Биосфераға әсер ететін, техногендік
(геохимиялық) факторлардың
өзгерістері.
Орындаған: ЭЛ-101 тобының
студенті Қ.Самарханова.
Жетекші: Имамова Б.Ж.

Жоспар:
1

3

Биосфера деген не?

Биосфераға әсер ететін,
техногендік
(геохимиялық)
факторлардың
өзгерістері.

2
Техногендік
(геохимиялық)
факторлар

Кіріспе:

Экологиялық факторлардың
организмге әсер етуі мен оған
организмнің реакциясы
бірдей болмайды. Сондықтан
организм үшін факторлардың
бұрыннан қалыптасқан
жиынтығы ғана қжет. Ал,
басқа факторлар оның
қалыпы тіршілігне кері әсері
тигізеді. Яғни әрбір
организімге әсер ететін
фактордың төмегі және
жоғары шегі болады және бір
фктор шеуші роль атқарады.

Биосфераға жалпы
сипаттама
Биосфера (гр. биос—тіршілік, өмір, гр. сфера
— шар) — бұл ұғым биология ғылымына XIX
ғасырда ене бастады. Ол кездерде бұл
сөзбен тек жер жүзіндегі жануарлар
дүниесі ғана аталатын. Кейінгі кездерде
биосфера геологиялық мағынада да
қолданылады.

Техногендік
фактор
Адамның техникалық және
техногендік нысандар арқылы
түпкілікті өзгерткен биосфераның
бір бөлігі

Биосфераға
техногендік
факторлар әсері
Қазіргі кезде техногендік факторлар кең көлемде бүкіл биосфераға
ерекше әсер етуі жер шарының барлық аймақтарында айқын
байқалуда. Бүкіләлемдік бақылау институтының (АҚШ, Вашингтон қ.)
мәліметтері бойынша табиғи орта жылдан-жылға нашарлап барады.
Интернет жариялаған негізгі мәліметтерде жыл сайын 16,8 млн. га
тропиктік ылғалды орман жойылатыны, жерді дұрыс пайдаланбау
салдарынан жыл сайын 6 млн. га шөл пайда болатыны, қышқыл
жаңбырдан 50 млн. га орманның зақымдалғаны анықталды.

Техногендік факторлар тікелей
(жою, енгізу, акклиматизация,
қорғау) және жанама
(ланшафтылар мен оның жеке
құрамдас бөліктерінің өзгерісі орманның кесілуі, жердің
жыртылуы, пайдалы қазбалардың
өндірілуі, карьерлердің, үйінді,
террикондардың пайда болуы т.б.)
болуы мүмкін. Жанама техногендік
факторлар бір уақытты көп
аумақты қамти отырып, өсімдіктер
мен жануарлар әлемінде,
қоршаған ортаға өзгерістерді
тудырады.

ҚОРЫТЫНДЫ:
Техногендік ландшафтың әртүрлілігін агромәдени және мәдени
ландшафтардан көруге болады. Жасанды ландшафтылардың мұндай
түрлері уақытқа шыдам бермейді. Олар адамның санитарлық жетілдіру
жұмыстарынсыз өз бетінші "динамикалық теңдікті" сақтап тұра
алмайды, яғни өзін-өзі реттеу мүмкіндігінен айырылады.

Пайдаланылған
әдебиеттер тізімі:
1.Утебаев А.А. Биогеохимия және экотоксикология: Оқулық. Алматы:
CyberSmith, 2021 ж.
-208 б.
2.Есенаманова Мансия Санаковна Биогеохимия жәнеэкотоксикология
2020ж
3.Ғ.Ж.Медеуова Экотоксикология Алматы 2020ж

Назарларыңызға
рахмет!