Сайфуллаева Бону Мурадхановна

Шымкент қаласы,Қаратау ауданы, Орта Азиялық жоғары медицина колледжі,фармацевтикалық пәндер оқытушысы

ФАРМАЦИЯДЫҒЫ МЕНЕДЖМЕН ЖӘНЕ МАРКЕТИНГ

Фармация – денсаулық сақтау жүйесінің маңызды салаларының бірі. Оның негізгі мақсаты – халықты сапалы, қауіпсіз және тиімді дәрілік заттармен қамтамасыз ету. Қазіргі заманда фармацевтикалық ұйымдардың тиімді жұмыс істеуі тек медициналық білімге ғана емес, сонымен қатар менеджмент пен маркетингтің дұрыс ұйымдастырылуына да байланысты. Сондықтан фармациядағы менеджмент және маркетинг фармацевтикалық қызметтің ажырамас бөлігі болып табылады.

Фармациядағы менеджменттің мәні

Фармациядағы менеджмент – дәріханалардың, фармацевтикалық компаниялардың және басқа да фармацевтикалық ұйымдардың қызметін тиімді ұйымдастыру және басқару жүйесі. Менеджменттің негізгі мақсаты – дәрілік заттардың сапасын сақтай отырып, халыққа сапалы қызмет көрсету, ұйымның тұрақты дамуын қамтамасыз ету.

Менеджменттің негізгі міндеттері:

• фармацевтикалық ұйымның жұмысын жоспарлау;

• қызметкерлердің жұмысын тиімді ұйымдастыру;

• дәрілік заттардың сапасын бақылау;

• экономикалық тиімділікті арттыру;

• қызмет көрсету сапасын жақсарту.

Фармацевтикалық менеджментте стратегиялық және тактикалық басқару маңызды рөл атқарады. Стратегиялық басқару ұйымның ұзақ мерзімді дамуын жоспарлауға бағытталса, тактикалық басқару күнделікті жұмыс процестерін ұйымдастыруды қамтиды.

Фармациядағы менеджменттің негізгі функциялары

Фармацевтикалық менеджмент бірнеше негізгі функциялардан тұрады:

Жоспарлау – ұйымның мақсаттарын анықтау, дәрілік препараттарға сұранысты болжау және жұмыс жоспарын құру.

Ұйымдастыру – қызметкерлердің міндеттерін бөлу, ресурстарды тиімді пайдалану және жұмыс процесін үйлестіру.

Мотивация – қызметкерлердің еңбек өнімділігін арттыру, кәсіби біліктілігін көтеру, ынталандыру жүйесін енгізу.

Бақылау – дәрілік заттардың сапасын, сақтау шарттарын, есеп жүргізуді және қызмет көрсету деңгейін тексеру.

Бұл функциялардың дұрыс орындалуы фармацевтикалық ұйымның тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

Фармациядағы маркетингтің мәні

Фармацевтикалық маркетинг – дәрілік заттарды нарыққа шығару, олардың тұтынушыларға жетуін қамтамасыз ету және халықтың қажеттіліктерін зерттеуге бағытталған қызмет.

Маркетингтің басты мақсаты – халықты қажетті дәрілік препараттармен қамтамасыз ету және фармацевтикалық ұйымның бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

Фармацевтикалық маркетингтің негізгі бағыттары:

• фармацевтикалық нарықты зерттеу;

• тұтынушылардың қажеттіліктерін анықтау;

• дәрілік препараттардың ассортиментін қалыптастыру;

• баға саясатын анықтау;

• жарнама және ақпараттық қызмет.

Маркетингтің көмегімен фармацевтикалық ұйымдар нарықтағы сұранысты анықтап, соған сәйкес қызметін жоспарлайды.

Фармацевтикалық маркетингтің ерекшеліктері

Фармацевтикалық маркетингтің басқа салалардағы маркетингтен айырмашылығы бар. Оның басты ерекшеліктері:

• дәрілік заттардың сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын жоғары талаптар;

• мемлекеттік бақылаудың болуы;

• дәрілік препараттарды жарнамалаудағы шектеулер;

• әлеуметтік жауапкершіліктің жоғары деңгейі.

Себебі дәрілік заттар адамның өмірі мен денсаулығына тікелей әсер етеді.

Қазіргі фармацевтикалық нарықтағы жаңа бағыттар

Қазіргі уақытта фармацевтикалық салада жаңа басқару және маркетингтік әдістер кеңінен қолданылуда. Олардың қатарына мыналар жатады:

• цифрлық маркетинг;

• онлайн дәріханалар;

• фармацевтикалық логистика жүйелерін жетілдіру;

• тұтынушылармен кері байланыс орнату;

• фармацевтикалық қызмет сапасын арттыру.

Бұл әдістер фармацевтикалық ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға көмектеседі.

Қорытынды

Фармациядағы менеджмент және маркетинг фармацевтикалық ұйымдардың тиімді жұмыс істеуінде маңызды рөл атқарады. Менеджмент ұйымның ішкі құрылымын тиімді басқаруға бағытталса, маркетинг нарықты зерттеп, тұтынушылардың қажеттіліктерін анықтайды. Екі бағыттың үйлесімді қызметі халықты сапалы дәрілік препараттармен қамтамасыз етуге және фармацевтикалық ұйымдардың тұрақты дамуына мүмкіндік береді.