Дене шынықтыру сабағында оқушылардың салауатты өмір салтын қалыптастырудағы педагогикалық тәсілдер

Аннотация

Бұл мақалада дене шынықтыру сабағының оқушылардың физикалық, психологиялық және әлеуметтік дамуына тигізетін әсері жан-жақты қарастырылады. Сабақ барысында қолданылатын заманауи педагогикалық әдістер, цифрлық технологиялар және инклюзивті оқыту тәсілдерінің тиімділігі сипатталады. Оқушыларда салауатты өмір салтына деген тұрақты көзқарасты қалыптастыру жолдары ұсынылады.

Кілт сөздер:

Дене шынықтыру, салауатты өмір салты, педагогикалық тәсілдер, қозғалыс белсенділігі, цифрлық ресурстар, инклюзивті білім беру.

Кіріспе

Қазіргі қоғам жағдайында жас ұрпақтың денсаулығын сақтау және нығайту маңызды әлеуметтік міндеттердің бірі болып табылады. Ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды дамуы балалардың қозғалыс белсенділігінің азаюына, бос уақытын компьютер мен телефон алдында өткізуге әкеліп отыр. Мұндай жағдайда мектептегі дене шынықтыру пәні оқушылардың денсаулығын нығайтудың негізгі құралы ретінде ерекше маңызға ие.

Дене шынықтыру сабағы тек спорттық жаттығуларды орындаумен шектелмейді. Бұл пән арқылы оқушылардың ерік-жігері, төзімділігі, табандылығы, тәртіптілігі және өзіне деген сенімділігі қалыптасады. Сонымен қатар, дене шынықтыру сабағы оқушыларды ұжымда жұмыс істеуге, бір-бірін қолдауға және өз мүмкіндігін бағалай білуге үйретеді.

1. Дене шынықтыру сабағының білім беру жүйесіндегі рөлі

Дене шынықтыру пәні білім беру мазмұнында ерекше орын алады. Ол оқушылардың физикалық дайындығын арттырумен қатар, олардың психологиялық тұрақтылығын қалыптастырады. Сабақ барысында оқушылар түрлі жаттығуларды орындау арқылы өз мүмкіндіктерін тексереді, қиындықтарды жеңуге үйренеді және алға қойған мақсатқа жетуге талпынады.

Дене шынықтыру сабағында оқушылардың қозғалыс дағдылары қалыптасып қана қоймай, олардың денсаулыққа деген көзқарасы өзгереді. Мұғалімнің дұрыс ұйымдастырылған сабағы оқушылардың денсаулықты сақтау мәдениетін қалыптастырады. Сабақта қауіпсіздік ережелерін сақтау, жаттығуларды дұрыс орындау және өзін-өзі бақылау дағдылары үйретіледі.

2. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың педагогикалық мүмкіндіктері

Салауатты өмір салты – бұл адамның күнделікті өмірінде денсаулығын сақтауға бағытталған іс-әрекеттер жиынтығы. Ол дұрыс тамақтану, қозғалыс белсенділігі, еңбек пен демалыс режимін сақтау, зиянды әдеттерден аулақ болу сияқты маңызды құрамдас бөліктерден тұрады.

Дене шынықтыру сабағында мұғалім оқушыларға салауатты өмір салтының мәнін түсіндіруі тиіс. Сабақ барысында қысқаша теориялық мәлімет беру арқылы жаттығудың ағзаға тигізетін пайдасын түсіндіруге болады. Мұндай тәсіл оқушылардың жаттығуды саналы түрде орындауына мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, мұғалім әр оқушының жеке ерекшелігін ескере отырып, жүктемені дұрыс жоспарлауы қажет. Бұл оқушылардың шаршап қалмауына, сабаққа деген қызығушылығының сақталуына ықпал етеді. Оқушы өз жетістігін көрген кезде оның өзін-өзі бағалауы артып, дене шынықтыру сабағына деген ынтасы күшейеді.

3. Заманауи педагогикалық тәсілдерді қолдану

Қазіргі білім беру жүйесінде белсенді оқыту әдістерін қолдану маңызды. Дене шынықтыру сабағында ойын технологияларын, жарыс элементтерін, топтық және жұптық жұмыстарды қолдану оқушылардың белсенділігін арттырады.

Мысалы, эстафеталық ойындар оқушылардың жылдамдық, ептілік және ұйымшылдық қасиеттерін дамытады. Командалық ойындар арқылы оқушылар бір-біріне қолдау көрсетуге, ортақ мақсатқа бірге жетуге үйренеді. Мұндай жұмыстар оқушылардың әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді.

Саралап оқыту тәсілі де дене шынықтыру сабағында тиімді қолданылады. Әр оқушының физикалық дайындығы әртүрлі болғандықтан, тапсырмаларды күрделілік деңгейіне қарай ұсыну маңызды. Бұл тәсіл оқушылардың өз мүмкіндігіне сай тапсырманы орындауына жағдай жасайды.

4. Цифрлық технологияларды қолданудың тиімділігі

Қазіргі таңда оқушылардың көпшілігі цифрлық ортада өмір сүреді. Сондықтан дене шынықтыру сабағында цифрлық ресурстарды пайдалану оқушылардың қызығушылығын арттырады. Жаттығу орындау техникасын бейнематериал арқылы көрсету жаттығуды дұрыс меңгеруге көмектеседі.

Қадам санау қосымшаларын пайдалану арқылы оқушылар өз қозғалыс белсенділігін бақылай алады. Сонымен қатар, онлайн жаттығу кешендерін қолдану оқушылардың сабақтан тыс уақытта да қозғалыспен айналысуына мүмкіндік береді. Бұл тәсілдер оқушының өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.

5. Инклюзивті білім беру жағдайындағы дене шынықтыру сабағы

Инклюзивті білім беру жағдайында әр баланың мүмкіндігін ескеру маңызды. Дене шынықтыру сабағында кейбір оқушыларға жаттығуды жеңілдетілген түрде орындауға мүмкіндік беріледі. Мұғалім барлық оқушыға қолайлы жағдай жасап, оларды сабаққа белсенді қатыстыруы тиіс.

Инклюзивті ортада оқушылар бір-біріне түсіністікпен қарауды, өзгелердің мүмкіндігін құрметтеуді үйренеді. Бұл олардың адамгершілік қасиеттерінің дамуына ықпал етеді. Сонымен қатар, мұндай ортада оқушылардың өзіне деген сенімі артып, әлеуметтік бейімделуі жеңілдейді.

Қорытынды

Қорытындылай келе, дене шынықтыру сабағы оқушылардың тек физикалық дамуына ғана емес, олардың тұлғалық және әлеуметтік қалыптасуына да үлкен әсер етеді. Сабақты дұрыс ұйымдастыру арқылы мұғалім оқушыларда салауатты өмір салтына деген тұрақты көзқарас қалыптастыра алады.

Заманауи педагогикалық тәсілдерді, цифрлық ресурстарды және саралап оқытуды қолдану дене шынықтыру сабағының тиімділігін арттырады. Сондықтан дене шынықтыру пәні мұғалімі кәсіби шеберлігін үнемі жетілдіріп, әр баланың мүмкіндігін ашуға бағытталған жұмыс жүргізуі тиіс.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы.

2. Дене шынықтыру және спорт теориясы. – Алматы: Білім, 2020.

3. Салауатты өмір салтын қалыптастыру әдістемесі. – Алматы, 2019.