Иерсиниоз ауруы және оның алдын алу шаралары

Иерсиниоздар – әртүрлі клиникалық көріністермен сипатталатын және ұзаққа созылатын және созылмалы ағымға бейім, адамның сапрозоонозды аурулар тобы.

Негізгі табиғи резервуар және инфекция көзі жабайы (негізінен тышқан тәрізді кеміргіштер) және үй жануарлары (ірі қара және ұсақ мал, жылқы, шошқа, мысық, ит).

Адам ауру жануарлармен тікелей байланыста болған кезде, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы төмен температура мен жоғары ылғалдылық жағдайында сақталған, әрі жеткіліксіз термиялық өңдеуден өткен жануарлардың етін және басқа да азық-түлік өнімдерін (негізінен көкөністер мен жемістер) пайдаланған кезде жұқтыруы мүмкін. Сонымен қатар, көптеген басқа да тамақ өнімдері (мысалы,сүт , сүзбе, шұжық, қант, нан-тоқаш өнімдері) берілу факторлары бола алады. Бұдан басқа, ашық су қоймаларының суы да инфекцияның таралу факторы болуы мүмкін.

Адамдардың иерсиния инфекциясына бейімділігі төмен, көбінесе ауру 15 пен 40 жас аралығындағы адамдарда тіркеледі. 5 жасқа дейінгі балалар мен иммун тапшылығы бар адамдар (гематологиялық ауруларды қоса алғанда) иерсинияға жоғары сезімталдыққа ие.

Иерсиниоздың инкубациялық кезеңі 1-6 күн, кейде 3-18 күн. Иерсиниоздың клиникалық көріністері сан алуан, сондықтан жалпы қабылданған жіктеу жоқ.

Жетекші клиникалық синдромға сәйкес ауру келесі формаларға бөлінеді: гастроинтестинальды, жалпыланған және қайталама ошақты.

Көбінесе аурудың дамуы гастроинтестинальды түрде көрінеді, бұл жағдайлардың шамамен 60-70 % құрайды. Ауру жедел басталуымен сипатталады: дене қызуының 38-39о С дейін көтерілуі, қалтырау, бас ауруы, әлсіздік, анорексия. Интоксикацияның өсіп келе жатқан құбылыстары аясында (әдетте ауру басталғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң) асқазан-ішек жолдарының зақымдану белгілері пайда болады. Науқастар іштің ауырсынуының пайда болуын атап өтеді, олар әртүрлі оқшауларға ие болуы мүмкін .

Жалпыланған түрде әртүрлщі мүшелер мен жүйелердің зақымдануымен ағзадағы қоздырғыштың таралуымен сипатталады. Көбінесе ауру гастроинтестинальды көріністерден басталып жалпыланған түрге ауысады. Жалпыланған түрі көп жағдайда аралас нұсқада өтеді, ол ұзаққа созылған қызбамен, ауыр интоксикациямен, бөртпемен, диспепсиялық құбылыстармен, артралгиямен, гепатоспленомегалиямен, сарғаюдың дамуымен және басқа органдардың зақымдану белгілерімен сипатталады. Қайталама-ошақты түрі иерсиниоздан кейін ғана дамиды және иммунопатологиялық жағдай болып табылады,оның дамуының жетекші механизмі организмнің аутоиммунды реакциялары болып табылады. Көбінесе бұл түрі түйіндік эритеманың, Рейтер синдромының, миокардиттің, тиреодиттің дамуымен көрінеді.

Соңғы жылдары иерсиниоздың ұзаққа созылған және созылмалы түрлерінің даму мүмкіндігіне ерекше назар аударылуда.

Қазіргі уақытта жоғарыда сипатталған асқынулар иерсиниоздың ықтимал түрлері мен нұсқалары ретінде қарастырылады.

Иерсиниоздың алдын алу кеміргіштерді жоюға, қоғамдық тамақтандыру орындарында, көкөніс қоймаларында, сумен жабдықтау объектілерінде санитарлық-эпидемиологиялық бақылауды күшейтуге және декреттелген мамандық иелерін жоспарлы тексеруге бағытталған.