарын айтып қана қоймай, әрбір жағдай мен үдеріске әділ көзбен, шыншылдықпен қарап, тиісті бағасын бергенміз дұрыс. Қазіргі кездегі дін рөлінің арта түсуі барыснда халықтың діни өмірінің кейбір келеңсіз көріністері ашыла бастағанын айта кеткім келеді. Аталмыш мәселені зерделеу көрсетіп отырғандай, елімізде қалыптасқан қағидаларға мойынсұнбайтын азаматтарда жоқ емес. Кейбір дінге сенушілердің қоғам алдындағы конституциялық азаматтық борышын атқарудан бас тарту оқиғалары көрініс алуда. Бәрімізге белгілі, конституцияға сәйкес азаматтар тарихи және мәдени мұралардың сақталуына, балаларға қамқорлық жасауға міндетті дейміз. Қазақ халқының ғасырлар бойы ұстанған діни дәстүрлеріне қайшы келетін әрекеттер қазіргі таңда көбеюде. Соның салдарынан қоғамдық және діни қауіпсіздікке айтарлықтай зиян келтіретіні сөзсіз. Арабтардың салт – дәстүрлерін дәріптейтіндер қазақ әйелдердің хиджаб киюі міндетті екенін дәлелдеп тырысуда. Ат төбеліндей дүмшелер дүниеден өткен марқұмдарға Құран бағыштау салтын теріске шығарып, қиратушыларды ақтап алуға тырысуда. Сондай ақ олар адасып жүрген бауырларымыздың тарапынан жасалып жатқан мән – мағынасыз ланкестік әрекеттерді де ақтап алмақшы екенін айта кету қажет. Сондықтан біз өз елімізде діни білім беру жүйесін дамытуға тиіспіз. Қазір елімізде Алматы қаласындағы «Нұр» Қазақ – египет ислам университеті, ҚМДБ – ның имамдардың білімін жетілдіру институты және 9 медресе мұсылмандық білім беруде. Діни оқу орындары сауатты, жан – жақты дамыған имамдар корпусын қалыптастыру бағытындағы қоғам талаптарын қанағаттандыруы және қазіргі заманға сай болуы тиіс. Олар жасөспірімдер мен жастардың түсінігіне жеңіл, қабылдануына қолайлы «зияткерлік ислам» ретіндегі исламның жаңа имиджін құруға ат салысатын, өз бойына ғылыми және дінтанулық білім жинақтау арқылы тартымдылығы арта түскен тұлғалар болуы тиіс. Әсіресе бұл жерлестерімізді ортағасырлық қараңғылыққа және фундаментализімге тартуға талпынған радикалдық күштер белсенділігі сақталып отырған қазіргі кезең үшін көкейкесті мәселе болып отыр. Қазіргі таңда жастарымыздың рухани – ағарту және тәрбие жұмыстарының сапасын көтеріп, тиімділігін арттыру үшін біз қазақ халқының рухани құндылықтары мен дәстүрлерін, қазіргі жастардың еліктеуіне лайықты қаһарман тұлғаларды белсендірек насихаттауға тиіспіз.

Жастармыздың басым бөлігін дұрыс тәрбие алғаны және алып жатқаны белгілі; олар – отансүйгіш патриот, рухани және психологиялық тұрғыдан мықты және салауатты жандар. Елімізде жастардың ізденгіш, арманшыл болмысын өмір шындығы мен ұштастыру және олардың әлеуметтік мәселелерін шешу үшін барлық жағдайлар жасалуы тиіс. Біздің жастар - алғыр, барлық заманауи технологиялық құралдарды меңгеруде, ккез келген басқа елдің жастарымен терезесі тең болуы керек. Біздің жастарымыздың биік рухани – өнегелік қасиеттері арту керек. Сонымен қатар , жастардың санасына діни қайраткерлерден басқа адамдар да рухани бай бола алатынын айту қажет. Елімізде үлгі – өнеге алатын лайықты иманжүзді ғалымдар, дәрігерлер, ұстаздар, саясаткерлер, әскери қызметкерлер бар екенін атап көрсету керек. \2\

Қазбек Ахметов Атырау облысының өкіл имамы «ислам және тазалық» атты мақаласында ислам пәлсапасында адамның үш құрлымын атап көрсетті. Олар : тән, рух, нәпсі.

«Таза тәнде – таза рух» деген қағиданы жақсы білеміз. Аллаға құлшылық етпес бұрын адам тәнін кір, ластық пен иістен тазартуы тиіс. «Тәнің таза болса, жаның таза болады» деп бекер айтпаса керек. Рухани бай болсақ, өмір тәлкегі, қиындығы сияқты жағдайларға оңай төтеп бере алатынымыз сөзсіз. Нәпсі – шариғат тілімен айтқанда ең жиіркенішті нәрседен жаралған. Сол себепті де ол адамды бұзақтыққа жетелеп отырады. Бұл үш болмысты алған себебім қазіргі жастардың бойында нәпсіден арылуы, тән тазалығы, рухани байлығы мол болса екен деген ниетпен.\5\

Р.Мамырбек саясаттанушы «исламды террор құралына айналдыратын кімдер?» атты мақаласында бейбітшілік, тату қарым – қатынас пен шынайы достық, жақсылықпен игілік секілді ізгілікті ниеттердің барлығы да ислам діні уағыздарының негізі екенін айтты.Ислам осындай игі мақсаттарды мұрат етсе, елімізге қаптап келіп, қоғамдық ұйымдар ретінде тіркеліп алып, алдау – арбау, қулық сұмдықтарымен бауырламызды өз секталарына тартып жатқан миссионерлердің көбейіп бара жатқаны құпия емес. Олардың көздеген мақсаты – айрандай ұйып отырған ауызбірлігімізге сына қағу. Ондай келімсектердің артында діни алпауыт бай ұйымдар тұр. Осы мәселе қазір қоғамымызды алаңдатып отыр. Еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаев Әлемдік және дәстүрлі – ұлттық діндер съезінде сөйлеген сөзінде «Өкінішке орай, бүгінгі әлемде діннің адамдарды саяси іс – әрекетке жұмылдыру қабілеті тіпті де ізгі емес мақсаттарға пайдаланылуының куәсі болып отырмыз» деп атап көрсеткен болатын.

Оратлық Азияда орын алып отырған діни экстремистік және террорлық әрекеттер – бұның айқын дәлелі.Осындай сырт қарағанда бейқам көрінетін сырттан келгендердің қатерлі қызметтерін жете бағаламағандық осындай қасіретке әкеліп соғатыны бізге сабақ болуы тиіс.\6\

Қазіргі таңда қолына қалам алған әр адам өзін Ислам ғалымы деп ойлап қалама, білмейміз, дереу діни кітаптар жазуға кірісіп кетуде. Алайда, басым бөлігінің Ислам ілімдерінен хабары болмағандықтан ойына келгенін жазып жатыр. Іштерінен тілі ұзындаулары жамағатты ауздарына қаратып, өз ойынан және қиялынан шыққандарды "дін" деп уағыздауда. Қазіргі таңда жастар, иманды ата-бабаларынан өздеріне мирас қалған дұрыс мұсылмандықты үйренбекші болғанда ойдан шығарылған тәпсірлерді, ислам дұшпандарының кек және қастандықпен жазылған, ағылшын, яһуди немесе өзге тілдерде жазылған кітаптардан аударылған ислам тарихын және надандар немесе дінді сатып ақша табуды көздеген мұнафиқтар (екі жүзділер) тарапынан әзірленген кітап пен журналдарды оқу, немесе дінге ешқандай қатысы болмаған газеттерден діни білім алуға мәжбүр болуда.

Мазһаб жайлы сұрақ-жауаптар

Сұрақ: Орталық Азия халықтары Ханафи мазһабын ұстанады, Кавказ елі басқа мазһаб, ал арабтар тіптен басқа мазһаб ұстанады. Сонда пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссалам қандай мазһабты ұстанған? Ханафи мазһабы дұрыс екеніне кім кепіл?

Жауап: Мазһаб - жол деген мағынаны береді. Бір мужтаһидтің ижтиһад ету арқылы шығыртып, қол жеткізген үкімдерімен мәліметтердің барлығына бірдей сол мужтаһидтің мазһабы (жолы, еңбегі) делінеді. Пайғамбарымыздың дәуірінде өмір сүрген Сахабаи кирамның барлығы үлкен ғұлама, терең мужтаһид еді. Дін ілімдерінде, саясатта, билік-басшылықта, заманының жаратылыстану білімдерінде  және тасаууф марифатында (Аллаһты тану ілімі) әрқайсысы жетік маман еді. Бұл білімдердің барлығын олар Пайғамбарымыздың жүректерге өрнектейтін, рухтарды тартатын сөздерін, сұхбаттарын тыңдау арқылы қысқа уақытта меңгеріп алған. Әрқайсысының жеке өз мазһабтары бар.

Мазһаб, мужтаһид,  ижтиһад деген ұғымдардан бейхабар сауатсыздар қысқа ақылдарымен мазһабтарды және мазһаб имамдарын дінге қатысы болмаған нәрселер істеген, айтқан деп ойлайды. Алайда Ислам тарихында мазһабтарды ұстанбаңдар деген ешбір ислам ғалымы жоқ. "Үмбетім қате жолда ауызбірлігіне бармайды." деген хадис шәриф олардың дұрыс жолда болғанына кепіл. Сондықтан төрт мазһабтан кезкелген біреуін ұстанған мұсылман қалайда сауап алады. Ал мазһабсыз адам не істесе де сауап ала алмайды.

Енді "Пайғамбар қай мазһабта болған?" деген сұраққа келетін болсақ, 120 мыңға жақын сахабаның Құран кәріммен хадис шәрифтердегі насихаттарды ұстануда әрқайсысының бөлек бір методы-мазһабы болуының артында пайғамбардан алған білімдері тұр. Мазһабтарды құрған барлық сахабаның ұстазы Пайғамбар еді. "Мектеп директоры қай сыныптың оқушысы?" деген адамға қандай жауап берсеңде пайдасы жоқ. Өйткені "мектеп", "мектеп директоры", "сынып", "оқушы" деген ұғымдарды қақпайтын адаммен ондай мәселелерді сөйлесудің өзі әбестік.  

Сәләфилік

Сұрақ: Сәләфиттік деген жаңа секта пайда болыпты. Сәләфиттік деген өзі не?

Жауап: “Сәләфилік” – модасы өтіп бара жатқан және мұсылмандарға қара бет болған уаххабилердің жаңа бетпердесі (маскасы). Соңғы елу жылдың уаххабилері өздерін осы атпен жасыруда. Тіпті өздерін нағыз сүнни деген мағынадағы “Әһли сүннети хасса” деп атайды.

Сәләф” бұрынғылар, өткендер, алғашқылар деген мағыналарды береді. Яғни дінімізде сахабаларға, табеиндерге (сахабаларды көрген ұрпақ) және табеи табеинге (Табеинді көрген ұрпақ) берілген есім. Дінімізде осы үш ұрпаққа “сәләф” немесе “сәләф-ус- салихин” деген термин қолданылады. Бұның мағынасы «Өткен салих адамдар» дегенді білдіреді. Сәләф-ус- салихин жолында жүрген мұсылмандар Әһли сүннет деп аталады. Әһли сүннет болмаған және Әһли сүннет ғұламаларының ашық білдірілмеген, астарлы мағынадағы аяттардан шығарған үкімдерін, ижтиһадтарын менсінбей, қабылдамай мұндай аяттарға өз (пікірлерімен) ақылдарымен жаңаша мағына беріп, шығарған үкімдерімен ашқан жолдарын “міне Сәләф-ус-салихиннің жолы осы” деп атайтын азғындар Сәләфиттер деп аталады.

Уаххабилік

Уаххабиліктің негізін салған Мухаммед бин Абдулуаххаб хижраның 1111 (м.1699) жылы Нəждте Хураймилə мекенінде дүниеге келіп, х.1206 (м.1791) жылы Дарийада өлді. Бұрын саяхат жəне сауда үшін Басра, Бағдат, Иран, Үндістан жəне Шамға барған. Хижраның 1125 жылы Басрада ағылшын тыңшысы Хемфердің тұзағына ілініп, ағылшындардың Исламды жою мақсатындағы əрекеттеріне құрал болған. Ахмет бин Таймийаның əһли сүннетке қайшы келетін кітаптарын оқып, “Шайх-и Нəжди” деген атпен танымал болған. Оның идеялары ағылшындардың ақшасы мен қарулары арқылы сауатсыз ауылдықтар жəне Дарийа халқы мен басшылары Мухаммед бин Сууд тарапынан қолдау тапты. Оның пікірін қабылдаған адамдар “Уаххаби” жəне “Нəжди” деп аталады. Уаххабилердің бұзық сенімдерінің үш негізінің бірі:

Амал, ғибадат - иманның бөлшегі деп санайды. Бір парызды орындамаған адам кəпір болады дейді. Оны өлтіріп, мал-мүлкін тарату керек дейді. Олар туралы “Фатх-ул-мəжид” кітабының түрлі беттерінде жазылған./7/

Өз баяндамамды түйіндей кететін болсам Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев өз жолдауында: «Қазақ топырағы арқылы барлық Әлемдік діндер өткен,сондықтан да жатырқаушылық немесе діни фанатизм сезімі бізге жат. Осынау рухани дәстүр, жаратушының қандай жолмен болса да түскен сөзіне жүрегіміздің ашықтығы – Қазақстандағы конфессиялар аралық татулықтың аса маңызды тұғырларының бірі. Біз өзіміздің жатсынбас тұрпатымызбен,этностар аралық,конфессиялар аралық татулығымызбен және өзара үндесуімізбен күллі әлемге таныламыз. Еліміздің өсіп келе жатқан бітімгершілік әлеуеті алдағы уақытта да мұқият сақталып,дамытыла береді»- деген сөздерімен өз баяндамамды тәмамдаймын./3/





50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.

Олимпиада бітуіне қалды: