М.Тынышпаев атындағы Қазақ көлік және коммуникациялар академиясының Шымкент көлік колледжінің арнайы пәндер оқытушысы Қалдыбекова Аружан Асанқызы

Инновациялық даму стратегиясы Қазақстанның темір жол көлігі

Қазіргі кезеңде қарқынды интеграция Қазақстанның әлемдік экономикалық кеңістікке өсуде маңыздылығы, инновациялық қызметті дамыту, ғылымды қажет ететін өндірістерді, маңызды факторы жағдайларын қамтамасыз ету үшін жаңа сападағы экономикалық өсу.болып табылады Бұл ретте, ерекше маңызды мәселе инновациялық процестерді тиімді басқарудың барлық деңгейлерінде олардың қатарында сипаттамаларын экономикалық және әсіресе ғылыми-технологиялық процестердің соңғы жылдары болды.

"Инновация", ұғымы ғылыми зерттеулерде ХІХ ғасырда алғаш рет пайда болды. Әдетте, әңгіме енгізу туралы еуропалық әдет-тәсілдерін және ұйымдастыру дәстүрлі африкалық және азиялық қоғам. Заңдылықтары техникалық инновациялар болды зерттелуі тек ХХ ғасырда қалыптастырды ғылымға жаңа енгізілімдер туралы-инноватика

"Инновация" деген сөз ағылшын сөздерінде innovatioh, яғни, жаңарту, жақсарту. Ағылшын тілінен аудармасы "кіріспе"жаңашылдықтар немесе біздің түсіну "жаңалық" дегенді білдіреді.

Қысқа тарихи уақыт аралығында Қазақстан шапшаң еңсеріп, үлкен қашықтыққа өз дамуындағы Қазақстан ж / е серпінді қадамдар ғана емес, дәстүрлі республикасы үшін экономика салаларында ғана меңгереді сапалы жаңа бағыттарын үшін әсіресе шикізаттық мемлекеттің дамыту бағыттарының бірі отандық индустрия туындаған арқасында, үдемелі индустриалдық - инновациялық даму (ҮИИД МБ) салу болды. Астананың Индустриалдық паркінде 2011 жылы өндірістік кешенін қажетті инфрақұрылымы және құрылғысы бар озық технологиялар негізінде зауыт жолаушылар вагонын шығаратын "Тұлпар – Тальго" болды.

Жолаушылар вагондарын өз өндірісінің басталуы елдің индустриялық тарихындағы маңызды кезең болды. Жаңа өндіріс жүрдек жолаушылар қозғалысын дамыту бағдарламасын іске асыруды қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады. Шын мәнінде, бұл бағдарламаның мақсаты-жолаушылар тасымалы уақытын қысқарта отырып, жол бойында барынша тартымды жағдай жасау және жол бойындағы жайлылық пен қауіпсіздікті арттыру үшін көлік байланыстарын жақсарту.

Осы бағдарлама шеңберінде "Жолаушылар тасымалы" АҚ қолданыстағы жолаушылар тасымалының жаңа сегментін айтарлықтай жаңғырту және дамыту жоспарланған, ол мыналарды көздейді:

* жолаушылар тасымалының жаңа түрі-жылжымалы құрамды кезең-кезеңімен көшіру;

* қолданыстағы жолаушылар маршруттарын енгізуді ескере отырып, жаңа жүрдек пойызды оңтайландыру;

* жолаушылар тасымалының жаңа логистикалық моделін енгізу,-Қазақстанның барлық өңірлерінде транс-көлік тораптары (хабтары) арасында алыс қашықтықтағы жедел қатынасты ұйымдастыруды жеңілдетеді.

Жүрдек жолаушылар қозғалысының дамуы вагондар паркінің о - анымен тығыз байланысты.

Ағымдағы жылдың маусым айында Алматы - Петропавл арқылы" Тальго " бағыты бойынша алғашқы партиялық вагонды іске қосу жоспарлануда, ал жыл соңында-күн сайын.

Сондай - ақ, ағымдағы жылы пойызды Астана-Ақтөбе қатынасымен іске қосу жоспарлануда. Келесі жылдарға арналған жүрдек пойыздардың маршруттарын бөлу келесідей: 2013 жылы Астана - Атырау және Алматы - Атырау; 2014 жылы Астана - Қызылорда, Ақтөбе – Алматы. Сонымен қатар, жолаушылар пойыздарының қолданыстағы маршруттар бойынша, осы маршруттар бойынша баламалы жұмыстары орындалды, яғни.жүрдек пойыздардың жаңа маршруттарды сақтауы. Тасымалдау логистикасы осылайша құрылады, жүрдек пойыздардың негізгі жолаушылар ағыны хабтар арасында бөлінеді, ал Жолаушыларды хабтармен аймақтық деңгейде жеткізу жергілікті және қала маңындағы пойыздармен қамтамасыз етіледі.

Қоғамның жаңа бағытын тиісті техникалық сүйемелдеуді қамтамасыз ету мақсатында "Тальго" Алматы вагонына қолданыстағы техникалық қызмет көрсету пунктін дамыту, Астана және"Ақтөбе" вагондарына техникалық қызмет көрсетудің 2 пунктін салу жоспарлануда. Сондай-ақ, жолаушылар вагондары мен техникалық вагондардың жабдықтарын дизель отынымен (Алматы, Петропавл, Атырау, Белкөл, Қандыағаш, Астана, Ақтөбе және Қызылорда) ассенизаторлық тазарту пункттеріне техникалық қызмет көрсету көзделеді.

Осылайша, Индустрияландыру көшбасшысы өндірістердің дамуын ынталандыра отырып, тұтастай алғанда елдің әл-ауқатын арттыра отырып, жаңғырту және жаңғырту арқылы қалыптасқан инновациялық және технологиялық дамуды өзіне алады.

Теміржол көлігін дамыту стратегиясы

Стратегия теміржол көлігін дамыту бойынша шоғырландырылған бес негізгі бағыт: басқарушы Ақпараттық жүйелер мен жаңа технологияларды, жаңа техникалық құралдарды жетілдіру, қаржы-экономикалық және маркетингтік жұмыс, қозғалыс қауіпсіздігі, әлеуметтік қорғау тартылатын ғылыми ұйымдар саласының ғылыми әлеуеті неғұрлым басым 9 бағытқа кіретін жұмыстарға шоғырланады: қор үнемдеу технологиялары (17%), кірістерді арттыру (3%), дамыту, телекоммуникация және ақпараттандыру (21%), техникалық құралдар, жаңа буын (33%), технологияларды жетілдіру, көлік процесі (6%), қамтамасыз ету, қаржы-экономикалық қызметтің, көліктің жоғары тиімділігі (4%), қозғалыс қауіпсіздігін арттыру (7%), экологиялық проблемаларды шешу (2%), еңбек жағдайлары мен қауіпсіздікті жақсарту (2%), басқалары (5%). Ғылыми-техникалық прогрестің негізгі бағыттарының бірі техникалық құралдардың жаңа буынының саласын құру болып табылады. Атап айтқанда, 140 км/сағ конструктивті жылдамдықпен қуаты 7200 кВт ЭП200 айнымалы токқа өндірілген және сыналған екі тәжірибелі отандық электровоз-бұл электровоздарға арналған жүрдек теміржол учаскелері. Жол шаруашылығында темір жолдарды, жол машиналарын және жолдардың жай-күйін бақылау құралдарын жарақтандыру бағдарламасы іске асырылуда. Зауыттарда отандық, ішінара жаңа буын жол машиналарын тарта отырып, жетекші шетелдік фирмалардың өндірісі игерілді. Бұл, ең алдымен, арналған машиналар балласты терең тазарту. Таяу болашақта басты міндет жолдарды, атап айтқанда маңызды жолаушылар-шиеленісті маршруттарды кешенді сауықтыру және осы негізде айналу жылдамдығы жоғары Жолаушылар пойыздарының тұрақты айналымын қамтамасыз ету болып табылады.

Пойыздар қозғалысының қауіпсіздігін арттыру

Қазақстанның темір жол көлігінде пойыздардың қозғалыс қауіпсіздігін арттыру жөніндегі бағдарламаны іске асыру кезеңінде жылжымалы құрамның құрылғылары, қауіпсіздік құралдары, жолдар, байланыс желілері құрылды және енгізілді, диагностикаланды, туындайтын ақауларды алдын ала анықтауға және оларды уақтылы жоюға мүмкіндік берді; қате адам жүйесін және басқару қабілеті болған кезде алдын алды; тренажерлерді кәсіптік оқытып, оқытып шығарды қайта даярлау, сондай-ақ психодиагностикалық кешендер үшін кәсіби таңдау. Жаңарту шеңберінде облыста теміржол автоматикасы құралдарын жаңарту және дамыту бағдарламасының негізгі техникалық құралдарын іске асыру көзделген. Бұл бағдарламаның қажеттілігі қозғалыс қауіпсіздігіне тікелей жауап беретін техникалық құралдардың қартаюына, сондай-ақ жоғары тиімді Ақпараттық жүйелер мен ресурстарды үнемдейтін технологияларды құру үшін төменгі базаға талаптарды тартуға негізделген. Тәжірибе бағдарламасын іске асыру ресурстық жол торабы көрсеткендей, мұндай шоғырланған тәсіл басқару процесін азайту үшін операциялық шығындарды толығымен ақтайды. Маңызды инновациялық саясатты іске асыру кезінде саланың теміржол көлігі экономикасының құрылымы бар. Шаруашылықтағы қозғалыстың инновациялық қызметі мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылады: неғұрлым үнемді технологияларды құру және енгізу және негізгі нормативтік технологиялық құжаттарды жетілдіру жолымен пайдалану шығындарын төмендету; жүк жөнелтушілер мен жүк алушыларға Көліктік қызмет көрсету сапасын арттыру үшін жағдайлар жасау; тасымалдарды басқарудың негізгі технологиялық процестерін автоматтандыру; станцияларда техникалық құралдарды жаңғырту; еңбек жағдайларын жақсарту және қауіпсіздік. Көлік процесін басқарудың максималды экономикалық тиімділігі бар автоматтандырылған технологиялар.

Локомотив экономикасындағы инновациялар

Локомотив экономикасының ең ірі тұтынушыларының бірі-инновация. Бюджеттен бөлінетін локомотив шаруашылығының қаражаты (жалпы көлемнің 22%) жаңа буынның жылжымалы құрамының модельдерін құруға 57% - ға бағытталады. Негізгі инновациялық бағыттар: электровоздарды, тепловоздар мен Электр пойыздарын күрделі - қалпына келтіру жөндеу технологиясын жетілдіру; электр энергиясын, отын мен майды, еңбек шығындары мен материалдарды үнемдеу; импортты алмастырудың рұқсат беру мәселелері, атап айтқанда-конструкторлық құжаттаманы, жабдықты, бөлшектерді әзірлеу болып табылады; импортты алмастыратын жылжымалы құрам бойынша отандық аналогтарға арналған материалдарды іріктеу; ТЖҚ құру технологиялары мен жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу; диагностика, бақылау және өлшеу құралдары; ТЖҚ бойынша жөндеу жүйесінің техникалық жай-күйіне көшу жүйесін жоспарлы-алдын ала жөндеу; мамандандырылған Технологиялық жабдықты жөндеу және қызмет көрсету үшін мамандандырылған жылжымалы құрамды әзірлеу жүргізіледі.

Вагон шаруашылығындағы инновациялар

Вагон шаруашылығында инновациялық саясатты іске асырудың негізгі міндеттері: жаңа буынның жылжымалы құрам жүйесін құру, жетілдіру; жүк вагондарына нақты орындалған техникалық қызмет көрсету және жөндеу (км жүгіру); ресурс үнемдеуші технологияларды енгізу болып табылады. Осы және басқа да міндеттерді шешу үшін вагон шаруашылығында өнімділігі ұлғайтылған, жүрдек поездар мен халықаралық тасымалдарға арналған осьтік жүктемелері ұлғайтылған арбалармен жабдықталған, жөндеу арасында кемінде 450 мың км жалпы жүрісі бар жөндеусіз конструкциялы әмбебап және арнайы вагондар құрылады; жалпы арбалар мен вагондар бойынша тежегіш күштердің біркелкі бөлінуі бар автоматты тежегіштер жүйесі; қосудың төменгі жағында қышқыл-қорғаныш қабаты бар жартылай қатты автоқосқышы бар соққы-тарту құрылғылары. Техникалық қызмет көрсету пункттерінің жаңа буынын орнату және вагондарды тасымалдауға дайындау үшін көпфункционалды жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Жүк вагонының жөндеу-пайдалану паспортынан бастап Вагон паркінің техникалық жай-күйі және оны енгізу туралы жаңа ақпараттық база қалыптастырылуда. Нақты орындалған вагондарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу жүйесін дамыту жүзеге асырылады. Басқарушылық вагон шаруашылығының деңгейін арттыру мақсатында ақпараттық қызмет көрсету жүйесі жетілдірілуде. Техникалық құралдардың істен шығуын есепке алудың және жүк вагондарын жөндеу мен техникалық қызмет көрсету сапасын бақылаудың автоматтандырылған жүйесін әзірлеу жоспарлануда; жүк және жолаушылар вагондары мен теміржол көлігін бұзбай бақылау жүйесін жетілдіру бағдарламасы іске асырылуда.

Жол шаруашылығындағы инновациялар

Негізгі бағыт-жол шаруашылығының сенімділігін арттыру жолдары мен құрылыстарының инновациялық қызметін қамтамасыз ететін поездардың үздіксіз және қауіпсіз қозғалысын бір мезгілде ұлғайта отырып, Жол жүрісінің рұқсат етілген жылдамдығын төмендету. Жол шаруашылығында қойылған міндеттер мен инновациялық қызметті іске асыру үшін мынадай басым бағыттар бойынша: машина жасау кешендері мен инженерлік құрылыстарды жөндеу және күтіп ұстау; жүйелер мен инженерлік құрылыстарды диагностикалау; техникалық шешімдер жүйесі бойынша Жол шаруашылығын жүргізу негізінде ресурс үнемдеу технологиялары мәселелерін қоса алғанда, нормативтік базаны және жақсартылған еңбек жағдайларын жасау; ресурс кешені үшін техникалық құралдарды қалпына келтіру және ұлғайту жолдың жоғарғы құрылысының материалдарын және бағыттамалық аудармаларды әзірлеу; жолдар мен бағыттамалық аударымдар учаскелерін қоса алғанда, поездардың қарқынды қозғалысы және жылдамдығы 200 км/сағ болатын аз қамтамасыз етілетін конструкцияларды әзірлеу; кешендер мен техникалық құралдарды тиімді қорғау және жол шаруашылығындағы экологиялық қауіпсіздік мәселелерін қоса алғанда, аралықтар мен станцияларды қардан және бітелулерден тазарту үшін; жаңа конструкциялық материалдарға арналған инженерлік құрылыстардың қазіргі заманғы техникалық шешімдері негізінде; техникалық шешімдердің ресурсын қалпына келтіру жөніндегі қолданыстағы инженерлік құрылыстар.