Функционалдық оқу: ақпаратты оқу және түсіну сауаттылығының деңгейлері

Функционалдық оқу: ақпаратты оқу және түсіну сауаттылығының деңгейлері «Функционалдық сауаттылық» терминін 1957 жылы ЮНЕСКО «сауаттылық» және «минималды сауаттылық» ұғымдарымен қатар енгізген. «Сауаттылық – адамға үздіксіз оқуға және жаңа білімді меңгеруге, әлемдік және ұлттық мәдениеттің байлығына қол жеткізуге және сол арқылы өзінің ішкі әлемін кеңейтуге мүмкіндік беретін негізгі оқу құзыретілігі. Сауаттылық адамның білімді белсенді меңгеруге және оны күнделікті өмірде қолдануға қабілеттілігі мен дайындығын анықтайды». Адамның сауаттылығының әртүрлі түрлері бар: ақпараттық, оқу, математикалық, жаратылыстану сауаттылығы». Тағы қандай түрлері бар? Академиялық және функционалдық сауаттылық. Функционалдық сауаттылық – адамның қоғаммен өзара әрекеттесу жағдайында оқу және жазу дағдыларын қолдану қабілеті (банкте шот рәсімдеу, нұсқаулықты оқу, кері байланыс сауалнамасын толтыру және т.б.), яғни бұл адамға сыртқы ортамен қарым-қатынас жасауға, оған барынша тез бейімделуге және онымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін сауаттылық деңгейі. Атап айтқанда, бұған мәтіннен ақпарат алу мақсатында және осындай ақпаратты нақты қарымқатынаста, мәтіндер мен басқа да хабарламалар арқылы қарым-қатынаста жеткізу мақсатында оқу және жазу дағдыларын еркін пайдалану мүмкіндігі кіреді. Тұлғаның тұрақты қасиеті ретінде сауаттылықтан айырмашылығы, функционалдық сауаттылық – сол тұлғаның жағдаяттық сипаты. Функционалдық сауаттылық − оқу және жазу дағдыларын қалыптастырудың негізгі деңгейі; − тұрмыстық мәселелерді шешуге бағытталған; − ол белгілі бір жағдайларда кездеседі және адамды белгілі бір жағдайда сипаттайды; − стандартты, стереотиптік мәселелерді шешумен байланысты; − ең алдымен, ол ересек тұрғындарды бағалау ретінде қолданылады. Функционалдық сауаттылықтың барын біз көбінесе оның жоқ екенін түсінгенде ғана білеміз. Функционалдық сауатсыздық жағдайды, өмір салтын немесе кәсіби қызмет түрін өзгерткен кезде анықталады. Ол көбінесе адамның өзі үшін жаңа технологиялармен кездескенде анықталады. Мәселен, адам схемаларды, нұсқауларды түсіне алмайды, қандай да бір құрылғыны, мысалы, ұялы телефонды, банкоматты және т.б. пайдалана алмайды (Логвина И. және Рождественская Л