Сынып:

8«А»

Сабақтың тақырыбы:

Энергияның айналу және сақталу заңы.

Сабақтың мақсаты:

Оқушылар энергияның сақталу және айналу заңын біледі, энергияның математикалық өрнегін пайдаланып есептер шығарады.

Сабақтың әдістері:

1. Үй тапсырмасы.

2.Жаңа сабақ

3. Деңгейлік тапсырмалар

4. «Кері байланыс»

5.Үй тапсырмасын беру.

№

Сабақтың кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушылардың

іс-әрекеті

1

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа қатысуын түгендеу, назарларын сабаққа аудару, сабақ мақсатын тапсырма арқылы оқушылармен анықтау.

Оқушылар берілген тапсырма арқылы тақырыптың мақсатын ашады

2

Үй тапсырмасын сұрау

Үй тапсырмасымен жұмыс.

Физикалық диктант.

1. Жұмыс атқармай, энергияның бір денеден екінші бір денеге берілу процесін ...алмасу немесе жылудың берілуі деп аталады.(жылу)

2. Тұрақты температурада 1 кг сұйықты буға айналдыруға кететін жылу мөлшерін...жылуы деп атайды.(меншікті булану)

3. Массасы 1 кг заттың температурасы 1К-ге тең өзгергенде алатын немесе беретін жылу мөлшерінің формуласы? (Q=cm(t₂ - t₁)=cm t)

4. Балқу температурасы 1 кг кристалл затты сол температурада сұйыққа айналдыруға кететін 1 кг жылу мөлшерін меншікті ... деп атайды. (балқу жылуы.)

5. Тек белгілі бір бағытта ғана өз-өзімен жүре алатын процесті .. деп атайды (қайтымсыз)

6. Жылу қозғалтқыштың негізгі түрлері: бу турбиналары, іштен жану.. және реактивті ...(қозғалтқыштар)

7. Жылу алмасуда ... 1 түрден 2-ші түрге айналуы болмайды, ыстық денедегі ішкі.... біразы суық денеге беріледі.(энергияның)

8. Жылудан оқшауланған жүйедегі процесс....деп аталады.(адиабаталық)

9. Ішкі энергияның белгіленуі мынаған тең...? (U)

10. Неміс ғалымы..... термодинамиканың 2-ші заңын былай тұжырымдады.

Екі жүйеде немесе қоршаған денелерде бір мезгілде басқадай өзгерістер болмаған жағдайда, суығырақ жүйеден ыстығырақ жүйеге жылу берілуі мүмкін емес. (Р.Клаузиус)

11. Газ ұлғайғанда...жұмыс жасайды (оң)

12. Жылу әрқашанда ыстық денелерден суыққа беріледі, ал макроскопиялық денелердің механикалық энергиясы - ... айналады. (ішкі энергия)

Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, ойларын жинақтап, тақырыпты естеріне түсіреді.

3

Ой қозғау

Оқушыларға сұрақтар қою арқылы жаңа тақырып ашылады.

Оқушылар бүгінгі сабақта қандай тақырыпты өтетінімізді анықтайды.

4

Жаңа сабақ

Оқушыларға сұрақ қою арқылы жаңа тақырып түсіндіріледі, оқушылар талдап, 7 сыныпта алған білімдерін толықтырады.

5

Сабақты бекіту

Сұрақтар қою арқылы

1.Көсеу ұзын болса қол күймес – қандай физикалық құбылыс жасырылған?

( жылу өтгізгіштік)

2.Қазан отпен, адал әрекетпен қызады – (жылулық қозғалыс, ішкі энергияның өгеруі)

3.Тонның жылуы тігісінен емес жүнінен (жылу өткізгіштік)

4.Ескі мұз ерігіш, жаңа дос жерігіш – (жылу берілу)

5. Қармен бір жүргенде неге сықырлайды? (Қар қатты дене. сынады)

6.Шындықты іздеген табады (отын энергиясы)

7.Азықсыз адам алысқа бармас (энергияның сақталу заңы)

Сұрақтарға оқушылар топтасып та жекелеп те жауап беруге болады.

6

Деңгейлік тапсырмалар

Деңгейлік тапсырмалар.

С деңгейі

1.Меншікті жану жылуы 4,2·10⁶ Дж/кг, массасы 1,5кг отынды жағып 1,89 ·10⁷ Дж жұмыс атқаратын трактордың Пәк-тін анықта .

2.Іштен жану двигателі 2,3·105 кДж-ге тең пайдалы жұмыс істеді және бұл кезде массасы 2кг бензин жұмсады. Двигателдің пайдалы әсер коэффициентін есептеңдер.

3. Тепловоз 1 сағ ішінде 8000000 кДж жұмыс өндіреді.Осы уақыт ішінде ол массасы 800 кг дизельдік отын жағады,оның меншікті жану жылуы 4·10⁷ Дж/кг. Двигательдің ПӘК-ін анықтаңдар.

4.Алғашқы трактордың екі бу двигателі болды.Ол сағатына меншікті жану жылуы 30·10⁶ Дж/кг болып келген 5 кг отын жақты. Егер оның двигателінің қуаты 1,5 кВт шамасында болса, трактордың ПӘК-ін есептеңдер.

Әр оқушы жеке берілген тапсырманы орындайды.

7

Кері байланыс

Маған ұнады, маған ұнамады.

Оқушылар бүгінгі сабақ бойынша өз ойларын ауызша айтады.

Оқушылар сабақтан алған әсерлерін жазады

8

Бағалау

Оқушыларды сабаққа қатысуларына және нақты әрі дұрыс жауап берулеріне қарап бағалау.

.

9

Үйге тапсырма

§12 оқу.