Маңғыстау облысы

Ақтау қаласы

№20 М.Әуезов атындағы

жалпы білім беру орта мектебінің

биология пәні мұғалімі

ЕЛЕУОВА АЙГУЛ КЫЗЫЛГУЛОВНА

Сабақтың тақырыбы: ІШЕКҚУЫСТЫЛАР ТИПІНЕ ЖАТАТЫН

ЖӘНДІКТЕРДІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Сабақтың мақсаты:

• Білімділік: Көпжасушалы жәндіктердің және жануарлардың дүние тармағымен таныстыру. Ішекқуыстылар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктерін туралы білім беру.

• Дамытушылық: Оқушылардың сөздік қорын молайтып, өз ойларын еркін жеткізуге, логикалық ойлау дағдыларын дамыту.

• Тәрбиелік: Оқушыларды табиғатты қорғауға, еңбекқорлыққа, бір-біріне көмектесуге тәрбиелеу.

Сабақтың типі: Жаңа сабақты меңгерту.

Сабақтың көрнекілігі: электронды оқулық, интерактивті тақта.

Сабақтың әдісі: СТО стратегиялары: кластер, топтастыру, семантикалық

карта, сұрақ-жауап, әңгімелесу.

І

Амеба, сәулелілер

Кірпікшелі кебісше

САРКОДИНОЛАР

(тамыраяқтылар)

құртамыш

БІР ЖАСУШАЛЫ ЖӘНДІКТЕР (ҚАРАПАЙЫМДЫЛАРТИПІ)

Лямблия, трипоносома

СПОРАЛЫЛАР

ТАЛШЫҚТЫЛАР

ІІ. Мағынаны түсіну:

Гидра туралы:

• Бір затқа бекініп немесе суда еркін жүзеді.

• Денесі сәулелі симметриялы.

• Қорытылмаған қорек аузы арқылы шығарылады.

• Ауыздың айналасында қармалауыштары орналасады.

• Атпа жасушалары: а) қорғаныш;

ә) қорегін аулау қызметін атқарады.

• Регенерация құбылысы дамыған, себебі аралық жасушалары бар.

• Көбеюі: а) жыныссыз (бүршіктену);

ә) жынысты (o +o зигота)

• Қос жынысты (гермафродит)

Гидартәріздестер

Обелия: а) көпқармалауышты;

ә) шоғырлы отырықшы.

Табақша тәріздестер

Полиптер – көпқармалауыштылар, теңіз суында еркін жүзетін – медузалар. Пішіні қолшаиырға ұқсас, табан бөлігі жоқ.

Көпқармалауышты маржандар

Қызыл маржандар, теңіз қауырсыны (актиния). Актиния – Каспий, Арал теңіздерінде болады. Оны теңіз гүлі деп те атайды. Жыртқыш жәндіктер – ұсақ жәндіктерді, балық шабақтарымен қоректенеді.

Көпқармалауышты маржандар – риф – қаңқа үйіндісінен жартас түзеді.

РИФ: 1) тосқауыл риф;

2) жағалық риф;

3) шеңберлі риф немесе атолл.

Пайдасы: а) әк өндіруге;

ә) әшекей бұйымдар жасауға.

Құлақты медуза (аурелия) – қолшатырының пішінді денесінің диаметрі 25-40 см, дара жынысты, бүршіктену арқылы бірнеше табақшадан тұратын – бүрмелеге айналады.

Білмекке құмар

• Ең ірі ішекқуысты жәндік – цианеа капиллата. Ол Атлант мұхитының солтүстік-батысында өмір сүреді. Массачусет шығанағында жағаға шығарылған бір түрінің шатыры көлденеңінен 2028 м, ал қармалауыштарының ұзындығы 36,5 м созылыпты.

• Ең үлкен маржан рифі – Аустралияның солтүстік-шығыс жағалауындағы Квинслендтегі Үлкен Тосқауыл риф. Ол 2027 шақырымға созылған. Ені 72 шақырымға дейін жеткен риф 207 мың шаршы шақырымдық аумақты алып жатқан.

ІІІ. Ой толғау

Семантикалық карта

Зертханалық жұмыс №14 «Тұщысу гидрасының құрылысы және тіршілігімен танысу» (Электрондық оқулық).