Болашақ маман тұлғасының ақпараттық мəдениетін
қалыптастыруда мультимедиялық технологиялардың рөлі

​ ​ №1Алматы қазақ мемлекеттік гуманитарлық-педагогтік
колледж оқытушысы Айтбаева А.Т.

ҚазақстанРеспубликасының"Білімтуралы”Заңында,“2011-2020
жылдаркезеңіндеҚазақстанРеспубликасындабілімберудідамытудың
мемлекеттікбағдарламасы”стратегиялыққұжатындаБілімберуді
ақпараттандыру-мемлекеттікбілімберусаясатынжүзегеасырудың
маңыздымеханизміретіндебекітілген[2].Қазақстандағысаяси-əлеуметтік
жəнеэкономикалықдамукəсіптікбілімберужүйесінжаңартуды,яғни
бəсекелестіккеқабілетті,еңбекнарығындасұранысқаиеболаалатынкəсіби
мамандардайындаудыталапетуде.Біліммазмұныныңсапасынарттыру,сол
сияқтықоғамдамуынайқындайтыннегiзгiкөрсеткiштердiңбiрi–оның
ақпараттанукезеңiнеөтуiболыптабылады.«Қазақстан-2050стратегиясы:
Қазақстанмемлекетініңжаңасаясибағыты»аттыелПрезидентіН.Ə.
Назарбаевөзжолдауында:Тұрғындардыңкомпьютерліксауаттылығын,
соныңішіндеəртүрліынталандырушыбағдарламалардыңесебінендекөтеру
керек.Менқазақстандықтардыақпараттықтехнологиялардыбелсендірек
игеругешақырамын.Соныменқатар,білімберужүйесінжаңғырту
барысындабізүшінкелесііс-шаралардыжүзегеасырудыңмаңызызор.
Біріншіден,оқытуүдерісіндеқазіргізаманғыəдістемелермен
технологиялардыенгізу.Екіншіден,педагогтарқұрамыныңсапасынарттыру.
Əрөңірдепедагогтардыңбіліктілігінарттыратынинтеграцияланған
орталықтаржұмысістеуітиіс-дедіұлткөшбасшысы[1].Бүгінгікүні
адамзаттыңшығармашылықəрекетiнiңжемiсi–ақпараттытиiмдiпайдалану
арқылығанағылыми-техникалықпрогрестiоданəрідамытукерек
болатындығыбелгіліболыпотыр.Өйткені,олақпараттыққоғамжағдайында
экономика‚техника‚ғылым‚саясатжəнежалпықоғамдамуыныңшешушi
күшiнеайналуда.Қазiргiкезеңдегiбілімберуүдерісінежаңаақпарттық
технологияныкеңінененгізудің,соныменқатароқушыныңақпараттық
мəдениетіндамытудыңнегiзгiерекшелiгiоныңқолданбалыбағыттылығын‚
пəнаралықбайланыстардысəйкестендіретіноқудыңмазмұныменмақсатын
нақты көрсететін жолдарын iздестiру болып табылады.
Б.Бөрібаев,Е.Балапановжəнет.б:ақпараттықмəдениеттідамыту
педагогтың ақпараттық құзыреттілігіне қойылатын талаптарын:
●Қазіргібілімберужүйесіндегіақпараттықкеңістіктуралыбіртұтастүсінікті
қалыптастыру;
●Ақпараттықсауаттылық:оқу-əдістемелік,озықтəжірибелердізерттеу,
ғылыми-зерттеунəтижелерінтүрлендіружəнетехнологиялардықолдану
əдістерінмеңгерту,қолданбалыбағдарламалыққұралдардымеңгерту,жаңа
бағдарламалық құралдарды меңгерту;

●Өзқызметтерінжаңаақпараттықтехнологияныңмүмкіндіктерінпайдалану:
жаңаақпарттықтехнологияныңмүмкіндіктерітуралыбілім,
коммуникациялыққызметтердіпайдаланудағдысы,білімберуүдерісінің
ерекшеліктерінескереотырып,педагогикалықбағдарламалыққұралдарды
қолданужəнеолардыөзқызметтерінесəйкесбейімдептиімдіқолдану,-деп
анықтап берген [4].
ҰлыпедагогК.Д.Ушинский:«Мұғалімбілімінүздіксізкөтеріпотырғанда
ғанамұғалім,алоқуды,ізденудітоқтатса,оныңмұғалімдігіжойылады»
дегендей,білімберудіақпараттандыружағдайындапедагогмамандардың
ақпараттықбіліктілігінкөтеру–бүгінгікүнніңнегізгіміндеттерініңбірі.
Ақпаратпенбілімніңжетілдірілуітехникалықдамуынажəнеөндірістің
əртүрлітехнологиясынжүзегеасыруғамүмкіндіктуғызады.Бүгінгікүнде
ғылымментехниканыңөтеқарқындыдамуыболашақмамандардың
талғамыныңөсуі,электрондыкітап,интернетжəнекомпьютер
құралдарыныңкеңкөлемдеқолданылуымент.б.ақпараттыққұралдардың
пайдаболуы,білімберусаласындажаңатехнологиялықəдістердіенгізуге
ықпалетуде.Қоғамныңдамукезіндебілімніңқарқындыпрогресіменескі
технологиялықидеялардыңтезөзгеруімен,жаңашылдыққакөшугеболашақ
мамандардыңіс-əрекетіменбайланыстыруерекшесипаталады[5].
Сондықтанда,​қазіргікезеңдеоқушыларғасапалыбілімбермейінше,заман
сұранысынқанағаттандырып,экономиканыңдамуынқамтамасызете
алмаймыз.
Колледждердіңбастымақсаты–инновациялықпедагогикалық
технологиялардыенгізунегізіндеқұзыреттілігібəсекегеқабілетті
мамандардыдаярлауболыптабылады.Бұлбілімалушыныңкəсіби,
технологиялықдайындығығанаемес,соныменқатароныңбілімінің
жан-жақтылығыменақпараттықмəдениетіжоғары,яғникомпьютердіеркін
меңгеруі,интернетресурстарынпайдаланабілуі,оқытудағыжаңа
компьютерлік технологияларды меңгеруі т. б.
Білімберуүдерісініңосымақсатынақолжеткізуүшін,дəстүрліоқытудан
–инновациялықоқытуғакөшуқажеттілігітуындалды.Оқытудыңбұлтүрі
оқушының бойындағы жеке қабілетін дамытып, оны
əлеуметтік-экономикалықөзгерістергетезбейімделетінтұлғаретінде
көрсетеді.
Д.Пойа«Қаншажақсыəдістерболса,соншажақсымұғалімдердебар»
дегендей,оқытуүдерісіндекомпьютерліктехнологияментехниканы
қолданудың негізгіпедагогикалық-психологиялықмəселелерімен
айналысқанғалымдар,білімберудіақпараттандырусаласындазерттеушілер
Ж.А.Қараев,И.И.Антипов,Е.Ы.Бидайбеков,К.М.Беркімбаев,С.С.Үсенов,
С.М.Кеңесбаевжəнет.б.өзеңбектеріндеақпараттықтехнология
құралдарынқолданудыңіс-тəжірибесі,танымдықəрекеттердібасқару
үдерісі,оқуорындарындағыпəндерініңмазмұны,əдістері,құралдары,оқыту
түрлеріменоныңнəтижесінбақылаужаңадидактикалықшарттарға
негізделіпжəнежаңақұрылым,ұйымдастыруқызметі,орындалунəтижесі,

көпізденудіқажететукеректігін,педагогикалық-психологиялық
сипаттамаларыннақтылапкөрсетеді.Білімберудіақпараттандырумəселесін
тиімдішешу,негізіненпедагогикалықкадрлардыңақпараттық
мəдениеттілігінқалыптастырументікелейбайланысты.Бүгінгімұғалімнің
ақпараттықмəдениеттілігіоныңпедагогикалықмəдениеттілігініңмаңызды
бір бөлігі болып табылады.
Білімберудегімультимедиа–танымпроцесініңжоғарылауынасептігін
тигізетін,білімберумазмұнынинтерактивтіформадаұсынатын,
дидактикалықаппараты–бағдарламалыққұрал[4].Мультимедиалық
бағдарламалыққұралдары–интерактивтірежимдеəртүрлітипті
ақпараттардыдайындау,өндеу,ұсыну,біріктірусекілдііс-əрекеттердіжүзеге
асыруғамүмкіндікберетінкомпьютердіңбағдарламалықжабдықтары.
Мультимедиалықбағдарламалардыңнегізгіатқаратынфункцияларыныңбірі
–басқарудықамтамасызету.Яғни,қажеттіақпаратқаешкедергісізауысу
мүмкіндігініңболуы.Мультимедиалықөнімдер–мультимедиалыққұралдар
жəнеарнайыбағдарламалықжабдықтаркөмегімендайындалғанақпарат.
Мультимедиялықмазмұндыұсынудаартықжəнесəйкесемесақпараттың
болмауы өте маңызды.
Мультимедиалықтехнологиядегеніміз–адамныңақпараттыбірмезгілде
бірнешесезіммүшелеріменқабылдауынқамтамасызететінаппараттықжəне
бағдарламалыққұралдаржиынтығы.Ақпараттықтехнологияақпараттың
көптүрлілігіментүсініктілігінқамтамасызетіпқанақоймай,сондай-ақ
өндірістік,ғылыми,басқару,ұйымдастыру,білімберу,сияқтықызметтің
түрлісалаларындаақпараттықмəдениеттіқалыптастыраалады.
Ақпараттандыру–əрбірадамныңжəнезаңдытұлғалардыңақпаратқадеген
қажеттілігінқанағаттандырумақсатындаақпараттықтехнологияларды
пайдаланунегізіндеақпараттыққорларды,ақпараттықжүйелерді
қалыптастырумендамытуғабағытталғанұйымдастырушылық,əлеуметтік
–экономикалық жəне ғылыми-техникалық үдеріс.
Ақпараттандыру–өндірістеақпараттықтехнологиялардыкеңінен
пайдалану,ақпараттыөңдеу,сақтаужəнетарату,əсіресебілімберу
жүйесіндеқолдануболыптабылады.Білімберудіақпараттандырусыртқы
(еліміздіңəлеуметтік-экономикалықдамуыныңсұраныстарына)жəнеішкі
қажеттіліктермен(оқу-тəрбиеүдерісісапасыныңартуымен)сипатталады.
Білімберудіақпараттандырудыңішкіқажеттіліктерібілімберусаласына
ақпараттықтехнологияныенгізудіңмүмкіндіктерінанықтайтын
педагогикалықғылымментəжірибеніңдамудəрежесіменбайланысты
болады.
Білімберудiақпараттандыру–бiлiмберусаласыныңтеориясымен
практикасынажаңаақпараттықтехнологияныжан-жақтыпайдаланужəне
оқытументəрбиелеудiңпсихологиялық-педагогикалықмақсаттарынжүзеге
асыратындайжағдайдаоныңмүмкiндiктерiнқолдануүдерісі.Білімберуді
ақпараттандыруқұралдарыдепкомпьютерлікаппараттықжəне

бағдарламалықжабдықтарды,соныменқоса,білімберудіақпараттандыру
мақсаттарына жету үшін пайдалынатын олардың мазмұндық толықтырмасы.
Оқытужүйесіндеəроқушыкомпьютерліктехнологиянегізіндеинтернет,
АТоқыту,электрондықпочтаарқылыдүниежүзілікбілімкеңістігінееніп,
ондаөзініңқажетінөтейтінбілімдітолығыменалуға,қажеттіақпараттық
мəліметтерді,ғылымсаласынабайланыстыозықтəжірибелерді,ізделіп
отырғанмəселеніңшетелдегіжағдайыментанысуынатолықмүмкіндіктуып
отырғандығынакөзжеткізді.Сонымен,қоғамдамуыныңқазіргікезеңіадам
қызметініңбасымбөлігінақпараттандырумен,компьютерлендірумен
ерекшеленеді.Соғанбайланыстыболашақмұғалімдердіңқызметаясы
кеңейіп,ақпараттық-компьютерлікжəнематематикалықмодельдеу
іс-əрекетініңпрактикалықсұранысыартуда.Сондықтанда,қазіргікезең
«ақпараттықтөңкеріс»болғандықтаниспанғалымыЯнКарлсон«Ақпаратпен
қаруланбағанадамқолынажауапкершіліктіалаалмайды»дегендей,білім
берукеңістігіндегіақпараттықтехнологиямəселелерінеасаназараударуды
талап етеді.
Қорыта келе, болашақ маман тұлғасының ақпараттық мəдениетін
қалыптастырудамультимедиялықтехнологиялардыңрөліарттырумаман
кадрдайындайтыноқуорындарыныңбүгінгікүнгіеншісі.Ақпараттық
мəдениетіқалыптасқанмаманқоғамсұранысынажауапберетінкəсіби
құзыреттікадрретіндекелешекұрпақтыңақпараттықсауаттылығын
қамтамасыз етеді, - деп санаймыз.

Əдебиеттер тізімі:

1.Əлеуметтік-экономикалықжаңғырту-Қазақстандамуыныңбастыбағыты.
ҚР-ныңПрезидентіН.Ə.НазарбаевтыңҚазақстанхалқынаЖолдауы.
14.12.2012 ж.
2.ҚР-ның «Білім туралы» Заңы. Астана, 2004ж.
3.Ақпараттандыру туралы Қазақстан Республикасының Заңы. 11.01.2007ж.
4.Бөрібаев Б,. Балапанов Е., «Жаңа ақпараттық технологиялар» Алматы, 2001ж
5.ЖолдасбековаС.,МахмудоваГ.,«Болащақмұғалімдердідайындауда
оқытудың ақпараттық технологиясын пайдалану жолдары» Ізденіс, 2005ж.

​Резюме
Встатьерассматриваетсярольмультимединнойтехнологийв
формированиеинформационнойкультурыбудущегопедагогаиважность
информационнойтехнологиинаосновенормативныхдокументов
образования.