Дидактикалық ойындары

Ортаңғы топтарындағы таным білім беру саласы

қоршаған ортамен таныстыру бөлімінің

ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің

дидактикалық ойындары

«Сәлеметсіз бе, мынау менің тобым»

Дидактикалық ойын: «Не көрдің, не білдің?»

Мақсаты: Тұрмыстық заттар мен топ бөлмесінің жиһаздары мен ойыншықтарды дұрыс қолдану ептіліктерін жетілдіру және салыстыруға үйрету.

Шарты: Экскурсияда не көргендерің естеріне түсіріп айтып беру керек. Заттарды өз ара салыстырып беру керек.

Дидактикалық ойын: «Кімнің құралы?»

Мақсаты: Балалардың танымдық қызығушылықтарын қалыптастыру.

Құралдар: балалабақша қызметкерлерінің жұмысына араналаған құралдар

Шарты: Балалардың алдында кескінді ұсақ суреттер жатады.

Тапсырма: Тәрбиеші балабақша қызметкерлерінің суреттерін көрсете отыра балалардан олардың жұмыстарына керекті құралын тауып беруін талап етеді.

Дидактикалық ойын «Болады болмайды»

Мақсаты: Ойлау қабілеттерін дамыта отыра сөздік қорын молайту.

(балалар шеңберде тұрады)

Балалар мен сеңдерге қала көшелеріңде не істеуге болады, болмайтының туралы сұрақтар қоямын.

Балалар жауаптарың қолындағы жалаушамен көтеріп жауап береді.

Көшені бағдаршамның қызыл көзі жанғанда?

Гүлзардағы гүлдерді жұлуға?

Гүлзардағы өсіп тұрған гүлге сүйсініп қарау.

Ағаш пен гүл отырғызу?

Кәмпиттің қағазын жерге тастау?

Жаяу жүргінші жолмен бағдаршамның жасыл көзі жанғанда өтуге?

Қоғамдық орындарында бақырып, шулауға?

Адамдармен әдепті түрде әңгімелесу?

Дидактикалық ойын: «Адамдар мен көлік жүргізушілері»

Мақсаты: бададардың есте сақтау қабілеттері мен зейіндерін одан ары қарай дамыту.

Шарты: Балаларды екі топқа бөліп, бірі адамдар, бірі көлік жүргізущілері болады. Арнай баскиім масқалары киіледі.Тәрбиеші бақылаушының рөлін атқарады. Тәрбиешінің белгісімен (екі рет қоңырау соғады) адамдар тротуармен, жаяу жүргінші жолымен жүреді. Ал көлік жүргішілер аялдамада тұрады.

Тәрбиешінің белгісімен (бір рет қоңырауға соғады) адамдар тоқтайды, көлік жүргішілер жүреді.

(аялдама не екенің түсіндіреді)

Дидактикалық ойын: «Кім тапқыр?»

Мақсаты: сөздік қорын толықтыра отыра, шапшандылыққа баулу.

Шарты: сұрақтар қойылып балалар жауап береді.

«Күзгі» деп нені айтуға болады?

Күзді неге жомарт күз деп айтады?

Күзде егістікті жинайды деп түсіндіріп суретін көрсетеді

Күзде нелер ұшып кетеді?

Күзде неге ағаштарда жапырақтар азаяды?

Күзде не жиі болады?

Күзде жие жауын-шашын болады деп суреттерді көрсетіп түсіндіреді

Дидактикалық ойын: «Ағашты тап»

Мақсаты:Балалардың есте сақтау қабілеттерін жетілдіру, ағаштардың атауын анық айтуға үйрету.

Құралдар: Шырша, қайың , емен, терек

Шарты:Үстел үстіне төрт өсімдіктердің шырша, қайың , емен, терек, олардың жапырақтарының сүреттерін қояды. Жапырақтарына қарай ағаш түрін тауып алу керек.

Дидактикалық ойын: «Дауысынан таны»

Мақсаты: Тыңдау, есті қабілеттерің одан ары қарай жетілдіру.

Құралдар: Таспаға жазылған құстардың дауыстары (торғай, сауысқан, тоқылдақ, көгершін,)

Шарты: таспа қосылып құстардың дауыстары кезек-кезек қойылады. Балалар таныс құстарды естеріне түсіріп, атауын айтып беру керек. Тәрбиеші дұрыс табылған құстын суретін тақтаға қояды.

Дидактикалық жаттығу: «Зейінді бол»

Мақсаты: тыңдау, есту қабілеттерің одан ары қарай жетілдіру.

Шарты: Тәрбиеші дала құстары туралы жұмбақтап айтып отырады, балалар қандай құс туралы байқап алда жатқан тиісті суретті көтеріп көрсетеді.

Дидактикалық ойын «Айтшы қандай?»

Мақсаты: Балаларды заттын белгілерін анықтауға үйрету

Шарты: Тәрбиеші (немесе бала) коропшаның ішінен, заттарды алып шығады, балалар заттын атауы мен белгісін айтады

Дидактикалық ойын: «Кім көп айтады?»

Мақсаты: Балалардың қызығушылықтарын дамыта отыра, сөздік қорын молайту.

Құралдар: жануарлардың суреттері мен мекендеп жүрген суреттері, өнімдері «сут, май, айран, ірімшік, сүзбе, құрт)

Шарты: балалар екі топқа бөлініп: бірі жануарлардың қайда мекендеп, немен көріктеніп жүретінің айтып суреттер (ұсақ) арқылы жауаптарын дәлелдейді. Екіншілері сурет арқылы жануарлардың адамға бере пайдасымен өнімдері туралы суреттер (ұсақ) арқылы жауап беріп түсіндіреді.

Дидактикалық ойын: «Төлін тауып бер»

Мақсаты: Үй жануарлары мен олардың төлдерінің ажыратуға үйрету.

Құралдар: Үй жануарлары мен төлдерінің кесінкі лото карточкалары.

Шарты: Әр баланың алдында үй жануарлардың суреті жатады. Үстелдің ортасында үй жануарларының төлдері.

Тапсырма: Жануарлар (балалармен бірге атап шығады) күнде жайлауға, өріске шағады, төлдері үйде (қорада) қалады. Төлдері ойнап жүргенде шатасып кетті. Төлдерді еңелеріне тауып қою керек. Жауабын түсіндіреді.

Тақырып: «Аппақ, аппақ бәрі аппақ» Қар қандай

Сөздік ойын "Қар қандай ?"доп арқылы

Тәрбиеші допты лақтырып қарға байланысты сөздер айтқызады, қар туралы. Балалар допты ұстап алып айтады,балалардың жауабы: әдемі, үлпілдек, ақ, суық керемет, мамық, жылтыр,тамаша, жабысқақ, дымқыл.

Дидактикалық ойын: «Салыстыр неге ұқсайды»

Қар үлпілдек...... мақта сияқты, ұлпа сияқты

Қар жұмсақ.... төсек сияқты, көрпе сияқты

Қар нәзік ... жібектей

Жел тікенекті.... мұздай

Жел суық.... шыныдай

Мұз жылтыр.... жұлдыздай, жалындай, жаңа сауған сүттей

Ұлпақкарлар айналады... мұз сүңгісіндей, балмұздақтай

Қар ериді... баладай, бүлдіршіндей жылайды

Мұз сүңгісі...

Дидактикалық ойын: «Қысқы болжамдар»

Қысқы болжамдарды білесіңдерме, қәне ойнайық

-«Түн аязды, тыныш және жұлдыздар аспанда,

Қатты аяз болғандықтан үйлердің түтіні тік шығып тұр...

-« Жел оң түстік жақтан, қар ұлпалары бар, аяз ақырындады... -Күндіз күн ашық болады

-« Балық мұз астында құйрықтарымен тарсылдатса қысқы күнде... - боран болады»

-«Әйнекте аяз оюлар салса, ағаштың бұтақтарында қырау болса..... -Күндер жылынады

-«Қыс қарлы болса... -Күн ашық, аязды болады

-«Қыс аязды болса... -Ұйытқып боран болады.

Дидактиқалық ойын: «Шатаспақ»

Мынау ненің құйрығы?

-Мынау ненің басы?

-Ненің көлеңкесі?

- Мақсаты: Қыстап қалған жануарлардың ерекшеліктеріне тоқталу, сурет бойынша әңгіме құрастыру ,ойлау қабілеттерің дамыту.

Шарты:балалар суреттерге қарап, ормандағы қателерін, тауып алып, дәлелдеу керек мысалы: «Қасқыр алақаның сорып жатыр»

- Ертегі орманда қандай қате көріп тұрсындар? - Қыста кірпі мен аю ұйықтау керек.

-Балалар, қандай аң өз іздерін сыпырып жүрген? - тиын тоқсары, қыста сұр болады.

-Түлкі аң аулауға қай уақытта шығады? -Түлкі аң аулауға түнде шығады.

-Ал, қыста ненің іздерін көрмейміз? -Аю, кірпі, борсықтың

-Кім біледі, аю алақаның неге сорады? -Аюдың алақанының тересі өзгеріледі, сондықтан ол оны солай жылытады

-Ал қандай аң із тастайды ?

Дидактиқалық ойын: «Ненің ізі»

Мақсаты:аңдардың іздерін тауып алып сызып көрсету

«Аңдарды қоректендірейік»

Мақсаты:жабайы аңдарды қорғауға тәрбиелеу, немен қоректендіретінін үйрету.

Шарты: Жабайы аңдардың суретімен қоректенетін тағкамдары салынған сәбіз, қырыққабат, шөп, алма, жидек, сүйек, бал балалар сызып қосу керек

Дидактикалық ойын: «Жыл құстары мен қыстайтын құстар»

Мақсаты:Жыл құстарды қыстайтын құстардан ажырату.

- Суретте қандай құстар көріп тұрсындар?

- Ал ол құстар қалай айтады?

- Басқа қандай қыстайтын құстарды білесіндер?

- Қайшыауыз қыста балапан шығарады.

Шарты: Үстел үстінде құстардың суретімен карточкалар, оларды ажыратуға үйрету, кыстайтын құстарды «ұлпақардың» астына, ал жыл құстарың «күннің қөзінің» астына апарып қояды.

Қыстайтың құстар: Суық торғай, шымшық, торғай, қарға, тоқылдақ, қайшыауыз

Дидактиқалық ойын: «Жиһазды қайда қоямыз?»

- Балалар, бұл жиһаздармен ойнауға болама?

-Неге?

Дидактикалық ойын «Неден жасалған?»

Мақсаты: Сұрақтар қойып отырып, олардың сапасы туралы білімдерін арттыру

Шарты:Көрнекті құралдармен жұмыс жасайды

Сөздік ойын « Не неден ?»

Кубизм әдісін қолданып

Керует... ағаштан

Орындық... пластмастан

Үстел... шыныдан

Кресло... ағаштан

Орындықтар... темірден

Шкаф... ағаштан

Дидактикалық ойын: «Шатаспақ»

Мақсаты: Үлгі бойынша жиһаздың бөлімдерімен таныстыру

Шарты: балалардың алдында шашылып жатқан ағаштан жасалған жиһаздары рет- ретімен қойуға көмектесейік.

-Ағаштан қандай жиһаз істедік?

Дидактиқалық ойын: «Ұста құралдары»

суреттер: ара, балта , балға, сүргі,бұрғымын

Мақсаты: ойлау қабілеттерін дамыту.

Шарты:жиһаз жасайтын шаруа құралдарың басқа заттардың арасынан тауып алып сызып коршау .

Балалар, қалай ойлайсындар,жиһазды қандай шаруа құралдарымен жасайды?

Дидактикалық ойын: «Жиһазды әшекелейік».

Мақсаты: тірек сызбалар бойынша сөздік қорын молайту

Тірек сызбалар бойынша жұмбақ жасырып, жасырылынған затты атайық, жиһазды әшекелейік.

-Балалар, қалай ойлайсыңдар, жиһаз әдемі болу керек пе?

-Неге?

Дидактикалық ойын «Адамға киім керек пе, не үшін қажет?»

-Қуыршақ театры негізгі қуыршақ киімімен.

Мақсаты: Жыл мезгілдерінің белгілерін танып әр түрлі киімдер керек туралы білімдерін кеңейту

Шарты: Жыл мезгілдерінің белгілері бар карточкалар қойылады: « ұлпа қар», «күннің көзі», «жаңбыр».

Содан кейін денемізді жаңбырдан, суықтан және күнге күюден сақтану үшін керек киімдер суретін карточкаларды тауып көрсетеді.

-Мынау қандай белгі?

-Қай жыл мезгіліне жатады?

Қыста біз қандай киім киеміз?

Сенің киімің қалай аталады?

Карточкаларға карап, барлығы дұрыс көрсетті ме?

Дидактикалық ойын «Ол киімді кім киеді?»

Өртсөндірші, аспазшы, дәрігер, сатушы, полиция...т.№ киімдерінен маманыдқ иелерін табу,

Шарты: тәрбиеші жұмыс киімдердің моделін көрсетеді, балалар карап айтады және сараптайды .

-Мынау кім?

-Оны қалай білдіңдер?

-Неге өрт сөндірушінің киімі дәл осындай?

-Ол неден қорғайды?

-Ал аспазшының жұмысына халат не үшін қажет?

-Қалпақ?

-Жұмыс киімдерді жалпы қалай атауға болады?

- Арнайы жұмыс киімімен карточкаларды тауып көрсетіңдер.

-Бұл киіммен қандай маман жұмыс істейді?

Жұмыстан кейін әрдайым демалғымыз келеді.

-Сендер қалай демаласыңдар?

-Ал енді адамдар демалуға киетін киімдері бар карточкаларды табыңдар

-Мына киіммен қайда баруға болады?

-Қалай демаламыз?

-Мерекеге киетін киімді көрсетіңдерші

- біз қандай қызықты заттар туралы айттық?

Қарточкаларға карап, киімдер қандай белгі жасырынғанын табыңдар. (арнайы белгі)

Дидактикалық ойын «Артық зат»

Мақсаты:ойлау қабілеттерін, қол моторикаларың дамыту.

Шарты:Балалардың алдына киім кешек суретімен карточкалар қойылады, олар артық затты атайды, сызып тастайды.

Мысалы:-Бас киімдер ( орамал, тымақ, етік, қалпақ)

-Аяқ киімдер ( пима, ботенке, пальто, туфли)

Дидақтикалык ойын: « Мен модельер боламын»

Балалардың алдында ұл және қыз қуыршақтар олар әдемі, ыңғайлы киімдер киігілері келеді, мен сендердің модельер болуларыңды қалаймын.

Шарты: балалардың алдында түрлі-түсті киімдермен суреттер, фломастерларды алып, сызып көрсетеді.

«Дидактикалық ойын «Қайда киім тігеді?

Ателье, тігін фабрикасында

Мақсаты:Тігіншінің құрал жабдықтарың танып, атауға үйрету.

Шарты:әр түрлі заттардың арасынан тігіншінің құралын тауып алу қажет.

Дидактикалық ойын:"Бөліктерді құрастыр"

Мақсаты: Бөлшектерден сюжетті сурет құрастыруға машақтандыру.(отбасы суреті). кесінді суреттер

Балалар: Таңертең топ ішіне кірсем, топта....мен дайындаған суретті қыйып тастапты, міне қараңдар мына үлкен кесілген, қағаздар жатыр.

Балалар қалай ойлайсыңдар, олай істеуге болама? суретті қалай атаймыз?

Сөздік ойын: «Бұл кім?» жұмбақ шешу арқылы

-Қазір мен сендерге жұмбақ жасырамын, ал сендер кім туралы айтылғанын табыңдар.

«Ол өте мейірімді, ақ шашты, көзінің айналасында ұсақ әжімдері бар, дәмді тағамдар, тәтті нандар пісіреді, сендерге жылы қолғап тоқиды, ұйықтар алдында ән немесе ертегі айтып береді.

-Бұл кім?

- Оны қалай білдіңдер?

- Ал сендердің әжелерің не істей алады?

«Ол көзілдірік киеді, көп кітаптар оқиды, көптеген қызықты тарихи оқиғаларды біледі. Ол әжеге көмектеседі, дүкенге және базарға барады, зейнетақы алады, немерелеріне қарайласады.»

- Кім бұл?

- Ал сендердің аталарың қандай?

«Оны жер бетіндегі ең бірінші, ең әдемі сөзбен атайды. Ол сен үшін ең қымбат адам..»

-Бұл жұмбақ кім туралы?

Сендер өздеріңнің аналарыңды қандай мейірімді сөзбен атайсыңдар?

-Аналарың сендерді қалай еркелетеді?

«Ол салмақты да, байсалды, барлық бос уақытын - сендермен өткізеді: сендерді циркке апарады, демалыс кезінде барлық отбасын табиғатқа алып шығады»

-Бұл кім?

Дидактикалық ойын "Бұл кімге тиісті".

Мақсаты: Жоспары бойынша балаларды әңгіме құрауға үйрету, туысқандарды танып, атауға үйрету.

Дидактикалық ойын "Қай зат кімдікі".

Мақсаты: сөздік корларын молайту.

Шарты: мұнда балалар әжесіне, атасына, анасына, әкесіне, ағасына, апасына, әпкесіне тиісті затты тауып сызықпен қосу керек

Дидактикалық ойын: «Не істеу қажет?»

Мақсаты: Туыстарын сүйюге, құрметтеуге, мақтан етуге үйренуі қажет.

Балалар менің отбасым үнемі көңілді болғандай не істеу керек?

Шарты:Балалар қажетті сюжеті суреттерге қарап айтады.

Дидактикалық ойын: «Ыстық доп»

Мақсаты:Балалар жол ережелерін сактауға үйрету, бағдаршам көзінің маңызын айырып айту, ол не үшін қажет екенін үйрету.

Шарты:Тәрбиеші допты лақтырып, бағдаршамға қарап балалардан сұрайды. Сұрау барысында тәрбиеші бағдаршам түстерінің ағылшынша аудармасын да сұрайды.

-Қараңдаршы, бағдаршамның неше көзі бар?

-Бағдаршамның көздерінің түсі қандай?

-Қызыл - red, сары - yellow, жасыл - green

-Қызыл көзі жанғанда не істеу керек?

-Сары көзі жанғанда ше?

-Ал жасыл түсі жанғанда не істейміз?

-Жақсы, мынау не?

Дидактикалық ойын: «Көңілді бағдаршам»

Мақсаты: қол моторикаларын дамыту.

Шарты:Балалар бағдаршамды дұрыс бояу керек Дымбілмес , қарашы, қалай біздің балалар жұмбақ шешеді.

Дидактикалық ойын: « Не артық»

Мақсаты:Ойлау қабілеттерін дамыту, қол моторикаларын дамыту

Шарты: артық затты сызып тастайды, көліктерді ажырату.

Мысалы: