Дәрібаев Қуаныш Болатбекұлы

Алматы қаласы, Алматы көпсалалы колледжі

Өндірістік оқыту шебері

ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТАЗА КӨЛІК

Бүгінгі таңда автомобильдер ыңғайлы қозғалыс нұсқаларының бірі болып табылады. Алайда, көптеген артықшылықтарға қарамастан, олардың бірқатар кемшіліктері бар. Ең маңызды кемшіліктердің бірі – көлік құралдары қоршаған ортаға үлкен зиян келтіреді. Сондай-ақ, бензинмен, дизелмен жүретін автомобильдер өте қымбат көлік түрі болып табылады. Тіпті соңғы уақытта мұнай өнімдері тез қымбаттауда. Бұл фактілер дамыған елдердің аз шығынды және жасыл экологиялық таза көліктерді әзірлеп шығаруына әкелді. Экологиялық таза көліктер деп отырғанымыз ол электромобильді немесе гибридті автокөліктер.

Электромобиль-бұл іштен жану қозғалтқышымен емес, автономды электр көзінен (аккумуляторлар, отын элементтері және т.б.) қуат алатын бір немесе бірнеше электр қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін автомобиль. Электромобильдердің тарихы шамамен 180 жыл. Бұдан шығатыны, электромобильдер алғашқы көліктен шамамен 50 жыл бұрын пайда болды. Олардың дамуына Фарадейдің электромагниттік индукция құбылысын ашуы түрткі болды, содан кейін инженерлер мен өнертапқыштар оны практикалық қолдану жолдарын іздей бастады. Сол кездегі барлық электромобильдер үлкен салмаққа ие болды, 4 км/сағ-тан аспайтын жылдамдықпен жүрді және практикалық қолдануға мүлдем жарамсыз болды. Электромобильдердің дамуына салыстырмалы түрде шағын және қайта зарядталатын батареялардың болмауы себеп болды. Электромобильдерге деген қызығушылық 20 ғасырдың 90-шы жылдарында қоршаған ортаның ластануы мен мұнай қорларының сарқылуы мәселесі туындаған кезде қайта жанданды.

Электромобильдердің бірқатар артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Электромобильдердің артықшылықтары:

• Жанармай шығындарын азайту. Бензиннің құны үнемі өсіп отырады және көбінесе көп мөлшерде жұмсалады, бұл отбасылық бюджетті бұзады, ал батареяны қайта зарядтау үшін энергия шығыны бұл шығындардан әлдеқайда аз болуы керек.

• Қоршаған ортаның ластануын азайту. Жұмыс істеп тұрған электромобиль қозғалтқышы қоршаған ортаға зиянды газдар шығармайды. Ең дұрысы, қоршаған ортаға әсерді азайту үшін оны таза, жаңартылатын энергия көздерінен өндіру керек.

• Шуды азайту. Электромобильдер жылдам үдеумен тыныш және тегіс үдеткішті қамтамасыз ете алады.

Электромобильдер кәдімгі автомобильдер сияқты тестілеу процедураларынан өтеді. Осылайша, соқтығысқан жағдайда қауіпсіздік жастықтары іске қосылады, соқтығысу сенсорлары батареяларды өшіреді, осылайша электромобиль тоқтайды. Мысалы, Tesla Model s ev 2013 жылы АҚШ-та сыналған барлық көліктердің ең жоғары қауіпсіздік рейтингіне ие болды.

• Электромобильдерге көп ақша жұмсайтын күндер артта қалды. Бұрын батареялар өте қымбат болған, бірақ жаппай өндірісте олардың құны төмендейді.

• Бөлшектер мен тораптардың аз болуына байланысты электромобильдің сенімділігі артады, нәтижесінде жөндеу және техникалық қызмет көрсету шығындары азаяды.

Электромобильдердің кемшіліктері:

• Электр қуаты тегін емес. Айта кету керек, электромобильдердің электр энергиясын тұтынуы әртүрлі.

• Кейбір модельдер бір зарядта 480 км-ге дейін жүруге уәде береді.

• Қайта зарядтау уақыты. Электромобильді толық зарядтау үшін шамамен 8-10 сағат қажет.

• Батареяны ауыстыру. Ауыстыру әр 3-10 жыл сайын жасалады.

• Қыста салонды, щеткалар мен фараларды жылытуға арналған аккумулятордың энергия шығыны артады. Бұл жазғы кезеңмен салыстырғанда қыста жүрістің 30-50% - ға төмендеуіне әкеледі.

Көп ұзамай іштен жанатын қозғалтқышы бар автокөлікпен жүру кешегі күн сияқты көрінуі мүмкін себебі қарқындап дамып келе жатқан электромобильдер болашақтың көлік құралы болады. Әсіресе экологиялық проблемасы бар Алматы секілді үлкен қалалардың шешімі де болады деп ойлаймын.