Биология пәнінен жаратылыстану сауаттылығына арналған тапсырмалар

1 тапсырма

Өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігі

Өсімдіктер әлемі - біздің ғаламшарымыздағы тірі ағзалардың үлкен патшалығының бірі. Ия, дәл солай, сонымен қатар өсімдіктер қозғала алмайтын ағзаларға жатады.

Біздің әлемде олардың шамамен 325 мың түрі бар. Түрлердің санын нақты есептеу мүмкін емес. Әр түрлі дереккөздерде олардың саны 300-ден 350 мыңға дейін, біз тек орташа мәнін алдық. Олардың санын есептеу әлі де қиындау, өйткені күн сайын өсімдіктердің кейбір түрлері өледі (күніне бірнеше ондаған) немесе жаңа түрлер ашылып отырады.

1. Балдырлар - төменгі сатыдағы өсімдіктер, өйткені оларда ..... жоқ

а) ядро

б) хлоропласт

в) ұлпа мен мүшелер

г) жасушалық құрылымы

2. Эволюция үдерісінде тамыр алғаш рет қандай жүйелік топтың өсімдіктерінде пайда болды?

а) мүктәріздестер

б) ашық тұқымдылар

в) жабық тұқымдылар

г) қырықжапырақтәріздестер

3. Ашық тұқымдылар мен жабық тұқымдылардың ортақ белгісі:

а) спораның дамуы

б) гүлдің болуы

в) тұқымнан даму

г) спорофиттің редукциясы

4. Гүл - алғаш рет қандай жүйелік топтың өсімдіктерінде пайда болды?

а) қырықбуындарда

б) мүктерде

в) қырықжапырақтыларда
г) жабық тұқымдыларда

Өсу мен даму

Өсу - бұл жасушалардың саны мен салмағының, сондай-ақ әртүрлі жасушалық емес түзілімдердің ұлғаюына байланысты дене мөлшерінің ұлғаюы. Өсу жасушалардың мамандануымен, ұлпалардың, мүшелер мен мүшелер жүйелерінің қалыптасуымен бірге жүреді.

Организмнің пайда болу сәтінен бастап өмірінің соңына дейінгі даму процесі онтогенез деп аталады. Бұл процесс сандық және сапалық өзгерістермен сипатталады, олардың қарқындылығы мен сипаты белгілі бір даму кезеңдерімен байланысты.

5. Организмдер санының көбеюіне және олардың қоныс аударуына байланысты тіршілік қасиеті қалай аталады?

а) қозғалыс

б) өсу

в) даму

г) көбею

6. Көбею – бұл:

а) организмнің сыртқы орта әсерлеріне жауап беру қабілеті;

б) жаңа даралардың еселенуі, олардың санының өсуін қамтамасыз ету;

в) тіршілік әрекеті тоқтатылған ағзаның күйі;

г) дене мөлшері мен салмағының ұлғаюы

7. Төменде аталған әдістердің қайсысы жыныстық көбеюге жатады?

а) тұқым арқылы

б) бүршіктену

в) телу арқылы

г) спора түзу арқылы

8. Бала ағзасы көбею кезінде екі ата-ананың да белгілерін алады. Бұл көбеюдің қай түрі?

а) вегетативті

б) жыныссыз

в) жынысты

г) бүршіктену

2 тапсырма БИОЛОГИЯ

Нұсқау: Сізге екі контекст және контекстер мазмұны бойынша құрастырылған бір дұрыс жауапты тест тапсырмалары берілген.

Жасуша құрылысы

Барлық тірі организмдер тек микроскоппен ғана көруге болатын ұсақ бөлшектерден тұрады.Бұл бөлшектерді кейіннен жасуша деп атаған. Алғаш «жасуша» атауын 1965 жылы Роберт Гук қолданған және сол уақыттан бері бұл атау ғылымда бекітілді. Барлық тірі организмдер жасушалардан тұрады. Олардың мөлшері,пішіні әртүрлі, қызметтері де түрліше болады. Дегенмен түрлі организмдер жасушаларының құрылысы мен химиялық құрамында ұқсастықтардың бар екені анықталған.

1. 2-суретте 3 санымен белгіленген органоид

A) ядро
B) пластид
C) рибосома
D) вакуоль.
E) хлоропласт

2. Тек өсімдік жасушасына тән органоид

A) митохандрия

B) вакуоль

C) рибосома

D) ядро

E) пластид

3. Бір жасушалы қарапайымдарда қоректің ыдырауына жауапты органоид

A) жиырылғыш вакуоль
B) ядро
C) асқорыту вакуолі
D) цитоплазма
E) талшықтар

4. Хлоропластың қызметі

A) органикалық зат синтездеу
B) оттегіні сіңіру
C) көмірқышқыл газын бөліп шығару
D) қолайсыз жағдайдан қорғау
E) көбеюге қатысу

Асқорыту жүйесі

Көпжасушалы жануарлардың асқорыту жүйесі эволюция барысында қалыптасты. Біржасушалы жануарларда қоректік заттар денесінің беті – жасуша мембранасы арқылы өтеді немесе арнайы органоидтер тұтып қалады. Кейін тамақ лизосома арқылы жасуша ішінде қорытылды. Бірақ көпжасушалы ағза жасушасына басқа тіршілік иесінің нәруыздары, майлары немесе көмірсулары ыдыраған күйде түсуі қажет. Ағза жасушаларына қоректік заттарды (тамақ нәруыздары, майлары мен көмірсулары) қолжетімді ету үшін асқорыту мүшелері немесе асқорыту жүйесі керек. Яғни асқорыту мүшелері тамақты қорытады – қоректік заттарды құрам бөліктеріне дейін ыдыратады да, осы күйінде оларды дененің барлық жасушаларына бағыттайды.

5. Көмірсуды ыдырататын фермент

A) амилаза

B) пепсин

B) пепсин

D) лизоцим

E) химозин

6. Май ыдырайды

A) глюкозаға

B) көмір қышқылына

C) амин қышылдарына

D) май қышқылдары мен глицеринге

E) нуклеотидтерге

7. Ұйқы безінің өзегі ашылады

A) қарынға

B) ашішекке

C) тоқішекке

D) ұлтабарға

E)асқазанға

8. Тағамның ұсақталуы

A) химиялық өңдеу

B) механикалық өңдеу

C) жентектелу

D) сіңірілу

E) ыдырау

3 тапсырма Биология

Нұсқаулық: Контекстті мұқият оқып, берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.

Eсту мүшесінің құрылысы мен гигиенасы

С

Басқа сүтқоректілердегі сияқты адамда құлақ үш бөлімнен тұрады: сыртқы құлақ, ортаңғы құлақ және ішкі құлақ. Сыртқы құлаққа құлақ қалқаны, сыртқы есту жолы және дабыл жарғағы кіреді. Ортаңғы құлақ қуысында өзара байланысқан үш есту сүйекшелері: балғашық, төстік және үзеңгі орналасқан. Ішкі құлақтағы қуыстар мен иірім өзекшелерден түзілген күрделі жүйені – шытырман деп атайды. Шытырманда ұлудене және вестибула аппараты болады.

1. 5 санымен көрсетілген құлақ бөлімі

   1. балғашық

   2. Евстахий түтігі

   3. төстік

   4. ұлудене

   5. дабыл жарғағы

2. Құлық бөлінетін бездер орналасқан құлақ бөлімі көрсетілген сан

   1. 2

   2. 1

   3. 6

   4. 3

   5. 4

3. Eкі қапшық пен үш жартылай иірім өзектерден тұратын құлақ бөлімі

   1. дабыл жарғағы

   2. есту жолы

   3. вестибула аппараты

   4. есту жүйкесі

   5. балғашық

4. Сыртқы құлақтан келген дыбыс тербелісін бірінші қабылдайтын құлақ бөлімі

   1. балғашық

   2. төстік

   3. үзеңгі

   4. ұлудене

   5. шытырман

Жүйке жасушасының құрылысы

Нейрондар – жүйке ұлпасының негізгі жасушалары. Әрбір нейрон дене және өсінділерден тұрады. Қысқа тармақталған өсінділері – дендриттер. Ұзын өсінді – аксон. Аксон басқа жасушалармен синапстар арқылы байланысады. Байланыс жүзеге асатын жасуша түрлері бойынша синапстың үш түрі болады. Егер синапс бір нейронның басқа нейронмен түйісу орнында түзілсе, бұл – нейрон-нейрон синапсы. Егер нейрон бұлшық ет жасушасымен байланысса, бұл – нейрон-бұлшық ет синапсы. Егер нейрон безді эпителий жасушасымен байланысса, бұл – нейрон-безді синапс. Бұл синапстар жүзеге асу үшін әртүрлі нейромедиаторлар қажет.

5. Cуретте дендриттер көрсетілген сан

   1. 1

   2. 4

   3. 3

   4. 5

   5. 2

6. Электр оқшаулайтын қабықшасы бар нейрон бөлімі

   1. дендрит

   2. синапс

   3. нейрон денесі

   4. аксон

   5. нейрон ядросы

7. Синапс арқылы импульсті беруді жүзеге асыратын зат

   1. родопсин

   2. ретинол

   3. ацетилхолин

   4. липофуцин

   5. меланин

8. Тамақ исінен сілекей бөлінуді түсіндіретін синапс түрі

   1. нейрон-миоцит

   2. нейрон-нейрон

   3. нейронаралық

   4. секреторлық

   5. нейрон-бұлшықет

4 тапсырма БИОЛОГИЯ

Нұсқау: Сізге екі контекст және контекстер мазмұны бойынша құрастырылған бір дұрыс жауапты тест тапсырмалары берілген.

Қан топтары

Қан топтары–бір биологиялық түр даралардың қанының иммуногенетикалық белгілері. Адамның қан тобы ұрықтың жатырда даму барысында қалыптасып, өмір бойы өзгермейді. Барлық адамдардың қаны 4 топқа бөлінеді: I, II, III, IV. Қан беретін адамды - ь донор, қабылдайтын адамды – реципиентдейді.

1. І қан тобында кездесетін агглютиногендер

A) β
B) А
C) АВ
D) α
E) жоқ

2. ІІ және ІV қан топтарына донор бола алатын қан тобы

A) ІІ, ІV

B) І

C) ІІІ

D) ІV

E) І, ІІІ

3. Барлық қан топтары кездесетін ата-ана генотиптері

A) І^ОІ^О;І^ВІ^В
B) І^ВІ^О; І^АІ⁰
C) І^ВІ^В;І^АІ^А
D) І^АІ⁰;І^ОІ^О
E)І^ОІ^О;І^ОІ^О

4. Анасының қан тобы I, әкесінің қан тобы ІVболғанда балаларының қан топтары

A) ІІ, ІІІ
B) тек ІV
C) ІІ, І
D) ІІ, ІV
E) ІІІ,ІV

БИОЛОГИЯ

Нұсқау: Сізге екі контекст және контекстер мазмұны бойынша құрастырылған бір дұрыс жауапты тест тапсырмалары берілген.

Сабақтың ішкі құрылысы

Сүректі өсімдіктердің көпжылдық сабақтарының құрылысында орталықтан периферияға қарай үш айма

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу