Химия пәнінен олимпиада есептерін шығару жолдары

№1

Массасы 80 г мырыш пластинкасы қорғасын (ІІ) нитраты ерітіндісіне батырылды. Біраз уақыттан кейін мырыш пластинкасының массасы 94,2 г болды. Ион түрінде ерітіндіге өткен мырыштың массасын тап.

Шешуі:

Zn + Pb(NO₃)₂→Zn(NO₃)₂ + Pb↓

94.2-80=14.2

20г7-65г=142г 207г Pb ------------142 г артады

Х г Pb-- ----------14,2 г артады

Х=20,7 г

m=(80-6.5)+20.7=94.2 г Жауабы: 6,5 г Zn²⁺

№2

Марганец пластинкасын қалайы сульфаты ерітіндісіне батырғанда оның массасы 2,56 г – ға артты. Қалайының қандай массасы пластинкаға қонды? Марганецтің қандай массасы ерітіндіге ион түрінде өтті?

Mn + SnSO₄=MnSO₄ + Sn

119-55=64 г –ға артады

119 г -------- 64 г артады

Х г -------------- 2,56 г

Х= 4.76 г Sn 2.2 г Mn Жауабы: 4.76 г Sn 2.2 г Mn m=(10-2.2)+4.76=12.56 г

№3

Күміс және мыс (І) тұздары ерітінділерімен әрекеттесетін қанықпаған көмірсутек белсендірілген көмірі бар қыздырылған түтік арқылы өткізілді, нәтижесінде көлемі 39,44 мл тығыздығы 0,89 г/мл болатын сұйықтық алынды. Бұл зат бром суымен әрекеттеспейді, бірақ темір (ІІІ) бромиді қатысында броммен әрекеттеседі. Егер алынған затқа артық мөлшерде бром және темір түйіршіктері қосылса бромтуындының қандай массасы алынады? Бастапқы қанықпаған көмірсутекті анықта.

1.HC≡CH + 2[Ag(NH₃)₂]OH→AgC≡CAg+ 4NH₃ + 2H₂O

R-C≡CH + [Cu(NH₃)₂]OH→R-C≡CCu + 2NH₃ + 2H₂O

2. 450 -500 ⁰ С-та

3 HC≡CH → C₆H₆ m(C₆H₆)= 39.44 *0.89=35.1 г

Х= 78*35.1/78=35.1 г

3.

C₆H₆ + Br₂ → C₆ H₅Br + HBr 35.1*157/78=70.65 г Жауабы: ацетилен, 70,65 г

№4

Белгісіз металл қосылыстарында +3 тотығу дәрежесін көрсетеді. Осы металдың 10,8 г массасын күкірттің артық мөлшерімен балқытты. Алынған затты газ бөлінуі ақталғанша сумен өңдеп, түзілген газды қорғасын (ІІ) нираты ерітіндісінен өткізді. Нәтижесінде 143,4 г тұнба алынды. Айналуларды жүзеге асыру үшін алынған металды анықта

2Me + 3S = Me₂S₃

Me₂S₃ + 6H₂O = Me(OH)₃ + 3H₂S

H₂S + Pb(NO₃)₂= PbS + 2HNO₃

34 г -----------239 г

Х ------------143,4 г х= 20.4 г

34 г ---------32 г S

20,4 г -------х г х=19.2 г n=19.2/32=0.6

2 моль --------3 моль S

Х---------------0,6 моль х=0,4 моль

М(Ме) =m/ n=10.8/0.4=27 г Жауабы: алюминий

№5

Көлемі 6,72 л (қ.ж) газ тәрізді А жай затын калий гидроксидінің ыстық ерітіндісі арқылы өткізгенде Б және В тұздарының қоспасы түзілді. Б тұзы сіріңке өндірісінде қолданылады. Б тұзын калий перманганаты қыздырғанда Г газ тәрізді заты түзілді. Реакциялардың әр сатысында өнім шығымы 75 % екенін ескеріп Г газының көлемін есептеңіз. А, Б, В және Г заттарын анықтап, реакция теңдеулерін жазыңыз

3Cl₂ + 6KOH= KClO₃ + 5KCl + 3H₂O

2KClO₃=2KCl+ 3O₂

67.2 --------------------122.5

6.72 ---------------------x x=12.25*0.75=9.1875

245 ----------------67.2

9.1875 -------------x x=2.25 *0.75=1.89л О₂ Жауабы: 1,89 л О₂

№6

Массасы 100 г 91 % күкірт қышқылы ерітіндісінен 30 % - дық олеум алу үшін күкіртті ангидридтің қандай массасын еріту керек?

100 г ------------100%

Х г ---------------91% х=91 г H₂SO₄ және 9 г су бар

SO₃ + H₂O = H₂SO₄ реакциясында 80 г SO₃ --------18 г H₂O

Х г ---------9 г H₂O мен реакцияға түседі х =40 г Сонда 100 г + 40 г =140г ------------70 %

X --------------100 % x=200 Сонда 100 г күкірт қышқылының үстіне 100 г SO₃ қосу керек Жауабы: 100 г SO₃

№7

Массасы 250 г 60 % - дық күкірт қышқылы ерітіндісінен 15 % - дық олеум алу үшін күкірт (VI) оксидінің қандай массасын еріту керек?

№8

А және В заттары өзара реакцияласып, С затын түзеді. С заты көміртек (IV) оксидімен әрекеттескенде В жәнен D заттары (құрамында 8,14% көміртегі және 32,5 % оттегі бар) түзіледі. А – D заттарын анықтаңыздар және реакция теңдеулерін жазыңыздар

Шешуі:

12/0,0814=147.4 г/моль Осы заттағы оттегінің үлесі 147,4*0,325=48 г Яғни Заттың құрамында СО₃^2- ионы бар

Егер D құрамындағы металл бір валентті болса, онда оның молярлық массасы (147-60)/2 =43,7 г/моль Ондай металл жоқ

Егер металл екі валентті болса, онда оның молярлық массасы (147,4-60)=87.4 г/моль Металл – стронций Жауабы: Түзілген өнім D – SrCO₃ A-SrO B-H₂O C-Sr(OH)₂ реакция теңдеулері

SrO + H₂O = Sr(OH)₂ Sr(OH)₂ + CO₂ = SrCO₃ + H₂O

№9

Массасы 50,4 г магний карбонатын қыздырып, алынған магий оксидін 25 % -дық күкірт қышқылында ерітті. Алынған ерітінді суытылып, нәтижесінде магий сульфаты MgSO₄*7H₂O түрінде кристалданды. Қалған ерітіндіде сусыз тұздың үлесі 26,2 % болды. Тұнбаға түскен кристаллогидраттың массасын тап

MgCO₃ → MgO + CO₂

MgO + H₂SO₄ → MgSO₄ + H₂O

n(MgCO₃)=50.4/84=0.6 n(MgO)=n(MgCO₃)=0.6=n(H₂SO₄)=n(MgSO₄) m(MgO)=0.6*40=24 г m(H₂SO₄)=0.6*98=58.8 г m(MgSO₄)=0.6*120=72 г m(H₂SO_{4 ерітінді})=58,8/0,25=235,2 г Жалпы ерітінді массасы 24 + 235,2 = 259.2 г Мұнда 72 г MgSO₄ бар тұнбаға түскен кристаллогидраттың құрамында х г MgSO₄

бар

Пропорция жазамыз

120 г ---------------246 г MgSO₄*7 H₂O

х г MgSO_{4 --------------}Y г MgSO₄*7 H₂O

Y=X*246/120=2.05*x г кристаллогидрат тұнбаға түсті

100 г ерітіндіде ----------- 26,2 г MgSO₄

259,2-2,05*х ерітіндіде-------------72-х г MgSO₄ бар

Бұдан 100*(72-х)=26,2 *(259,2-2,05*х)

7200-100х=6791-53,71х

46.29x=409 x= 8.83 y=8.83*2=18.1 Жауабы: 18,1 г MgSO₄*7 H₂O

Кристаллогидрат тұнбаға түсті

№10

0⁰ С –та 100 г суда 4,1 г натрий фториді ериді, ал 40⁰ С-та 4,5 г ериді. 40⁰ С – та қаныққан 500 г ерітіндіні 0⁰ – қа суытқанда натрий фторидінің қандай массасы тұнбаға түседі?

m₁=m(H₂O) + m(NaF) =100+4.5=104.5

m₂=m(H₂O) + m(NaF) =100+4.1=104.1

m(тұнба) = m₁ - m₂ =104,5-104,1=0,4 г

104,5 г --------------0,4 г тұнба

500 г ---------------х г тұнба х=1,91 г Жауабы: 1,91 г

№11

Тұздың ерігіштік коэффициенті 50⁰ С-та 40 г, ал 10⁰ С-та 15 г. 50⁰ С – та қаныққан 70 г ерітіндіні 10⁰ С-қа суытқанда түскен тұнбаның массасын есепте.

m₁=m(H₂O) + m(NaF) =100+40=140 г

m₂=m(H₂O) + m(NaF) =100+15=115 г

m(тұнба) = m₁ - m₂ =140-115=25 г

140 г --------------25 г тұнба