Сабақтың тақырыбы:
Химиялық элементтер. Жай және күрделі заттар
Сабақтың мақсаты:
-әрбір элементтің химиялық таңбамен белгіленетіндігін және
белгілі атом түрі екенін білу;
-элементтерді металдар мен бейметалдарға жіктеу;
-заттарды құрамына қарай жай және күрделіге жіктеу.
Бүгінгі сабақта:
-әр химиялық элементтің өзінің жеке таңбасы болатынын білетін
боламыз;
-химиялық элемент атомның белгілі бір түрі екенін түсінеміз;
-элементтерді металдар және бейметалдар, заттарды жай және
күрделі деп жіктеуді үйренеміз.
ХимияОрал қаласы, ЖОББ ЭБМГ, Орынгалиева Акжибек Ришатқызы

Химия ғылымына ұлы орыс ғалымы Д.И.Менделеев: “Химия
—элементтер және химиялық қосылыстар туралы ғылым”, —
деп дұрыс әрі дәл анықтама берді.
Химиялық элементтер —химияның түпнегізі. Қазіргі уақытта
белгілі және болашақта алынатын қосылыстар химиялық
элементтерден түзіледі.

Атомдардың белгілі бір түрі химиялық элемент деп
аталады.
Бүгінгі күні атомдардың, яғни
химиялық элементтердің 116 түрі
белгілі. Бізді қоршаған әлем, Күн
жүйесі, жұлдыздар және
ғарыштық денелер —барлығы
осы элементтерден түзілген.

Заттар
Жай Күрделі

Жай заттар бірдей химиялық элемент атомдарынан құралады.
✓МЕТАЛДАР ✓БЕЙМЕТАЛДАР

Әртүрлі атомдар бірігіп күрделі заттар түзеді. Кез келген күрделі
заттың құрамы мен қасиетін сақтайтын ең кіші бөлшегі —оның
молекулалары.
Күрделі заттар әртүрлі химиялық элементтер атомдарынан
құралады.

Химиялық элементЖай зат

Заттардың құрамы мен құрылысын
зерттеуді жеңілдету үшін химиялық
элементтерді қысқартылған химиялық
таңбалар арқылы белгілейді.
Швед химигі Й.Берцелиустың
ұсынуымен химиялық элементтерді
олардың латынша аталуына сәйкес бірінші
немесе келесі әріптерінің бірімен қоса
таңбалау қабылданған.
Йенс Якоб Берцелиус
(1779—1848)

Сутек (лат. Һydrogenium
—гидрогениум)
Сынап (лат. Hydrargyrum
—гидраргирум)

❖Химиялық элемент
дегеніміз не?
❖Химиялық элемент және
жай зат ұғымдарының
айырмашылығы қандай?
❖Жай және күрделі
заттардың анықтамалары
қалай тұжырымдалады?

Тапсырма №1
Берілген заттардың жай және күрделі зат екенін анықтап, кестені
толтыр: Оттегі–O
2, озон–O
3, су–H
2O , кремнезем–SiO
2, графит
–C, көмірқышқыл газы–CO
2, ас тұзы–NaCl , ас содасы–NaHCO
3,
алмаз–C, сірке қышқылы–CH
3COOH , мыс–Cu , темір –Fe.
Заттар
Жай Күрделі
Дескриптор: Жай және күрделі заттарды ажырата алады.

Тапсырма №2
«Оттегі» сөзін пайдаланып, бірінде
оттегі жай зат, екіншісінде
химиялық элемент екенін
білдіретін екі сөйлем құрастыр.
Дескриптор: Химиялық элемент және жай зат ұғымдарын ажыратады.

Рефлексия

Үйге тапсырма:
§6 (43-46 беттер) оқу;
№6 тапсырма 46 бет.