Тақырыбы: «Есту қабілетінде бұзылысы бар балалардың есту қабілетін және сөйлеу тілін дамыту»

Есту қабілетінде бұзылысы бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу – арнайы педагогиканың маңызды бағыттарының бірі. Есту қабілетінің бұзылуы баланың сөйлеу тілінің дамуына, қарым-қатынас жасауына және әлеуметтік ортаға бейімделуіне тікелей әсер етеді. Сондықтан мұндай балалардың есту мүмкіндігін барынша пайдалану және сөйлеу тілін дамыту – педагогтар мен мамандардың негізгі міндеті болып табылады.

Есту қабілетінде бұзылысы бар балаларға жалпы сипаттама

Есту қабілетінде бұзылысы бар балалар дыбысты толық немесе жартылай қабылдай алмайды. Бұл олардың сөйлеу тілін табиғи жолмен меңгеруін қиындатады. Алайда қалдық есту қабілетін, көру және тактильді сезімдерін тиімді пайдалану арқылы бұл балалардың есту-сөйлеу дамуын жақсартуға болады.

Есту қабілетін дамыту жолдары

Есту қабілетін дамыту жұмыстары жүйелі әрі мақсатты түрде жүргізілуі қажет. Негізгі бағыттары:

• Дыбыстарды ажыратуға үйрету (қатты–баяу, ұзақ–қысқа, жоғары–төмен дыбыстар);

• Қоршаған орта дыбыстарын тану (қоңырау, есік, су дыбысы, жануарлар дауысы);

• Сөйлеу емес және сөйлеу дыбыстарын ажырату;

• Есту аппараттарын немесе кохлеарлы имплантты тиімді қолдану;

• Есту зейінін дамытуға арналған жаттығулар.

Бұл жұмыстар ойын түрінде, баланың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіледі.

Сөйлеу тілін дамыту ерекшеліктері

Сөйлеу тілін дамыту есту қабілетін дамыту жұмыстарымен тығыз байланыста жүзеге асырылады. Негізгі бағыттары:

• Дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету;

• Сөздік қорын молайту;

• Сөйлем құрау және байланыстырып сөйлеу дағдыларын дамыту;

• Артикуляциялық аппаратты дамыту жаттығулары;

• Еріннен оқуға үйрету.

Сөйлеуді дамытуда көрнекілік, қимыл-қозғалыс, мимика және жесттер кеңінен қолданылады.

Педагогикалық қолдау және мамандардың рөлі

Есту қабілетінде бұзылысы бар балалармен жұмыс кешенді түрде жүргізілуі тиіс. Бұл үдерісте:

• сурдопедагог;

• логопед;

• дефектолог;

• психолог;

• сынып мұғалімі мен ата-ананың бірлескен жұмысы маңызды рөл атқарады.

Ата-аналарға баламен үй жағдайында тұрақты түрде сөйлесу, сөзді анық айту, баланың жетістігін мадақтау ұсынылады.

Қорытынды

Есту қабілетінде бұзылысы бар балалардың есту қабілетін және сөйлеу тілін дамыту – ұзақ әрі үздіксіз үдеріс. Жүйелі педагогикалық жұмыс, арнайы әдіс-тәсілдер мен қолайлы орта арқылы бұл балалардың сөйлеу дағдыларын жетілдіруге, білім алуға және қоғамға толыққанды бейімделуіне мүмкіндік жасауға болады.