ЖОСПАРЫ

1. Кіріспе

- Инклюзивті білім берудің маңызы

- Белсенді оқыту әдістерінің теориялық негіздері

- Курстық жобаның өзектілігі мен мақсаты

2. Негізгі бөлім

2.1. Инклюзивті білім беруде белсенді оқыту әдістерінің рөлі:

- Инклюзивті білім беру ерекшеліктері мен міндеттері

- Белсенді оқыту әдістерінің маңыздылығы және оларды ЕБҚБ оқушыларға бейімдеу қажеттілігі

2.2. ЕБҚБ білім алушыларға арналған белсенді оқыту әдістерінің сипаттамасы:

- Дебат, диалог, жоба әдісі, рольдік ойындар, топтық жұмыс, зерттеу әдістері

- Белсенді әдістерді қолдану арқылы оқушылардың ынтасын арттыру және өздігінен білім алу дағдыларын дамыту

- Технологияларды (мысалы, интерактивті тақталар, цифрлық қосымшалар) қолдану арқылы белсенді әдістерді тиімді жүзеге асыру

2.3. ЕБҚБ оқушылардың білім алу мүмкіндіктерін арттырудағы белсенді әдістердің ерекшеліктері:

- Белсенді әдістерді бейімдеу: визуалды және есту құралдары, жеке тапсырмалар, арнайы бағдарламалар қолдану

- Белсенді әдістердің ЕБҚБ оқушылардың танымдық, эмоционалдық және әлеуметтік дамуына әсері

3. Тәжірибелік бөлім

3.1. Колледж немесе арнайы білім беру мекемесіндегі тәжірибелік жұмыс

3.2. Белсенді оқыту әдістерін қолданудың нақты мысалдары (сабақ жоспары, топтық немесе жекелеген жұмыстар)

3.3. ЕБҚБ оқушылардың белсенді әдістерді қолдану арқылы алған нәтижелерін талдау (оқушылардың оқу жетістіктері, мұғалімдер мен оқушылардың кері байланысы)

4. Қорытынды

- Белсенді оқыту әдістерінің тиімділігі туралы қорытынды

- ЕБҚБ оқушыларға арналған белсенді әдістерді қолдану тәжірибесінің маңыздылығы

- Оқыту технологияларының болашағы және оларды жетілдіру жолдары

5. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

- Белсенді оқыту әдістері және инклюзивті білім беру бойынша ғылыми еңбектер, әдістемелік құралдар мен зерттеулер

К ІРІСПЕ

Инклюзивті білім берудің маңызы

Инклюзивті білім беру – бұл барлығына, соның ішінде ерекше білім алу қажеттіліктері бар (ЕБҚБ) оқушыларға тең білім беру мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін жүйе. Бұл әдіс әр оқушының қажеттіліктерін ескере отырып, оқу процесін бейімдеуге және барлығын қамтитын орта құруға бағытталған. Қазақстанның білім беру жүйесі инклюзивті оқытуды дамыту арқылы білім беруді демократияландыру мен гуманизациялау мақсаттарын жүзеге асырып келеді. Ерекше қажеттіліктері бар балалардың білім алуына мүмкіндік жасау қазіргі заманның басты міндеттерінің бірі болып отыр.

Инклюзивті білім беру ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды қоғамның толыққанды мүшесі ретінде қабылдау және оларды әлеуметтендіруге бағытталған. Бұл процесте мұғалімдердің рөлі ерекше маңызды, себебі олар оқытудың тиімді әдістерін қолданып, әртүрлі әдіс-тәсілдер арқылы оқушылардың білім алу мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Белсенді оқыту әдістерінің теориялық негіздері

Белсенді оқыту әдістері – білім алушының оқыту процесінде белсенді түрде қатысып, өздігінен білім алуын ынталандыратын әдістер. Бұл әдістер білім алушылардың ойлау, зерттеу, өз бетімен шешім қабылдау дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Белсенді әдістерге дебаттар, диалогтар, рөлдік ойындар, топтық жұмыс және жобалар жатады. Белсенді оқыту білім алушыларды тек қана теориялық білім алуға емес, сонымен қатар практикалық дағдыларды игеруге бағытталған.

Белсенді оқыту әдістері инклюзивті білім беру жағдайында ерекше маңызға ие. ЕБҚБ білім алушыларды оқытуда әрбір баланың жеке қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, оларды белсенді қатысуға ынталандыратын әдістерді қолдану қажет. Бұл әдістер білім алушылардың оқу мотивациясын арттырып, олардың оқу процесіне белсенді қатысуына ықпал етеді.

Курстық жобаның өзектілігі мен мақсаты

Қазіргі білім беру жүйесі оқушылардың жеке қажеттіліктеріне назар аударуды талап етеді. Ерекше білім беруді қажет ететін оқушыларды оқыту – бұл заманның маңызды мәселелерінің бірі. Әртүрлі себептерге байланысты ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар дәстүрлі оқу әдістерімен жеткілікті деңгейде білім ала алмайды. Сондықтан, заманауи белсенді оқыту әдістерін енгізу олардың білім алуына мүмкіндік береді. Белсенді әдістер оқушылардың оқу процесіне белсенді қатысуын арттырып, олардың танымдық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді. Осы зерттеудің маңыздылығы – инклюзивті білім беру ортасында белсенді әдістер мен технологияларды қолдану қажеттілігін көрсету.

Инклюзивті білім беру жағдайында белсенді оқыту әдістерін қолдану ерекше қажеттіліктері бар оқушылардың білім алуын тиімді етеді. Осы ә дістерді дұрыс бейімдеу арқылы мұғалімдер әрбір оқушының мүмкіндіктерін кеңейтіп, олардың әлеуметтенуіне және білім деңгейінің көтерілуіне септігін тигізеді. Алайда, белсенді әдістерді қолдану барысында мұғалімдер көптеген қиындықтарға тап болуы мүмкін, себебі әрбір оқушының қажеттіліктері әртүрлі.

Бұл курстық жоба инклюзивті білім беру жағдайында белсенді оқыту әдістерінің рөлін зерттеуге және олардың ЕБҚБ білім алушыларға тигізетін әсерін талдауға бағытталған. Жобаның мақсаты – инклюзивті білім беру жағдайында белсенді оқыту әдістерін тиімді қолдану технологияларын талдау және оларды қолданудың педагогикалық тәсілдерін анықтау.

Міндеттері:

1. Белсенді оқыту әдістерінің ерекшеліктерін қарастыру.

2. Ерекше білім беруді қажет ететін оқушыларға арналған әдістемелерді зерттеу.

3. Белсенді әдістердің инклюзивті білім берудегі тиімділігін талдау.

4. Оқыту процесіне заманауи технологияларды енгізу жолдарын қарастыру.

Зерттеу объектісі:

Ерекше білім беруді қажет ететін оқушыларды оқыту процесі.

Зерттеу пәні:

Оқыту технологиялары және белсенді әдістерді қолдану тәжірибесі.

2 .1. ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУДЕ БЕЛСЕНДІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ РӨЛІ

Инклюзивті білім беру ерекшеліктері мен міндеттері

Инклюзивті білім беру – ерекше қажеттіліктері бар оқушылардың жалпы білім беру ортасына толыққанды қатысуын қамтамасыз ететін білім беру жүйесі. Бұл жүйе әрбір оқушының мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне бейімделе отырып, тең білім алу мүмкіндігін ұсынады. Инклюзивті білім берудің негізгі міндеті – оқушылардың барлығын оқу үдерісіне қатыстыру, олардың әлеуметтік бейімделуін және тұлғалық дамуын қолдау.

Инклюзивті білім берудің басты ерекшеліктері:

Инклюзивті білім беру – барлық оқушылардың, олардың мүмкіндіктеріне қарамастан, бірге оқып үйренуіне жағдай жасауға бағытталған педагогикалық тәсіл. Бұл тәсілдің негізгі ерекшеліктері мыналар:

Барлық оқушыларды қабылдау: Инклюзия барлық оқушылардың, соның ішінде мүмкіндіктері шектеулі оқушылардың да, білім алуға құқығы бар деп есептейді.

Жекеленген оқыту: Әрбір оқушының қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріледі. Оқыту бағдарламалары мен әдістері оқушының ерекшеліктеріне сәйкес бейімделеді.

Қолжетімді оқыту ортасы: Оқу ортасы барлық оқушылар үшін қолжетімді болуы керек. Бұл физикалық кеңістік, оқу материалдары және әлеуметтік өзара әрекеттесуді қамтиды.

Көп салалы команда: Мұғалімдер, ата-аналар, арнайы педагогтар және басқа да мамандар бірлесіп жұмыс істейді. Олар оқушының жетістіктерін арттыру үшін бірлескен шешімдер қабылдайды.

Оң әлеуметтік өзара әрекеттесу: Инклюзивті ортада оқушылар бір-бірімен әртүрлілікті құрметтеуге және қабылдауға үйренеді. Бұл олардың әлеуметтік дамуына оң әсер етеді.

Оқу үрдісіндегі барлық қатысушылардың рөлінің маңыздылығы: Мұғалімдер, оқушылар, ата-аналар және басқа да мамандар оқу үрдісінің сәтті болуына үлес қосады.

Инклюзивті білім берудің мақсаты:

- Әр балаға жеке көзқарас: Әрбір оқушының жеке білім алу қажеттіліктерін ескеріп, оларға сәйкес жеке оқу жоспарлары мен әдістемелерді қолдану.

- Әлеуметтік интеграция: ЕБҚБ оқушыларды жалпы білім беру сыныптарына кіріктіру арқылы оларды қоғамның белсенді мүшесі ретінде қалыптастыру.

- Барлығына тең мүмкіндік беру: Білім алу процесінде барлық оқушыларға бірдей жағдай жасау және олардың оқу мүмкіндіктерін шектеусіз қамтамасыз ету.

- Сабақ барысында икемділік: Оқу бағдарламасын оқушылардың білім алу деңгейіне және қажеттіліктеріне қарай икемдеу, қосымша материалдар мен әдістерді қолдану.

Инклюзивті білім берудің негізгі міндеттеріне мыналар жатады:

• Б арлық оқушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру: Әрбір оқушының жеке ерекшеліктері мен қабілеттерін ескере отырып, олардың білім алуына қолайлы жағдай жасау.

• Оқу ортасын қолжетімді ету: Физикалық кеңістікті, оқу материалдарын және әлеуметтік өзара әрекеттесуді барлық оқушылар үшін қолжетімді ету.

• Оқушылар арасындағы өзара әрекеттесуді дамыту: Әртүрлі мүмкіндіктері бар балалардың бір-бірімен қарым-қатынас жасауына жағдай жасап, олардың әлеуметтік дағдыларын дамыту.

• Оқушылардың өз бетінше оқуға деген ынтасын арттыру: Оқу үрдісіне оқушыларды белсенді түрде қатыстырып, олардың танымдық белсенділігін арттыру.

• Оқушылардың өздеріне деген сенімін арттыру: Әрбір оқушының жетістіктерін мақтап, олардың өздеріне деген сенімін арттыру.

• Мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттыру: Мұғалімдерге инклюзивті білім берудің ерекшеліктері мен әдістері туралы білім беру, олардың кәсіби дамуына жағдай жасау.

• Ата-аналармен тығыз байланыс орнату: Ата-аналармен бірлесіп жұмыс істеп, оқушылардың үйдегі және мектептегі оқуына қолдау көрсету.

• Қоғамда инклюзивті білім беру туралы түсінік қалыптастыру: Қоғамда инклюзия идеясын насихаттап, барлық адамдардың тең құқықтары туралы түсінік қалыптастыру.

Инклюзивті білім берудің маңыздылығы:

• Барлық балалардың дамуына тең мүмкіндіктер жасайды.

• Қоғамдағы әлеуметтік интеграцияны қамтамасыз етеді.

• Әрбір адамның құндылығын мойындайды.

• Толеранттылық пен құрметтеуге тәрбиелейді.

Инклюзивті білім беру – бұл үздіксіз дамып келе жатқан процесс. Оның тиімділігі көптеген факторларға, соның ішінде мектептің дайындығына, мұғалімдердің кәсіби біліктілігіне және қоғамның қолдауына байланысты.

Белсенді оқыту әдістерінің маңыздылығы және оларды ЕБҚБ оқушыларға бейімдеу қажеттілігі

Егер материалдық өндіріс саласында еңбек затын бірте-бірте терең меңгеру негізінде еңбек өнімінің өсуіне əкелетін жаңа технологиялар жасалса, ол білім беру саласында басқаша, технологиялар ұстаз іс-əрекетінің жеке жақтарына сай жасанды,қолдан істелген конструкциялар ретінде жасалынады.

«Технология» деген термин гректің түп тамыры techne – өнер, шеберлік, кəсіп жəне logos – ғылым, білім деген сөздерінен шыққан. Екі түп тамырының бірлігін шеберлік туралы ғылым немесе білімді беретін деген сөзді құрайды. Ол өндірістік үдерістерді жүргізудің тəсілдері мен құралдары туралы білімдер жиынтығы.

В. Беспалько «педагогикалық технология дегеніміз – тəжірибеде жүзеге асырылатын белгілі бір педагогикалық жүйенің жобасы, ал педагогикалық ж ағдайларға сай қолданылатын əдіс-тəсілдер – оның құрамды бөлігі ғана, оқыту үдерісін жүзеге асырудың мазмұндық техникада педагогикалық ұйымдастыру мен жүзеге асырудың жобасы (алгоритмі)», – деп түсіндіреді.

Б. Т. Лихачев «педагогикалық технология – бұл оқытудың формасын, əдісін, тəсілін, тəрбиенің құралын жинақтауды анықтайтын психологиялық-педагогикалық құрылғылардың жинағы», – деген анықтама берсе, Г. К. Селевко «педагогикалық

технология» түсінігін 3 аспект бойынша қарастырады:

- ғылыми: педагогикалық технология – жобаланған педагогикалық үдерісті жəне оқытудың əдісі мен мазмұнын, мақсатын оқытатын, педагогикалық ғылымның бөлімі;

- бейнелеулі іс-жүргізу: оқытудың жоспарланған нəтижесіне жету үшін əдістер мен құралдарды, мазмұны мен мақсатының жиынтығын бейнелейтін үдеріс;

- нақтылы іс-жүргізу: технологиялық үдерістерді жүзеге асыру, педагогикалық, əдістемелік жəне тұлғалық құралдарды жинақтау.

Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялардың педагогокалықнегізгі қағидалары:

• балаға ізгілік тұрғысынан қарау;

• оқыту мен тəрбиенің бірлігі;

• баланың танымдық күшін қалыптастыру жəне дамыту;

• баланың өз бетімен əрекеттену əдістерін меңгеру;

• баланың танымдылық жəне шығармашылық икемділігін дамыту;

• əр оқушының даму жүйелері жұмыс істеу;

• оқу үдерісін оқушының сезінуі.

Қазіргі кезде технологияда білімді меңгертудің шығармашылық деңгейіне жету үшін Блум жүйесі пайдаланылады.

Оқу процесі шәкірттердің өздігімен атқаратын белсенді әрекеттерден құралуы қажет. Таным әрекетерін ұ йымдастырудың арнаулы әдістемесі ретінде интербелсенді оқыту білім игеру процесіне қатысушылардың (үйренуі мен үйренушілердің) тиімді қарым-қатынасына негізделеді. Ағылшын тілінен келген «interactiv» сөзі де осы ұғымды білдіреді: «inter» дегеніміз «өзара» мағынасында, ал «act» - «әрекет жасау» дегенді білдіреді, яғни интербелсенді әдістер - үйренуші мен үйренушілерлің өзара әрекеттесуін оқу/оқудың негізі деп танитын және сондай қатынасқа жағдай жасайтын әдістер. Басқаша айтқанда «интербелсенді» дегеніміз біреумен қоян-қолтық қарымқатынаста болу, онымен бірлесе әрекет жасау, диолог құру. Ал «интербелсенді оқу» дегеніміз өзара қарым-қатынасқа (коммуникацияға) негізделген оқыту, диолог арқылы үйрету, яғни «үйретуші-үйренуші», «үйренуші-үйренуші», «үйренуші-өзімен өзі»форматтарында жасаған қарым-қатынас(«әңгіме», «сұхбат», «пікірлесу», «бірлескен әрекеттер») [ 3].

Интербелсенді оқытудың негізгі қағидалары мен мақсаттары

Белсенді оқыту әдістері оқушыларды оқу үрдісіне белсенді түрде қатыстыруға, олардың танымдық белсенділігін арттыруға және білімді тереңірек меңгеруіне бағытталған. Бұл әдістер дәстүрлі лекциялардан айырмашылығы, оқушылардың өз бетінше ойлауына, зерттеуіне және жаңа білімдерді өз тәжірибесімен байланыстыруына мүмкіндік береді.

Неліктен белсенді оқыту маңызды?

* Оқу мотивациясын арттырады: Оқушылар оқу үрдісіне тікелей қатысқанда, олардың оқуға деген қызығушылығы артады.

* Білімнің сапасын жақсартады: Оқушылар ақпаратты пассивті түрде қабылдаудың орнына, оны өз бетінше талдап, қорытынды жасау арқылы тереңірек түсінеді.

* Сыни ойлау қабілетін дамытады: Белсенді оқыту әдістері оқушылардың мәселелерді шешуге, дәлелдерді талдауға және өз көзқарастарын қорғауға үйретеді.

* Шығармашылықты дамытады: Оқушылардың жаңа идеяларды ұсынуына және стандартты емес шешімдер табуына мүмкіндік береді.

* Әлеуметтік дағдыларды дамытады: Топтық жұмыстар арқылы оқушылар бір-бірімен қарым-қатынас жасауды, тыңдауды және өз ойларын басқаларға жеткізуді үйренеді.

ЕБҚБ оқушылар үшін бұл әдістерді бейімдеу маңызды, себебі олардың танымдық және физикалық ерекшеліктері белсенді қатысу деңгейіне әсер етуі мүмкін. Оқыту әдістерін бейімдеу мыналарды қамтиды:

*Визуалды құралдарды пайдалану: Карталар, суреттер, диаграммалар, бейнероликтер арқылы ақпаратты жеткізу.

* Интерактивті тақталарды қолдану: Оқу материалдарын интерактивті түрде ұсыну, оқушылардың белсенді қатысуын қамтамасыз ету.

* Топтық жұмыстар: Оқушыларды кіші топтарға бөліп, оларға ортақ тапсырмалар беру.

* Рөлдік ойындар: Оқу материалын түсіну үшін оқушыларға әртүрлі рөлдерді беру.

* Проблемалық жағдаяттарды шешу: Оқушыларға нақты өмірлік жағдаяттарды беріп, олардың шешімін табуға мүмкіндік беру.

* Жеке жобалар: Оқушыларға өздері таңдаған тақырып бойынша жобалар жасауға мүмкіндік беру.

Белсенді оқыту әдістері ЕБҚБ оқушыларының білім алу сапасын арттыруға және олардың өзіне деген сенімін нығайтуға көмектеседі және әрбір оқушының оқу процесіне белсенді қатысуы және өз бетінше білім алуы қамтамасыз етіледі. Бұл әдістердің тиімділігі оқытушының кәсіби біліктілігіне, оқу ортасының жабдықталуына және ата-аналардың қолдауына байланысты.

2 .2. ЕБҚБ БІЛІМ АЛУШЫЛАРҒА АРНАЛҒАН БЕЛСЕНДІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ СИПАТТАМАСЫ

Ерекше білім беру қажеттілігі бар (ЕБҚБ) білім алушыларға арналған белсенді оқыту әдістері олардың білім алу процесіне белсенді қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл әдістер арқылы білім алушылар өздерінің білім деңгейін арттырып қана қоймай, сонымен қатар ойлау қабілеттерін дамытып, өз бетінше жұмыс істеуге үйренеді.

Белсенді оқыту әдістерінің ерекшеліктері

* Жекелендіру: Әрбір білім алушының қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріледі.

* Өзара әрекеттесу: Білім алушылар бір-бірімен және мұғаліммен белсенді түрде әрекеттеседі.

* Практикалық бағытталғандық: Теориялық білімдерді практикалық тапсырмалар арқылы бекіту.

* Ойлау қабілеттерін дамыту: Сыни ойлау, шығармашылық және проблеманы шешу қабілеттерін дамыту.

* Мотивацияны арттыру: Білім алушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру.

Ебқб білім алушыларға арналған белсенді оқыту әдістерінің мысалдары

Дебат, диалог, жоба әдісі, рольдік ойындар, топтық жұмыс, зерттеу әдістері

Дебат әдісі

Дебаттар – оқушылардың белгілі бір тақырыпты талқылап, өз пікірлерін қорғауға және қарсы пікірді теріске шығаруға негізделген оқыту әдісі. Бұл әдіс арқылы оқушылар сыни ойлау қабілеттерін дамытады, өз пікірлерін нақты дәлелдермен жеткізе біледі және қоғамдық мәселелерді талқылауға белсенді түрде қатысады. ЕБҚБ оқушылар үшін дебаттар ерекше тиімді болуы мүмкін, себебі олар логикалық ойлауды және өзіндік пікірді білдіру қабілетін дамытады. Бұл әдіс, әсіресе, коммуникативтік дағдыларды жақсартуға және сенімділікке үйретеді.

Диалог әдісі

Диалог әдісі білім алушылар мен мұғалім арасындағы өзара байланысты нығайтып, оқыту процесін интерактивті ете отырып, тақырыпты терең түсінуге мүмкіндік береді. Диалогтың маңызды ерекшелігі – оқушылардың өз ойларын ашық айтуына және бір-бірін тыңдап, қолдауға үйренуі. ЕБҚБ оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамытуда және өздерін сенімді сезінуінде диалог әдісі маңызды рөл атқарады.

Жоба әдісі

Жоба әдісі – білім алушылардың белгілі бір тақырып бойынша өз бетімен зерттеу жүргізуіне және оны топта немесе жеке орындауына мүмкіндік беретін белсенді әдіс. Бұл әдіс арқылы оқушылар өздеріне тапсырылған мәселені зерттеп, оны шешу жолдарын іздейді. ЕБҚБ оқушылар үшін жоба әдісі олардың шығармашылық қабілеттерін дамытып, зерттеушілік дағдыларын жетілдіруге көмектеседі.

Р ольдік ойындар

Рольдік ойындар – оқушылардың нақты өмірдегі жағдайларды ойнап, өз рөлдерін атқару арқылы оқу материалын меңгеруге бағытталған әдіс. Бұл әдіс арқылы оқушылар түрлі рөлдерге еніп, мәселелерді шешу және шешім қабылдау процесін бастан өткереді. ЕБҚБ оқушыларға арналған рольдік ойындар олардың әлеуметтік дағдыларын, коммуникациясын және өзін-өзі көрсету қабілеттерін жақсартуға ықпал етеді.

Топтық жұмыс

Топтық жұмыс – оқушылардың бірігіп жұмыс істеуі арқылы бір мақсатқа жетуге бағытталған әдіс. Бұл әдіс оқушыларды өзара әрекеттесуге, пікір алмасуға және командалық дағдыларды дамытуға үйретеді. ЕБҚБ оқушыларға топтық жұмыс үлкен мүмкіндік береді, себебі олар бір-бірін қолдап, бірігіп жұмыс істеуге дағдыланады. Оқушылар топта бірлесіп жұмыс істей отырып, әрбірінің рөлі маңызды екенін сезінеді.

Зерттеу әдісі

Зерттеу әдісі – оқушылардың ғылыми әдістерді қолдана отырып, белгілі бір тақырып бойынша зерттеу жүргізуі. Бұл әдіс оқушылардың өзіндік ізденіс қабілеттерін дамытады және оларды шығармашылық тұрғыдан ойлауға бағыттайды. ЕБҚБ оқушылар зерттеу жүргізу арқылы өздерін зерттеуші ретінде сезінеді және бұл олардың танымдық қабілеттерін дамытады.

Белсенді әдістерді қолдану арқылы оқушылардың ынтасын арттыру және өздігінен білім алу дағдыларын дамыту

Белсенді оқыту әдістері, әсіресе, ЕБҚБ оқушылар үшін олардың білім алуға деген ынтасын арттыруда тиімді құрал болып табылады. Оқушыларды оқу процесіне белсене қатыстыру және оларға өздігінен білім алу дағдыларын дамыту үшін келесі аспектілерге мән беру қажет:

- Қызығушылықты арттыру: Белсенді әдістер арқылы оқушылар өздерін қызықтыратын тақырыптарды талқылайды немесе зерттейді, бұл олардың оқу процесіне деген қызығушылығын арттырады.

- Мотивация: Белсенді әдістер оқушыларды шығармашылыққа, топтық әрекетке, мәселелерді шешуге ынталандырады, бұл оларды сабақ барысында белсенді болуға итермелейді.

- Жеке жауапкершілік: Белсенді әдістер арқылы оқушылар өз бетімен білім алу процесінде жауапкершілік сезімін дамытады және өз білімін тереңдету қажеттілігін түсінеді.

Белсенді оқыту әдістерін қолдану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігі артып, олар өздігінен білім алуға және мәселелерді шешуге үйренеді. Бұл әдістер тек білімді қабылдауға емес, сонымен қатар оны өз бетінше ізденіп, жаңалық ашуға бағыттайды.

Т ехнологияларды (мысалы, интерактивті тақталар, цифрлық қосымшалар) қолдану арқылы белсенді әдістерді тиімді жүзеге асыру

Қазіргі заманғы технологиялар белсенді оқыту әдістерін тиімді жүзеге асыруға үлкен мүмкіндік береді. Оқыту үдерісіне әртүрлі цифрлық құралдар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу арқылы оқушылардың ынтасын арттыруға және оқу процесін қызықты етуге болады. ЕБҚБ оқушылар үшін технологиялардың рөлі өте маңызды, себебі олар оқыту процесін икемді әрі қолжетімді етеді.

Интерактивті тақталар

Интерактивті тақталар визуалдық және есту құралдарын біріктіре отырып, оқыту процесін интерактивті және қызықты етеді. Бұл құрылғылар арқылы мұғалімдер әртүрлі материалдарды көрнекі түрде түсіндіре алады, ал оқушылар тапсырмаларды бірлесіп орындайды. Интерактивті тақталар арқылы оқушылардың назарын аудару және оларды оқу процесіне белсене қатыстыру оңайырақ болады.

Цифрлық қосымшалар

Цифрлық қосымшалар білім алушыларға оқу материалдарын әртүрлі форматта ұсынады: видео, аудио, анимациялар және ойындар арқылы. Бұл әсіресе ЕБҚБ оқушылар үшін маңызды, себебі олар әртүрлі тәсілдермен ақпаратты қабылдай алады. Мұндай қосымшалар білімді жеңіл әрі қызықты түрде игеруге мүмкіндік береді және өздігінен жұмыс жасау дағдыларын дамытуға көмектеседі.

Оқу платформалары

Цифрлық платформалар мен онлайн ресурстар белсенді оқыту әдістерін қолдауға мүмкіндік береді. Олар арқылы оқушылар топтық жобаларға қатыса алады, материалдармен өз бетімен жұмыс істейді, тесттер және басқа да оқу тапсырмаларын орындайды. Мұндай құралдар оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттырып, олардың әрқайсысы өз деңгейіне сәйкес білім алуына жағдай жасайды.

Белсенді оқыту әдістері мен технологияларды үйлестіру арқылы ЕБҚБ оқушылардың білім алу сапасын едәуір жақсартуға болады. Интерактивті құралдарды қолдану сабақтарды қызықты, динамикалық және қолжетімді етуге мүмкіндік береді, бұл оқушылардың ынтасын арттырады және оқу процесіне белсене қатысуына жол ашады.Белсенді оқыту әдістері ЕБҚБ білім алушылардың білім алу сапасын арттыруға және олардың өмірге бейімделуіне көмектеседі. Бұл әдістерді тиімді пайдалану үшін мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттыру және оқу ортасын жақсарту қажет.

Белсенді әдістердің ЕБҚБ оқушылардың танымдық, эмоционалдық және әлеуметтік дамуына әсері

Ерекше білім беру қажеттілігі бар (ЕБҚБ) оқушылар үшін белсенді оқыту әдістері олардың танымдық, эмоционалдық және әлеуметтік дамуына өте маңызды әсер етеді. Бұл әдістер оқушыларды оқу процесіне белсенді түрде қатыстырып, олардың өз бетінше білім алуға және дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

Т анымдық дамуға әсері

* Ойлау қабілетінің дамуы: Белсенді әдістер арқылы оқушылар өздерінің ойлау қабілеттерін дамытады, мәселелерді шешуге үйренеді, сыни тұрғыдан ойлауға және шығармашылыққа бейімделеді.

* Есте сақтаудың жақсаруы: Практикалық тапсырмаларды орындау, ойындар ойнау арқылы алынған ақпарат ұзақ уақыт есте сақталады.

* Тілдік дағдылардың дамуы: Белсенді әрекеттер барысында оқушылар өз ойларын еркін жеткізуге, тыңдауға және сөйлеуге үйренеді.

Эмоционалдық дамуға әсері

* Өзіне сенімділіктің артуы: Белсенді әрекеттер оқушыларға өздерінің қабілеттеріне сенімді болуға мүмкіндік береді, олардың өзін-өзі бағалауы артады.

* Мотивацияның артуы: Оқу процесіне деген қызығушылықты арттырып, оқуға деген мотивацияны күшейтеді.

* Стресс деңгейінің төмендеуі: Белсенді әрекеттер арқылы оқушылар стресс пен мазасыздықтан арылып, эмоционалды жағдайы жақсарады.

Әлеуметтік дамуға әсері

* Қарым-қатынас дағдыларының дамуы: Топтық жұмыстар арқылы оқушылар басқа адамдармен қарым-қатынас жасауға, өз ойларын білдіруге және тыңдауға үйренеді.

* Ынтымақтастықтың дамуы: Бірлесіп жұмыс істеу арқылы оқушылар ынтымақтастыққа, топта жұмыс істеуге үйренеді.

* Әлеуметтік жауапкершіліктің артуы: Әр түрлі қоғамдық жобаларға қатысу арқылы оқушылар әлеуметтік жауапкершілік сезімін қалыптастырады.

Қорытындылай келе, белсенді оқыту әдістері ЕБҚБ оқушылардың жалпы дамуына оң әсер етеді. Бұл әдістер олардың өмірге бейімделуіне, өз бетінше шешім қабылдауға және қоғамға пайдалы азамат болып қалыптасуына көмектеседі.

3 .1. КОЛЛЕДЖ НЕМЕСЕ АРНАЙЫ БІЛІМ БЕРУ МЕКЕМЕСІНДЕГІ ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС

ЕБҚБ (ерекше білім беру қажеттілігі бар) білім алушылар үшін тәжірибелік жұмыстар олардың өмірге бейімделуіне, кәсіби дағдыларын дамытуға және қоғамға интеграциялануына бағытталған маңызды құрал болып табылады. Колледждер мен арнайы білім беру мекемелерінде осындай жұмыстарды ұйымдастыру кезінде бірқатар ерекшеліктерді ескеру қажет.

Колледждердегі тәжірибелік жұмыстар

Колледждерде ЕБҚБ студенттері үшін тәжірибелік жұмыстар олардың болашақ мамандығына байланысты әртүрлі форматта өтуі мүмкін:

* Өндірістік практика: Студенттер өздерінің теориялық білімдерін практикада қолдануға мүмкіндік алады. Бұл үшін кәсіпорындармен, мекемелермен ынтымақтастық орнатылып, студенттерге жеке менторлар бекітіледі.

* Кәсіптік оқыту: Студенттерге нақты кәсіптік дағдыларды үйретуге бағытталған бағдарламалар. Мұнда басым көпшілік уақыт практикалық жаттығуларға және жобаларға арналады.

* Волонтерлық қызмет: Студенттер қоғамға пайдалы істерге қатысып, өздерін дамытуға және жаңа әлеуметтік байланыстар орнатуға мүмкіндік алады.

Колледждердегі тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру кезінде мынадай ерекшеліктерді ескеру қажет:

* Жекеленген көзқарас: Әрбір студенттің ерекше қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескерілуі тиіс.

* Қолжетімділік: Тәжірибелік жұмыстар орындары физикалық және ақпараттық тұрғыдан қолжетімді болуы керек.

* Қауіпсіздік: Студенттердің қауіпсіздігіне басым көңіл бөлінуі тиіс.

* Кәсіби бағдарлау: Студенттерге болашақ кәсібі туралы ақпарат беріліп, олардың кәсіби өсуіне көмектесу қажет.

Арнайы білім беру мекемелеріндегі тәжірибелік жұмыстар

Арнайы білім беру мекемелерінде тәжірібелік жұмыстар негізінен оқушылардың өмірлік дағдыларын дамытуға бағытталған. Бұл мынадай бағыттарда жүзеге асырылуы мүмкін:

* Күнделікті өмір дағдылары: Тамақ дайындау, үй шаруашылығын жүргізу, қоғамдық көлікте жүру сияқты дағдыларды меңгеру.

* Әлеуметтік дағдылар: Басқа адамдармен қарым-қатынас жасау, топта жұмыс істеу, өз пікірін білдіру сияқты дағдыларды дамыту.

* Еңбек дағдылары: Жайлы жұмыстарды орындау арқылы еңбек етуге дағдылану.

Арнайы білім беру мекемелеріндегі тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру кезінде мынадай ерекшеліктерді ескеру қажет:

* Индивидуалды бағдарлама: Әрбір оқушының даму деңгейі мен қажеттіліктеріне сәйкес жеке бағдарлама жасау.

* Кіші топтарда жұмыс: Оқушылардың өзара әрекеттесуіне және бір-бірінен үйренуіне жағдай жасау.

* Оң мотивация: Оқушылардың қызығушылығын арттыру және олардың жетістіктерін мадақтау.

* Отбасымен тығыз байланыс: Оқушылардың отбасы мүшелерін оқу үрдісіне тарту.

ЕБҚБ білім алушылары үшін тәжірибелік жұмыстар олардың өмірге бейімделуі үшін өте маңызды. Мұндай жұмыстарды ұйымдастыру кезінде олардың ерекше қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріліп, жекеленген көзқарас сақталуы тиіс.

3 .2. БЕЛСЕНДІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІН ҚОЛДАНУДЫҢ НАҚТЫ МЫСАЛДАРЫ

Тігін саласында белсенді оқыту әдістерін қолданудың нақты мысалдары:

1. Жобалық жұмыс:

- Киім коллекциясын құру: Студенттер топтарға бөлініп, өздерінің киім коллекциясын жасайды. Олар эскиз жасаудан бастап, дайын өнімді тігуге дейін барлық кезеңдерді өтеді.

- Тарихи костюмді қалпына келтіру: Студенттер костюм тарихын зерттеп, тарихи киімнің дәл көшірмесін жасайды.

- Униформа жасау: Студенттер белгілі бір ұйым немесе мамандық үшін униформа жобасын әзірлейді, оның функционалдылығы, эстетикасы және материалға қойылатын талаптарын ескереді.

2. Рөлдік ойындар:

- Ателье жұмысын үлгілеу: Студенттер өз араларында рөлдерді (дизайнер, киім пішуші, тігінші, менеджер) бөлісіп, ателье жұмысын модельдейді, тапсырысты қабылдаудан бастап, дайын өнімді тапсыруға дейінгі процесті жүргізеді.

- Мода көрсетілімін ұйымдастыру: Студенттер мода көрсетілімін дайындап, модельдерді таңдап, образдар құрастырады, сценарийді әзірлейді және көрсетілімге қатысады.

3. Мастер-класстар:

- Әртүрлі тігу техникалары бойынша мастер-класстар: Қолмен кестелеу, аппликация, құрақ көрпе тігу, және т.б.

- Әртүрлі материалдармен жұмыс істеу бойынша мастер-класстар: Жібек, былғары, мех, трикотаж.

- Аксессуарлар жасау бойынша мастер-класстар: Сөмкелер, әшекейлер, бас киімдер.

4. Экскурсиялар:

- Тігін фабрикаларына экскурсиялар: Студенттер заманауи киім өндірісінің процестерімен танысады.

- Костюмдер музейіне экскурсиялар: Студенттер костюм тарихын, әртүрлі халықтардың ұлттық киімдерін зерттейді.

- Мода көрмелеріне экскурсиялар: Студенттер жаңа сән трендтерімен танысып, танымал дизайнерлердің коллекцияларын талдайды.

5. Конкурстар:

- Ең үздік эскиз байқауы: Студенттер берілген тақырып бойынша киім эскиздерін жасайды.

- Ең үздік тігінші байқауы: Студенттер өздерінің эскиздері бойынша дайын өнімдерді жасайды.

- Ең үздік коллекция байқауы: Студенттер топтарымен өз коллекцияларын ұсынады.

6. Практикалық тапсырмалар:

- Киімді жөндеу: Студенттер киімнің түрлі ақауларын түзетуді үйренеді.

- Бұйым бөлшектерін құрастыру сызбасын сызу: Студенттер дайын киімдер немесе өз эскиздері бойынша бұйым бөлшектерінің сызбасын жасайды.

- Киім моделін жаңарту: Студенттер бар киім үлгілерін өзгертіп, жаңасын құрастырады.

Жобалық жұмыс мысалы (Тақырып: "Эко" стиліндегі жасөспірімдер киімін жасау):

- Жобаның кезеңдері:

1. Эко-мәдениеттегі сән тенденцияларын зерттеу.

2. Табиғи материалдарды таңдау (зығыр, мақта, жүн).

3. Коллекцияның эскиздерін әзірлеу.

4. Киім пішімдерін құрастыру.

5. Бұйымды тігу.

6. Коллекцияны таныстыруға дайындық.

- Бағалау критерийлері: Идеяның түпнұсқалығы, орындалу сапасы, таңдалған стильге сәйкестік, таныстыру дағдылары.

*Белсенді оқыту әдістерінің артықшылықтары*:

- Студенттердің мотивациясын арттыру.

- Шығармашылық және креативті ойлау қабілеттерін дамыту.

- Практикалық дағдыларды қалыптастыру.

- Командалық жұмыс пен коммуникациялық дағдыларды жетілдіру.

- Кәсіби дайындықты арттыру.

Бұл әдістерді таңдау кезінде студенттердің дайындық деңгейін, оқу орнындағы құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін және тігін өндірісінің ерекшеліктерін ескеру қажет.

Белсенді оқыту әдістерін тәжірибеде қолданудың нақты мысалдары ретінде төмендегілерді қарастыруға болады:

Сабақ жоспары (тігін ісі бойынша):

*Тақырыбы*: Мата түрлері және оларды өңдеу техникасы

*Мақсаты*: Мата түрлерімен танысу, әр түрлі матаны өңдеу техникасын игеру.

*Белсенді әдіс*: Топтық жұмыс және жекелеген тапсырмалар.

*Сабақ барысы*:

1 . *Кіріспе (10 минут)*: Мұғалім мата түрлері мен олардың қасиеттері туралы қысқаша түсіндіреді.

2. *Топтық жұмыс (20 минут)*: Әр топқа белгілі бір мата түрі беріледі. Оқушылар оның қасиеттерін, қолданылу саласын және оны өңдеу ерекшеліктерін зерттейді. Топ мүшелері өз нәтижелерін сыныпқа ұсынады.

3. *Жеке жұмыс (25 минут)*: Оқушыларға жеке тапсырма ретінде әр түрлі матамен жұмыс істеу беріледі. Әр оқушы өзіне бөлінген мата түрін кесу және тігу техникасын қолдана отырып, шағын бұйым жасайды.

4. *Қорытынды (10 минут)*: Сабақ соңында оқушылар өз жұмыстарын көрсетіп, рефлексия жасайды. Мұғалім кері байланыс береді.

3 .3. ЕБҚБ ОҚУШЫЛАРДЫҢ БЕЛСЕНДІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ АЛҒАН НӘТИЖЕЛЕРІН ТАЛДАУ

Белсенді оқыту әдістерін қолдану арқылы ЕБҚБ оқушылардың білім алу нәтижелері едәуір жақсарады. Мысалы, белсенді әдістерді қолданған сабақтардан кейін:

Оқушылардың оқу жетістіктері: Теориялық білімдерін іс жүзінде қолдана отырып, оқушылар материалды тереңірек түсінеді. Бұл олардың оқу жетістіктерін арттыруға ықпал етеді. Тігін ісін үйренуде нақты бұйымдарды тігу арқылы олар өздерінің кәсіби дағдыларын жетілдіре алады.

Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау

Тігін өндірісі саласында белсенді оқыту әдістерін қолданғанда ЕБҚБ оқушыларда келесі оң өзгерістерді байқауға болады:

- Мотивацияның артуы: Оқушылар практикалық тапсырмаларға, жобалық жұмыстарға және шеберлік сабақтарына қызығушылықпен қатысады, бұл олардың оқу мотивациясын арттырады.

- Практикалық дағдыларды дамыту: Белсенді әдістер оқушыларға әртүрлі тігін техникаларын меңгеруге, түрлі материалдармен және құралдармен жұмыс істеуге мүмкіндік береді, бұл олардың практикалық дағдыларын жетілдіреді.

- Шығармашылық қабілеттердің жақсаруы: Жобалық жұмыстар мен өз киім үлгілерін құру шығармашылық ойлау, қиял және өзіндік ерекшелікті дамытуға ықпал етеді.

-Коммуникативтік дағдыларды дамыту: Топтық жұмыс, пікірталастар мен презентацияларға қатысу коммуникативтік дағдылардың, топта жұмыс істеу қабілеттерінің дамуына ықпал етеді.

- Өзін-өзі бағалаудың артуы: Практикалық тапсырмаларды сәтті орындау және оң кері байланыс алу оқушылардың өзін-өзі бағалауын арттырады және өз күшіне деген сенімін нығайтады.

Кері байланыс:

- Мұғалімдердің пікірі: Белсенді әдістер арқылы оқушылардың сабаққа қызығушылығы артып, оқу процесіне белсене араласатыны байқалады. Сабаққа қатысудың жоғары деңгейі және өзара қарым-қатынас жасау мүмкіндігі оқушылардың мотивациясын арттырады.

- Оқушылардың пікірі: Оқушылар белсенді әдістердің арқасында материалды жеңіл қабылдап, өздерінің дамуындағы прогресті сезінеді. Олар тәжірибелік жұмыстарды орындаған кезде өз бетімен жұмыс жасауға, шешім қабылдауға үйренеді. Сонымен қатар, оқушыларға топтық жұмыс ұнайды, себебі олар бір-бірімен тәжірибе алмасып, өз идеяларын еркін білдіреді.

Нәтижелерді бағалау әдістері

Белсенді оқыту әдістерінің тиімділігін бағалау үшін келесі әдістерді қолдануға болады:

- Портфолио: Әр оқушының портфолиосын жасау, оған орындалған жұмыстар, эскиздер, фотосуреттер және оның прогресін көрсететін басқа материалдар кіреді.

- Тестілеу: Оқушылардың теориялық білімдерін бағалау үшін тестілеу өткізу.

- Бақылау: Практикалық сабақтар кезінде оқушылардың жұмысын жүйелі бақылау.

- Сауалнама: Белсенді оқыту әдістерін қолдану туралы мұғалімдер мен оқушылардың пікірлерін анықтау үшін сауалнама жүргізу.

Қиындықтар және оларды жеңу жолдары

Белсенді оқыту әдістерін қолдану барысында келесі қиындықтар туындауы мүмкін:

- Оқу кабинеттерінің жеткіліксіз жабдықталуы: Практикалық сабақтарды өткізу үшін заманауи жабдықтар мен материалдардың болуы қажет.

- Үлкен оқушы топтары: Үлкен топтарда әр оқушыға көңіл бөлу қиын.

- Мұғалімдердің тәжірибесінің жоқтығы: Барлық мұғалімдерде белсенді оқыту әдістерін қолдану тәжірибесі бола бермейді.

Бұл қиындықтарды жеңу үшін:

- Оқу кабинеттерін қажетті жабдықтармен және материалдармен жабдықтау.

- Оқушылардың шағын топтарын құру.

- Мұғалімдерді жаңа жұмыс әдістеріне үйрету.

- Мұғалімдерге әдістемелік көмек көрсету.

Тігін өндірісі саласында белсенді оқыту әдістерін қолдану ЕБҚБ оқушылардың білім сапасын арттырып, оқу процесін қызықты және тиімді етеді. Нәтижелерді жүйелі бағалау оқушылардың прогресін бақылап, оқу процесіне қажетті түзетулер енгізуге мүмкіндік береді.

Қосымша ұсыныстар:

- Оқытуды жекелендіру: Әр оқушының жеке ерекшеліктерін ескеру және оған сәйкес деңгейдегі тапсырмаларды таңдау қажет.

- Инклюзивті ортаны қалыптастыру: Сыныпта өзара сыйластық пен қолдау атмосферасын құру маңызды, онда әр оқушы өзін жайлы сезінеді.

- Ата-аналармен ынтымақтастық: Ата-аналарды оқу процесіне белсенді қатыстыру, олардың балаларының жетістіктері туралы хабардар ету және оларға әдістемелік көмек көрсету.

Қ ОРЫТЫНДЫ

Белсенді оқыту әдістері дәстүрлі оқыту тәсілдеріне қарағанда тиімдірек, себебі олар оқушыларды білім беру процесінің белсенді қатысушыларына айналдырады. Оқушылар тек ақпаратты қабылдап қана қоймай, оны тереңірек зерттеп, өз білімдерін іс жүзінде қолданады. Бұл әдістер оқушылардың қызығушылығын арттырып, материалды жақсы меңгеруге мүмкіндік береді. Белсенді оқыту әдістері арқылы алынған білім ұзақ мерзімді есте сақталады және әртүрлі өмірлік жағдайларда қолдануға бейімделеді.

ЕБҚБ оқушыларға арналған белсенді әдістерді қолдану тәжірибесінің маңыздылығы

ЕБҚБ оқушылар үшін белсенді әдістерді қолдану ерекше маңызды, себебі бұл әдістер олардың жеке қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне сәйкес бейімделеді. Визуалды, есту және практикалық құралдармен жұмыс істеу, топтық және жеке тапсырмаларды орындау ЕБҚБ оқушылардың когнитивті, эмоционалдық және әлеуметтік дамуын қолдайды. Белсенді әдістер оларды оқыту процесіне толықтай қосып, өзіне деген сенімділігін арттырып, оқу жетістіктеріне жетуге ықпал етеді. Осы әдістерді қолдану арқылы оқушылар тек оқу бағдарламасымен шектелмей, маңызды өмірлік дағдыларды да игереді.

Оқыту технологияларының болашағы және оларды жетілдіру жолдары

Оқыту технологияларының болашағы сандық және интерактивті платформаларды кеңінен пайдаланумен байланысты. Мысалы, виртуалды және кеңейтілген шындық (VR және AR) технологиялары оқушыларға практикалық жұмыстарды цифрлы ортада орындауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жасанды интеллект (AI) қолдану арқылы әр оқушыға жеке оқыту бағдарламаларын құру мүмкін болады. Бұл технологиялар оқу процесін бейімдеп, оқушылардың жеке қажеттіліктеріне сәйкес келетін жаңа құралдар мен әдістерді ұсынады.

Жетілдіру жолдары:

- Инклюзивті технологияларды дамыту: Ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға арналған арнайы бағдарламалық қамтамасыз етуді жетілдіру.

- Мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттыру: Мұғалімдерге жаңа оқыту әдістері мен технологияларын игеруге мүмкіндік беру, оларға арналған тренингтер мен курстар ұйымдастыру.

Белсенді әдістерді қолдану болашақта оқыту процесін тиімдірек және қолжетімді ете түседі. Осы бағыттағы жетістіктер білім алушылардың барлығына тең мүмкіндіктер ұсынып, олардың білім деңгейін арттыруға септігін тигізеді.

П АЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

- Белсенді оқыту әдістері және инклюзивті білім беру бойынша ғылыми еңбектер, әдістемелік құралдар мен зерттеулер

1. «Білім туралы» ҚР-ның 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңы (15 сәуір 2016 жылы өзгертулер мен толықтырулар енгізілген).

2. Қазақстан Республикасында білімді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. – Астана, 2016 жыл.

3. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдері. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы №348 бұйрығымен бекітілген.

4. «Қазақстан Республикасындағы бала құқықтары туралы» ҚР-ның 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345 Заңы.

5. «Қазақстан Республикасында Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» ҚРның 2005 жылғы 13 сәуірдегі № 308 -ІІ Заңы.

6. «Мүмкіндіктері шектеулі балаларды әлеуметтік және медициналықпедагогикалық түзетудегі қолдау туралы» ҚР-ның 2002 жылғы 11 маусымдағы № 343 Заңы.

7. «Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу мен білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» ҚР Үкіметінің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы № 1684 Қаулысымен бекітілген.

8. «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» (13.01.2014ж жағдай өзгертулер мен толықтырулар енгізілген) ҚР Кодексі.

9. «Мүгедектердің өмір сапасын жақсарту жөніндегі ұлттық жоспар» ҚР Үкіметінің 2012 жылғы 16 қаңтардағы № 64 Қаулысы.

10. «Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты» ҚР Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы №1080 Қаулысымен бекітілген.

11. Дамуында мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарының қызметі жөніндегі Типтік ережелер (ҚР БҒМ № 258 бұйрығымен 2013 жылы 4 шілдеде бекітілген).

12. «Білім беру саласында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандартын бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2014 жылғы 26 наурыздағы № 262 қаулысы.

13. «Бала құқықтары туралы» Конвенция БҰҰ-ның Бас Ассамблеясымен 20.11.1989 ж. қабылданған. ҚР Жоғарғы Кеңесінің 1994 жылдың 8 маусымындағы №77 қаулысымен ратификацияланған.

14. «Мүгедектер құқықтары туралы» Конвенция – БҰҰ – 2007 жылдың 30 наурызы.

15. Мұқтаждықтары ерекше тұлғаларға білім берудегі Саламанка Декларациясы мен іс-әрекеттердің Шеңбері: Мұқтаждықтары ерекше тұлғаларға білім беру туралы дүниежүзілік конференция – Испания – 1994 ж.

1 6. Инклюзивті білім беру жaғдaйындa ерекше қaжеттіліктері бaр oқушылaрдың oқу жетіcтіктерін критериaлды бaғaлaу жүйеcі. Әдіcтемелік құрaл. – Acтaнa: Ы. Aлтынcaрин aтындaғы ҰБA, 2016. – 102 б.

17. Ф. Б. Бөрібекова, Н. Ж. Жанатбекова, Қазіргі заманғы педагогикалық технологиялар: Оқулық. – Алматы:2014. – 360 бет

18. Жалпы білім беру мектептеріндегі ерекше білім алуды қажет ететін балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету: әдіс.нұсқаулық/ Елисеева И.Г., Ерсарина А.К. - Алматы: ТП ҰҒПО, 2019. – 92 б.

19. Aлтaевa Г. Ж. Рoль пcихoлoгo-педaгoгичеcкoгo coпрoвoждения детей в уcлoвиях инклюзивнoгo oбрaзoвaния. (КРO) шкoлa-интернaт oбщегo типa, г. Щучинcк – 2015 гoд. 20. Ерекше oқыту қaжеттіліктеріне қaрaй қыcқa мерзімдік, oртaшa мерзімдік және ұзaқ мезімдік негізде oқушылaрғa пcихoлoгиялықпедaгoгикaлық қoлдaу көрcету. Әдіcтемелік ұcынымдaр. – Acтaнa: Ы. Aлтынcaрин aтындaғы Ұлттық білім aкaдемияcы, 2015. – 80 б. 21. Мүмкіндіктері шектеулі бaлaлaрдың oқу жетіcтіктерін критериaлды бaғaлaу жүйеcі бoйыншa әдіcтемелік ұcынымдaр. – Acтaнa: Ы. Aлтынcaрин aтындaғы Ұлттық білім aкaдемияcы, 2015. – 51 б.

22. Пoтaшник М.М. Упрaвление кaчеcтвoм oбрaзoвaния. - М.: Педaгoгичеcкoе oбщеcтвo Рoccии, 2000. – 448 c. 21. Вocпитaние и oбучение детей вo вcпoмoгaтельнoй шкoле. / Пoд ред. В.В. Вoрoнкoвoй. - М: Шкoлa-преcc, 1994, - 416 c.

23. Специальная педагогика / Под ред Н.М.Назаровой-М,- 2001;

24. Байтурсынова А.А., Арнайы педагогика: проблемалар мен даму болашағы: Оқу құралы. – Алматы: 2008;

25. Обучение детей с нарушениями интеллектуального развития (Олигофренопедагогика) /под ред. Б.ГІ. Пузанова . Учебное пособие - М. 2001;

26. Руководящие принципы политики в области инклюзивного образования. – ЮНЕСКО, 2009;

27. Открытое досье по инклюзивному образованию. Материалы в помощь менеджерам и администрации. – ЮНЕСКО, 2003;

28. "Инклюзивное образовательное пространство в школе" Т.С. Черняевой. http://festival.1september.ru/articles/653265/

29. Система критериального оценивания учебных достижений учащихся. Методическое пособие. – Астана. НАО. 2013. – 80 с.

30. Білім алушылардың білімін бағалау өлшемшарттарын бекіту туралы ҚР Білім және ғылым министрлінің 2016 жылғы 21 қаңтарындағы №52 бұйрығы. ҚР Әділет министрлігі, 2016 жылғы 19 ақпан №13137.

31. 2016-2017 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы. Әдістемелік нұсқау хат. – Астана: Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы, 2016. – 257 б.