Тақырыбы:

"Жасанды интеллект көмегімен оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру"

Бағдарлама авторы:

Берлибекова Жанат Мухаммедьяровна

Сынып: 7

Оқу жүктемесі: 34 сағат (аптасына 1 сағат)

Бағыты:

Информатика, зерттеу, жобалық оқыту, шығармашылық ойлау

2025 жыл

7-сыныпқа арналған "Жасанды интеллект көмегімен оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру"

1. Бағдарламаның түсіндірме жазбасы

Қазіргі заманғы технологиялар қарқынды дамып келеді, әсіресе жасанды интеллект (ЖИ) күнделікті өмірімізге үлкен өзгерістер әкелуде. Бұл бағдарлама оқушыларды ЖИ-дің негіздерімен таныстырып, оны шығармашылық және зерттеу жұмыстарында қолдануға үйретеді.

Бағдарламаның мақсаты:

Оқушыларды жасанды интеллект технологияларымен таныстыру арқылы олардың оқуға деген қызығушылығын арттыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту және зерттеу дағдыларын қалыптастыру.

Бағдарламаның міндеттері:

• Жасанды интеллект негіздерімен таныстыру;

• Оқушылардың зерттеушілік және сыни ойлау дағдыларын дамыту;

• ЖИ құралдарын практикада қолдануды үйрету;

• Оқушыларды өз бетінше зерттеу жүргізуге және жобалар әзірлеуге ынталандыру;

• Шығармашылық және инновациялық ойлау қабілеттерін жетілдіру.

Күтілетін нәтижелер:

Курс соңында оқушылар:

• ЖИ-дің негізгі ұғымдарын және жұмыс істеу қағидаларын түсінеді;

• ЖИ құралдарын қолдана алады (мәтіндік генераторлар, сурет салу, аудио-видео өңдеу және т.б.);

• ЖИ көмегімен шығармашылық жобалар жасай алады;

• ЖИ-дің болашағы және оның этикалық мәселелері туралы өз ойларын жеткізе алады.

2. Оқу бағдарламасының мазмұны

1-тоқсан (8 сағат) – Жасанды интеллектке кіріспе

2-тоқсан (9 сағат) – ЖИ құралдары және практикалық қолдану

3-тоқсан (9 сағат) – ЖИ көмегімен шығармашылық жобалар

4-тоқсан (8 сағат) – Жобалау және қорытындылау

3. Бағалау жүйесі

• Практикалық жұмыстар – 40%

• Жеке және топтық жобалар – 30%

• Белсенділік және шығармашылық – 20%

• Қорытынды тест – 10%

1-БӨЛІМ: ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТКЕ КІРІСПЕ

1.1. Жасанды интеллект дегеніміз не?

Жасанды интеллект (ЖИ) – бұл компьютерлік жүйелерге адамның интеллектуалды қабілеттерін еліктетуге мүмкіндік беретін технологиялар жиынтығы. Оған деректерді өңдеу, ойлау, үйрену, шешім қабылдау және тілдерді түсіну қабілеттері кіреді.

1.2. Жасанды интеллекттің түрлері

ЖИ-ді функционалдығы бойынша үш түрге бөлуге болады:

1. Әлсіз (тар) ЖИ (Weak AI) – белгілі бір тапсырманы орындайтын жүйелер (мысалы, Siri, Google Translate).

2. Күшті ЖИ (Strong AI) – адам секілді ойлап, шешім қабылдайтын жүйе (теориялық концепция).

1.3. ЖИ-дің адам өміріне әсері

ЖИ технологиялары көптеген салада қолданылады және күнделікті өмірімізге үлкен ықпал етеді.

Позитивті әсері:

• Медицина – ауруларды диагностикалау, дәрі-дәрмек әзірлеу

• Білім беру – адаптивті оқыту платформалары, интеллектуалды көмекшілер

• Өнеркәсіп – өндірістік роботтар, логистикалық жүйелер

• Киберқауіпсіздік – зиянды бағдарламалардан қорғау, деректерді шифрлау

1.6. ЖИ көмегімен суреттерді тану және өңдеу

ЖИ бейнелер мен графикалық ақпараттарды өңдеуде кеңінен қолданылады.

Технологиялар:

• CNN (Convolutional Neural Networks) – бейнелерді тануға арналған нейрондық желілер.

• GAN (Generative Adversarial Networks) – жаңа бейнелер жасауға арналған ЖИ.

Қолдану салалары:

• Камерадағы бет-әлпетті тану.

• Ауруларды анықтау (рентген анализі).

• Deepfake технологиялары.

2-БӨЛІМ: ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ҚҰРАЛДАРЫ ЖӘНЕ ПРАКТИКАЛЫҚ ҚОЛДАНУ

Бұл бөлімде оқушылар жасанды интеллекттің (ЖИ) әртүрлі құралдарын зерттеп, оларды практикалық тапсырмаларда қолдануды үйренеді.

2.1. ЖИ көмегімен мәтін жазу және өңдеу

Жасанды интеллект мәтінді түсіну, өңдеу және генерациялау қабілеттеріне ие.

2.2. Графикалық редакторлар және ЖИ көмегімен сурет салу

Жасанды интеллект бейнелерді өңдеп, жаңасын жасай алады.
Технологиялар:

• DALL·E, MidJourney – ЖИ көмегімен сурет салу.

• Canva AI, Adobe Firefly – графикалық дизайн.

• Deep Dream, Runway ML – стильдерді тану және бейнені өзгерту.

2.3. ЖИ-дің дауыстық көмекшілері

ЖИ көмегімен дауысты өңдеуге және тануға болады.
Технологиялар:

• Siri, Alexa, Google Assistant – дауыстық көмекшілер.

• Speech-to-Text – сөйлеуді мәтінге айналдыру.

• Text-to-Speech – мәтінді дауысқа айналдыру.

2.4. ЖИ көмегімен анимация жасау

Жасанды интеллект анимацияларды өңдеуде және жасауға көмектеседі.

Қолдану салалары:

• Мультфильмдер, жарнамалар.

• Видео контент жасау.

• Виртуалды персонаждар әзірлеу.

2.5. Практикалық жұмыс: Python-да ЖИ жобасы

Python-ды қолдана отырып, қарапайым ЖИ жобасын жасау.
Қадамдар:

1. Python орнату.

2. OpenAI API-мен жұмыс істеу.

3. Telegram-да қарапайым чат-бот әзірлеу.

3-БӨЛІМ: ЖИ КӨМЕГІМЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖОБАЛАР

Бұл бөлімде оқушылар жасанды интеллект құралдарын пайдалана отырып, шығармашылық жобаларды жүзеге асырады. Олар ЖИ-дің әртүрлі салаларын пайдаланып, өздерінің шығармашылық қабілеттерін дамытады.

3.3. ЖИ және кино және анимация

Жасанды интеллект фильмдер мен анимация жасауды жеңілдетуге және жетілдіруге көмектеседі. Ол сценарий жазудан бастап, кейіпкерлердің анимациясына дейін көптеген аспектілерді қамтиды.

Қолданылатын құралдар:

• Runway ML, DeepMotion – анимация жасау және кейіпкерлерді қимылдату.

• Synthesia, Deepfake – бейнені өңдеу және виртуалды кейіпкерлерді жасау.

• Adobe Character Animator – 2D анимация жасау.

4-БӨЛІМ: ЖОБАЛАУ ЖӘНЕ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ

4.1. Жобалау кезеңдері

Оқушылар өздерінің шығармашылық жобаларын жоспарлайды және жүзеге асырады. Бұл кезеңде олар өздерінің ЖИ қолдану саласын таңдап, жеке жобасын әзірлейді.

Қадамдар:

1. Жобаның тақырыбын таңдау.

2. Қажетті құралдар мен технологияларды анықтау.

3. Жобаның жоспарын құру.

4. Жобаны жүзеге асыру.

5. Қорытынды жұмыс және презентация.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Russell, S., & Norvig, P. (2020). Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th ed.). Pearson.
   Бұл кітап жасанды интеллект туралы толық және жүйелі түсінік береді. Кітапта алгоритмдер, машиналық оқыту, табиғи тілдермен жұмыс, ЖИ-дің практикалық қолдану салалары туралы мәліметтер берілген.

2. Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep Learning. MIT Press.
   Жасанды интеллекттің негізін құрайтын терең оқыту саласының теориясы мен практикасына арналған жетекші еңбек. Кітапта нейрондық желілер, олардың жұмыс принциптері және қолданыс аялары туралы егжей-тегжейлі мәлімет берілген.

3. Kumar, A., & Singh, S. (2021). Applications of Artificial Intelligence in Art, Creativity, and Design. Springer.
   Жасанды интеллекттің шығармашылық өнердегі қолдануын, оның мүмкіндіктері мен шектеулерін зерттейтін кітап.