ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ САБАҒЫНДА ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРДЫ НАСИХАТТАУ

Қазақ халқының ұлттық ойындары – халқымыздың мәдени мұрасының бір бөлігі. Олар тек ойын-сауық ретінде ғана емес, дене тәрбиесінің, патриоттық сезімді дамытудың және ұлттық құндылықтарды сақтаудың құралы болып табылады.
Бүгінде дене шынықтыру сабағында ұлттық ойындарды қолдану – оқушылардың қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың денсаулығын нығайтуға, жылдамдық, ептілік, төзімділік, тапқырлық қасиеттерін дамытуға септігін тигізеді.
Бұл мақалада дене шынықтыру сабағында ұлттық ойындарды қолданудың маңыздылығы, олардың түрлері және оқушыларға тигізетін әсері қарастырылады.
1. Дене шынықтырудағы ұлттық ойындардың рөлі
Қазақ халқының ұлттық ойындары ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан мәдени мұра. Олар халықтың өмір сүру салтына, тұрмысына байланысты қалыптасқан. Бұл ойындар балалардың дене бітімін дамытуға, шапшаңдығы мен ойлау қабілетін жетілдіруге көмектеседі.
Ұлттық ойындарды дене шынықтыру сабағында қолданудың артықшылықтары:
Қызығушылықты арттыру – ұлттық ойындар балаларға өте қызықты әрі тартымды.
Дене бітімін дамыту – қимыл-қозғалысты жетілдіреді, балалардың шымыр әрі төзімді болуына ықпал етеді.
Командалық рухты дамыту – ұлттық ойындардың басым бөлігі топтық болғандықтан, балалардың ұжымдық жұмысқа бейімделуіне көмектеседі.
Ұлттық сана-сезімді қалыптастыру – оқушылар қазақ халқының дәстүрлері мен мәдениетін тереңірек танып-біледі.

2. Дене шынықтыру сабағында қолдануға болатын ұлттық ойындар
2.1 «Қыз қуу»
Бұл ойын жылдамдық пен ептілікті қажет етеді. Оқушылар екі топқа бөлініп жарысады: бір топ – қыздар, екінші топ – ұлдар. Ұлдар қыздарды қуып жетуге тырысады, ал қыздар оларға жеткізбей қашады. Бұл ойын жүгіру жылдамдығын арттыруға көмектеседі.
2.2 «Асық ату»
Командалық рухты күшейтетін ойын. Оқушылар екі топқа бөлініп, асықты дәлдеп атып, нысанаға түсіруге тырысады. Бұл ойын көздің дәлдігін, қолдың ептілігін дамытады. Оқушылардың зейіні артады.
2.3 «Тоғызқұмалақ»
Ойлау қабілетін дамытатын зияткерлік ойын. Бұл ойын арқылы оқушылардың стратегиялық ойлау қабілеті қалыптасады.
2.4 «Арқан тарту»
Командалық ойын. Оқушылар екі топқа бөлініп, арқанды тартып жарысады. Бұл ойын дененің бұлшық еттерін нығайтады.
2.5 «Ақ сүйек»
Бұл ойын шапшаңдықты, ептілікті және ойлау қабілетін дамытады. Балалар сүйекті іздеп табуға тырысады.

3. Ұлттық ойындардың оқушыларға тигізетін әсері
Дене шынықтыру сабағында ұлттық ойындарды қолдану оқушылардың физикалық және психологиялық дамуына оң әсерін тигізеді.
Дене дайындығын арттырады – қозғалыс белсенділігі артады, бұлшық еттер дамиды.
Ойлау қабілетін жетілдіреді – кейбір ұлттық ойындар стратегиялық ойлауды қажет етеді.
Патриоттық сезімді оятады – ұлттық ойындар арқылы оқушылар өз халқының дәстүрлерін құрметтеуді үйренеді.
Әлеуметтік байланыстарды нығайтады – командалық ойындар арқылы балалар бір-бірімен жақсы қарым-қатынас орнатады.

4. Дене шынықтыру сабағына ұлттық ойындарды енгізу жолдары

Сабақ жоспарына ұлттық ойындарды жүйелі түрде енгізу.
Әр ойынның ережесін толық түсіндіру және дұрыс ұйымдастыру.
Қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Балалардың қызығушылығына қарай ойын түрлерін таңдау.
Ұлттық ойындарды спорттық жарыстармен ұштастыру.

Қорытынды
Қазақтың ұлттық ойындары дене шынықтыру сабағында ерекше орын алуы тиіс. Себебі олар балалардың физикалық, психологиялық және рухани дамуына оң ықпал етеді. Ұлттық ойындар арқылы оқушылар өз халқының мәдениеті мен дәстүрлерін құрметтеп, салауатты өмір салтын қалыптастырады. Сондықтан мұғалімдер дене шынықтыру сабағында ұлттық ойындарды жүйелі түрде қолдануы қажет.